Boru

Ekspert: Türk axını layihəsi dondurula bilər

16
(Yenilənib 15:44 10.06.2015)
Layihəyə imza atmaq üçün Türkiyədə hökumət təyin olunmalıdır, koalisiyanın qurulması isə 1-2 ay çəkə bilər.

BAKI, 10 iyun – Sputnik. İyunun 9-da Rusiyanın Qazprom şirkəti rus təbii qazının Avropaya nəqlini nəzərdə tutan Türk axını layihəsi üçün imzalanma mərasiminin bu ayın sonunda baş tutacağını söyləmişdi. Şirkətin vitse prezidenti Aleksandr Medvedev Türkiyədəki parlament seçkisi nəticələrinin layihənin reallaşmasına təsir etməyəcəyini bildirmişdi.

Siyasi ekspert Elxan Şahinoğlu Qazpromun açıqlaması ilə razılaşsa da imzalanma mərasimi vaxtının şübhəli olduğunu vurğulayıb. Ekspert Türkiyədə koalisiya hökumətinin formalaşmasının vaxt alacağını, bu səbəblə də Türk axını layihəsinin müəyyən müddətə dondurula biləcəyini ehtimal edib. 

“Türkiyədə seçkilər yeni bitib. Ən yüksək səsi AKP yığsa da, təkbaşına iqtidar olmaq şansını itirib. Uzun müddət sonra bu ölkədə yenidən koalisiya qurulacaq. Bu da təbii ki, biraz vaxt alacaq. Ona görə də, Türk axını layihəsinin Qazpromun iddia etdiyi kimi, iyunda reallaşması mümkün görünmür. Çünki layihəyə imza atmaq üçün Türkiyədə hökumət təyin olunmalıdır. Koalisiyanın qurulması isə 1-2 ay çəkə bilər” 

Ekspert həmçinin Türk axını layihəsinin TANAP-a təsirindən də danışıb.

“Türk axını layihəsi Avropa üçün daha cəlbedicidir. Çünki Rusiyadan uzanacaq boru kəməri qısa yolla Anadoludan keçərək Yunanıstana, oradan da Avropaya nəql olunacaq. Buna görə də, Azərbaycan qazı Avropa üçün ikinci plana keçəcək. Bəlkə də ona görədir ki, Rusiya Türk axını layihəsinin reallaşmasını sürətləndirmək istəyir”

Türkiyə Energetika Nazirliyi, Türk axını layihəsinin TANAP-a alternativ olmadığını və layihəyə təsir etməyəcəyini söyləmişdi.


16
Teqlər:
TANAP, Türk axını, Qazprom, Elxan Şahinoğlu, Aleksandr Medvedev, Rusiya
Agalar Bayramov- Bədii qiraət üzrə mütəxəssis

Ağalar Bayramov: Fərəh Əliyeva gələnədək ADMİU rüşvət yuvası idi

0
(Yenilənib 17:26 03.09.2015)
Məşhur bədii qiraətçi, "mədəniyyət və incəsənət aləmində vicdanını hərraca qoyanlardan, yaltaqlardan, rəhbərə xoş gəlmək üçün saf insanlara qara yaxanlardan" danışdı.

BAKI, 3 sent-Sputnik. Məlahətli, ürəyə yatımlı səs, aydın diksiya və güclü yaddaş bədii qiraət sənətinin əsas şərtləridir. Bədii qiraət sənəti bir növ aktyor sənətiylə eyni funksiyanı daşıyır. Fərq ondan ibarətdir ki, bədii qiraətdə sənətkar tamaşaçı ilə üzbəüz dayanır. Yəni tərəf müqabili tamaşaçı olur. Bu sənətin daşıyıcıları çox azdır. Rəhmətə gedən ustadlarla bərabər saysaq 10-15 nəfər olar, ya olmaz. Kazım Ziya, Müxlis Cənizadə, Həsən Əbluc, Mikayıl Mirzə kimi rəhmətə gedən ustadların  davamçıları kimi İlham Əsgərovu, Əminə Yusifqızını və əlavə bir-iki nəfər şəxsi də misal göstərmək olar. Onlardan biri də, bədii qiraət sənətinin incəliklərinə dərindən bələd olan, öz səsi, cəlbedici diksiyası ilə Azərbaycan tamaşaçısının rəğbətini qazanmış Ağalar Bayramovdur. Sputnik onunla müsahibəni təqdim edir.

- Yay artıq başa çatmaqdadır. Maraqlıdır, bədii qiraətçilər yay tətilini necə keçirirlər?

— İyunun 6-da Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universtetində  Aktyor sənəti fakültəsinin “Estrada aktyoru” və “Dram-kino aktyoru” ixtisaslarında təhsil alan tələbələrim çox ləyaqətlə imtihanlarını verdilər, mən isə məzuniyyətə çıxdım. Hər il bu iki ayı hardasa istirahət edirdim. Amma bu il 20 ildən artıq yaşadığım evin təmiri ilə məşğul oldum. İndi də yeni dərs ilinin astanasındayıq, yenə də başım qarışıqdı. Yəni bu il istirahət etmədim.

- Son 2 ildə çalışdığınız ADMİU-da xeyli dəyişiklik baş verdi. Universtetin əməkdaşı kimi bu dəyişikliyə necə baxırsız?

— Bütün bəlaların başında rüşvət gəlir. Rüşvət mərdi qova-qova namərd edir. Əsas odur ki, bu iki ildə universitetdə rüşvətə son qoyuldu. Şəffaf qəbul imtahanlarının keçirilməsi, semestr imtahanlarında tələbələrdən rüşvət alınmaması məhz bu iki ildə oldu. Universitetin yeməkxanası kənd məktəbinin yeməkxanasına oxşayırdı. Hardansa qonaq gələndə, ora aparmağa utanırdıq. Çünki, oturacaqları belə məktəbli stulları idi. Çox sag olsun Fərəh xanım (ADMİU-nun rektoru Fərəh Əliyevanı nəzərdə tutur — red.) ki, az müddətdə yeməkxananı yaxşı formaya saldırdı. Bundan əlavə, 90 illik yubileyini keçirilən bu universtetin əsas tədris binasında kitabxana belə yox idi. Qısa müddət ərzində geniş, səliqəli və internetlə təmin olunan kitabxana yaradıldı. İslahatlar gedir, vaxtilə kiminsə maddi marağı əsasında yaradılmış, lazımsız ixtisaslar ləğv olunur. Hər adamın işi deyil ki, on illərlə yığılıb qalmış bu bataqlığı təmizləsin. Amma son iki ildə Fərəh xanım layiqincə bu işin öhdəsindən gəlir və islahatları davam etdirir. Mənim kimi 5-10 faiz müəllim var ki, son olanlara sevinir.

Təqdimatı yuxarıya göndərən vicdanını satdı, hərraca qoydu

- Universitetin 90 illik yubileyindən iki il keçməsinə baxmayaraq, hələ də verilən fəxri adlarla bağlı narazı qalan müəllimlər var. Siz hansındansız: razı, yoxsa narazı qalanlardan?

— Çox böyük haqsızlıq oldu. O vaxt iki il işləyənə əməkdar müəllim, mikrafon qarşısında çıxış etməyənə əməkdar artist, mıx vurana tərəqqi medalı verildi. 51 il universitetdə can qoyan, rəhmətlik Siyavuş Aslan, Yaşar Nuri kimi sənətkarlara dərs verən, halal zəhmətiylə dolanan adamlar, müəllimlər müəllimi Rəfiqə Həsənova kənarda qaldı. Əməkdar artistlər Mahirə Yaqubova, Gülşad Baxşıyeva, eləcə də bir neçə ləyaqətli müəllimlər və 1984-cü ildən bu günə kimi tələbənin gözünə dik baxan Ağalar Bayramov yaddan çıxdı. Heç bir yerdən təqdimat getmədən, dövlət tədbirlərində çıxışıma, bədii qiraət sənətinin davamçısı olduğuma görə, mərhum umummilli liderimiz Heydər Əliyev tərəfindən 2002-ci il 24 dekabrda əməkdar artist adına layiq görüldüm. Mən bu universitetdə canımı qoymuşam. Adların yuxarıya təqdim olunma meyarı başqa idi. Təqdimatı yuxarıya göndərən vicdanını satdı, hərraca qoydu. Bilirik ki, bundan ölkə başçısının, prezident aparatının xəbəri yoxdur.  Çünki, təqdimat burdan getdi və o adamlara fəxri adlar verildi. Düzü həmin vaxtı Almaniyanın Köln şəhərində tədbirə gedirdim. O, zaman prorektor olan şəxs kafedraya gəlib “Sabah Akademik Milli Dram Teatrında tədbirə gəlin” dedi. Mənim cavabım belə oldu: “Müəllim sabah Almaniyaya gedirəm, ordan sizi alman dilində təbrik edərəm”. Bu cavabımdan sonra qıpqırmızı olub, otaqdan çıxıb getdi. Bu kimi insanlar abırını-həyasını itirmişlərdir. Bir az gec olsa da, həmin şəxs də işdən azad olundu. Bu illər ərzində rüşvətlə bərabər, yaltaqlıq baş alıb gedirdi, quyruq bulayıb, ara qatanların əlindən adam iyrənirdi, rəhbərə xoş gəlmək üçün neçə-neçə saf insanlara qara yaxılırdı. Çünki, belə ab-hava yaradılmışdı. Universitetdə olanlar bilir ki, mən hər zaman etirazımı bildirmişəm, sözümü üz-üzə, göz-gözə demişəm. Heç zaman ləyaqətimi ayaqlar altına atmamışam. Ləyaqətini qorumaq hər adamın işi deyil. Adamda insaf deyilən bir şey olmalıdır. Deyək ki, mənlə şəxsi-qərəziniz var. Bəs adlarını sadaladığım müəllimlər? Bura dövlət müəssisəsidir, yaxşı ilə pisi ayırmaq lazım idi. Ölkə başçısı, cənab İlham Əliyev son çıxışlarında qeyd etdi ki, bütün haqsızlıqlar deyilməli, məmur özbaşınalığına son qoyulmalı, ictimai qınaq olmalıdır. Bilirsiniz, biri var şər-böhtan, biri də var haqq söz. Haqq söz həmişə deyilməlidir. Bu olmasa, inkişaf olmayacaq. Belə haqsızlıqlar olanda, nizam-tərəzi pozulanda, insanların dövlətə, vətənə olan inamı sarsılır. Belə haqsızlıqlar vətənə xəyanətdir! Başqaların bilmirəm, belə özbaşınalıqları çox görmüşəm və bir harın məmura görə vətəndən küsmürəm! Vətən neyləsin axı?! Mən də bu özbaşınalıqları sizin vasitənizlə cəmiyyətimizə çatdırıram.

- Ağalar müəllim, demək istəyirsiniz ki, fəxri adlar rüşvət müqabilində verilib?

— Yaltaqlıq etməyən, quyruq bulamayan və təbii ki, rüşvət verməyən ləyaqətli müəllimlər kənarda qaldı. Necə ola bilər ki, 29, 35, 40, 51 illik təcrübəsi olan müəllimlər kənarda qala, 2 il işləyənə əməkdar müəllim adı verilə?! Bax, bunu necə izah etmək olar?! Yoxsa bu iki il işləyən dahidir?! Yoxsa fövqəladə iş görüb?! Axı universtetdə can qoyan müəllimlərin zəhmətini yerə vurmaq olmazdı. Belə naqisliklər oldu. Sağ olsun cənab prezidentimiz ki, 90 illik yubileydən az sonra Fərəh xanımı rektor təyin etdi. Fərəh xanımın gəlişindən sonra universtetə aydınlıq gəldi. Bunu universtetin əməkdaşı kimi yox, kənardan müşahidə aparan şəxs kimi deyirəm.

- Bu il qəbul imtahanları zamanı bir çox abituriyentlər narazılıqlarını bildirdilər. İmtahanların qeyri-şəffaf keçməsindən şikayətləndilər. Nə dərəcədə haqlı idilər?

— Bəzi insanlar rüşvətə öyrəşib, birdən-birə şəffaflığı qəbul edə bilmirlər. İmtahan götürən müəllimlərdən biri Cənnət Səlimovadır. Mən tam məsuliyyətimlə deyə bilərəm ki, o insan olan yerdə yalnız istedada qiymət verilib. O, səs-küy salanlar isə qaraküyçülərdir. Tam əmin ola bilərsiniz ki, son iki ildə İncəsənət Universteti rüşvətdən azad olunub.

Dram Teatrında qalmaqallar bekarçılıqdan baş verir

- Akademik Milli Dram Teatrında aktyorlar arasında baş verən qalmaqal nədən irəli gəlir? Bu sənətə yaxın olan insan kimi fikirləriniz maraqlıdır…

— Bu hadisələr bekarçılıqdan, bir də rəhbərliyin hər şeyi öz axarınca buraxmasından irəli gəlir. O aktyorlar özləri də bilmədən rəhbərin “sizin alqışladığınız aktyorlar bu şəxslərdir” deməsinə şərait yaradırlar. Baxmayaraq ki, bu şəxslərin böyük sənətləri var. Onların hər birinə böyük hörmətim var və demək istəyirəm ki, fitvaya getməsinlər. Rəhbərliklə problemlərini çayxanalarda qrup yaradaraq yox, üzbəüz oturub həll etmək lazımdır. Dedi-qodu, dava-dalaş sizə yaraşmır. Akademik Milli Dram Teatrı bizim güzgümüzdür. Bu teatrda bu cür halların baş verməsinə üzülürəm. Ümid edirəm ki, hər şey qaydasına düşəcək.

 — Son vaxtlar populyarlaşan yeni şair və yazıçıların əsərləri ilə maraqlanırsızmı? 

— Yeni yazarlar deyəndə kimləri nəzərdə tutursuz? 

- Seymur Baycan, Aqşin Yenisey, Günel Mövlud və b.?

— Açığı onların yaradıcılığına heç müraciət etməmişəm. Yaradıcılıqları ilə tanış deyiləm. Mənim repertuarımı bəzəyən Məmməd Araz, Fikrət Qoca, Zəlimxan Yaqub, Ramiz Rövşən, Musa Yaqub, Ayaz Arabaçı, Əjdər Ol, Sabir Sarvan və həddindən çox sevdiyim Ramiz Qusarçaylı kimi şairlərin şeirləridir. Klassik şairlərimizin də şeirlərindən bəhrələnirəm. Bu yaxınlarda Ayaz Arabaçı yeni şeir yazıb, bu şeir mənim ömür yolumu ifadə edir.

- Tez-tez el məclislərində olursuz. Elə bir məclis olubmu ki, hansısa müğənniyə görə, ora getməkdən imtina etmisiniz?

— Xeyr. Mənim hansısa xanəndəylə, müğənniylə problemim olmayıb. Gərək xəyanət etməyəsən, gec-tez onun üstü açılır. Olub ki, hansısa məclisdə iştirakımı istəyiblər, amma müğənni deyib özüm aparacam. Sonradan onun xəyanəti bəlli olub. Ruzini verən Allahdır. Yəni hər kim nə qədər mane olsa da, ruzini Allah verəcək. Mən hər məclisə də getmirəm. Harada ki, məni sevirlər, sənətimə hörmət edirlər o yerə gedirəm. Məclisdə xanəndə olanda daha çox sevinirəm, ürəyim açılır. Bu yaxınlarda Lerikdə sənətinə, özünə çox böyük hörmətim olan Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Fəzail Miskinli ilə bir məclisdə iştirak etdik. Ordakı ab-havayla həm özümüz, həm də məclis iştirakçıları istirahət etdilər. Amma mənim əsas işim Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət Və İncəsənət Universtetində dərs vermək, müqəddəs səhnədə çıxış etməkdir. Bəzən görürsən ki, gözügötürməyənlər rəhbər işçinin yanında "bu, toya gedir" deməklə nələrsə əldə etmək istəyirlər. Bunlar fikirləşmirlər ki, el məclislərinin özü də püxtələşmək üçün bir məktəbdir və hər kəs də məclis idarə edə bilmir. Demək olar ki, bütün xanəndələrimiz toylarda püxtələşib.

Söhbətləşdi: İbrahim Aydın


0
Selfie

Selfie - insanı psixi xəstəyə çevirir

0
(Yenilənib 18:32 02.09.2015)
Selfie narkotik və alkoqoldan daha qorxulu olmağa başlayır.

BAKI, 2 sent-Sputnik. Selfie artıq vərdişə çevrilib. Adamlar selfie imkanı ilə olduqları hər yerdə şəkillərini çəkib sosial şəbəkədə paylaşa bilirlər. Əlbəttə, 10 il əvvəl bunu etmək kimsənin ağlına gəlmirdi. Çünki onda texnologiya indiki qədər inkişaf etməmişdi və selfie həyatımıza daxil olmamışdı. Olduğun hər yeri telefonun, planşetin fotokamerasının yaddaşına, oradan da virtual məkana köçürmək yaxşıdır. Bəs bunun zərərli tərəflərini heç düşünmüşükmü? 

Sputnik xarici KİV-lərə istinadən selfie çəkərkən hansı qaydalara riayət etmək lazım gəldiyini və ümumilikdə selfie aludəçiliyinin ziyanlı tərəflərini araşdırıb. 

Mütəxəssislər selfie sevgisini asılılıq hesab edərək onu alkoqolizm və narkomaniya ilə eyni sıraya qoyurlar. Amerikalı alimlər selfieni davranış asılılığı kimi qəbul ediblər.

Daha çox alim selfie-yə olan marağı ruhi pozğunluğun əlaməti adlandırılmalı olduğunu deyir. Onların fikrincə, daim şəkil çəkib sosial şəbəkələrdə paylaşmaq arzusu o deməkdir ki, insan real şəxsi həyatına yetərincə hörmət qoymur. 

Rusiyalı sosioloq-psixiator Nadejda Ryabiçkina hesab edir ki, əgər şəxs bir hərəkəti etmədən dayana bilmirsə, deməli onda xəstəliyin əlamətləri özünü göstərməyə başlayıb. “İnsan selfie etməyəndə və sosial şəbəkəyə şəkil yükləməyəndə belə, özünü pis hiss edir. Lakin buna daha çox asılılığa meylli olan insanlar məruz qalır. Əgər onlarda selfie və onu paylaşmaq xəstəlik dərəcəsindədirsə, bundan heç cür əl çəkə bilmirsə, demək ki, onun digər asılılıqlardan da xilas olması çox çətindir. Selfie aludəçiləri ilə narkotik və alkoqol aludəçiləri arasında elə də ciddi fərq yoxdur. Çünki onların hər üçü iradə genlərinin olmamasından əziyyət çəkirlər”.- deyə Ryabçinkina bildirib. 

Selfienin xəstəliyə çevrildiyinə dair konkret misallar da var. 19 yaşlı Denni Boumanın tarixcəsinə baxmaq olar. O, gün ərzində 200 dəfə şəkil çəkirdi və “ideal selfie” əldə edə bilmədiyi üçün özünü öldürməyə hazır idi. Sonra ona konkret xəstəlik diaqnozu qoyuldu.

Elə mütəxəssislər də var ki, asılılıq haqda danışmağın tez olduğunu düşünürlər. Onların fikrincə, “selfie xəstəliyi” daha çox “qonşudan qalma geri” prinsipi ilə bağlıdır, nəinki tibbi səbəblərlə. Bu, həm də müəyyən biznesdir. 

Selfie təkcə ruhi xəstəliyə deyil, bir sıra faciələrə də səbəb olur. Artıq Rusiyada selfi çəkənlər üçün yaddaş kitabçası hazırlanıb. Yeniyetmələr və gənclər arasında selfie çəkməyin həddən artıq populyarlıq qazanması Rusiya Daxili İşlər Nazirliyini bununla bağlı xüsusi yaddaş kitabçası hazırlamağa məcbur edib.

selfie yaddaş kitabçası
sputnik.az
selfie yaddaş kitabçası

Kitabçada bəzi vəziyyətlərdə insanların öz şəkillərini çəkməsinin nə qədər təhlükəli olduğu barədə xəbərdarlıq edilir. Yaddaş kitabçasında izahlı piktoqramlar yer alıb. Kitabçada selfie həvəskarlarının nəinki sağlamlığı, hətta həyatı üçün təhlükə törədən hadisələr nümunə göstərilir. Nümunələrdə selfienin sükan arxasında, suda, binaların damında, yolda, dəmirolyunda, silahdan istifadə zamanı və s. çəkilməsinin hansı faciələrə yol aça biləcəyi faktlarla nümayiş etdirilir.

0
Teqlər:
selfi çəkmək, selfi, selfi nədir, selfi haqqında, selfie nədir, selfie haqqında, selfie
BVF

BVF dünyanı xilas etməyin yolunu tapıb: Rusiyanı yoxsulluqla təhdid edir

32
(Yenilənib 23:48 19.10.2020)
Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) rəhbərliyinin bəyanatlarından belə məlum olur ki, bu nəhəng beynəlxalq maliyyə təşkilatı 1944-cü ilə qayıtmaq niyyətindədir, ya da ən azı COVID-19 pandemiyasını bəhanə gətirərək 1944-cü ili təkrarlamaq istəyir

BAKI, 19 oktyabr — Sputnik. İvan Danilov. Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) rəhbərliyinin bəyanatlarından belə məlum olur ki, bu nəhəng beynəlxalq maliyyə təşkilatı 1944-cü ilə qayıtmaq niyyətindədir, ya da ən azı COVID-19 pandemiyasını bəhanə gətirərək 1944-cü ili təkrarlamaq istəyir. BVF rəhbərlərinin sözlərindən belə çıxır ki, təşkilat epidemiyanın iqtisadi və humanitar sahədəki nəticələrinin aradan qaldırılması üçün dünyaya yardım etməyə çalışır. Əslində isə onların bu sözlərinin arxasında tamamilə başqa məqsədlər dayanır. İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə nüfuzu xeyli aşağı düşmüş bu iri maliyyə təşkilatının liderləri öz insanpərvər niyyətlərinə yalnız dünyadan xəbərsiz sadəlövh adamları inandıra bilərlər. Çünki bu Vaşinqton mərkəzli quruma borclu olan dövlətlərdə sosial proqramların dayandırıldığı və "iqtisadi dirçəlişdə BVF-nin tələblərini yerinə yetirmək" adı altında dövlət təşkilatlarının qəpik-quruşa satışa çıxarıldığı artıq çoxlarına sirr deyil.

Amerikalı rəqiblərimizin haqqını yeməməliyik: G7-nin elit-neomüstəmləkə klubu xaricindəki ölkələrin BVF-də nəzarəti ələ keçirmək cəhdləri qərar qəbuletmə prosesində Çinin (və ya hətta Rusiyanın) təsirinin artırılması istiqamətində müəyyən irəliləyiş olmasına baxmayaraq, hələlik uğurla nəticələnməyib.

Ümulikdə isə inkişaf etməkdə olan ölkələrin baş kreditoru (əslində isə "Planetin baş Şeyloku") hələ də qətiyyən ədalətli olmayan "qloballaşma" versiyasının təbliğinə yönəlib.

Əgər COVID-19 pandemiyası başladığı vaxt Qərb mediası və mütəxəssisləri qloballaşmanın bu versiyasının gələcək taleyi üçün narahat olurdularsa, indi "qlobal Şeylok" daha bir Bretton Vuds konfransına (BVF – məhz 1944-cü ildə keçirilən bu konfransda təsis edilib) ehtiyac olduğunu bildirir. Başqa sözlə, mövcud qloballaşma sxemi epidemiyanın əsas qurbanına çevrilib və necə deyərlər, hələ onun meyiti soyumamış iri maliyyə qurumları başqa bır qloballaşma metoduna ehtiyac olduğunu dünyaya car çəkir.

Beynəlxalq Valyuta Fondunun idarəedici direktoru Kristalina Georgiyeva Andorranın Fonda üzv olması ilə üst-üstə düşən rəsmi müraciətində tarixi anın gəlib çatdığını bildirir:

"Andorranı 190-cı üzvümüz kimi qarşılayacağımız anı səbirsizliklə gözlədiyimiz vaxt BVF-nin gördüyü iş bəşəriyyətin qardaşlıq və bərabərlik prinsipləri üzərində qurulan əməkdaşlıq və həmrəylik dəyərlərinin bir sübutudur. Bu gün biz yeni bir "Bretton Vuds anı" ilə qarşı-qarşıya qalmışıq. Pandemiya artıq bir milyondan çox insanın həyatına son qoyub. Bu il dünya iqtisadiyyatının 4,4 faiz geriləməsinə səbəb olan iqtisadi fəlakət gələn il bütün dünyada istehsalın 11 trilyon dollar azalması ilə nəticələnəcək. Və yenə bizim qarşımızda iki böyük məsələ dayanır: bu günün böhranı ilə mübarizə apararaq daha yaxşı gələcək qurmaq".

Baxın görün indi BVF nə təklif edir:

"Biz daha çox borc şəffaflığına və kreditorların koordinasiyasının yaxşılaşdırılmasına nail olmalıyıq. G20 ölkələrinin "Suveren Borcların Həlli üçün Ümumi Çərçivə" mövzusundakı müzakirələri və özəl sektor da daxil olmaqla suveren borc idarəçiliyi üçün daha yaxşı quruluş çağırışları bizi ruhlandırır. Üzv ölkələrimizlə birlikdə biz onların siyasətini dəstəkləyirik".

Buradakı "borc şəffaflığı" ifadəsinin əslində Çinə aid olduğunu başa düşmək çətin deyil. Bu ilin fevral ayında Yaponiyanın "Quarts" iqtisadiyyat jurnalı BVF-nin və Dünya Bankının (DB) Çinin inkişaf etmiş ölkələrə təsirinin artmasından narahat olduqlarını yazmışdı.

Co Bayden, arxiv şəkli
© REUTERS / Kevin Lamarque / File Photo

"BVF və DB Çinin təsir gücünün artmasından narahatdır. Çin böyük kreditor olmasa da, zəif iqtisadi parametrlərinə görə seçim imkanı məhdud olan Afrika ölkələrində son dərəcə təsirli kapital mənbəyinə çevrilib. Çin qitə daxilində çox ehtiyac duyulan infrastruktur layihələri üçün dövlət müəssisələri vasitəsi ilə əlverişli maliyyə paketi təqdim edir. Dünya Bankının Prezidenti Devid Malpassanın sözlərinə görə, bu zaman ortaya çıxan əsas problemlərdən biri şəffaflığın olmamasıdır: "Onlar (Çin – müəllifin qeydi.) kreditin həcmini artırıblar və bu yaxşı halıdır. Biz inkişaf etməkdə olan ölkələrə daha çox kredit verməyin tərəfdarıyıq. Ancaq çox vaxt onların müqaviləsində xüsusi maddə olur ki, bu da Dünya Bankına və ya özəl sektora kredit sazişinin şərtlərini görməyi qadağan edir".

Böyük ehtimalla BVF Çinin kimə nə qədər kredit verməsinə bu ölkənin özünün deyil, Qərb dövlətlərinin və fondun nümayəndələrinin iştirakı ilə keçirilən çoxtərəfli format çərçivəsində qərar verilməsini istəyir. Bu isə yeni bir qlobal maliyyə qardaşlığı qurmaq cəhdi kimi deyil, inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün mövcud və əslində neomüstəmləkə kreditləşmə sxemini nəyin bahasına olursa olsun qorumaq istəyi kimi görünür ki, Pekin də buna mane olur.

BVF-nin parlaq qlobal gələcək qurmaq üçün əsaslandığı digər təməl prinsip də Rusiyanın iqtisadi təhlükəsizliyi və büdcəsi üçün birbaşa təhdiddir:

"Pandemiya artıq sağlamlıq tədbirlərinə laqeyd qalmayacağımızı göstərdiyi kimi, iqlim dəyişikliyini də görməzlikdən gələ bilmərik - bu bizim üçüncü imperativimizdir. Makro iqtisadi səviyyədə mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyindən, inkişaf və rifah üçün böyük təhdidlər yaratdığından iqlim dəyişikliyinə də xüsusi diqqət yetiririk. Bu insanlar və planet üçün çox vacibdir. Araşdırmalarımız göstərir ki, aparılan düzgün maliyyə siyasəti və karbon qiymətlərinin bahalaşması nəticəsində 2050-ci ilədək atmosferə atılan tullantıları sıfıra endirmək və milyonlarla yeni iş yerinin açılmasına kömək etmək mümkündür. Yaşıl bir dünya qurmaq, eyni zamanda insanların rifah halını yaxşılaşdırmaq üçün tarixi fürsətimiz var – aşağı faiz dərəcələri ilə bu günün doğru investisiyaları sabah bizə dörd qat divident qazandıra bilər: gələcək itkilərin qarşısını almaq, iqtisadi qazancları stimullaşdırmaq, həyatları xilas etmək və hamı üçün sosial və ekoloji fayda əldə etmək".

Əslində bütün bunlar aşağıdakı mənaya gəlir: "150 ildir karbohidrogenlərin kütləvi istifadəsi ilə ən yüksək texniki tərəqqinin nəticələrindən zövq alan Qərb ölkələri yenə firavan həyat sürməyə davam edəcəklər, dünyanın qalan hissəsi isə "iqlim mühafizəsi" adı altında əbədi yoxsulluğun alçaldıcı məhrumiyyətlərinə məruz qalacaq.

Yaşıl enerjinin yaratdığı iş yerləri isə eko-aktivistlər, Avropa və Amerikada yaşıl enerji şirkətlərinin səhmdarları üçün iş yerlərindən başqa bir şey olmayacaq.

BVF direktorunun haqqında söz açdığı "karbon qiymətlərinin bahalaşması" Avropa Şurasının Rusiyaya qarşı tətbiq etmək istədiyi "karbon tarifləri"nin "müjdəçi"si sayıla bilər. Avropa Şurası davamlı şəkildə Rusiyanı ucuz neft və qaza görə bu tariflərlə təhdid edir.

Rusiyaya qarşı karbon tariflərinin tətbiqi vəziyyətində ixracatçılarımız (və sosial proqramlar ilə birlikdə Rusiya büdcəsi) ildə on milyard dollar itirəcək, əvəzində Qreta Tunberqin pərəstişkarları və yaşıl iqtisadiyyat tərəfdarları xoşbəxt olacaqlar. BVF-nin canlandırdığı parlaq gələcək Oruel qələminə layiq Ezop dili ilə yazılmış antiutopiyadan başqa bir şey deyil: ekologiya – yoxsulluq, şəffaflıq – Vaşinqtona və BVF-yə boyun əymək kimi başa düşülməlidir.

Doğrudan da biz tarixi anla qarşı-qarşıya qalmışıq. Ancaq bu, ikinci Bretton Vuds hadisəsinin yaşanması üçün deyil, 1944-cü ildə ABŞ-da ortaya çıxan qloballaşma bədheybətinin axırına çıxmaq üçün həlledici məqamdır.

32