Maykl Pompeo, arxiv şəkli

ABŞ-ın məğlubiyyət təhlükəsi. Vaşinqton niyə yenidən Tehrana sanksiyalar tətbiq edib?

13
(Yenilənib 20:11 22.09.2020)
Rəyi soruşulan ekspertlər belə bir qənaətdədirlər ki, ABŞ-ın növbəti prezidenti Co Bayden olsa, amerikalılar nüvə sövdələşməsinə qayıda bilərlər. Lakin Trampın prezidentliyi dövründə İran ətrafında vəziyyət dəyişib.

BAKI, 22 sentyabr — Sputnik, Qaliya İbrahimova. Amerika Birləşmiş Ştatları anti-İran sanksiyalarını tam həcmdə bərpa edib. Dövlət Departamenti bunu Tehranın nüvə razılaşması şərtlərini "yerinə yetirməməsi" ilə izah edib. BMT və Avropa İttifaqında amerikalıların arqumentlərini inandırıcı saymayıblar və Vaşinqtona qoşulmaqdan imtina ediblər. Ağ Ev nəyə nail olmaq istəyir və beynəlxalq ictimaiyyətin mövqeyi necədir? Ətraflı RİA Novosti-nin materialında.

Birtərəfli təzyiq

"BMT Təhlükəsizlik Şurası İrana silah tədarükü üzrə embarqonu uzatmayıb. Lakin ABŞ fəaliyyətsiz qalmayıb və sanksiyaları geri qaytarıb. İndi onlar yalnız Tehrana deyil, həm də embarqonu pozan hamının əleyhinədir", — Mayk Pompeo Avropa İttifaqını Vaşinqtonu dəstəkləməyə çağırarkən deyib.

Lakin əks-reaksiya olub. Almaniya, Böyük Britaniya və Fransanın ("avroüçlük") xarici işlər nazirləri Ağ Evin fəaliyyətini pisləyən birgə bəyanat veriblər.

"ABŞ 2018-ci il mayın 8-də İran proqramı üzrə Birgə Əhatəli Fəaliyyət Planından çıxıb və artıq "sövdələşmənin" iştirakçısı sayılmır. Bununla bağlı Vaşinqtonun istənilən qərarının hüquqi qüvvəsi yoxdur", - "avroüçlük" nazirləri bildiriblər.

Paris, Berlin və London, əksinə, sanksiyaları zəiflətməkdə davam edəcəklər. Nazirlər xatırladıblar ki, İranın üzərindən məhdudiyyətlərin götürülməsi BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2231 saylı qətnaməsində nəzərdə tutulur. Bu sənəd 2015-ci ildə razılaşdırılmış nüvə sazişini rəsmən təsdiq edib.

"Biz həmişə onu qoruyub saxlamağı dəstəkləmişik və bunu davam etdirəcəyik", – avropalılar vurğulayıblar.

Avropanın vədləri

Donald Tramp sövdələşmədən iki il əvvəl çıxıb və Tehranın guya gizli şəkildə nüvə proqramını inkişaf etdirdiyinə istinad edib. O, heç bir dəlil gətirməyib, ancaq sanksiyaların qaytarılmasını tələb edib.

Rusiya, Çin və avropalılar bunu pisləyərək, sənədin ABŞ olmadan da qüvvədə olacağını vurğulayıblar. Hətta Almaniya, Fransa, Böyük Britaniya şirkətləri İranla əməkdaşlıq etməyə imkan verən xüsusi qanun qəbul ediblər. Biznesin ABŞ-ın təzyiqindən qorxmaması üçün xüsusi INSTEX maliyyə mexanizmi yaradılıb.

Düzdür, onun təsiri məhdud olub. Şirkətlər İran bazarını tərk etməyə davam ediblər və İslam Respublikasının iqtisadiyyatı kəskin şəkildə çöküb. Pekin Amerikanın sanksiyalarını pisləsə də, Tehranla əməkdaşlığı hətta çinlilər də yarımçıq qoyublar.

İran hakimiyyəti gözləmə mövqeyini tutub və ümid edib ki, avropalılar Vaşinqtonu biznesi təqib etməməyə inandıra biləcəklər. Amma xarici şirkətlər ölkəni tərk etdikcə və Vaşinqtonun yumşalacağına dair ümidlər əriyib getdikcə Tehran nüvə proqramına qoyduğu məhdudiyyətləri götürüb.

Formal olaraq Birgə Əhatəli Fəaliyyət Planı qüvvədə qalır, lakin sövdələşmə iştirakçılarının qarşılıqlı ittihamları ona etibarı pozur. Vaşinqton Tehranın sənədin şərtlərinə əməl etməkdən imtinasını İrana qarşı yeni hücumda əsas arqument kimi istifadə edir.

Embarqonun ləğvinə yol verməmək

Amerikalılar daha çox ehtiyat edirlər ki, oktyabrın 18-də Tehranın üzərindən silah embarqosu götürüləcək. Bu qorxunu İranın qonşuları qızışdırırlar.

Belə ki, İsrail, Səudiyyə Ərəbistanı, Bəhreyn və Küveyt bildirir ki, qadağaların ləğvindən sonra İslam Respublikası Rusiya və Çindən hava hücumundan müdafiə vasitələrini və müasir qırıcıları alacaq. Bu, İranı möhkəmləndirəcək və regionda vəziyyəti mürəkkəbləşdirəcək. Belə bir ssenariyə yol verməmək üçün Tehranın əleyhdarları ABŞ vasitəsilə hərəkət edirlər.

Avqustda amerikalılar BMT Təhlükəsizlik Şurasında (TŞ) silah embarqosunun uzadılmasına dair qətnamə təqdim ediblər. Onu Tehranın Livan və Suriyada "Hizbullah"ı, həmçinin İraqdakı şiə yaraqlılarını silahlandırması ilə əsaslandırıblar.

Fransa, Almaniya və Böyük Britaniya amerikalıların bu narahatlığını bölüşüb, lakin onların təklifini dəstəkləməyiblər. Rusiya və Çin ABŞ-ın bu istiqamətdə bütün səylərinin qarşısını alacağını bildiriblər. İran isə öz növbəsində bəyan edib ki, bu qətnamə nüvə sövdələşməsinin üstündən birdəfəlik xətt çəkəcək.

BMT TŞ Amerika layihəsini rədd edib. Amma artıq bir həftə sonra Dövlət Departamenti Tehranın nüvə sövdələşməsi üzrə öhdəlikləri pozduğunu təsdiqləyən sənədləri təqdim edib. Orada söhbət İranın müəyyən edilmiş 300 kiloqramlıq normadan artıq zənginləşdirilmiş uran yığdığından gedir.

Mayk Pompeo Vaşinqtonun sanksiyaları tam həcmdə bərpa etmək istədiyini gizlətməyib. BMT TŞ-də xatırladıblar ki, ABŞ "sövdələşməyə" əməl olunmasını qiymətləndirə bilməz, çünki özü bu sövdələşmədən çıxıb. Amerikalılar isə hələ də 2231 saylı qətnaməni təsdiq edənlər arasında olduqlarını, müvafiq olaraq sanksiya hüququnu saxladıqlarını deyiblər və qeyd ediblər ki, əgər İrana qarşı şikayət daxil olduqdan 30 gün sonra tədbir görülməsə, sanksiyalar bərpa olunacaq. Müddət sentyabrın 20-də başa çatıb.

Gözləmə diplomatiyası

"BMT Baş katibi Antoniu Quterreş Təhlükəsizlik Şurasında konsensusun olmamasına istinad edərək, İrana qarşı sanksiyaların bərpa olunmasına qarşı çıxıb. Amerikanın qərarını Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentlik nəzərə almayıb, Avropa isə onu kəskin tənqid edib. Vaşinqton kifayət qədər alçaldıcı vəziyyətə düşüb", — Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun (MDBMİ) Beynəlxalq Tədqiqatlar İnstitutunun Avroatlantik Təhlükəsizlik Mərkəzinin Baş Elmi işçisi Andrey Baklitski hesab edir.

İranda güləşçi Navid Əfkarinin ölüm hökmünə etirazlar
© Iranian Labor News Agency via AP, File

Buna baxmayaraq, ekspert Amerika sanksiyalarının xarici biznesi qorxudacağını istisna etmir. Oktyabrda silah embarqosu ləğv edilsə, şirkətlər İranla ticarət etmək istəməyəcək. ABŞ-ın təzyiqi altına düşmək təhlükəsi ağırlaşacaq. Lakin belə olan halda da Vaşinqtonun hərəkətləri artıq görünür.

"Avropa qanunvericiliyi 2023-cü ilə qədər silah embarqosunu nəzərdə tutur. Odur ki, beynəlxalq qadağalar aradan qaldırılsa belə, Aİ Tehranla bu sahədə əməkdaşlıq edə bilməyəcək. Rusiya və Çin ilə vəziyyət daha da maraqlıdır. Bu ölkələrdən potensial olaraq İrana silah sata biləcək şirkətlər artıq sanksiya altındadır. Onlara embarqonun aradan qaldırılmasından sonra Tehranla təmtəraqlı müqavilə imzalamağa heç nə mane olmur. Bu o demək deyil ki, silah həqiqətən dərhal İrana gedəcək, amma ABŞ-ın mənəvi məğlubiyyəti göz qabağındadır", – Baklitski deyir.

ABŞ-da yaşayan beynəlxalq münasibətlər üzrə mütəxəssis Rafael Səttarov diqqəti Tehranın ABŞ-ın birtərəfli sanksiyalarına verdiyi təmkinli reaksiyasına çəkir. Onun sözlərinə görə, İran hakimiyyəti Amerikada prezident seçkisinədək vəziyyəti gərginləşdirmək istəmir.

"İslam Respublikası başa düşür ki, ABŞ-ın ünvanına deyilən istənilən kəskin bəyanat yalnız zərər verəcək. Tramp İranla növbəti böhranı dərhal öz xeyrinə çevirəcək və rejimə təzyiqləri gücləndirəcək. Bundan başqa, indi Avropa, Rusiya, Çin, BMT İranın tərəfindədir. Şifahi qarşıdurmada heç bir məna yoxdur. Birtərəfli sanksiyaların isə beynəlxalq səviyyədə tanınmış qanuni qüvvəsi yoxdur", – Səttarov hesab edir.

Rəyi soruşulan ekspertlər belə bir qənaətdədirlər ki, ABŞ-ın növbəti prezidenti Co Bayden olsa, amerikalılar nüvə sövdələşməsinə qayıda bilərlər. Lakin Trampın prezidentliyi dövründə İran ətrafında vəziyyət dəyişib. Buna görə də sövdələşməyə qayıdış proseduru asan olmayacaq.

13
Teqlər:
Çin, Rusiya, sanksiya, İran, ABŞ
Əlaqədar
Rusiya neftinə qadağa qoymaq istəyən ABŞ paradoksal vəziyyətlə üzləşib
Politoloq: “İran nüvə anlaşması ilə bağlı taktiki gedişlər etməyə çalışır”
Rusiya: Dünyada kiberhücumların böyük əksəriyyətinin arxasında ABŞ dayanır
İrana qarşı sanksiyalar: ABŞ-ın rəyi və uğursuzluqları
Co Bayden

Co Baydendən transgenderlərə yaşıl işıq

5
Ağ Ev: Prezidentin bu gün imzaladığı sərəncama əsasən, xidmətə yararlı olan hər bir amerikalı ABŞ Silahlı Qüvvələrində xidmət edəcək.

BAKI, 25 yanvar - Sputnik. ABŞ prezidenti Co Bayden sələfi Donald Trampın ABŞ Silahlı Qüvvələrində transgenderlərin xidmətinə qoyduğu qadağanı ləğv edib.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu barədə məlumat Ağ Evdən yayılıb. Məlumatda deyilir: 

“Prezidentin bu gün imzaladığı sərəncama əsasən, xidmətə yararlı olan hər bir amerikalı ABŞ Silahlı Qüvvələrində xidmət edəcək. Co Bayden inanır ki, cinsiyyət hərbi xidmətə mane olmamalıdır”.

Qeyd edək ki, Ağ Evə gəldikdən qısa müddət sonra keçmiş prezident Donald Tramp transgenderlərin ABŞ ordusunda hər hansı bir vəzifə tutmasının əleyhinə olduğunu bəyan etmişdi.

2019-cu ildə ABŞ Müdafiə Nazirliyi transgenderlərin əksəriyyətinin ABŞ ordusunda xidmətini qadağan edən direktiv imzalayıb.

5
Teqlər:
Co Bayden
Plastik tullantılar, arxiv şəkli

Plastik tullantılardan insanları gözəlləşdirmək üçün istifadə edəcəklər

7
(Yenilənib 20:19 25.01.2021)
Elm adamları yüksək temperaturda və təzyiqdə sabit qaldığı, enerji çevrilməsi üçün əla bir material olduğu üçün perovskiti (kalsium titanat) seçiblər.

BAKI, 25 yanvar — Sputnik. Şimal-Qərb Universitetinin, Argonne Milli Laboratoriyasının və Eymes Laboratoriyasının alimləri plastik tullantıların təkrar emalı üçün yeni bir üsul icad ediblər.

Sputnik Azərbaycan xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, onun köməyi ilə zibil motor yağları, sürtkü yağları, yuyucu vasitələr və hətta kosmetika istehsalı üçün uyğun bir maye halında olan maddəyə çevrilə bilər.

Məlumdur ki, dünyada hər il 380 milyon ton plastik istehsal olunur. Mütəxəssislərin fikrincə, 2050-ci ilə qədər bu rəqəm dörd dəfə arta bilər. Məhsulların 75% -dən çoxu birdəfəlik istifadədən sonra atılır və ətrafa, o cümlədən çaylara, dənizlərə və okeanlara daxil olur.

Plastik tullantıları emalının müasir üsulları problemi həll edə bilməz. Birdəfəlik məhsullar əriyib emal edilə bilər. Amma nəticədə aşağı keyfiyyətli material alınır.

Yeni araşdırmanın müəllifləri məsələyə fərqli yanaşıblar.

Elm adamları yüksək temperaturda və təzyiqdə sabit qaldığı, enerji çevrilməsi üçün əla bir material olduğu üçün perovskiti (kalsium titanat) seçiblər.

Müəyyən şərtlərdə katalizator plastikin karbon-karbon bağını parçalayır və maye karbohidrogenlər əldə edilir. Belə bir maye müxtəlif texniki və ya kosmetik məhsulların istehsalı üçün uyğundur.

7
Pirat, arxiv şəkli

Azərbaycan vətəndaşının Nigeriyada öldürülməsinə görə cinayət işi açılıb

0
(Yenilənib 23:17 25.01.2021)
Cinayət işi üzrə Türkiyə, Qabon və Liberiyanın səlahiyyətli orqanlarına hüquqi yardım haqqında sorğular hazırlanır.

BAKI, 25 yanvar — Sputnik. "Kütləvi informasiya vasitələrində yayılmış məlumata əsasən, 23 yanvar 2021-ci il tarixində Nigeriya sahillərində üzən Türkiyənin "Boden denizcilik" şirkətinə məxsus "Mozart" adlı gəmiyə dəniz quldurları tərəfindən hücum edilib".

Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a Baş Prokurorluğun Mətbuat xidmətindən məlumat verilib.

İlkin araşdırma nəticəsində müəyyən edilib ki, 19 nəfər gəmi heyəti üzvündən 15-i girov götürülüb, 1 nəfər isə öldürülüb. Öldürülən şəxsin Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, 09.06.1976-cı il təvəllüdlü, gəmidə 2-ci mühəndis vəzifəsində çalışan Fərman Əli oğlu İsmayılovun olduğu müəyyən edilib.

Faktla bağlı Azərbaycan Respublikasının Baş Prokurorluğu tərəfindən Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələri ilə cinayət işi başlanılaraq zəruri istintaq əməliyyat tədbirləri həyata keçirilir.

Hazırda ölkəmizin Xarici İşlər Nazirliyi, habelə xarici ölkələrin aidiyyəti qurumları ilə intensiv danışıqlar aparılmaqla, qeyd olunan cinayət işi üzrə Türkiyə, Qabon və Liberiyanın səlahiyyətli orqanlarına hüquqi yardım haqqında sorğular hazırlanır.

"Baş Prokurorluq tərəfindən təxirəsalınmadan Liberiyanın Baş Prokurorluğu ilə əlaqə yaradılmış və qarşı tərəf bu məsələnin araşdırılmasında Azərbaycan Respublikasının Baş Prokurorluğu ilə yaxından əməkdaşlıq etməyə hazır olduğunu bildirib", - Mətbuat xidmətindən bildirilib.

0