ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan

Müttəfiqliyin sınağı: ABŞ sanksiya hazırlayır, Türkiyə aviabazanı bağlamağa hazırlaşır

1026
(Yenilənib 09:56 14.12.2019)
Münaqişə tərəflərinin qətiyyəti və bir-birinə güzəştə getməməsi Türkiyə-Amerika münasibətlərinin bundan sonra da pisləşəcəyini göstərir

Aleksandr Xrolenko, hərbi icmalçı

BAKI, 14 dekabr — Sputnik. Vaşinqtonun öz müttəfiqlərinin hər addımına (istər qaz kəmərinin tikintisi olsun, istərsə də HHM sistemlərinin alınması) sərt və tamahkarcasına nəzarət etmək cəhdi qanunauyğun olaraq beynəlxalq arenada münaqişə vəziyyətlərinin yaranmasına gətirib çıxarır. Bu gün ABŞ və Türkiyənin müttəfiqlik münasibətlərinin möhkəmliyi ciddi şəkildə sınaqdan keçir.

Amerikalı konqresmenlər Rusiyanın zenit-raket sistemlərini (ZRS) alması və yerləşdirməsinə görə Ankaranı cəzalandırmaq istəyirlər. ABŞ Prezidenti Donald Trampın etirazlarına baxmayaraq, ABŞ Senatının beynəlxalq məsələlər üzrə komitəsi S-400 ZRS aldığına və qonşu Suriya ərazisinə girdiyinə görə Türkiyəyə sanksiyalar tətbiqini nəzərdə tutan qanun layihəsini bəyənib. Qanun layihəsini Konqresin hər iki palatasında həm respublikaçılar, həm də demokratlar dəstəkləyirlər. Senatın sənədi dəstəklədiyi təqdirdə, ABŞ Prezidenti Suriyada hərbi əməliyyata aidiyyatı olan Türkiyə Milli Müdafiə naziri Hulusi Akar, digər şəxslər və təşkilatlara qarşı məhdudiyyətlər tətbiq etməyə məcburdur. Administrasiya “Amerikanın rəqiblərinə qarşı sanksiyalar vasitəsilə əks təsir göstərmək barədə” qanun çərçivəsində sanksiya tətbiq etməyə məcbur olacaq. Gələcəkdə Türkiyəyə müdafiə xarakterli geniş spektrli Amerika malları, xidmətləri və texnologiyalarının verilməsi sual altına düşə bilər. Vaşinqton bundan əvvəl Ankaranı F-35 qırıcılarının istehsalı və əldə edilməsi proqramından çıxarıb.

Donald Tramp sanksiyalarla bağlı təmkinli davranış nümayiş etdirir və Ankaranın addımlarının başadüşülən olduğunu vurğulayır. ABŞ Prezidenti xatırladıb ki, Türkiyə Amerikanın “Petriot” HHM sistemini almaq istəyib, amma Barak Obama administrasiyası müttəfiqinə bu sistemi satmaqdan imtina edib.

Türkiyə Rusiyanın “S-400” radarlarını sınaqdan keçirməyə başlayıb

Türkiyə sanksiyalara cavab verməyə hazırdır və hətta bu qanun layihəsi keçsə belə, S-400 sistemindən imtina etməyə hazırlaşmır. Geosiyasi qasırğanın yaxınlaşdığı hiss olunur.

ABŞ Senatının qisası

ABŞ-da hesab edirlər ki, Rusiya Türkiyə ərazisində S-400 sistemindən istifadə etməklə Amerikanın beşinci nəsil F-35 qırıcı-bombardmançı təyyarələrinin zəif yerlərini öyrənə bilər. Vaşinqton bununla bağlı Ankaranı ABŞ-ın maraqlarını satmaqda ittiham edir və Türkiyə əleyhinə sanksiyalar vəd edir. İlkin olaraq, “erməni soyqırımının” tanınması.

ABŞ Senatı dördüncü cəhddən sonra 1915-ci ildə Osmanlı İmperiyasında baş verən hadisələri ermənilərin “soyqırımı” kimi tanıyıb.

Türkiyə Prezidenti administrasiyasının nümayəndəsi Fahrettin Altun qeyd edib: “Qətnamə ABŞ və Türkiyə münasibətlərinə yaxşı heç nə verməyəcək. O, tarixə ABŞ Konqresinin bəzi üzvlərinin Türkiyəyə qarşı məsuliyyətsiz və qeyri-rasional fəaliyyəti kimi düşəcək”.

Xarici İşlər naziri Mövlud Çavuşoğlu mümkün sanksiyalar barədə danışarkən bəyan edib: “ABŞ Konqresinin üzvləri anlamalıdırlar ki, Ankaraya özgəsinin iradəsini qəbul etdirmək mümkün deyil”. Və son altı ayda ikinci dəfə xəbərdarlıq edib ki, Ankara ABŞ-ın Türkiyə ərazisindəki “İncirlik” və “Kürecik” aviabazalarından istifadəsinin qadağan edilməsi məsələsini qaldıra bilər.

Bu layihənin həyata keçirilməsi ehtimalı böyükdür. Çünki Ankara Rusiyanın S-400 ZRS-dən imtinanı istisna edir və 2020-ci ilin aprelinə qədər yeni HHM sisteminin işə salınmasını başa çatdırmaq niyyətindədir (Türkiyənin 2,5 milyard dollara əldə etdiyi 2 divizion “Triumf” S-400 ZRS-i müdafiə qabiliyyətinin ciddi yüksəldilməsidir).

Münaqişə tərəflərinin qətiyyəti və bir-birinə güzəştə getməməsi Türkiyə-Amerika münasibətlərinin bundan sonra da pisləşəcəyini göstərir. Təsadüfi deyil ki, Amerikanın ən böyük qəzeti olan “The New York Times” “Türkiyə və Rusiya bir yerdə Suriyada ABŞ qoşunları üçün İŞİD-dən daha böyük təhlükədir” başlığı ilə çıxıb.

Rusiyadan öldürücü bəyanat: "S-400"lər "F-35"lərin işini poza bilər

İncirlik və Kürecikden gələn son

Ankaranın Vaşinqtonun təzyiqinə ən ağrılı cavabı Türkiyədəki Amerika bazalarının bağlanması olardı. Bu, qaçılmaz olaraq Yaxın Şərqdə və ondan kənarda təlatümlərə gətirib çıxaracaq. Əgər Ankara həqiqətən də İncirlik və Kürecik aviabazalarını ABŞ hərbi-hava qüvvələrinin üzünə bağlasa, ilk növbədə 50-dən çox B-61 nüvə aviabombasının evakuasiyasının vacibliyi ortaya çıxacaq. Pentaqon hələ soyuq müharibə dövründən bu silaha (İncirlik bazasında) və onun 12 rəqəmlik istifadə koduna tam nəzarət edir. B-61 bombalarının Türkiyə ərazisindən çıxarılması bir sıra texnoloji çətinliklərlə bağlıdır və Vaşinqtonla Ankara arasında alyansın faktiki başa çatması anlamına gələcək. “The New York Times” qeyd edir ki, qeyri-stabil vəziyyətdə B-61 bombaları Prezident Ərdoğanın “girovuna” çevrilə bilər.

Türkiyə bayrağı Berlində Türkiyə səfirliyinin qarşısında
© AFP 2020 / JOHN MACDOUGALL

İncirlik Yaxın Şərqdə ən böyük Türkiyə-Amerika bazasıdır, ABŞ-ın İraq və Suriyadakı hərbi əməliyyatları üçün müstəsna əhəmiyyət daşıyır. Adanadakı bu bazada qərargahlar, arsenallar, radionaviqasiya avadanlığı yerləşir və ABŞ HHQ aviasiyasının taktiki təyyarələri daimi döyüş keşiyindədir. Uzunluğu 3000 metr olan uçuş-eniş zolağı strateji bombardmançıları qəbul etməyə imkan verir.Türkiyənin cənub-şərqindəki Malatya əyalətindəki Kürecik bazasında NATO-nun Avropadakı raket əleyhinə müdafiə sisteminin bir hissəsi yerləşir – raket zərbəsinin əvvəlcədən müəyyən edilməsi radarına Pentaqonun mütəxəssisləri xidmət edirlər. Türkiyədə onlarla Amerika hərbi bazası yerləşir və onlar “domino prinsipi” ilə zərər çəkə bilərlər.

Məsələn, Ankarada Amerikanın birləşmiş hərbi missiyasının və aviasiya qrupunun qərargahları yerləşir. Ümumilikdə Türkiyədə 2700 amerikalı hərbçi yerləşir ki, onları da harasa atmaq lazım gələcək. Vaşinqtona çox çətin hərbi-siyasi və tətbiqi texnoloji problemlər təmin edilib.

Vaşinqtondan Ankaraya tərs sillə - Bunu Türkiyə heç gözləmirdi

Yunanıstan amerikalı hərbçilərin Türkiyədən çıxmağa məcbur olduqları təqdirdə, onları öz ərazisində yerləşdirməyə hazır olduğunu bəyan edib. Amma böyük sayda hərbçinin və obyektin yerləşdirilməsi üçün yeni infrastrukturun yaradılması Pentaqona tez, asan və ucuz başa gəlməyəcək. Məsələn, Yunanıstanın Krit adasındakı Suda Amerika bazasının çox məhdud ixtisaslaşması var. Bu baza ABŞ və NATO hərbi dəniz qüvvələrinin Aralıq dənizindəki əsas istinadlarından biridir. Amma Suda bazası, eləcə də Yunanıstanın əsas ərazisi İncirlik bazasından 1000 kilometr qərbdə yerləşir və bu əməliyyat məkanının uğursuzluğunun yerini heç nə kompensasiya edə bilməyəcək.

Amerikanın beşinci nəsil qırıcılarına alternativ tapmaq isə daha asandır. Türkiyə Xarici İşlər naziri Mövlud Çavuşoğlu dekabrın 11-də bəyan edib ki, ABŞ F-35-ləri satmaqdan imtina etsə, Rusiya onların alternativini təqdim edə bilər. S-400 ZRS-nin əldə edilməsindən sonra Türkiyənin hərbi-siyasi rəhbərliyi Rusiyanın 4++ nəsil çoxməqsədli Su-35 və beşinci nəsil Su-57 təyyarələrinin alınması imkanlarını nəzərdən keçirir.

1026

Rusiya universal desant gəmiləri tikir: müqaviləni pozan fransızlara meydan oxuyurlar

6
(Yenilənib 01:56 26.05.2020)
2014-cü ildə Fransa tərəfi Rusiya HDD üçün “Mistral” tipli iki vertolyotdaşıyanın tikintisi üzrə müqaviləni pozduqdan sonra rusiyalı mütəxəssislər yeni layihələr qurmaqda xeyli yol qət etdilər və indi fransızları bir sıra parametrlərdə geridə qoymaq niyyətindədirlər

BAKI, 26 may – Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. Müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi və yüksək texnologiyalı silahların yaradılması sahəsində Rusiya xarici partnyorlarından asılı deyil, bunu Rusiya Hərbi Dəniz Donanmasının maraqlarına cavab verən müasir gəmi tikintisinin keyfiyyəti və sürəti də sübut edir.

RF Müdafiə Nazirliyi və Kerç gəmi tikintisi zavodu “Zaliv” ilk iki universal desant gəmisinin (UDG) tikintisi barədə müqavilə imzalayıblar. KİV-in məlumatına görə, razılaşmanın qiyməti təxminən 100 milyard rubldur. Çox güman ki, əsas UDG-nin tikintisinə yayda başlanacaq. Onun layihəsi Zelenodolsk layihə-konstruktor bürosunda hazırlanıb.

Rusiyanın Hərbi Dəniz Donanmasında bu tip gəmi indiyədək olmayıb. Fransız “Mistral”larının rus analoqları HDD-yə Dünya okeanının uzaq rayonlarında operativ şəkildə peyda olmağa imkan verəcək. Əsas UDG donanmanın hərbi bölməsinə 2026-cı ilədək daxil olmalıdır, bundan sonra isə seriya istehsalına başlana bilər. Layihənin taleyi ümumilikdə 2027-ci ilədək Silahlanma üzrə Dövlət Proqramı ilə təyin edilir.

Rusiya Hava-Kosmik Qüvvələrinin (HKQ) Tu-22M3 uzaqmənzilli bombardmançı-raketdaşıyanları, arxiv şəkli
© Sputnik / Maksim Blinov

Rusiyanın Suriyadakı hərbi əməliyyatları 15000-25000 ton subasma qabiliyyətinə malik iri desant gəmilərinin əhəmiyyətini təsdiq etdi. Gəmi tikintisinin bu sektoruna ən yüksək səviyyədə diqqət ayrılır – Prezident Vladimir Putin 2020-ci il yanvarın 9-da Sevastopoldakı Naximov adına Qara dəniz ali hərbi dəniz məktəbinə baş çəkdi, HDD-nin inkişafına həsr olunmuş ekspozisiya və uzaq dəniz zonası UDG-nin bəzi xarakteristikaları ilə tanış oldu.

Bir müddət əvvəl RİA Novosti-nin Müdafiə Sənayesi Kompleksindəki mənbəsi bildirmişdi ki, 2020-ci ildə Kerçdə göyərtəsində 16 vertolyotu daşımaq gücünə malik iki universal desant gəmisinin tikintisinə başlanacaq. Digər məlumatlara görə, Rusiya Müdafiə Nazirliyi UDG-nin göyərtəsində 20-dən artıq ağır vertolyot yerləşdirməyi planlaşdırır, gəmilərin desant katerləri üçün dok kameraları olacaq və onlar 900-dək standart silahlanmış dəniz piyadasını döyüş nöqtəsinə çatdıra biləcək. Məlumatların müxtəlifliyi onunla izah olunur ki, bir neçə dəyərli layihə arasında qızğın rəqabət gedir, bu da ki donanmanın xeyrinədir. 2014-cü ildə Fransa tərəfi Rusiya HDD üçün “Mistral” tipli iki vertolyotdaşıyanın tikintisi üzrə müqaviləni pozduqdan sonra rusiyalı mütəxəssislər yeni layihələr qurmaqda xeyli yol qət etdilər və indi fransızları bir sıra parametrlərdə geridə qoymaq niyyətindədirlər.

Hərbi gəmi

Gəmi mürəkkəbdir. UDG-nin təyinatı hərbi vertolyotların iştirakı (gəmi aviaqrupu) ilə desant əməliyyatı zamanı dəniz yolu ilə (min mil) qoşunları və texnikanı daşıyaraq təchiz olunmamış sahilə çıxarmaqdır. Gəmi mina və tor maneələr, rəqibin sualtı gəmilərini izləmə sisteminə malik hidroakustik buylar quraşdırmaq imkanına malikdir. Texnoloji cəhətdən desantın üfüqarxası çıxarılması da mümkündür (üzən zirehli texnika dok kameradan sahil xəttindən xeyli uzaqda çıxır, üzməyən isə - sahilə desant katerləri ilə çıxarılır).

UDG-nin göyərtəsində qoşun və güc qruplaşmasının operativ qərargahını, təxminən 1000-dək desantçını, zərbə və nəqliyyat vertolyotlarını (üst tikililərin anqarlarında və göyərtənin altında), hücum və desant katerlərini (vaterxətdən yuxarıda quru dok göyərtəsində), 76 mm-lik universal artilleriya (özünümüdafiə və rəqibin desantəleyhinə obyektlərinə atəş açmaq üçün), zenit özünümüdafiə vasitələri («Панцирь-МЕ» tipli modullar), eləcə də dəniz piyadalarının zirehli texnikasını (ən azı 50 BMP (ZPM) və 10 tank), kifayət qədər sursat (bütün qruplaşmanın bir neçə sutkalıq hərbi əməliyyatlarına çatacaq qədər) yerləşdirmək gərəkdir.

İlkin olaraq ehtimal edilirdi ki, Rusiyanın UDG-sinin aviaqrupu “Mistral”dakından çox olacaq (yəni 16 vertolyotdan çox) və güclü özünümüdafiə vasitələrinə (artilleriya və HHM də daxil olmaqla) malik olacaq . Bu gəmi üçün Rusiyanın zərbə Ка-52К «Катран», gəmi əleyhinə Ка-27, hərbi-nəqliyyat Ка-29 və radiolokasiya gözətçisi Ка-31 kimi əla göyərtə vertolyotları var. Amerikanın  Military Watch nəşri isə yazmışdı ki, Rusiya UDG-nin göyərtəsində şaquli uçuş qırıcıları - Як-141-in xələfləri – peyda ola bilər.

Gəmi inteqrasiya edilmiş taktiki və operativ taktiki hərbi idarəetmə sisteminə malik olmalıdır. Vəzifələrin uğurla yerinə yetirilməsi üçün UDG-nin müasir RLS-ə, naviqasiya kompleksinə, radioelektron mübarizə sistemi və sualtı diversiya qüvvələrinin aşkarlanması üçün vasitələrə də ehtiyacı var. Bütün sadalanan funksiyalar nəhəng ölçüləri və subasmanı, güclü mühərrik qurğusunu tələb edir. Krım gəmilərinin dəqiq xarakteristikaları hələ bəlli deyil, ancaq məsələn, rəqabətqabiliyyətli layihələrdən biri olan Krılov adına Dövlət Elmi Mərkəzinin «Priboy» UDG-sinin korpusunun uzunluğu 200 metr, vaterxətdə eni 34 metr, subasımı isə təxminən 23 min ton idi. ABŞ-da analoji “Amerika” tipli gəmilərin tam subasımı 45 min tondur (aviadaşıyıcılar kimi).

İstehsal bazası

Kerçin “Zaliv” zavodunun hərbi gəmi tikintisində kifayət qədər təcrübəsi var və o, “Krım Mistralı” layihəsinin dəmir variantının gerçəkləşdirilməsi üçün bütün texniki imkanlara malikdir. Quru dokun uzunluğu 360, eni 60 metrdir, UDG üçün çatar, hələ artıq da qalar. “Zaliv” 300 metr uzunluğu və 150 min ton subasımı olan gəmi tikməyə qadirdir. Bu, Avropanın lazımi avadanlığa və yüksək səviyyəli peşəkarlara malik ən nəhəng gəmi tikintisi müəssisələrindən biridir. Gəmilərin suya salınmasından sonra tikintisinin yekunlaşdırılması xüsusi kranla təchiz olunmuş iki dərinsulu körpünün üzərində həyata keçirilir. Bir müddət əvvəl Krım rəhbərliyi Kerçdəki “Zaliv” zavodunun universal desant gəmisinin tikintisi üçün hazır olduğunu təsdiq edib.

Ruriyanın Hərbi Dəniz Donanmasında böyük desant gəmilərinin (BDG) sayı da çox deyil və onlar zamanın tələbinə tam cavab vermir. Məsələn, 775 və 1171 layihələri üzrə BDG-lər 1974-1991-ci illərdə Polşanın Qdansk doklarında tikilmişdi. Sözsüz ki, HDD-nin bu sahəsində texnoloji inqilab gözlənilir -  Rusiyanın 2027-ci ilədək Silahlanma üzrə Dövlət Proqramına 19 trilyon rubl ayrılması gözlənilir, müasir okean HDD-nin tikilməsi isə Rusiya Federasiyasının müdafiə qabiliyyətinin inkişafının əsas istiqamətlərindən biridir.

6
Əlaqədar
Rusiya yeni silahını sınaqdan keçirdi: insana çox az ehtiyacı var
100 milyon dollarlıq paradoks və ya F-35-in quyruğu niyə qopur
“Bumeranq”ın ixrac potensialı – $ 1 mlrd: Rusiya platforması nə ilə unikaldır
Rusiyanın beşinci nəsil qırıcıları sınaqlardan üzüağ çıxıb
“Sarmat” uçmağa hazırlaşır: yeni “Şeytan” Rusiyanın nəyinə lazımdır?

Simptomsuz koronavirusu necə təyin etmək olar?

28
Mayın 25-də “Rospotrebnadzor”un rəhbəri Anna Popova qeyd etmişdi ki, indi insanlar koronavirus səbəbindən “yeni normal şərtlərə” uyğun yaşamağa alışmalıdırlar

BAKI, 25 may - Sputnik. Koronavirusu heç bir əlamət olmadan keçirən xəstələrdə onu yalnız və yalnız analizlər vasitəsilə təyin etmək mümkündür.

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bunu tibb elmləri doktoru, pulmonoloq Aleksandr Karabinenko “Zvezda” telekanalına müsahibəsində deyib.

O izah edib ki, insanın koronavirus infeksiyasına yoluxmasını onun orqanizmindəki müvafiq anticisimlərlə təyin etmək mümkündür. Yəni xəstəliyi simptomsuz keçirənlərə xarici görünüşünə baxıb diaqnoz qoymaq heç cür mümkün deyil, həkim deyib.

Mayın 25-də “Rospotrebnadzor”un rəhbəri Anna Popova qeyd etmişdi ki, indi insanlar koronavirus səbəbindən “yeni normal şərtlərə” uyğun yaşamağa alışmalıdırlar: “Tamamilə aydındır ki, virus getməyə hazırlaşmır. Ancaq biz artıq çox şey bacarırıq, çox şeyi öyrəndik, yəni bu müddət ərzində bu virusla yaşamağı da öyrəndik”.

28
Mövzu:
Dünyanı cənginə almış bəla
Əlaqədar
İkinci mərhələ başlayır: Koronavirus əleyhinə peyvəndin bir addımlığında
Azərbaycanın dostu olduğu ölkə koronavirusa qalib gəldiyini elan etdi
Koronavirusun fəsadlarının dərmanı dənizdən “çıxdı”
Lavrov: "Koronavirus beynəlxalq münasibətlərin yaxşılaşmasına kömək edə bilər"
Biz indi koronavirus dalğasının harasındayıq?
Spartak FK-nın oyunçusu Ayaz Quliyev, arxiv şəkli

Azərbaycan əsilli futbolçuya cəza: öncə ikinci komanda, sonra isə icarə

0
(Yenilənib 02:24 26.05.2020)
"Spartak" klubunun Azərbaycan əsilli futbolçusu baş məşqçini əvəz edən Vladimir Çipzanoviçin hər göstərişinə bir mız qoyub. Rəhbərlik isə buna göz yuma bilməyib

BAKI, 26 may – Sputnik. Yarımmüdafiəçi Ayaz Quliyev Moskvanın “Spartak” klubunun ikinci komandasına keçirilib.

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə paytaxt klubu məlumat yayıb.

Bildirilir ki, Azərbaycan əsilli futbolçunun fiziki hazırlıq üzrə məşqçi Vladimir Çipzanoviçlə sözü düz gəlməyib. Sonuncu hazırda iki həftəlik karantində saxlanan baş məşqçi Domeniko Tedeskonun əvəzinə komandaya rəhbərlik edir. Ayaz Quliyevin Çipzanoviçin bütün göstərişlərinə şübhə ilə yanaşaraq intizamı pozduğu deyilir.

Bu səbəbdən komanda rəhbərliyi oyunçunu mövsümün sonunadək “Spartak-2”yə göndərməyi, sonra isə hansısa kluba icarəyə verməyi düşünür.

23 yaşlı Ayaz Quliyevin əvəzinə isə əsas komandada yarımmüdafiəçi Konstantin Şiltsov oynayacaq.

Qeyd edək ki, Quliyev ötən il piyadanı döyməsi ilə yadda qalmışdı. Onu bu hərəkətinə görə 4 ay müddətinə sürücülük vəsiqəsindən məhrum etmişdilər. 

0
Əlaqədar
Holland ulduz yenidən "Qalatasaray"da
Azərbaycan millisinin yarımmüdafiəçisi Bundesliqanın tövsiyəsini pozdu
Futbol klubundan cəsarətli addım: azarkeşləri görün nə ilə əvəz etdi
UEFA Azərbaycan futbolunu üzərinə götürüb – Klublarımıza növbəti yardım
Üçüncü türk: Onu "Barselona" ilə bağlayırlar