Buşer AES

Buşəhr Atom Elektrik Stansiyasında qəza baş verib

1852
(Yenilənib 16:55 21.06.2021)
Üç gün əvvəl Atom Elektrik Stansiyasının fəaliyyəti dayandırılıb. Bu da 1000 meqavatt həcmində elektrik enerjisi istehsalının çatışmazlığına səbəb olub.

BAKI, 20 iyun - Sputnik. İranın cənubundakı Buşəhr Atom Elektrik Stansiyasında təcili elektrik kəsilməsi baş verib. Bu barədə Press TV məlumat yayıb.

Telekanalın məlumatına görə, üç gün əvvəl Atom Elektrik Stansiyasının fəaliyyəti dayandırılıb. Bu da 1000 meqavatt həcmində elektrik enerjisi istehsalının çatışmazlığına səbəb olub.

Texniki nasazlığın aradan qaldırılması bir neçə gün çəkəcək və bu müddət ərzində AES-in istismarı dayandırılacaq.

Buşəhr AES-in tarixçəsi

Ölkənin cənubundakı Buşəhr şəhəri yaxınlığında İranın nüvə elektrik stansiyasının inşasına 1975-ci ildə bir Qərbi Alman konserni tərəfindən başlanılıb. Lakin bu tikinti 1979-cu ildə İranda İslam inqilabı baş verəndən sonra dayandırılıb.

1995-ci ildə "Zarubejatomenerqostroy" (indiki “AtomStroyExport”) AES-in 1-ci blokunun tamamlanması və yenidən qurulması üçün İranın Atom Enerjisi Təşkilatı ilə müqavilə imzalayıb. 2011-ci ilin sentyabr ayında o, şəbəkəyə qoşulub və onun İrana rəsmi köçürülməsi 2013-cü ilin sentyabrında baş verib.

2014-cü ilin noyabrında Rusiya ilə Atom Elektrik Stansiyasının ikinci mərhələsinin - VVER-1000 reaktorları olan 2-ci və 3-cü enerji bloklarının inşası üçün növbəti müqavilə imzalanıb. Çünki alman dizaynı əsasında qurulmuş 2-ci enerji bloku tamamlanmaq üçün uyğun hesab edilməyib və onun sökülməsinə qərar verilib. Onun inşaat dəyəri təxminən 10 milyard dollar idi. Maliyyə xərclərini iranlı sifarişçi - İranın Nüvə Enerjisi İstehsal və İnkişaf Şirkəti (Nuclear Power Production and Development Company of Iran (NPPD)) öz üzərinə götürüb. 

Baş podratçı “AtomStroyExport” şirkəti olub. Təməlqoyma mərasimi 2016-cı ilin sentyabr ayında baş tutub. 2017-ci ilin oktyabr ayında stansiyanın ikinci dərəcəli əsas binalarının təməl çalasında tikinti-quraşdırma işlərinə başlanılıb. 2-ci və 3-cü blokların müvafiq olaraq 2024 və 2026-cı illərdə istismara verilməsi planlaşdırılır. 10 Noyabr 2019-cu ildə ikinci enerji blokunun inşasına başlanılıb.

Rusiya İrana birinci blokun reaktorunun işləməsi üçün tələb olunan nüvə yanacağı verir. Rusiyanın İrandakı səfirliyi 29 aprel 2020-ci il tarixdə İrana təzə bir yanacaq partiyasının çatdırıldığını bildirib.

AES tam gücüylə işə başlayıb

Bu ilin mayında yayılan xəbərlərə görə, İranın cənubunda yerləşən Buşəhr Atom-Elektrik Stansiyası (AES) tam gücüylə fəaliyyətə başlayıb.

Bu barədə Rusiyanın “AtomStroyExport” şirkəti açıqlama yayıb. Şirkətdən stansiyanın hazırda maksimum səviyyədə elektrik enerjisi istehsal etdiyi və istehsalın 1000 megavata çıxdığı bildirilib.

Qeyd edək ki, bir müddət əvvəl Rusiyanın “AtomStroyExport” şirkəti mayın 23-dən Buşəhr AES-in gücünün 75%-dən 100%-ə çatdırılacağını açıqlayıb. Stansiyanın təkmilləşdirilməsi üçün 1995-ci ildə İranla Rusiya arasında təxminən 1 milyard dollar məbləğində müqavilə imzalanıb.

1852
ABŞ Dövlət Departamenti

Atəşkəsin pozulmasına beynəlxalq reaksiya: Dövlət Departamenti Kəlbəcər barədə

5464
(Yenilənib 13:04 29.07.2021)
ABŞ Ermənistan və Azərbaycanı münaqişənin uzunmüddətli siyasi həllinə nail olmaq üçün ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrlərinin himayəsi altında ən qısa zamanda substantiv müzakirələrə qayıtmağa çağırır.

BAKI, 29 iyul — Sputnik. Birləşmiş Ştatlar Ermənistan-Azərbaycan beynəlxalq sərhədi boyunca gərginliyin artmasını pisləyir. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bunu ABŞ Dövlət Departamentinin rəsmi sözçüsü Ned Prays bildirib.

O bildirib ki, ABŞ Ermənistan və Azərbaycanı vəziyyəti gərginləşdirməmək üçün dərhal addımlar ataraq atəşkəslə bağlı öhdəliklərini yerinə yetirməyə çağırır.

"Ermənistan-Azərbaycan sərhədində davam edən gərginlik, yalnız həll olunmamış bütün məsələləri əhatə edən hərtərəfli həll yolunun iki ölkə arasındakı münasibətləri normallaşdıra biləcəyini və bölgə xalqlarının birlikdə sülh şəraitində yaşamasını təmin edə biləcəyini göstərir. ABŞ Ermənistan və Azərbaycanı münaqişənin uzunmüddətli siyasi həllinə nail olmaq üçün ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrlərinin himayəsi altında ən qısa zamanda substantiv müzakirələrə qayıtmağa çağırır", - deyə Ned Prays bildirib.

Moskvanın reaksiyası

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləri ilə təcili toplantı keçirib. İclasda Rusiyanın sosial-iqtisadi inkişafı ilə yanaşı, Əfqanıstan, eləcə də Azərbaycanla Ermənistan sərhədindəki vəziyyət müzakirə olunub.

Putinin sözçüsü Dmitri Peskov bildirib ki, iclasda Federasiya Şurasının spikeri Valentina Matviyenko, Dövlət Dumasının sədri Vyaçeslav Volodin, Kreml administrasiyasının rəhbəri Anton Vayno, TŞ katibi Nikolay Patruşev, DİN rəhbəri Vladimir Kolokoltsev, FTB direktoru Aleksandr Bortnikov, XKX rəhbəri Sergey Narışkin, prezidentin xüsusi nümayəndəsi Sergey İvanov iştirak ediblər.

"İclas zamanı iştirakçılar Rusiyanın sosial-iqtisadiu inkişafının cari məsələlərini müzakirə ediblər. Həmçinin beynəlxalq gündəmin aktual məsələləri, o cümlədən Əfqanıstanda və Azərbaycan-Ermənistan sərhədindəki vəziyyətə də toxunulub"

Ankaranın reaksiyası

"Ermənistan tərəfindən Azərbaycanın sərhəd rayonlarının atəşə tutulması regionun təhlükəsizliyi üçün təhdiddir. Bunu Türkiyə Parlamentinin sədri Mustafa Şəntop bildirib.

Türkiyə Parlamentinin spikeri hesab edir ki, Ermənistan tərəfindən təxribatlar regional müharibəyə səbəb ola bilər.

Həmçinin oxuyun: 

* MN: Azərbaycan Ordusu Kəlbəcər istiqamətində atəşkəsə riayət edir

* Rusiya Azərbaycan-Ermənistan sərhədlərinin delimitasiyası üçün məlumatlar təklif edir

Putin Azərbaycanla Ermənistan sərhədindəki vəziyyətlə bağlı təcili iclas çağırdı

* MN: Azərbaycan Rusiyanın atəşkəs təşəbbüsünə razılıq verdi, Ermənistan isə...

* Ermənistan atəşkəsi pozmaqla nəyə nail olmaq istəyir? – Arzu Nağıyev şərh edir

5464
Albert Eynşteyn

İlk dəfə: Eynşteynin nəzəriyyəsinin sübutunu gördülər

3599
(Yenilənib 01:08 29.07.2021)
İlk dəfə yaşanan bu hal Eynşteynin ümumi nisbilik nəzəriyyəsinin nəzərdə tutduğu, ancaq indiyədək sübut olunmadığı hadisədir.

BAKI, 29 iyul – Sputnik. Nəhəng qara dəliyin Kainata yaydığı rentgen şüalarını müşahidə edən alimlər qəribə parıltılar seziblər, məlum olub ki, bu, dəliyin o biri tərəfinin əksidir.

İlk dəfə yaşanan bu hal Eynşteynin ümumi nisbilik nəzəriyyəsinin nəzərdə tutduğu, ancaq indiyədək sübut olunmadığı hadisədir. Sputnik Azərbaycan bildirir ki, araşdırma nəticəsi Nature jurnalında dərc edilib.

Stenford Universitetinin astrofiziki Den Uilkins Qalaktikanın mərkəzindəki nəhəng qara dəliyin öyrənilməsi ilə məşğuldur. Bu dəlik bizdən 800 milyon işıq ili aralıda yerləşir. Alim gözlənilməz hal müşahidə edib: rentgen şüaları ilə yanaşı, teleskoplar əsas şüalardan sonra yaranan digər işıq parıltılarını da qeydə alıb, onların parlaqlığı az olsa da, müxtəlif “rənglərdə” olub. Hesablamalara görə, bu işıq əksləri, yaxud da işıq əks-sədası qara dəliyin arxa tərəfinin əks etdirdiyi rentgen şüalarına uyğun gəlir.

“Qara dəliyə düşən istənilən işıq ondan çıxmır, bu səbəbdən də qara dəliyin arxasında olan heç nəyi biz görə bilmərik, - Stenford Universitetinin SLAC tezləşdirici laboratoriyasının və Elementar Hissəciklərin Astrofizikası İnstitutunun elmi işçisi Den Uilkins yazıb. – Bunu görməyimizin səbəbi odur ki, qara dəlik fəzanı əyir, işığı sapdırır və ətrafındakı maqnit sahələrini bürüb-bükür”.

Tədqiqat ilk başdan tacın – bəzi qara dəliklərin malik olduğu elementin - öyrənilməsinə həsr olunmuşdu. Nəhəng qara dəliyin üzərinə düşən material Kainatda ən parlaq arasıkəsilməyən işıq mənbələrini qidalandırır və bu zaman qara dəliyin ətrafında rentgen işığından ibarət tac yaradır.

Mövcud nəzəriyyəyə görə, bu elementin formalaşması qazın qara dəliyə keçməsi və orada milyon dərəcəyədək qızması ilə yaranır. Belə temperaturda elektronlar atomlardan ayrılır, maqnitlənmiş plazma yaradır. Qara dəliyin super sürətlə fırlanmasının təsiri ilə maqnit sahəsi qara dəliyin üzərində əyilməyə başlayır, sonra öz ətrafında elə sürətlə dönür ki, nəticədə tamamilə dağılır. Bu hal Günəşin ətrafında baş verənlərə bənzəyir. Buna görə də alimlər bu hadisəni Günəşdəkinə bənzədərək qara dəlik tacı adlandırırlar.

“Bu, maqnit sahəsidir, qara dəliyə yaxın və onunla bağlı olan sahə ətrafındakı hər şeyi qızdırır və belə yüksək enerjiyə malik elektronları əmələ gətirir, onlar isə rentgen şüalarını yaradır, - Uilkins izah edib. Bir neçə il ərzində mən nəzəri cəhətdən bu prosesi düşünürdüm, ona görə də teleskopda bunu görən kimi mənşəyinin nəyə bağlı olduğunu anladım”.

“Əlli il əvvəl, astrofiziklər maqnit sahəsinin özünü qara dəliyin yanında necə apardığını düşünməyə başlayarkən, heç bilməzdilər ki, bu hadisəni birbaşa müşahidə etmək üçün metodlarımız peyda ola bilər və Eynşteynin ümumi nisbilik nəzəriyyəsini gerçəklikdə görə bilərik”, - tədqiqatın digər müəllifi, Stenford Universitetinin professoru Rocer Blandford deyib.

Müəlliflər qara dəliklərin tacını öyrənməyə davam edəcəklər. Bu prosesdə onlar Avropa Kosmik Agentliyinin 2031-ci ildə buraxmağı planlaşdırdığı “Afina” kosmik teleskopuna böyük ümid bəsləyirlər.

Eləcə də oxuyun:

3599
Teqlər:
Albert Eynşteyn, Stenford Universiteti, alim, işıq, şüa, rentgen, qara dəlik, kosmos
Bakıda vəziyyət, arxiv şəkli

Avtomobillərin arxa şüşəsinə şüarların vurulması qanunsuzdur