Distant təhsil, arxiv şəkli

Distant təhsilə yaşıl işıq - Universitetlər xərcə düşəcək, amma daha çox qazanacaq

4559
(Yenilənib 17:26 21.04.2021)
"Azərbaycan universitetlərinin distant təhsil verməsi böyük maliyyə vəsaiti tələb etsə də, bütün ali təhsil ocaqlarında distant təhsil mərkəzləri qurulmalıdır" - ekspert.

Zülfiyyə Quluyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 21 aprel — Sputnik. Azərbaycanda distant təhsil ali təhsilin formalarından biri kimi qəbul ediləcək. Bu "Ali təhsil haqqında" qanun layihəsinin ilkin versiyasında əksini tapıb. Layihəyə əsasən, ali təhsil səviyyələrində təhsilalma formalarına əyani təhsil, qiyabi təhsil, distant, sərbəst təhsil daxil olacaq. Distant təhsil təhsilin rezidentura və doktorantura səviyyəsindən başqa bütün pillələrində mümkün olacaq.

Sputnik Azərbaycan ali təhsil müəssisələrində distant təhsilin tətbiqi üçün hansı işlərin görülməli olduğunu araşdırıb.

Təhsil üzrə ekspert Kamran Əsədov Sputnik Azərbaycan-a müsahibəsində bildirib ki, 2009-cu ildə qəbul edilmiş "Təhsil haqqında" qanunun 13-cü maddəsində təhsil alma formalarından biri kimi distant təhsil var. Onun sözlərinə görə, bu qanun əsas verir ki, əyani və qiyabi təhsillə yanaşı distant formada alətlər tətbiq etməklə tədris həyata keçirilsin:

"Sadəcə 12 il ərzində bunun hüquqi bazası, texnologiyası, qiymətləndirmə meyarları hazırlanmamışdı. Amma biz 2020-ci ildə pandemiya səbəbindən məcburi olaraq təhsilin bu formasına keçdik. Məlum oldu ki, bunda hüquqi boşluq var. Digər tərəfdən uzun illər xaricdə distant təhsil alanlar var ki, onların diplomları tanınmır."

K.Əsədov bildirir ki, problemin əsas mahiyyəti məsafədən təhsilin hansı alətlərlə həyata keçirilməsidir. Onun sözlərinə görə, hazırda təhsil müəssisələri "Microsoft Teams" proqramından istifadə edir: "Bu proqramda hər şəxsin şəxsi kabineti vasitəsilə onun nə qədər dərs dinlədiyi, dərs yükü ilə bağlı informasiyanın alınması mümkündür. Amma indiyədək bizim belə bir platformadan xəbərimiz yox idi. Baxmayaraq ki, dünya ölkələri 30 ildən çoxdur ki, bu tipli formatda tədrisi tətbiq edirlər".

K.Əsədov deyir ki, distant təhsil təhsilin əlçatanlığını təmin edir: "Elə şəxslər var ki, maddi durumuna, səhhətinə görə digər yerlərə təhsil almağa gedə bilmirdilər. Distant təhsil yaşayış yerini tərk etmədən təhsil almaq imkanı yaradacaq. Elə insanlar var ki, ailə vəziyyəti, işi ilə bağlı ali təhsil müəssisələrinə gedə bilmirlər. Distant təhsil onlara ali təhsil almaq imkanı yaradacaq. Bu da nəticədə ixtisaslı kadrların, ali təhsil alanların sayını artıracaq".

Bununla belə ekspert bildirir ki, distant təhsili təşkil edən zaman özümüzün platforması olmalıdır. Onun sözlərinə görə, Türkiyədə 260 universitetin hər birinin şəxsi platforması var. Amma Azərbaycanda belə ali təhsil ocaqlarının sayı barmaqla sayılacaq qədər azdır: "Ölkəmizdə 52 universitet, yüzlərlə peşə təhsil müəssisəsi bir platformadan istifadə edir. Hansı universitetlərin ki, məlumat bazası var, distant təhsil onlarda təşkil oluna bilər. Bu gün Azərbaycanda özünün platforması olan bir neçə universitet var. Bizim özümüzün resursu olmalıdır ki, kənar müdaxilə olmasın. Distant təhsilin tanınması vacibdir".

K.Əsədov deyir ki, distant təhsil bütün ixtisaslarda tətbiq oluna bilməz. O qeyd edir ki, tibb və pedoqoji ixtisaslarda distant təhsil mümkün deyil. K.Əsədovun sözlərinə görə, bu ixtisaslar üçün individual təhsil olmalıdır.

Həmsöhbətimiz deyir ki, Azərbaycanda 182 min tələbə təhsil alır. Amma Türkiyədə distant təhsil verən universitet var ki, 100 mindən çox tələbəsi var.

Ekspertin sözlərinə görə, distant təhsil xaricdən tələbə axınına səbəb olur: "Distant təhsil ucuz başa gəldiyi üçün universitetin xərclərini azaldıb gəlirlərini artırır. Universitetlər bir dəfə platforma üçün pul xərcləyəcək. Bu gün ölkəmizdə ali təhsil müəssisələrindən beşi distant təhsilə hazırdır. Yerdə qalanlarında isə distant təhsil aləti yoxdur".

Milli Məclisin Elm və Təhsil Komitəsinin üzvü Etibar Əliyev Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, "Ali təhsil haqqında" qanun layihəsi hazırlansa da, komitədə müzakirəyə çıxarılmayıb. Amma deputat bildirir ki, distant təhsillə bağlı məsələ yeni hazırlanan "Ali təhsil haqqında" qanuna salınıb: "Bununla belə distant təhsilin hansı formada olacağı, əsas hüquqi tərəfləri üzərində müzakirələr gedir. Distant təhsil həm anlayış, həmçinin də xüsusi maddə kimi qanuna əlavə edilib".

Millət vəkili deyir ki, distant təhsil dövrün tələbinə çevrilib, geniş vüsət alıb:

"Düşünürəm ki, postpandemiya dövründə distant təhsil təhsilin fasiləsizliyini ehtiva etdiyi kimi, təhsil forması kimi tətbiq olunacaq. Ötən əsrin 80-ci illərində distant təhsil Avropa ölkələrində tətbiq olunub. Elə universitet var ki, milyona yaxın dinləyiciləri var. Azərbaycan universitetlərinin  distant təhsil verməsi böyük maliyyə vəsaiti tələb etsə də, bütün ali təhsil ocaqlarında distant təhsil mərkəzləri qurulmalıdır".

Apardığımız araşdırma zamanı məlum oldu ki, Azərbaycanda distant təhsil mərkəzinin fəaliyyət göstərdiyi ali təhsil müəssisələrindən biri UNEC-dir. "UNEC Extern"də 6 tədris studiyası, 12 inzibati və bir müzakirə otağı mövcuddur. Mərkəz bir studiyadan eyni anda 1000 tələbəyə, gün ərzində isə 20.000 tələbəyə peşəkar müəllimlər tərəfindən distant təhsil vermək imkanına malikdir. "UNEC Extern" mərkəzi ən müasir texniki avadanlıqlarla təchiz olunub. "UNEC Extern"də auditoriyalar studiyalar adlanır, burada müəllimlər müəyyən cihazların və "ağıllı lövhə"nin köməyi ilə mövzunu izah edir, tələbələr müxtəlif məkanlarda müəllimə qulaq asır. Ölkəmizdə distant təhsilə əlçatanlıq ADA, Bakı Ali Neft Məktəbi kimi ali təhsil ocaqlarında da təmin olunub.

4559
Dövlət İmtahan Mərkəzinin binası

Aprelin 15-16-da keçirilən buraxılış imtahanlarının nəticələri açıqlanıb

20
Yazı işlərinin (açıq tipli tapşırıqların cavabları) yoxlanılması prosesi respublikada keçirilən sosial izolyasiya tədbirlərinə uyğun olaraq onlayn şəkildə həyata keçirilib.

BAKI, 6 may - Sputnik. Tam (11 illik) orta təhsil səviyyəsi üzrə 15-16 aprel 2021-ci il tarixlərində keçirilmiş buraxılış imtahanlarının nəticələri elan olunub.

Bu barədə Dövlət İmtahan Mərkəzindən bildirilib.

İmtahan nəticələri saat 17:50-dən etibarən Mərkəzin saytına yerləşdirilib.

İmtahanda iştirak edən 11-ci sinif şagirdləri verilmiş keçidə (https://eservices.dim.gov.az/2021/netorta/) daxil olaraq iş nömrəsi və şəxsiyyəti təsdiq edən sənədin nömrəsindən (və ya FİN kodundan) istifadə etməklə öz imtahan nəticələri, cavab vərəqinin qrafik təsviri, qapalı tipli tapşırıqların doğru cavabları, həmçinin hər bir açıq tipli tapşırıq üzrə qiymətləndirmə meyarları (tapşırığın ehtimal olunan doğru cavabları, həlli və qiymətləndirmə şkalası) ilə tanış ola bilərlər. İmtahan nəticələri haqqında məlumatı (hər fənn üzrə ümumi balı)həmçinin mobil operatorlar (Azercell, Bakcell, Nar, Naxtel) vasitəsilə “iş nömrəsi”ni 7727 nömrəsinə göndərməklə öyrənmək olar.

Yazı işlərinin (açıq tipli tapşırıqların cavabları) yoxlanılması prosesi respublikada keçirilən sosial izolyasiya tədbirlərinə uyğun olaraq onlayn şəkildə həyata keçirilib. Belə ki, hər marker yoxlama prosesinə öz evindən qoşularaq proqramın onun kompüterinə təsadüfi göndərdiyi işləri yoxlayıb.

Qeyd edək ki, onlayn (evdən) yoxlama prosesində üztanıma texnologiyası tətbiq edilib və yoxlama prosesinin bütün tələblərinə (meyarların təkmilləşdirilməsi, işlərin şifrələnməsi, markerlərin hər tapşırıq üzrə yoxlamadan əvvəl kalibrləmədə iştirak etməsi, yoxlama ərzində "seeding" prosesinin (markerlərə sayıqlığı itirməmək üçün əvvəlcədən hazırlanan və kalibrə edilən sualların mütəmadi olaraq göndərilməsi) tətbiqi, işlərin markerlərə proqram tərəfindən təsadüfi göndərilməsi, imtahan protokollarının araşdırılması və s.) əməl olunub. Yazı işlərinin onlayn (evdən) yoxlanılması üçün proqram təminatı Dövlət İmtahan Mərkəzinin mütəxəssisləri tərəfindən hazırlanıb. Qeyd edək ki, buraxılış imtahanında şagirdlərə ana dili fənnindən 4 açıq və 26 qapalı, riyaziyyat fənnindən 4 açıq, 8 kodlaşdırılan açıq, 13 qapalı, xarici dil fənnindən 4 açıq və 26 qapalı tipli tapşırıq olmaqla ümumilikdə 85 tapşırıq təqdim olunur. Bu mərhələdə fənlərinin hər biri üzrə toplanıla biləcək maksimal bal 100 olmaqla, ümumilikdə 300 baldır. Balların hesablanması qaydası ilə buradan tanış ola bilərsiniz. Bu imtahanlarda iştirakı nəzərdə tutulan 26491 nəfərdən 376 nəfər imtahana gəlməyib. Tələb olunan imtahan qaydalarını pozduğu üçün 7 nəfərin nəticəsi ləğv olunub. İmtahan iştirakçıları arasında 1 nəfər – Sumqayıt şəhəri, Texniki və təbiət elmləri liseyinin məzunu maksimal olan 300 bal toplayıb. Həmin şagird 2 il əvvəl 9-cu sinif səviyyəsi üzrə buraxılış imtahanında da 296 bal toplamaqla yüksək nəticə göstərib.

İmtahan nəticələri ilə bağlı müraciətlərə baxılması üçün DİM tərəfindən bütün istiqamətlər üzrə nəticələr elan olunduqdan sonra onlayn ("Zoom" proqramı və ya telefon əlaqəsi vasitəsilə) apelyasiya prosesi təşkil ediləcək. Apelyasiya komissiyasına müraciət etməmişdən əvvəl şagirdlər DİM-in saytında, imtahan nəticələri ilə bağlı səhifədə öz nəticələri, cavab vərəqinin qrafik təsviri, hər bir açıq tipli tapşırıq üzrə qiymətləndirmə meyarları ilə tanış olmalıdırlar. Ötən il imtahanların təcrübəsi göstərir ki, apelyasiya üçün ərizə yazanların təqribən 20-25%-i ümumiyyətlə tapşırığa cavab verməyib və ya öz cavabı ilə mümkün doğru cavabları, qiymətləndirmə şkalasını müqayisə edib tanış olmadan komissiyaya müraciət ediblər. Abituriyentlərin nəzərinə çatdırırıq ki, bu tip müraciətlərə baxılmayacaq. Apelyasiya komissiyasına müraciət etmək istəyənlər 16-19 may tarixlərində DİM-in saytında yerləşdiriləcək elektron ərizəni doldurmaqla qeydiyyatdan keçə bilərlər. Göstərilən müddət ərzində qeydiyyatdan keçməyənlər sonradan apelyasiya üçün müraciət edə bilməyəcəklər. Elektron ərizədə müraciətin məzmunu qeyd olunmadığı halda ərizə qəbul edilmir, həmin müraciət araşdırılmır və onun üçün apelyasiya təşkil olunmur. Apelyasiya müzakirəsində şagirdin iştirakı vacibdir. Şagird ilə yanaşı valideynlərindən biri müzakirədə iştirak edə bilər. Bir şagirdin ərizəsi (müraciəti) üzrə ən çox 15 dəqiqə müzakirə aparıla bilər. Ayrılan vaxt bitdikdə, kənar şəxs müzakirəyə qoşulduqda və ya etik davranış qaydaları pozulduqda müzakirə prosesi dayandırılır.

22-23 aprel 2021-ci il tarixlərində keçirilmiş buraxılış imtahanlarının nəticələrinin bayramdan sonrakı həftə ərzində elan olunması nəzərdə tutulur.


20
MMA döyüşləri, arxiv şəkli

Kosmosda qaydasız döyüş

8
(Yenilənib 00:15 06.05.2021)
Əvvəlcə 40 nəfər MMA döyüşçüsü arasında sərt seçimdən sonra ən yaxşı səkkiz döyüşçü seçiləcək. Sonda isə final döyüşünün iştirakçıları kosmosa göndəriləcəklər və həlledici döyüş də elə orada baş tutacaq.

BAKI, 6 may — Sputnik. İtaliyalı prodüser Andrea Yervolino qarışıq döyüş növləri üzrə (MMA) kosmosda turnirin keçirilməsi planlarını açıqlayıb. Sputnik Azərbaycan Rusiya mediasına istinadən xəbər verir ki, açıq kosmosda yarış keçirmək niyyətində olan "Space 11" şirkətinin banisi Yervolino çəkisizlik şəraitində döyüşləri "Galactic Combat" realiti-şousu çərçivəsində keçirməyi planlaşdırır.

Layihə müəllifinin fikrincə, əvvəlcə 40 nəfər MMA döyüşçüsü arasında sərt seçimdən sonra ən yaxşı səkkiz döyüşçü seçiləcək. Sonda isə final döyüşünün iştirakçıları kosmosa göndəriləcəklər və həlledici döyüş də elə orada baş tutacaq.

"Bu, sadəcə şou olmayacaq, yeni idman növü olacaq – kosmosda döyüşlər. Biz bütün dünyada olan MMA fanatlarını birləşdirmək və daha geniş konsepsiya təklif etmək istəyirik", - deyə Yervolino bildirib.

İtaliyalı prodüser layihə üzərində işlərə UFC-də döyüşləri ilə məşhur olan keçmiş MMA döyüşçüsü Con Luisi də cəlb edib. Şou artıq 2023-cü ildə efirlərə çıxa bilər.

8
Teqlər:
kosmos, UFC, MMA
Qanvermə, arxiv şəkli

Mütəmadi olaraq qan vermək infarkt xərçəng riskini azaldır

0
(Yenilənib 23:15 07.05.2021)
Mütəmadi qan vermək həm də vaxtaşırı mini check-up-dan keçmək deməkdir. Çünki qan verməmişdən əvvəl donordan müxtəlif analizlər götürülür.

BAKI, 7 may — Sputnik. Mütəmadi şəkildə qan vermək infarkt və xərçəng riskini azaldır, ürək-damar xəstəliklərinin qarşısını alır, xolesterolu və qandakı şəkərin səviyyəsini normallaşdırır. Bu barədə Türkiyə Səhiyyə Elmləri Universitetinin müəllimi, hematologiya üzrə mütəxəssis, professor Erdal Kurtoğlu Anadolu Agentliyinə müsahibəsində bildirib. Onun sözlərinə görə, qan vermək hüceyrələrin yenilənməsinə səbəb olur.

Donorlardan alınan qanın fərqli komponentlərə ayrıldığını bildirən professor qeyd edib ki, beləliklə, könüllü şəkildə verilən hər vahid qan eritrosit, trombosit və plazma şəklində üç nəfərin həyatını xilas edir.

Kurtoğlu onu da bildirib ki, qan vermək üçün maneə yaratmayan hər hansı bir sağlamlıq problemi olmayan 18-65 yaş arası hər kəs donor kimi qan verə bilər.

Temperaturun yüksəlməsi ilə müşayiət olunan xəstəlik keçirən insanlardan isə ən azı 2 həftə qan alınmamalıdır. Bundan başqa, cərrahiyyə əməliyyatı keçirənlərin, akupunktura, döymə, və pirsinq etdirənlərin də 12 ay ərzində donor kimi qan verməsi qadağandır.

"Kişilər 90 gündən bir, qadınlar isə 120 gündən bir donor kimi qan verə bilərlər", – deyə professor qeyd edib.

Mütəxəssis onu da bildirib ki, COVID-19-a qarşı peyvənd olunanlar da donor kimi qan verə bilərlər. Özü də bunun üçün peyvəndin üstündən müəyyən müddətin keçməsinə ehtiyac yoxdur.

Kurtoğlu qan donorluğunun insanlara mənəvi rahatlıq bəxş etdiyini də bildirib.

"Mütəmadi qan donorluğunu tövsiyə edirik. Çünki bunun infarkt və xərçəng riskini azaltması, qan-damar xəstəliklərinin qarşısını alması, xolesterolu və qan şəkərini balanslaşdırmasına dair tibbi məlumatlar mövcuddur. Bundan başqa, mütəmadi qan vermək həm də vaxtaşırı mini check-up-dan keçmək deməkdir. Çünki qan verməmişdən əvvəl donordan müxtəlif analizlər götürülür. Ən əsası isə qan vermək, beləliklə də, insanlara faydalı olduğunu bilmək adama mənəvi rahatlıq bəxş edir", – deyə o vurğulayıb.

0