İnternetsiz telefon

İnternet problemi həll olunacaq, bəs niyə tələsmək lazım deyil

831
(Yenilənib 19:33 11.11.2020)
"Bu gün təhsil resurslarının özü açılır. Amma internetin sürəti aşağı olduğundan istifadəçilər üçün o xidmətlərdən istifadə etmək çətin olur. Hərbi vəziyyət davam etsə də, internetə qoyulan məhdudiyyətlərdə addım-addım yumşalmalara getmək olar"

Zülfiyyə Quluyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 11 noyabr — Sputnik. Hərbi əməliyyatlar başlayan gündən Azərbaycanda internetin verilməsinə məhdudiyyətlər tətbiq olunub. Noyabrın 10-dan etibarən hərbi əməliyyatlar başa çatsa da, bu məhdudiyyət hələ də davam edir. Bəs görəsən, internet istifadəçiləri nə vaxtdan rahat şəkildə internetdən istifadə edə biləcəklər?

Sputnik Azərbaycan abonentləri maraqlandıran bu suala aydınlıq gətirməyə çalışıb.

Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyindən Sputnik Azərbaycan-ın sorğusuna verilən cavabda bildirilib ki, ölkəmizdə hələ də hərbi vəziyyət davam edir: "Hazırda Azərbaycanda komendant saatı tətbiq edilir. Sentyabrın 27-dən ölkə üzrə internetə qanunvericiliyə uyğun olunmuş qaydada müəyyən şəbəkələr üzərindən müvəqqəti tətbiq edilmiş məhdudiyyət hələ də davam etdirilir. Bununla bağlı hər hansı yeni qərar yoxdur. Ancaq bu məhdudiyyətlər ümumən respublika ərazisində internet yoxdur demək deyil. Ölkə ərazisində internet mövcuddur, ümumilikdə istər regionlarda, istər də paytaxtda dövlət provayderləri üzərindən internetin verilişində hər hansı problem ortaya çıxarsa, vətəndaşlardan xahiş edirik ki, regionlar üzrə 170, paytaxt üzrə 155 çağrı mərkəzinə müraciət etsinlər".

İKT üzrə ekspert, Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüz Sputnik Azərbaycan-a bildirib ki, internetin verilişinə tətbiq edilmiş məhdudiyyətin addım-addım götürülməsi daha doğru olardı: "Biri var internetin sürətində olan problem, biri də var sosial mediaya qoyulmuş məhdudiyyət. Qarabağda hərbi əməliyyatlar dayandırılsa da, sosial media üzərində məhdudiyyətlərin tətbiqinə hələ ki ehtiyac var. Məsələn, "Whatsapp"a məhdudiyyətin qalması arzuolunandır. Çünki dezinformasiya əsasən "Whatsapp" və "Youtube" üzərindən yayılırdı. Amma "Whatsapp" və "Youtube" ilə yanaşı, "Twitter"ə girişi məhdudlaşdırmaq düzgün deyil. Hesab edirəm ki, "Twitter"i açmaq olar. Çünki biz beynəlxalq aləmə "Twitter" üzərindən təsir edirik. "Facebook"la da bağlı tədricən məhdudiyyətin götürülməsi arzuolunandır. Düşünürəm ki, "Facebook"u addım-addım açmaq olar".

O.Gündüzün sözlərinə görə, internet üzərindən təhsil və digər xidmətlər göstərildiyi üçün internetin keyfiyyətində yaranmış problemlər də aradan qaldırılmalıdır: "Bu gün təhsil resurslarının özü açılır. Amma internetin sürəti aşağı olduğundan istifadəçilər üçün o xidmətlərdən istifadə etmək çətin olur. Hərbi vəziyyət davam etsə də, internetə qoyulan məhdudiyyətlərdə addım-addım yumşalmalara getmək olar. Bu gün döyüş bölgələrində hərbi əməliyyatlar yoxdursa, multimedia ilə bağlı məhdudiyyətlər qalmaqla bir sıra yumşalmalara getmək olar".

Ekspert deyir ki, xarici ölkələrdə də hərbi vəziyyətlərdə internetin verilişində məhdudiyyətlərin tətbiq edilməsi ilə bağlı təcrübə var: "Avropada, Böyük Britaniyada kütləvi iğtişaşlar zamanı da internet üzərində məhdudiyyətlər tətbiq edilmişdi. Hətta Böyük Bitaniyada terror hadisələri baş verəndə sosial şəbəkələrdə çıxışa məhdudiyyət qoyulmuşdu. Ona görə də Azərbaycanda hərbi əməliyyatlar dövründə internetin verilməsinə qoyulmuş məhdudiyyətləri pis qarşılamaq düzgün deyil".

O.Gündüz bildirir ki, bu gün sosial şəbəkələrə girişə qoyulmuş məhdudiyyətlər insanları başqa üsullara əl atmağa vadar edir. Bu isə müəyyən risk yaradır: "VPN-in özünün yaratdığı risklər olduğundan internet məhdudiyyəti götürülməlidir".

Millət vəkili, Milli Məclisin İnsan hüquqları komitəsinin üzvü Fazil Mustafa Sputnik Azərbaycan-a bildirib ki, bu tezliklə internetə qoyulmuş məhdudiyyətlərin tam olaraq aradan qaldırılmasını tələb etmək düzgün deyil: "Bəzi insanlar hərbi əməliyyatların dayandırılmasını müharibənin başa çatması kimi anlayır. Amma müharibə dekabrın 1-də başa çatacaq. Bunun üçün qəbul edilmiş bəndlərə ermənilər tərəfindən əməl edilməlidir. Əgər buna Ermənistan əməl etməsə, qrafikə uyğun işğal etdiyi rayonları boşaltmasa, hərbi əməliyyatlar yenidən başlayacaq. Ona görə də internetin verilməsində tətbiq edilmiş məhdudiyyətlər indiki vəziyyətdə ən doğru qərardır. Çünki hərbi əməliyyatlar zamanı internet, sosial şəbəkələr təhlükə yaradır".

Bununla belə F.Mustafa bildirir ki, internetə bəzi platformalar üçün qoyulmuş məhdudiyyətlər mənasız olub: "Bəzi sosial şəbəkələrə girişi açmaq lazımdır. Çünki insanlar qeyri-leqal yolla həmin şəbəkələrə girişi əldə edirlər. Amma bunu bütün sosial şəbəkələrə aid etmək olmaz. Bu məsələdə səbrlə gözləmək lazımdır. Çünki internetə və sosial şəbəkələrə qoyulmuş məhdudiyyət dövlət təhlükəsizliyi baxımından atılan addımdır".

831
Teqlər:
VPN, müharibə, ekspertlər, açıqlama, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi, məhdudiyyət, məhdudlaşdırma, Azərbaycan, internet
Mövzu:
Azərbaycan və Ermənistan arasında müharibə (1130)
Kaspersky Lab şirkətinin loqotipi, arxiv şəkli

Kaspersky gələcəyin proqnozunu verir - hücumlar daha dağıdıcı olacaq

27
(Yenilənib 13:36 25.11.2020)
Ehtimallara görə, müxtəlif ölkələrin hökumətləri konkret bir qrupun bu və ya digər bir hücumda iştirakı barədə daha ciddi bəyanatlar verəcəklər.

BAKI, 25 noyabr — Sputnik. "Kaspersky" şirkətinin mütəxəssisləri 2021-ci ildə mürəkkəb kibertəhdid mənzərəsinin necə dəyişəcəyinə dair proqnozlarını açıqlayıb.

Sputnik Azərbayan şirkətin məlumatına istinadla xəbər verir ki, APT-qruplar tərəfindən digər təcavüzkarların qurban şəbəkəsinə sızmaq üçün resurs satınalmasını əsas və ən təhlükəli tendensiyalarından biri kimi göstəriblər.

Məsələn, 2020-ci ildə fidyə proqramlarının təcavüzkarların adi, yüksək dərəcədə ixtisaslaşdırılmamış zərərli proqramlardan istifadə edərək sistemdə möhkəmlənməsinə yol açan çox sayda hədəf hücumu qeydə alınıb. Əksər hallarda oğurlanmış hesab məlumatları satan Genesis kimi gizli onlayn mağazalarla onlar arasında əlaqə olduğu bildirilir. Mütəxəssislər təcavüzkarların mürəkkəb hədəf kampaniyaları üçün bu cür sxemlərdən istifadəyə davam edəcəklərinə inanır.

Şəbəkədə daha mürəkkəb kiber təhdidlərin quraşdırılmasının qarşısını almaq üçün təşkilatlara hədəfə alınmış hər bir kompyuterdəki bütün zərərli proqramı hərtərəfli yoxlamaq və cavab tədbirləri görmək tövsiyə olunur.

Əlavə olaraq, mütəxəssislər onların fikrincə gələn il üstünlük təşkil edəcək bir sıra tendensiyaları da qeyd ediblər.

Ehtimallara görə, müxtəlif ölkələrin hökumətləri konkret bir qrupun bu və ya digər bir hücumda iştirakı barədə daha ciddi bəyanatlar verəcəklər. Məxfiliyi aradan qaldırılmış alətlərin istifadəsi daha çətin olduğundan kiber silahlar barədə məlumatların dövlət qurumlarının rəsmi kanalları vasitəsilə açıqlanması kiber casusluq kampaniyaları ilə daha fəal şəkildə mübarizə aparmağa imkan verəcək.

Silikon Vadisi şirkətləri hesab məlumatlarının təhdidlərə açıq olmasına görə 2020-ci ildə məhkəmə iddiası ilə üzləşmiş Whatsappı nümunə götürəcək və sistem boşluğundan istifadə edən eksployt brokerlərini daha tez-tez məhkəməyə verəcəklər.

Həmçinin şəbəkə cihazlarına yönəlmiş hədəf hücumlarının sayı artacaq: qlobal məsafədən işləmə tendensiyası nəticəsində, təcavüzkarlar şəbəkə cihazlarının VPN şlüzləri kimi boşluqlarından istifadə etməyə yönələcək və vişinq (etibarlı mənbədən gəlmiş kimi görünən, əslində saxta olan elektron məktub, zəng, mesaj və s.) kimi sosial mühəndislik metodlarından istifadə edərək istifadəçi məlumatlarını toplayacaqlar.

Bundan əlavə fidiyə təhdidlərinin də artacağı qeyd edilir. Geniş potensial qurban kütləsinə malik təsadüfi, sistemsiz hücumları, təcavüzkar tərəfindən müəyyən bir təşkilatın məlumatlarını şifrələndiyi və ondan böyük məbləğdə fidyə tələb edildiyi hədəf hücumları əvəzləyəcək. Onlar bu cür əməliyyatlar üçün mürəkkəb, bahalı alətlər hazırlayacaqlar.

"Kaspersky" hesab edir ki, hücumlar daha dağıdıcı olacaq. Həyatımız getdikcə texnologiyadan və internet əlaqələrindən asılı olduğuna görə onların səthi də genişlənir.

Şirkəyətin proqnozuna görə, 5G texnologiyasındakı boşluqların istismarı da artacaq. O, nə qədər populyarlaşsa, təcavüzkarlar ondakı boşluqları daha aktiv şəkildə axtaracaqlar.

Bundan əlavə, mürəkkəb kiber kampaniyalar pandemiyadan qazanc götürməyə və onlardan hədəf sistemlərinə sızmaq üçün istifadə etməyə davam edəcək, çünki COVID-19 gələn il də qlobal səviyyədə insanların həyatını təsir edəcək.

"Dünya çox tez dəyişir və sabah nə baş verəcəyindən əmin olmaq mümkün deyil. Şahidi olduğumuz və təhdid mənzərəsinə təsir edən dəyişikliklərin miqdarı və mürəkkəbliyi müxtəlif ssenarilərə səbəb ola bilər. Dünyada bütün mürəkkəb kiber hücumları hərtərəfli qavrayacaq bir mütəxəssis qrupu yoxdur, amma əvvəlki təcrübəmizin də göstərdiyi kimi, bir çox mürəkkəb təhdidləri qabaqcadan görə və nəticədə onlara qarşı daha yaxşı hazırlaşa bilərik. Təcavüzkarların taktikalarını və metodlarını öyrənməyə, öyrəndiklərimizi bölüşməyə və aşkarlanan hədəf hücumlarının nəticələrini qiymətləndirməyə davam edəcəyik", - deyə "Kaspersky"nin Qlobal Təhdid Araşdırmaları və Təhlili Mərkəzi rəhbərinin müavini Sergey Novikov bildirib.

27
Teqlər:
kiberhücum, kiber, Silikon Vadisi, silikon, My Kaspersky, Kasperski Laboratoriyası, Kaspersky Safe Kids
Kompüter ekranında virus, arxiv şəkli

Canlı yayımlara aldanmayın: məşhurlara aludə olub, quru yurdda qala bilərsiniz

25
(Yenilənib 22:19 24.11.2020)
İstifadəçinin hesabından vəsaitlər silinir və fərdi məlumatları digər kiberdələduzluq əməllərinin həyata keçirilməsində istifadə olunur.

BAKI, 24 noyabr — Sputnik. Kiberdələduzlar tərəfindən koronavirusla bağlı həyata keçirilən fişinq hücumları artmaqdadır. Azərbaycan Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyindən (NRYTN) Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, belə ki, növbəti fişinq kampaniyasında məşhur şəxslərin real videolarından istifadə olunaraq onların adından saxta canlı yayımlar edilir. 10 min avrodan çox ianə təklifi ilə istifadəçilər həmin yayımları izləməyə sövq olunurlar. Yayıma daxil olub sadə sualı cavablandıran istifadəçidən növbəti mərhələlərdə fərdi məlumatlarını təqdim edərək qeydiyyatdan keçməsi və kart hesabının məlumatları istənilir. Bu cür məlumatları təqdim edən istifadəçinin hesabından vəsaitlər silinir və fərdi məlumatları digər kiberdələduzluq əməllərinin həyata keçirilməsində istifadə olunur.

© AR Ministry of Transport, Communications and High Technologies
Fişinq kampaniyası

Qeyd edək ki, kiberdələduzların gələcəkdə insanların koronavirusla bağlı qorxu, təşviş və marağından sui-istifadə edərək onları "tələ"yə salmaq cəhdlərini davam etdirməsi istisna olunmur. Məhz bu səbəbdən Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi yanında Elektron Təhlükəsizlik Xidməti vətəndaşları kibermühitdə maksimum diqqətli olmağa, hər hansı hədiyyə, ianə və ya pulsuz məhsul vəd edən bildirişlərə aldanıb fərdi, xüsusilə bank məlumatlarını təqdim etməməyə və bu kimi bildirişləri spam mesaj olaraq şikayət etməyə çağırır. Belə bildirişlərə inanaraq bank məlumatlarını təqdim edən vətəndaşlar dərhal bu barədə müştərisi olduğu banka məlumat verməlidirlər. Hesablarından vəsaitlərin çıxarılmasını məhdudlaşdırmalıdırlar. Həmçinin vətəndaşlardan xahiş olunur ki, bu kimi hallarla üzləşdikdə www.cert.az saytı və ya reports@cert.az elektron poçt ünvanı vasitəsilə Elektron Təhlükəsizlik Xidmətinə məlumat versinlər.

25
Teqlər:
fişinq, dələduzluq, kibercinayət, canlı yayım, sosial şəbəkələr, internet, Azərbaycan
Məktəbdə dərs, arxiv şəkli

İnklüziv təhsillə bağlı qanun təkmilləşdiriləcək

0
Bu məsələ Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2020-ci il 27 noyabr tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş "Uşaqlara dair Strategiyanın həyata keçirilməsi üzrə 2020–2025-ci illər üçün Fəaliyyət Planı"nda əks olunub.

 

BAKI, 28 noyabr — Sputnik. 2021–2022-ci illərdə uşaqların təhsilə çıxışında bərabərliyin təmin olunması məqsədilə inklüziv təhsilə dair mövcud normativ hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi ilə bağlı təkliflər hazırlanacaq.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bu, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2020-ci il 27 noyabr tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş "Uşaqlara dair Strategiyanın həyata keçirilməsi üzrə 2020–2025-ci illər üçün Fəaliyyət Planı"nda əks olunub.

0