Əllərində smartfonlar olan gənclər, arxiv şəkli

Əhaliyə növbəti "fişinq" hücumları barədə xəbərdarlıq

11
Məqsəd sosial mühəndislik texnikalarından istifadə edərək istifadəçiləri "tələyə salmaqla" asan yolla maddi vəsait əldə etməkdir

BAKI, 20 aprel — Sputnik. Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi yanında Elektron Təhlükəsizlik Xidməti vətəndaşları son günlərdə bankları hədəf alan "fişinq" hücumları barədə xəbərdar edib. Nazirlikdən Sputnik Azərbaycan-a daxil olan məlumatda bildirilir ki, kiberdələduzlar "Kapital Bank", "Unibank" və digər bankların texniki dəstək xidmətinin adından sui-istifadə edərək vətəndaşların bank məlumatlarını və digər fərdi məlumatlarını ələ keçirməyə çalışırlar. Belə ki, həyata keçirilən kiberhücumlarda bank əməkdaşlarının adından vətəndaşların mobil nömrələrinə zənglər edilərək, onların adına hər hansı köçürmənin həyata keçirildiyi bildirilir və təsdiqləmə üçün kart hesab nömrəsi, şifri, təsdiqləmə kodu və sair fərdi məlumatların təqdim edilməsi tələb olunur.

Digər bir kiberhücumda bank əməkdaşlarının adından saxta sosial şəbəkə hesabları yaradılaraq müəyyən bank əməliyyatlarının həyata keçirilməsi üçün kart hesab məlumatlarının, təsdiqləmə kodlarının təqdim edilməsi tələb edilir.

Məqsəd sosial mühəndislik texnikalarından istifadə edərək istifadəçiləri "tələyə salmaqla" asan yolla maddi vəsait əldə etməkdir.

Qeyd edək ki, geniş yayılmış bu növ kiberhücumlarda kiberdələduzlar öz kimliklərini gizlətmək üçün müxtəlif proqramlardan istifadə edərək qarşı tərəfə telefon nömrələrini istədikləri şəkildə göstərə bilir. Yəni zəng gələn ekranda bankın və ya başqa şəxsin nömrəsi əks oluna bilər. Əslində isə zəng tam fərqli nömrədən həyata keçirilir.

Bu səbəbdən vətəndaşlardan xahiş olunur ki, bu kimi zənglərə qarşı maksimum diqqətli olsunlar, ekranda hansı nömrənin əks olunmasından asılı olmayaraq heç bir halda qarşı tərəfə bank məlumatlarını və digər fərdi məlumatlarını təqdim etməsinlər. Bu kimi zənglər və ya mesajlar aldıqda, ilk öncə başqa vasitələrlə həmin bank və ya müəssisə ilə əlaqə saxlayaraq məlumatın düzgünlüyünü yoxlasınlar.

Xüsusilə, bank kartlarının şəklini çəkməklə qarşı tərəfə ötürmək, telefona gələn təsdiqləmə kodlarını (OTP) digər şəxslərlə paylaşmaq sizə maddi zərər dəyməsi ilə nəticələnə bilər. Kart hesab nömrəsi, etibarlılıq müddəti, CVV kodu (kartın arxa hissəsindəki üçrəqəmli kod), həmçinin təsdiqləmə kodlarını əldə edən şəxs asanlıqla hesabınızdan vəsait çıxara bilər.

Unutmayın ki, heç bir bank müştərisindən telefon vasitəsilə şifr, təsdiqləmə kodu kimi məlumatları təqdim etməsini tələb etmir. Bu məlumatlar məxfi saxlanılmalı və heç bir halda digər şəxslərlə paylaşılmamalıdır.

Həmçinin vətəndaşlar şübhəli hallarla üzləşdikdə və ya metodiki dəstəyə ehtiyacları olduqda, www.cert.az saytı və ya reports@cert.az elektron poçt ünvanı vasitəsilə Elektron Təhlükəsizlik Xidmətinə müraciət edə bilərlər.

11
WhatsApp loqosu, arxiv şəkli

"Whatsapp"a tamam, yoxsa davam - sosial şəbəkəyə hansı məlumatlarımız lazımdır?

66
(Yenilənib 19:47 07.05.2021)
"Əgər bu şərtlərlə razılaşmaq istəmirsinizsə, o zaman "Telegram", "Signal" və bu kimi digər paltformalardan isitfadə etmək olar. Lakin bununla bilmək olmaz ki, həmin platformalar da gələcəkdə bu siyasətdən istifadə edəcək, ya yox" - Fərid Pərdəşünas.

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 7 may — Sputnik. "Whatsapp"la bağlı yayılan xəbərlər əslində səhv başa düşülür. Burada məlumatların ötürülməsindən söhbət getmir. 

Lakin istifadəçilər elə bilirlər ki, bu sosial şəbəkədəki şəxsi məlumatlar, video və fotolar yayılır, xeyr".

Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında texnobloger Fərid Pərdəşünas son günlər adıçəkilən sosial şəbəkənin idarəetmə sistemindəki dəyişikliklər, mesajların, şəxsi məlumatların yayılmasına münasibət bildirərkən deyib.

O, "Whatsapp" tərəfindən "Facebook"a ötürüləcək məlumatlara isə bu cür aydınlıq gətirib:

"Burada söhbət ad, soyad, şəxsin sonuncu dəfə onlayn olma vaxtı, sosial şəbəkədəki davranış tarixçələrindən gedir. Yəni şəxs hansı müddətdə bu sosial şəbəkəyə daxil olur və s. bu tip məlumatlar "Whatsapp" tərəfindən "Facebook"a göndərilir və reklam alətlərində, "Whatsapp Biznes"də bizneslərin optimallaşdırılması, hədəf auditoriyalarının müəyyən olunmasında istifadə olunacaq. Yəni fərdi məlumatların ötürülməsi ilə bağlı heç bir təhlükə yoxdur".

Həmsöhbətimiz deyir ki, bu proses illərdir belə davam etsə də, artıq sosial şəbəkə bunu rəsmi olaraq elan etməyə başlayıb: "Sosial şəbəkə istifadəçilərə öncədən bu haqda məlumat verir. Bu, əslində, belə olmalıdır və istifadəçilər bununla razılaşmalıdırlar. Bu səbəbdən düşünürəm ki, platforma dəyişməyə, başqa sosial şəbəkə platformasına axın etməyə, söz-söhbət yaratmağa ehtiyac yoxdur. Əgər bu şərtlərlə razılaşmaq istəmirsinizsə, o zaman "Telegram", "Signal" və bu kimi digər paltformalardan isitfadə etmək olar. Lakin bununla bilmək olmaz ki, həmin platformalar da gələcəkdə bu siyasətdən istifadə edəcək, ya yox".

66
Teqlər:
istifadəçi, ekspert, siyasət, yeni, "Whatsapp"
Flora Kərimova

İP qurbanı olan məşhurlar - buna görə cəza tətbiq olunurmu?

1173
(Yenilənib 00:59 02.05.2021)
Hüquqşünas: "Hazırda informasiya dövrüdür. Bu cür xəbərlər tez-tez yayılır və insanlar bundan zərər çəkirlər. Əslində bununla bağlı inzibati məsuliyyət tədbirləri nəzərdə tutulmalıdır".

Şahpəri Abbasova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 1 may — Sputnik. Mediada zaman-zaman hansısa məşhurun ölüm xəbəri yayılır. Bu da həmin məşhurların doğmalarına mənfi təsir edir. Bu yaxınlarda Kütləvi İnformasiya Vasitələrində Xalq artristi Flora Kərimovanın ölüm xəbəri yayıldı. Bunu dəqiqləşdirmək üçün müğənninin köməkçisi Yaqut İmanova ilə əlaqə saxladıq. İmanova bu xəbərin yalan olduğunu dedi: "Bu, yalan xəbərdir. Mən xalam haqqında danışmışam. Media nümayəndələri də yalandan yazıblar ki, Flora xanım dünyasını dəyişib. Media nümayəndələrindən çox xahiş edirəm ki, informasiyanı araşdırmadan məlumat yazmasınlar".

Gənclər və idman naziri Azad Rəhimov
© Sputnik / Murad Orujov

Mərhum məşhur gitaraçı, Xalq artisti Rəmişin də vəfatından öncə dəfələrlə ölüm xəbəri yayılmışdı. Xalq artisti vəfat etdikdən sonra mərhumun xanımı Gülü Hüseynova: "O qədər yalandan Rəmiş öldü yazdız ki, öldü. Gedin, başınıza xına qoyun, Rəmiş öldü. Allah sizi qırsın", - demişdi.

Bir müddət öncə Xalq artisti Azər Zeynalovun dilinin tutulması, danışa bilməməsi haqqında mətbuatda xəbər yayılmışdı.

Xalq artistinin xanımı mətbuatda yayılan Zeynalovun danışa bilməməsi ilə bağlı xəbərlərin yalan olduğunu söyləmiş və buna görə mətbuatı qınamışdı: "Təəssüf ki, mətbuatda yazdılar ki, guya Azər müəllim danışa bilmir. Bunu araşdırmadan necə verə bilərlər? Səhhətində hər şey qaydasındadır, danışa bilir. Sadəcə olaraq həkim deyir ki, ona həyəcanlanmaq olmaz, ona görə də telefondan istifadə etməyə icazə vermir".

Ötən həftə aktyor Elməddin Cəfərovun da ölüm xəbəri yayılmışdı. Aktyor bizə verdiyi açıqlamada KİV-ləri tənqid etmişdi:

"Xəbər yayılandan bəri heç bir iş görə bilmirdim. Dost-tanış, qohum-əqraba hər kəs mənə zəng edirdi. Anlaya bilmirəm, bununla nə qazanırlar? IP qazanmaq xatirinə bunu necə edə bilərlər? Axı mənim də doğmalarım var?! Bu xəbərin ən pisi odur ki, doğru olanda inanmayacaqlar. Sən 10 nəfər izləyici qazanacaqsan deyə mənim doğmalarım stress keçirməlidirlər? Mən heç bir təzminat davası açmadım. Elə xarakterli insan deyiləm. Bu gün mənim doğmalarım narahat oldular, sabah başqası üçün bu xəbəri yayacaqlar. Ola bilər ki, onun doğmaları bu xəbərdən sarsılıb ciddi xələl görə bilər".

Bir müddət əvvəl koronavirusa yoluxaraq xəstəxanaya yerləşdirilən Xalq artisti Arif Quliyevin vəfat etməsi barədə xəbər yayılıb. "Yeni Klinika"da müalicə olunan aktyorun ötən gün dünyasını dəyişdiyi bildirilib. TƏBİB-in mətbuat xidmətinin rəhbəri Elnarə Baxış məlumatın yalan olduğunu bildirib.

Bəs görəsən, bununla bağlı qanunvericiliyimizdə konkret olaraq maddə varmı? Bunu araşdırmaq üçün hüquqşünas Xəyal Bəşirovla əlaqə saxladıq. Hüquqşünasın Sputnik Azərbaycan-a verdiyi açıqlamaya görə, qanunvericilikdə yalan xəbər verən hansısa mətbu orqanı cəzalandırma kimi maddə yoxdur: "Bu cür xəbərlərin rezonansından kiməsə xələl gələrsə, bunu sübut etmək də çətindir. Əgər bu xəbərdən kiminsə səhhətində problem yaranıbsa, sağlamlığına zərər vurulması ilə bağlı cinayət məsuliyyətinə cəlb oluna bilər. Amma bunu o xəbərlə əlaqələndirmək və sübuta yetirmək çox çətin bir prosesdir. Bəzi ölkələr var ki, bu cür xəbərləri yayanları bəzən inzibati, bəzən də cinayət məsuliyyətinə cəlb edirlər. Amma bizdə bu yoxdur. Hazırda informasiya dövrüdür. Bu cür xəbərlər tez-tez yayılır və insanlar bundan zərər çəkirlər. Əslində bununla bağlı inzibati məsuliyyət tədbirləri nəzərdə tutulmalıdır. Bu tipli xəbərlərə görə "şəxsi həyata müdaxilə" maddəsi ilə də cinayət işi açıla bilər. Amma bunu da sübuta yetirmək lazım gələcək".

1173
Teqlər:
media, qanun, ip, yalan, xəbərlər, vəfat, məşhurlar

Bu gün 25 mindən çox insan vaksin vurdurub

0
Birinci mərhələ üzrə peyvənd olunanların ümumi sayı 1 005 678, ikinci mərhələ üzrə vaksinasiya edilənlərin sayı 681 719 nəfər təşkil edir.

BAKI, 9 may - Sputnik. Azərbaycanda bu gün 25 625 nəfər vaksinasiya olunub.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu barədə Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargah məlumat yayıb.

Qeyd olunub ki, gün ərzində birinci mərhələ üzrə vaksinasiya olunanların sayı 3 710, ikinci mərhələ üzrə vaksinasiya olunanların sayı 21 915 nəfər təşkil edib.

Azərbaycanda bu günə qədər vurulan vaksinlərin ümumi sayı 1 687 397, birinci mərhələ üzrə peyvənd olunanların ümumi sayı 1 005 678, ikinci mərhələ üzrə vaksinasiya edilənlərin sayı 681 719 nəfər təşkil edir.

0