Xaker

İstifadəçilərimizi hədəf alan "skam" sxemləri barədə xəbərdarlıq

3321
(Yenilənib 13:12 14.09.2021)
Təcavüzkarlar insanların heç bir əziyyət çəkmədən öz cüzdanlarını doldurmaq istəyindən tez-tez sui-istifadə edirlər.

BAKI, 14 sentyabr — Sputnik. Mətbuatda yayılan məlumatlara görə, sosial şəbəkələrdə, xüsusilə "Instagram" platformasında istifadəçiyə mesaj göndərərək onun daha əvvəl iştirak etdiyi "giveaway" kampaniyasında qalib olması və uduşun çatdırılması üçün bank hesabına ödəniş etməsi barədə məlumatlandıran saxta səhifələr meydana çıxır.

Sputnik Azərbaycan-ın xəbərinə görə, internetdəki bu cür fırıldaq sxemlərindən qorunmaq üçün "Kaspersky"-dən bildirilir ki, "Skam" – istifadəçiyə səxavətli pul mükafatları təklif edən onlayn fırıldaqçılıq üsuludur. Pulu əldə etmək üçün kiçik bir komissiya ödənişi istənilir. Komissiya təcavüzkarlara çatır, qurban isə əliboş qalır. Əgər istifadəçi ödəniş üçün kart məlumatlarını daxil edirsə, bu zaman təhlükəsizliyi də riskə atmış olur:

"Təcavüzkarlar insanların heç bir əziyyət çəkmədən öz cüzdanlarını doldurmaq istəyindən tez-tez sui-istifadə edirlər. "Skamer"in ilkin hədəfi potensial qurbanda maraq oyatmaq və onu çaşdırmaqdır. "Skamer"in istəyi odur ki, istifadəçidən kiçik məbləğdə pul vəsaiti tələb olunan mərhələdə qurban hipnoz olunmuş olsun və ödənişdən imtina etməsin".

"Kaspersky"-nin Azərbaycandakı rəsmi nümayəndəsi Müşviq Məmmədov deyir ki, komissiya ödənişi haqqında istək dərhal meydana çıxmır, o istifadəçi artıq qazandığı pulları hara xərcləyəcəyi barədə düşünməyə başladığı mərhələdə meydana çıxır: "Skam" böyük şirkətlər tərəfindən keçirilən sorğu və ya aksiyalar şəklində görünür.

Bundan başqa, "skamer"lər məşhurların keçirdiyi lotereyaların uduşsuz oxşarını yaradırlar. Hazırda "skamer"lər elektron poçtla yanaşı, sosial şəbəkələr, video xidmətlər, bloqlar və s. kimi digər platformalardan da istifadə edirlər".

"Kaspersky" əsas təhlükəsizlik qaydalarını xatırladır:

məktublar, messencer ismarışları və SMS-lərdəki şübhəli linkləri açmayın;

əgər bu və ya digər aksiyada iştirak etmək istəyirsinizsə, öncə mütləq bu aksiyanın həqiqətən də hər hansı şirkət və ya məşhurun keçirdiyini yoxlayın: bunu rəsmi saytda və rəsmi sosial şəbəkə hesablarında öyrənə bilərsiniz;

aktual fişinq və spam saytları bazasına malik etibarlı qoruma həlli quraşdırın;

yadınızda saxlayın, əgər təklif gerçək olmaq üçün həddən artıq cəlbedicidirsə, o, çox güman ki saxtadır.

Həmçinin oxuyun:

* "Microsoft Exchange Server"ə hücumlar artıb - Xəbərdarlıq

Azərbaycanda uşaqlar əsasən hansı saytlara daxil olurlar – Araşdırma

3321
Yataq

Mütəxəssis - gecə yatmazdan əvvəl mobil telefonu hara qoymaq lazımdır

583
(Yenilənib 09:54 17.09.2021)
Cihazın elektromaqnit dalğalarının müdaxiləsinə səbəb olmaması üçün kardiostimulyatoru olan insanların telefonu özlərindən uzaq tutmaları xüsusilə vacibdir

BAKI, 16 sentyabr — Sputnik. İnsanların əksəriyyəti gecələr də mobil telefondan ayrılmaq istəmir və bu cihazı mümkün qədər özünə yaxın qoymağa çalışır. Hansı hallarda bunun təhlükəli ola biləcəyini "Yaşayış məkanının ekologiyası" laboratoriyasının direktoru Anton Yastrebtsev Sputnik radiosuna verdiyi müsahibədə bildirib.

Mobil cihazlar ilk dəfə ortaya çixanda bəzi həkimlər şüalanmaların xərçəng xəstəliyinin yaranmasına səbəb ola biləcəyindən qorxurdular. Ancaq bu qorxular öz təsdiqini tapmadı. Güman edilir ki, müasir telefon modelləri belə qorxulara səbəb olmamalıdır, çünki onlar insan üçün təhlükəsizliyi təstiqləyən sertifikasiyadan keçiblər. Yastrebtsev hesab edir ki, cib telefonlarının insanın daxili orqanlarına və toxumalarına təsir dərəcəsi hələ tam öyrənilməyib.

Mütəxəssis qeyd edib ki, ümumiyyətlə sertifikatlaşdırma zamanı cihazın bədənə yarım metr məsafədə təsiri qiymətləndirilir. O, telefonu ya bu vəziyyətdə, ya da başdan daha aralı saxlamağı məsləhət görüb.

"Ümumi qayda olaraq bu cihazı nə yastığın altına, nə də yataqda yanına qoyub yatmaq olmaz. Onu başdan bir metr, heç olmasa, ən azı yarım metr aralı saxlamamaq daha yaxşıdır", - deyə Yastrebtsev bildirib.

O əlavə edib ki, kənd yerlərində mobil telefonla yuxuda olan insan arasında məsafə daha böyük olmalıdır, çünki cihaz baza stansiyasından uzaqda olanda şüalanma güclənir.

"Əgər mobil baza stansiyası uzaqdadırsa və əlaqə zəifdirsə, məsələn, kənddə, bağ evində telefon baza stansiyası ilə əlaqə yaratmaq üçün çox enerji sərf edəcək və bu halda şüalanma artacaq. Bunu nəzərə almaq lazımdır. Belə hallarda onu baş nahiyəsindən uzaqlaşdırmaq daha məsləhətdir. Yəni yatmamışdan əvvəl rabitə səviyyəsinə nəzər yetirmək lazımdır", - deyə mütəxəssis izah edib.

Onun sözlərinə görə, cihazın elektromaqnit dalğalarının müdaxiləsinə səbəb olmaması üçün kardiostimulyatoru olan insanların telefonu özlərindən uzaq tutmaları xüsusilə vacibdir.

Yastrebtsev hesab edir ki, telefonla danışarkən simsiz qulaqlıqlardan istifadə etmək daha yaxşıdır.

"Mobil telefonu başınıza yaxın tutmamaq üçün mütləq simsiz qulaqlıqlardan istifadə edin. Bu vəziyyətdə telefonla çox danışsanız, onu hətta masanın üstündə saxlaya bilərsiniz və beləliklə telefon sizi şüalandırmayacaq, orqanizmə heç bir zərər verməyən qulaqlıq şüalandıracaq", - deyə ekspert əminliklə bildirib.

Eləcə də oxuyun:

583
Teqlər:
mobil telefon, sağlamlıq, şüa, enerji
Əldə telefon, arxiv şəkli

Sizi aldatmaq üçün üç söz kifayət edir, yaxud pul tələsindən qaçmağın yolları

68
(Yenilənib 19:35 13.09.2021)
"Ata", "Ana" və digər adlarla telefonun ekranında görünən zənglərə aldanıb şəxsi məlumatlarınızı ötürməyin.

BAKI, 13 sentyabr — Sputnik. Son günlər şəxsi məlumatların ələ keçirilməsi üçün kiberzənglərin sayında artım var. Dələduzlar müxtəlif yollara əl ataraq zəng edib əlaqə saxladıqları şəxsin məlumatlarını ələ keçirməyə çalışırlar.

Bəs bu vəziyyətlə necə mübarziə aparmaq olar? İnformasiya kommunikasiyaları texnologiyaları üzrə ekspert Vahid Qasımov Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirir ki, heç bir bank müştəriyə zəng edərək onun şəxsi məlumatlarını istəmir. Ekspert deyir ki, bu səbəbdən telefon, elektron poçt və digər vasitələrlə göndərilən mesajda şəxsi məlumatların paylaşılması tələb olunursa, aldanmaq olmaz. V.Qasımov tanınmayan nömrələrdən gələn zəngləri cavabsız qoymağı məsləhət görür.

Amma son günlər belə hücum zamanı tanış nömrələrdən, tanış adlardan da zənglər daxil olur. Məsələn, kiməsə zəng edilir və telefonun ekranında "ata" yazılır. Zəng edən şəxs dərhal şəxsi məlumatları almaq istəyir: "Hazırda elə bir sistem yoxdur ki, o tam dəqiq, lazımi intonasiyada kiminsə səsini yamsılasın. İstənilən halda səsin montaj olduğu, robotun danışdığı bəlli olur. O ki qaldı şəxsin məlumatlarını paylaşmasına, istənilən halda şəxsi məlumatları kimləsə paylaşmaq olmaz. Məxfi olan məlumatlar niyə şəxsin atası ilə paylaşılmalıdır ki? Bu cür məlumatları şəkil və digər formatda ötürmək də düzgün deyil".

Ekspert deyir ki, pandemiya olduğu üçün bu kimi kiberhücumların da sayı artıb: "İnsanlar pandemiya dövründə daha çox pula möhtacdırlar. Onlar kiməsə yazaraq "kartını göndər, sənə pul yollayım" deyə təkliflər verirlər. Hər kəs havayı pul əldə etmək istəyir. Təhlükəsizlik üçün istənilən halda ehtiyatı əldən vermək olmaz. Əgər evdən nəyinsə oğurlanmasını istəmirsinizsə, açarları kiməsə verməyin".

O insanların duyğularından istifadə edərək onların aldadılması üsulunu sosial mühəndislik ("social engeneering") adlandırır və bildirir ki, əgər adam axmaqdırsa, bununla heç cür mübarizə aparıla bilməz:

"Heç bir dövlət bu cür axmaqlara kömək edə bilməz. Öncələr mesaj yazırdılar ki, məhsulunuzu alırıq, kartı göndərin, pulunuzu ödəyək. Kiberhücumların digər bir növü kimi isə şəxsə zəng edərək "sizin bank kartınız bloka düşdü, zəhmət olmasa, şəxsi məlumatlarınızı deyin, onu blokdan çıxardaq", - deyə mesajlar ötürülür. Yaxud da, özünü yazıq göstərərək pul tələb edən dələduzlar da olur. Onlar "pandemiya ilə əlaqədar işimi itirmişəm, xəstəyəm, mənə kömək elə" tipli mesajlar ötürürlər. Belə fırıldaqçı təkliflərin hər birində "pul", "bank", "kart" sözləri işlədilir. Kimsə pulunun oğurlanmasını istəmirsə, belə mesajlara, zənglərə heç bir cavab verməməlidir".

Qeyd edək ki, ötən gün texnobloqer Fərid Pərdəşünas kiber hücumlar, kiber zənglərlə bağlı özünün "Facebook" sosial şəbəkəsində bir paylaşım edib.  O, "Diqqət! Kibertəhlükə var: "Sənə zəng edən atan, əslində, atan deyil" başlıqlı paylaşımı ilə  Azərbaycanda "Man in the middle" və "Spoofing Caller ID" hücumunun başladığını vurğulayıb və bildirib ki, bir çox proqram təminatı vasitəsilə istənilən şəxsə istənilən nömrədən zəng etmək olur: "Məsələn, özümə 050 111 11 11 nömrəsindən zəng etdim. Bu məşhur "Spoofing Caller ID" hücum növüdür. İstədiyiniz adamın nömrəsi ilə başqasına zəng edirsiniz. Məsələn, sizə atanızdan zəng gəlir, ekranda "ATA" yazısı çıxır, amma  danışan başqa adamdır. Yaxud sizə polisdən, hansısa bankdan zəng gəlir, əslində isə danışan cinayətkardır".

Texnobloqerin sözlərinə görə, işin ən pis tərəfi istifadə olunan proqramla səsin də dəyişilməsinin mümkünlüyüdür: "Qeyd edim ki, dövlət tərəfindən həmin əlavəyə çıxışlar bağlanıb. Lakin VPN ilə hücumlar olur. Proqram təminatı qlobal səviyyədə işləyir, yəni, bu yerli operatorların problemi deyil. Bu telekommunikasiya sektorunda bilinən qlobal problemdir".

O deyir ki, vəziyyətdən çıxış yolu telefonda səsli şəkildə heç kimə məlumat verməməkdir: "Gələn zəngin kim tərəfindən edilməsinə baxmayaraq, şəxsi məlumatlarınızı bölüşməyin. Yəni bank hesab nömrənizi, ananızın qızlıq soyadını, sirli kod və digər məlumatları paylaşmayın. Gələn görüntülü zənglərə qeyri-əxlaqi intim hərəkətlər edərək cavab verməyin. Ən yaxşısı isə ümumiyyətlə o zənglərə cavab verməyin".

Qeyd edək ki, mövzu ilə əlaqədar olaraq Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinə müraciət etsək də, hələlik ki, sorğumuz cavablandırılmayıb.

Eləcə də oxuyun: 

68
Teqlər:
kiberhücum, kibercinayət, mesaj, zəng, pul, fırıldaq
Sahibkar Maqsud Mahmudov

Qalmaqallı lombard sahibi Azərbaycana təhvil verildi

0
MTN generalı Akif Çovdarovun məhkəməsində özünü zərərçəkmiş kimi təqdim edən M.Mahmudov qalmaqallı lombard sahibi kimi tanınıb.

BAKI, 18 sentyabr — Sputnik. 2020-ci ilin yanvar ayının 10-dan Cinayət Məcəlləsinin 178.3.2 (dələduzluq külli miqdarda ziyan vurmaqla törədildikdə) maddəsi ilə Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən beynəlxalq axtarışa verilən Mahmudov Maqsud Soltan oğlu bu il iyul ayında Ukrayna Respublikası ərazisində tutulub. Sputnik Azərbaycan-ın xəbərinə görə, bu barədə Baş Prokurorluq və Daxili İşlər Nazirliyinin birgə məlumatında bildirilir. 

Sentyabrın 18-də o, Ukraynadan Azərbaycana gətirilərək istintaqa təhvil verilib. 

Qeyd edək ki, MTN generalı Akif Çovdarovun məhkəməsində özünü zərərçəkmiş kimi təqdim edən M.Mahmudov qalmaqallı lombard sahibi kimi tanınıb. Bir müddət əvvəl onun qızılları ölkədən götürüb qaçması, zərərçəkənlərin polisə şikayət etməsi ilə bağlı yerli mətbuatda xəbərlər də dərc olunmuşdu. O, daha əvvəl fırıldaqçılığa görə həbsdə də olub. Üstəlik, onun 1 nömrəli Respublika Psixatriya Xəstəxanasında üç dəfə müalicəyə qəbul edildiyi, iki dəfə oradan qaçdığı bildirilir.

Bir müddət öncə Azərbaycan Respublikasının Baş Prokurorluğunun Gürcüstan Respublikasının Baş Prokurorluğuna verdiyi sorğular təmin edilib və nəticədə oğurluqda təqsirləndirilən Elxan Hüseynli və Avcı Əmrah Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar Xidmətinin xüsusi konvoyunun müşayiəti ilə ölkəmizə ekstradisiya edilibr.

Eləcə də oxuyun:

0