Baykal gölünün sahilində ev

Qatar kimi səs-küy salan buzlu Baykal, şaman adətləri mərcangilə - FOTO

23
(Yenilənib 23:35 25.03.2020)
"Əvvəlcə problemimiz olanda şamanın, sonra da lamanın yanına gedirik, lap möhkəm sığortalanmaq isətəyəndə keşişin də yanına gedə bilərik"

BAKI, 26 mart — Sputnik, İrina Ovçinnikova. Baykaldan söhbət açanda adətən, İrkutsk, Listvyanka, Olxon adasını nəzərdə tuturlar. Ancaq dünyanın ən dərin gölünün sahilinin böyük hissəsi Buryatiya Respublikasının ərazisinə düşür. Burada dənizə (yerlilər Baykalı belə adlandırırlar) giriş rahatdır, qumlu çimərlikləri və suyu 25 dərəcəyədək qızan körfəzləri var. Ancaq buz altında olanda bu göl başqa cür füsunkardır.

Baykal niyə qışda qatar kimi “səs-küy” salır, yayda necə qoxuyur, mərcangilə ağaclarını harada axtarmalı – bütün sualların cavabı RİA Novosti-nin məqaləsində.

Şəffaf buz və bu yerlərin ruhu

“Çoxları şəkillərdə Baykalın üzərində şəffaf, təmiz buzu görüb fikirləşirlər ki, onun hər yerində belədir, amma deyil, - yerli turfirmalardan birinin əməkdaşı Valentin danışır. – O, adətən, kənardakı torpaq kimi qarla örtülü olur, külək qarı sovuranda isə şəffaf buz görünür. Bu, daha çox gölün şimal tərəfində belə olur”.

© Sputnik / Irina Ovchinnikova
Baykal gölündə qar

Valentin əlavə edir ki, buzun xüsusi şəffaflığı və hamarlığının səbəbi onun üzərinə tökülən isti sudur. Düzdür, bu effekt uzun çəkmir, amma bir fotosessiyanın müddətinə davam gətirir.

Biz qəşəng şəkillər axtarışında deyilik. Ona görə də cənuba, Tanxoy qəsəbəsinə yollanırıq.

© Sputnik / Igor Onuchin
Baykal gölü boyunca avtomobil yolu

Ulan-Udedən gedəndə yol iki saat çəkir. Yol aşırımlıdır, hamısının da təpəsində gərək “burhanlayasan” – yəni yerli ruha nəsə qurban verəsən. Bunun üçün ya yerə qəpik, konfet atırsan, ya da sadəcə torpağa su çiləyirsən.

“Bu, qədim şaman adətinin bir hissəsidir, - bələdçi Darima izah edir. – Ancaq çox vaxt buddistlər, pravoslavlar, hətta ateistlər də buna riayət edirlər. Sərt iqlim (kəskin kontinental, yəni qışda mənfi 40, yayda müsbət 40 dərəcə) sanki insanları sığortalanmağa və kiçik “rüsum” ödəməyə məcbur edir. 

Dinlərin və mistikaya inancın belə çulğalaşması burada hər addımbaşı rast gəlinir. “Əvvəlcə problemimiz olanda şamanın, sonra da lamanın yanına gedirik, lap möhkəm sığortalanmaq isətəyəndə keşişin də yanına gedə bilərik”, - yerlilər gülərək deyirlər.

Söhbət yolu xeyli qısaldır, artıq Baykal görünməyə başlayır. İndi yol sahil xəttiylə paralel gedir, amma bizi göldən dəmiryolu xətti, məşhur Transsibir, ayırır.

© Sputnik / Igor Onuchin
Baykal gölü boyunca Transsibir dəmiryolu magistralı

“Turistlərə məsləhət görürəm ki, Ulan-Udeyə gəlib qatarla Baykalın cənubu ilə İrkutska (ya da tərsinə) getsinlər. Özü də mütləq səhər, gecə yox!” – Darima deyir. O dəqiqləşdirir ki, yay vaxtı belə səyahət zamanı pəncərəni açmaq vacibdir: buranın havası təzə xiyar və azacıq qarpız ətri verir. 

İlğımlar və toroslar

Sahildə maşını saxlayıb buzun üstünə doğru getməyə çalışırıq – o qədər yağıb ki, 30 santimetr qalınlıqda qarda güclə hərəkət edirik.

© Sputnik / Irina Ovchinnikova
Baykalın sahili qışda

Bir saniyəlik adama elə gəlir ki, bura ideal düzənlik sahədir, Baykalın real olduğuna isə ayağımız altdakı toroslar – buz yığnaqları inandırır. Buz yığnağının qalınlığı bəzi yerlərdə on metrə çatır.

“İş bundadır ki, buz sadəcə bir lay deyil, o, müxtəlif sıxlığa malik fraqmentlərdən ibarətdir və bunlar da bir-birinə nəzərən hərəkət edir. Toqquşma nöqtələrində buz yığnaqları əmələ gəlir və elə səs çıxır ki, elə bil yanından qatar keçir”, - Darima deyir.

İri buz parçaları tort dilimlərinə oxşayır – kəsikdə firuzəyi, şəffaf, bulanıq laylar görünür. Qəşəng də parıldayır -  bəxtimizdən hava günəşlidir. Əslində bəxtlik burada bir şey yoxdur: Buryatiyada səma ilin 300 günü buludsuz olur.

© Sputnik / Kirill Shipitsyn
Baykal gölündə buz

Baykalın özünün də ilğımları var – işığın özünəməxsus sınması səbəbindən elə görünür ki, qarşı sahil olduğundan daha yaxındır. Deyirlər ki, bu ilğımlar xeyli səyyahı aldadıb. Birinə hətta elə gəlirmiş ki, Listvyankaya qədər məsafə cəmi dörd-beş kilometrdir. Yerli sakinlərin bu məsafənin təxminən on dəfə böyük olduğunu deməsinə rəğmən, inanmayıb və piyada qarşı tərəfə getməyə başlayıb. Çovğun başlayıb, adam azıb, bir sutkadan sonra acıqlı və kirimişcə qayıdıb.

© Sputnik / Irina Ovchinnikova
Baykalda sakit şaxtalı hava

Hərdən də elə olur ki, İrkutsk tərəfdən baxanlar guya Buryatiyanın çimərliklərini görürlər. Bu, illüziyadır, orada ancaq qayalıq və yarğanlar var.

Bərə keçidi

Baykalın məhz Tanxoy qəsəbəsi sahilinə gəlməyizimin səbəbi var: burada sahildə mövcud olan üç bərə  keçidindən birinin qalıqları qalıb.

© Sputnik / Irina Ovchinnikova
Baykalda köhnə bərə keçidinin yerində vaqonlar

XX əsrin əvvəllərində bir neçə illər boyu, hələ o vaxt Transsib tikilməmişdi (bura göl sahilinin ən çətin yerlərindən biriydi), iki iri buzqıran – “Baykal” və “Anqara” su dolu dəmiyolu vaqonlarını buraya daşıyırdılar. 

Göldə buz qatı qalınlaşanda onun üzərindən relslər düzüb, vaqonları atlara qoşaraq daşıyırdılar. İndi köhnə limandan qalan burun hissədə üç ədəd yarımdağılmış hasar qalıb, 1904-1905-ci illərdəki rus-yapon müharibəsi zamanı isə burada silah-sursat və ərzaq qəbul edirmişlər.

© Sputnik / V. Smirnykh
Transsibir dəmiryolu magistralı

Buradan bir qədər aralıda iki il qabaq “Baykal bərə keçidi” tarixi-memorial kompleksi açılıb.

Mərcangilə ağacları

Tanxoyda həmçinin Baykal biosfera qoruğunun mərkəzi mülkü yerləşir (UNESCO-nun ümumdünya rezervat şəbəkəsinə daxildir). Burada nəhəng sidr ağaclarından başqa, minlərlə bitki və onlarla növ  heyvana - qonur ayı, maral, sığın, qaban və s. - rast gəlmək mümkündür. Bütün bunların hamısını üç ekoloji cığırdan birindən keçməklə öz gözünlə görə bilərsən.

© Sputnik / Irina Ovchinnikova
Baykalda qoruqda ekoloji cığır

Düzdür, qış vaxtı burada onlardan ancaq biri, özü də bir kilometr uzunluqda, açıq olur. Yolun sonunda kiçik qış daxması, içində də yanan soba, taxta rəflər və masa var. Adətən belə yerlərdə meşədə ov edənlər gecələyirlər. Qoruqda isə əməkdaş turist qrupunu qarşılayır, onları çay və şəkər tozu ilə ovulmuş mərcangiləyə qonaq edir.

O deyir ki, bir dəfə Moskvadan gələn qonaqlar bu giləmeyvənin hansı ağacdan yığıldığını göstərməyi xahiş ediblər (ən azından, Buryatiyada təəccüblənmək üçün onların əlində bir səbəb olub).

Qoruğun direktor müavini İrina Lyasotanın sözlərinə görə, həm qışda, həm də yayda könüllülərin sayı çox olur, hətta onlar üçün ayrı yaşayış korpusu tikilib. Daha çox Avropadan, Amerikadan gəlirlər, Moskvadan gələnlərin sayı isə elə də çox deyil.

  • RF Prezidenti Vladimir Putin “Baykal qoruq” vizit mərkəzinin işi ilə tanış olur
    © Sputnik / Aleksey Nikolskiy
  • Baykal qoruğunun vizit mərkəzi
    © Sputnik / Irina Ovchinnikova
  • Baykal təbiət qoruğunun vizit mərkəzində stendin fraqmenti
    © Sputnik / Irina Ovchinnikova
1 / 3
© Sputnik / Aleksey Nikolskiy
RF Prezidenti Vladimir Putin “Baykal qoruq” vizit mərkəzinin işi ilə tanış olur

Baykalın sahilində qoruğun özünün vizit mərkəzi var, buraya 2017-ci ildə Buryatiyaya səfəri zamanı Prezident Vladimir Putin də baş çəkib (onun şəkli şərəfli yerdən asılıb).

© Sputnik / Irina Ovchinnikova
Baykal təbiət qoruğunun vizit mərkəzində stendlər

Sivilizasiyadan bu qədər uzaqda texnoloji stendlər, ekranlar, uşaq kvestləri üçün avadanlıq, fitoçay içib iri pəncərələrdən gölü seyr edə biləcəyin dəbli kafe görəcəyini heç təxmin etmirsən. “İndi isə Barquzin samurlarını görməyə gedək, burada qəfəs var”, - bələdçi deyir. Gözləyirsən ki, məftildən toxunma tor görəcəksən, zooparkdakı kimi.

© Sputnik / Irina Ovchinnikova
Barquzin samurlarının qəfəsi, Baykal təbiət qoruğu

Yox. Qrom və Tuçka əla, geniş volyerdə yaşayırlar, qəfəsin içində daşlar, ağac kötükləri var. Hələ bu heyvanların şəxsi Twitter hesabları da var. Nə vaxt istirahət edəcəkləri də öz keflərinə baxır. İndi bizim bəxtimiz gətirməyib – bacı-qardaş yuxudadırlar.

Yəqin, elə bu heyvanları ayıq vaxtda görmək buraya yenidən qayıtmaq üçün bir bəhanədir. O zaman gün daha uzun olacaq, Baykalın havası isə yüngül giləmeyvə ətri ilə bizi ovsunlayacaq.

* Materialın hazırlanmasına Buryatiya Rspublikasının İnformasiya Siyasəti Komitəsinə minnətdarıq.

 

23
Əlaqədar
Balıq şorbasını neftlə yeyənlər, qonağı qazamata salanlar - FOTO
Rusiyanın cənubunun ən romantik şəhərlərinin əfsanələri - FOTO
Turistlər üçün yaxşı şəhər: əcnəbilər Moskvada nəyi bəyənir və nəyi söyürlər
Yunanıstan bayrağı

Yunanıstanın Türkiyə xofu: Orduda xidmət müddətini artırır

2
(Yenilənib 23:23 20.10.2020)
Məlumata əsasən Yunanıstanda xidmət müddəti 9 aydan 12 aya qədər artırılacaq. Bundan əlavə, Yunanıstanda şəxslər hərbi xidmətə bundan sonra 19 yox, 18 yaşdan etibarən çağırılacaq.

 

BAKI, 20 oktyabr — Sputnik. Yunanıstan Türkiyə ilə münasibətlərin kəskinləşməsi fonunda bu ölkəyə məxsus Silahlı Qüvvələrində xidmət müddətini artırmağı planlaşdırır. Bu barədə Sputnik Azərbaycan "RİA Novosti"yə istinadən xəbər verir.

Məlumata əsasən Yunanıstanda xidmət müddəti 9 aydan 12 aya qədər artırılacaq. Bundan əlavə, Yunanıstanda şəxslər hərbi xidmətə bundan sonra 19 yox, 18 yaşdan etibarən çağırılacaq.

Xatırladaq ki, bu ilin iyununda Türkiyə hökuməti Aralıq dənizinin Kipr adası yaxınlığında olan ərazisində öz maraqlarını qorumaq barədə qərar verib. Rəsmi Ankara bir sıra ölkələrin etirazına baxmayaraq geoloji kəşfiyyat işlərini davam etdirmək niyyətindədir.

Aralıq dənizinin şərq hissəsi – bir tərəfdə Avropa İttifaqının üzvləri Kipr və Yunanıstanla, digər tərəfdə isə Türkiyə olmaqla gərginlik mənbəyidir. Türkiyə dəfələrlə yataqların Kipr türkləri ilə Kipr yunanlarının birgə işlətmələrini təklif edib. Rəsmi Ankara Moskva ilə əməkdaşlığı da istisna etməyib. Enerji daşıyıcıları mübahisəsinə həmçinin, Misir və İsrail də daxildir.

Tərəflər arasında fikir ayrılığı 1974-cü ildə Kiprdə adanın Yunanıstan anneksiyası ilə bağlı çevriliş baş verəndən sonra başlayıb. Həmin vaxt Türkiyə Kiprin şimalına qoşun yeridib və həmin ərazidə Kipr – Türk Federativ dövləti yaradıb. Daha sonra onun adı Şimali Kipr Türk Respublikasına dəyişdirilib. Adanın digər hissəsi isə Kipr Respublikasının nəzarəti altındadır.

2
Şimali Dakotada qitələrarası ballistik raketlərin idarəetmə obyekti, arxiv şəkli

Co Bayden gəlsə, Strateji Hücum Silahları Haqqında Müqaviləni uzadacaqlar

5
(Yenilənib 23:19 20.10.2020)
Kremldən ABŞ-ın SHS-3 müqaviləsi ilə əlaqədar bəyanatını şərh edərkən bildiriblər ki, Moskva Vaşinqtonla strateji sabitliklə bağlı təmaslarını davam etdirir. Amerikaşünas Konstantin Bloxin Sputnik radiosunun efirindən bu məsələ barədə öz fikirlərini səsləndirib.

BAKI, 20 oktyabr — Sputnik. Rusiya Prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov bəyan edib ki, Vaşinqton Vladimir Putinin SHS-3-ün (Strateji Hücum Silahları Haqqında Müqavilənin) daha bir il uzadılması təklifindən imtina etsə də, Moskva hər bir halda Amerika tərəfi ilə təmasların davam edəcəyinə ümid bağlayır.

Qeyd edək ki, bir qədər bundan əvvəl Ağ Ev Putinin mövcud müqavilənin yeni şərt irəli sürülmədən daha bir il uzadılması təklifini rədd edib.

"Biz ümid edirik ki, istənilən halda Amerika tərəfi ilə təmaslar davam edəcək. Ümumilikdə, əlbəttə ki, Prezidentin də qeyd etdiyi kimi, müqavilənin uzadılması bizə vaxt qazandıra bilərdi. Qazanacağımız bu əlavə 12 ay ərzində silahlanmaya nəzarət məsələsi ilə bağlı substantiv və ciddi danışıqlar aparmaq mümkün idi", – deyə Peskov bildirib.

O, bütün dünyanı qlobal sabitlik və təhlükəsizliyin bu "məhək daşı"ndan məhrum etməyin çox fəlakətli nəticələrə gətirib çıxaracağını da vurğulayıb.

"Buna görə də biz hər bir halda Amerika tərəfinin bu sənədin müddətini uzatmağa hazır olduğunu eşitmək istərdik ", – deyə Prezidentin mətbuat katibi qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, hələlik bu sahədə gözlənilən inkişaf müşahidə olunmur, ancaq bu heç də o demək deyil ki, "təmasları tamamilə dayandırmaq lazımdır".

Rusiya Elmlər Akademiyası Təhlükəsizlik Araşdırmaları Mərkəzinin aparıcı tədqiqatçısı, amerikaşünas, politoloq Konstantin Bloxin Sputnik radiosu-nun efirində bildirib ki, müqavilənin taleyi daha çox ABŞ-da bu yaxınlarda keçiriləcək prezident seçkisində kimin qalib gələcəyindən asılıdır.

"Əvvəla, Respublikaçılar Partiyasının namizədi Donald Tramp Çinə nifrət edir və SHS-3-ü birbaşa Çinlə əlaqələndirir. İkincisi, ənənəvi olaraq Respublikaçılar Partiyası silahlanma üzərində nəzarəti dağıtmaq istəyir. Xatırladıram ki, Corc Buş (oğul) administrasiyası dövründə amerikalılar Anti-Ballistik Raket Sistemi (ABM) Müqaviləsindən, Tramp özü isə Orta və Qısa Mənzilli Raketlər və Açıq Səma müqavilələrindən imtina edib. Odur ki, Tramp seçkilərdə qalib gəlsə, ABŞ-ın SHS-3-dən çəkilmə ehtimalı olduqca yüksəkdir", – deyə Konstantin Bloxin bildirib.

Əgər Demokrat Partiyasının namizədi Cozef Bayden qalib gələrsə, o halda ekspertin fikrincə, müqavilənin uzadılması ehtimalı var.

"Ənənəvi olaraq, Demokrat Partiyası ruslarla strateji sabitlik mövzusunda danışıqlar aparmağın tərəfdarıdır. Xatırladım ki, mövcud müqavilənin müddətini Medvedev administrasiyası ilə Obama administrasiyası uzatmışdı. Ancaq kim qalib gəlirsə-gəlsin, bir neçə ayda yeni bir müqavilə bağlamaq, demək olar ki, mümkün deyil. Buna görə də mövcud müqavilənin müddətini ən azı bir il uzatmaq lazımdır ki, həmin dövrdə yenisi qəbul olunsun", – deyə ekspert bildirib.

Qeyd edək ki, SHS-3 silahlanmanın məhdudlaşdırılması ilə bağlı Rusiya və ABŞ arasında qüvvədə olan yeganə müqavilədir. 5 fevral 2011-ci ildə qüvvəyə minmiş müqavilənin müddəti 5 fevral 2021-ci il tarixində başa çatacaq. Əgər müqavilə yenilənməsə, artıq dünyada bu iki böyük nüvə gücünün silah arsenallarını məhdudlaşdıran heç bir sənəd mövcud olmayacaq.

5
Elektrik yarımstansiyası, arxiv şəkli

Azərbaycanda yeni istilik elektrik stansiyalarının tikilməsinə ehtiyac yaranıb

0
"Koronavirus (COVID-19) pandemiyasının qlobal energetika sektorunda enerjiyə tələbatın azalması ilə müşayiət olunan təsirləri bu il ölkəmizin elektrik enerjisi ilə bağlı göstəricilərini qismən azaldıb".

 

BAKI, 21 oktyabr — Sputnik. "Koronavirus (COVID-19) pandemiyasının qlobal energetika sektorunda enerjiyə tələbatın azalması ilə müşayiət olunan təsirləri bu il ölkəmizin elektrik enerjisi ilə bağlı göstəricilərini qismən azaldıb".

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bunu Energetika naziri Pərviz Şahbazov 20 oktyabr - Azərbaycan energetiklərinin peşə bayramı günü münasibətilə rəsmi mətbuatda dərc etdirdiyi məqalədə bildirib.

Onun sözlərinə görə, bu ilin 9 ayı ərzində elektrik enerjisinin istehsalı ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 0,8% azalaraq, 19,4 milyard kVt·st təşkil edib.

P.Şahbazov bildirib ki, qarşıdakı illərdə isə elektrik enerjisinə tələbat və istehsal həcmləri ilə bağlı dinamikada əhəmiyyətli dərəcədə artım gözlənilir:

"2025-ci ilə qədər ölkəmizdə elektrik enerjisinə tələbatın 25,5 milyard kVt·st-a qədər artacağı, ixrac da nəzərə alınmaqla elektrik enerjisi istehsalının isə ötən ilə nisbətən 15% artımla 30 milyard kVt·st-a çatacağı proqnozlaşdırılır. Bu istehsal həcmlərinin bir qismi ötən il istismara verilmiş, qoyuluş gücü 409 МVt olan "Şimal-2" elektrik stansiyası, bu il təməli qoyulmuş və 2022-ci ildə istifadəyə verilməsi planlaşdırılan 385 МVt gücündə "Qobu" elektrik stansiyası hesabına əldə ediləcək".

Nazirin fikrincə, həmçinin bu prosesdə "Azərenerji" ASC-nin istehsal güclərinin optimallaşdırılması və bərpası nəticəsində yenidən istismara cəlb edilən 1300 MVt imkan gücündən istifadə ediləcək: "Eyni zamanda, təhlillər göstərir ki, tələbatın tam qarşılanması üçün yeni istilik elektrik stansiyalarının tikilməsinə də ehtiyac var".

0