Məktəbli, arxiv şəkli

Otuz il sonra Azərbaycan təhsil modeli axtarışında: Sinqapur vəd edir?

560
(Yenilənib 19:47 09.12.2020)
Kamran Əsədov Sinqapur modeli barədə: "Azərbaycanda da 1+1=2 olur, dünyada da, sadəcə baxır ki, siz müxtəlif qavrama qabiliyyəti olan uşaqlara bunu necə çatdırırsınız".

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 9 dekabr — Sputnik. Bu gün Sinqapur dünyada qabaqcıl və orijinal təhsil modeli ilə seçilir. 715,8 km² əraziyə sahib ada dövləti olan Sinqapur 1859-cu ildə İngiltərə müstəmləkəsindən xilas olaraq azadlığına qovuşub. Heç bir təbii sərvət olmayan, iqtisadi və siyasi sferada digər ölkələr tərəfindən təzyiqlərə məruz qalan Sinqapur vəziyyətdən çıxış yolunu təhsildə görüb. Elə o illərdən başlayaraq bütün diqqət təhsilə yönəldilib. 6 milyona yaxın əhalisi olan Sinqapur təhsil modeli bu gün bütün dünya ölkələrinin ən çox diqqətini çəkən modellərdəndir. Modelinə və uğurlarına görə dünyada birinci olan Sinqapur təhsilinin öyrənilməsi üçün artıq Azərbaycan tərəfindən də addımlar atılmaqdadır.

Belə ki, artıq Təhsil Nazirliyi tərəfindən riyaziyyat fənni üzrə təhsil proqramının və ümumi təhsil müəssisələrində istifadə edilən dərsliklərin müasirliyini, həmçinin rəqabətliliyini təmin etmək məqsədilə yeni layihəyə start verilir. Bununla bağlı Sinqapurun Marşal Kavendiş İnstitutu ilə müqavilə imzalanıb.

Marşal Kavendiş İnstitutu və Təhsil İnstitutu tərəfindən birgə icra olunacaq layihənin birinci mərhələsində azərbaycanlı fənn mütəxəssisləri sinqapurlu mütəxəssislərin riyaziyyat fənni üzrə təhsil proqramının nəzərdən keçirilməsi və təhlili üçün distant təlimlərdə iştirak edəcəklər. Əlavə olaraq, yerli mütəxəssislər riyaziyyat fənni üzrə ölkədə tətbiq olunan təlim və tədris materiallarının təhlili istiqamətində də təlimləndiriləcəklər. Növbəti mərhələlərdə sinqapurlu mütəxəssislərin tövsiyəsi əsasında yerli mütəxəssislər riyaziyyat fənninin tədrisi üzrə cari vəziyyəti təhlil etdikdən sonra müasir dövrün tələblərini və beynəlxalq təcrübələri nəzərə alaraq, riyaziyyat fənni üzrə təhsil proqramında və dərsliklərdə təkmilləşdirmə işləri aparacaq. Sonda sözügedən layihə çərçivəsində riyaziyyat kurikulumunun və I–IX sinif riyaziyyat təlim və tədris materiallarının təhlilinə dair iki hesabat və tövsiyə sənədi hazırlanaraq Təhsil Nazirliyinə təqdim olunacaq.

Məlumat üçün bildirək ki, 14 yaşlı sinqapurlu şagirdlər ortalama 621 bal toplayaraq Riyaziyyat və Təbiət elmləri üzrə Beynəlxalq Qiymətləndirmə Proqramının (TIMSS – Trends in International Mathematics and Science Study) 2015-ci il nəticələrinə əsasən riyaziyyat fənni üzrə 57 ölkədən olan 600000 şagird arasında I yeri tutublar. Həmçinin Şagird Nailiyyətlərinin Beynəlxalq Qiymətləndirilməsi Proqramının (PISA – Programme for International Student Assessment) 2018-ci il hesabatına əsasən riyaziyyat fənni üzrə blokda Sinqapurun 15 yaşlı şagirdləri ortalama 569 ballıq uğurlu nəticə göstərərək İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı ölkələri arasında 2-ci yerə sahib olublar.

Bu gün dünyanın qabaqcıl təhsil modelinə malik bir ölkə ilə əlaqələrin qurulması, təcrübəsinin öyrənilməsi müsbət addımdır. Amma maraqlıdır, bunun tətbiqi üçün mövcud problemlər həllini tapacaqmı. Yəni, mövcud problemlərin həllini tapmadan belə bir addımın atılması formal bir nəticəyə səbəb olacaq, ya necə?

Təhsil eksperti Kamran Əsədov Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında deyib ki, sözügedən dərsliklər uşaqların yaşına və qavrama səviyyəsinə uyğun olaraq yazılır. 1-ci sinifə 165 min şagirdin getməsi o demək deyil ki, hamısı eyni bilik və bacarıqlara malikdir.

"Hər bir şagirdin qavramasına, bilik və bacarıqlarına uyğun dərsliklər yazılmalı idi. Bundan başqa, 151 min müəllim Sinqapur modelini bilirmi?! Hər hansı bir islahatın nəticəsi olmadan ona keçmək nə kimi effekt verəcək?! Sinqapur dərsliklərində verilən informasiyalar digər fənlərə inteqrasiya olunur. Finlandiya, Cənubi Koreyada da yaxşı dərsliklər var. Lakin Sinqapur modeli təhsilin bütün səviyyələrinə görə dünyada öndədir. Məsələn, PİSA-da riyaziyyat fənni üzrə şagirdlərin ən yaxşı göstəriciləri də məhz Sinqapurda qeydə alınıb. Lakin bundan öncə Finlandiya bu göstəricilərə görə lider idi. Məsələ ondan ibarətdir ki, biz bir hissəsini düzəltməklə bütün təhsil sistemində tədris olunan dərslikləri düzəldə bilmərik", - deyə Əsədov qeyd edib. 

Onun fikrincə, Sinqapur əmək bazarı ilə Azərbaycan əmək bazarı eyni deyil ki, eyni dərslikləri tətbiq edək. "Azərbaycan müəllimi Sinqapurdakı qədər əmək haqqı almır. Sinqapurda müəllim illik olaraq 35 min dollar əmək haqqı alırsa, Azərbaycanda bu rəqəm heç 2 min dollar təşkil etmir. Əsas fərq burdadır. Bundan başqa, Sinqapurda praktik dərslərə daha çox üstünlük verilir. Amma bizdə, məsələn, Neftçala rayonunun bir kəndində şagirdə sən bunu necə keçəcəksən? Bunun üçün şərait varmı? Sinqapurda PİSA-ya cəlb edilən şagirdlər xüsusi təlimlərdən keçirlər", - deyə ekspert əlavə edib.

Onun fikrincə, yerli dərslikləri sadələşdirmək daha effektiv olardı: "Bakıda bir neçə məktəbdə çalışan müəllimi pilot layihəyə cəlb edərək "hər şey yaxşıdır", deməklə iş bitmir. Bizim orta ümumtəhsil məktəblərində elə müəllimlər var ki, ixtisası üzrə 3, 4, 5 bal toplayıblar. Təsəvvür edin, bütün Sinqapur Bakının yarısı qədərdir, orada iki universitetdə oxuyan xarici tələbə sayı Azərbaycandakı bütün tələbə sayından çoxdur".

Ekspert həmçinin, təhsilin kökünün başladığı pillədə - məktəbəqədər təhsil və ibtidai təhsildəki vəziyyətdən də söz açıb:

"Vahid fənlər var, məsələn, fizika, riyaziyyat, kimya. Bu fənlər eyni bacarıqların öyrənilməsidir. Sadəcə, məsələ bu bacarıqları necə öyrətməkdədir. Azərbaycanda da 1+1=2 olur, dünyada da, sadəcə baxır ki, siz müxtəlif qavrama qabiliyyəti olan uşaqlara bunu necə çatdırırsınız. Azərbaycanda istifadə olunan əksər dərsliklər xarici dillərdən tərcümə olunanlardır. Hər şey bağçadan başlamalıdır. Amma baxaq ki, bizim bağçalar uşaqlara nə verir? Bağçalarda zəruri bilik və bacarıqları verəcək müəllimlər nə qədərdir?! Onların sayı çox azdır. Mövcud problemləri aradan qaldırmaq üçün biz bağça, məktəbəqədərdən başlayaraq proqramları dəyişməliyik. Bu gün Azərbaycanda məktəbəqədər təhsil və bağçalar yalnız dayəlik xidmətini yerinə yetirir. Hər hansı bilik verilmir".

K.Əsədov hesab edir ki, təhsil sahəsindəki mövcud problemlər həllini tapmadıqca, Sinqapurla bağlanan müqavilə də bizə hansısa yenilik gətirməyəcək: "Birmənalı şəkildə bu müqavilə formal olacaq və heç bir müsbət nəticə vəd etməyəcək. Xəstə vücudu düzəltmək istəyirsinizsə, bir barmağı düzəltməklə xəstəni sağaltmayacaqsınız".

Təhsil eksperti İlqar Orucov isə hesab edir ki, Sinqapur təcrübəsinin öyrənilməsi eyni zamanda da Sinqapur təhsil nailiyyətlərinin ölkəmizdə tətbiqi deməkdir: "Bu gün Sinqapur təhsilin səviyyəsinə görə dünyada fərqlənir. Bununla da xüsusilə təbiət fənləri üzrə təhsil proqramları yenilənəcək. Bütünlükdə bu istiqamətdə yeni çağırışlara cavab verəcək bir sistem, yeni nəsil dərsliklər formalaşacaq". 

560
Teqlər:
model, Sinqapur, Azərbaycan, təhsil
Məktəbdə dərs prosesi, arxiv şəkli

Məktəb, vaksinasiya, metro borclar: milyon yarım şagirdlə bağlı qərar veriləcək?

24
(Yenilənib 17:13 19.01.2021)
Yanvarın 22-də keçiriləcək brifinqdə təhsil naziri Emin Əmrullayev təhsilin növbəti aylardakı fəaliyyəti ilə bağlı açıqlama verəcək

Zülfiyyə Quluyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 19 yanvar — Sputnik. Azərbaycanın COVID-19 əleyhinə vaksinasiyaya başlaması ənənəvi təhsilin bərpasına ümid yaradıb. Bu günlərdə Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın brifinqində çıxış edən Prezidentin köməkçisi Şahmar Mövsümov bildirib ki, peyvənddən sonra məktəblərin açılması ilə bağlı müəyyən addımlar atılacaq. Onun sözlərinə görə, məktəblərdə ənənəvi təhsilin bərpası nəzərdə tutulur.

Sputnik Azərbaycan peyvənddən sonra təhsilin hansı formada bərpa olunacağını araşdırıb.

Təhsil Nazirliyindən Sputnik Azərbaycan-ın sorğusuna verilən cavabda bildirilir ki, yanvarın 22-də keçiriləcək brifinqdə təhsil naziri Emin Əmrullayev təhsilin növbəti aylardakı fəaliyyəti ilə bağlı açıqlama verəcək.

Təhsil üzrə ekspert Kamran Əsədov Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, COVID-19 əleyhinə vaksinasiyaya cəlb edilən risk qrupunda təhsil işçiləri də var. Təhsil işçilərinin peyvənd olunması isə ənənəvi tədrisin bərpası yönündə atılmış addımdır: "Ölkəmizdə vaksinasiyadan sonra məktəblər hibrid formada, həftədə bir neçə gün olmaqla açıla bilər. Amma düşünürəm ki, ənənəvi dərslərdə iştirak etmə könüllü olmalıdır. Virusa yoluxmadan narahat olanların və səhhətində problem olanların dərslərdə iştirak etməsi məcburi yox, könüllülük prinsipi əsasında təşkil ediləcək".

K.Əsədov deyir ki, məktəblər açılan kimi birinci yarımil üzrə məktəbdaxili qiymətləndirilmənin həyata keçirilməsi mümkün deyil: "Birinci yarımil üzrə məktəbdaxili qiymətləndirilmə həyata keçirilməyəcək. Çünki 1,6 milyon şagirdi qısa müddətdə bu prosesə cəlb etmək mümkün deyil. Birinci yarımil yanvarın 27-də başa çatır. Çox güman ki, şagirdlərin biliyi ikinci yarımilin sonunda qiymətləndiriləcək. Bu isə yekun qiymət olacaq".

Ekspert bildirir ki, ali, orta ixtisas və peşə təhsili müəssisələrinin də qismən və mərhələli şəkildə açılması mümkündür:

"Nəzərə almaq lazımdır ki, 1-ci kurs tələbələri ümumiyyətlə təhsil müəssisələrinə getməyiblər. 4-cü kursların isə pedaqoji, istehsalat təcrübələri var. Eyni zamanda, bəzilərinin akademik borcları yaranıb. Bütün bu problemlər bu semestr həll olmalıdır. 4-cü kurs tələbələrinin diplom işləri, buraxılış işləri var. Onlar magistratura pilləsinə qəbul imtahanı verəcəklər. Ümumiyyətlə, bütün kurslar üzrə tədrisin bərpa edilməsi istiqamətində addım atılması mümkündür".

Tədris bərpa olunsa belə, ekspert orta və ali məktəblərdə yaşı 65-dən yuxarı olan şəxslərin dərslərə buraxılmasının riskli olduğunu söyləyir: "Ənənəvi təhsil bərpa edilərkən yoluxma sayının artmaması üçün metronun fəaliyyəti bərpa edilməlidir. Məktəblərdə azı 1 giriş və 1 çıxış qapıları müəyyən edilməlidir. Şagirdlərin qoruyucu maskadan istifadə etməsi məcburi olmalıdır. Müəllimlər də sanitariya qaydalarına riayət etməli, məktəblərdə mütəmadi olaraq dezinfeksiya işləri aparılmalıdır. Hibrid formada tədris bərpa olunandan sonra dərslərin müddəti azaldıla bilər. Əsas fənlər ənənəvi, digər fənlər onlayn qaydada həyata keçirilməlidir. Xüsusilə ibtidai sinif şagirdlərinə Azərbaycan dili, riyaziyyat və xarici dil fənləri hər gün tədris edilməlidir. Digər fənlər isə onlayn rejimdə keçirilməlidir".

Milli Məclisin Elm və təhsil komitəsinin üzvü Kamilə Əliyeva Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, ənənəvi təhsilin bərpasına tələsmək olmaz: "Koronavirus yayılan kimi ilk olaraq məktəblər bağlandı. Bu, səbəbsiz deyildi. Çünki təhsil müəssisələri virusun yayılması üçün ən böyük risk məkanları sayılırdı. Ona görə də biz ənənəvi təhsili bərpa etməyə tələsməməliyik. Vaksinasiya hər iki risk qrupu üzrə başa çatdıqdan və müsbət nəticə əldə edildikdən sonra məktəblərdə ənənəvi təhsilə mərhələli şəkildə başlamaq olar. Mənim fikrimcə, məktəblərdə tam ənənəvi təhsilə keçmək düzgün olmaz. Məktəblərdə dərslər hibrid formada təşkil edilməlidir".

Qeyd edək ki, artıq Rusiyada orta məktəblərdə ənənəvi təhsil bərpa olunub. Türkiyədə isə yaxın vaxtlarda təhsilin hibrid formada bərpası nəzərdə tutulur.

24
Teqlər:
Təhsil Nazirliyi, vaksinasiya, karantin, məktəb
Onlayn təhsil, arxiv şəkli

Şagirdlərə bu gün xüsusi dərslər keçiriləcək

11
Dərslərdən əlavə, kitab, foto və rəsm sərgisinin, ədəbi-bədii kompozisiyaların təşkili, konfrans, seminar, mühazirə və "dəyirmi masa"ların da keçirilməsi nəzərdə tutulur

BAKI, 19 yanvar — Sputnik. Yanvarın 19-da təhsil müəssisələrində 20 Yanvar faciəsinin otuz birinci ildönümünə həsr olunmuş xüsusi dərslər keçiriləcək. Təhsil Nazirliyindən Sputnik Azərbaycan-a verilən xəbərə görə, Təhsil nazirinin müvafiq əmri ilə təsdiqlənmiş "20 Yanvar faciəsinin otuz birinci ildönümü ilə bağlı Təhsil Nazirliyinin Tədbirlər Planı"na əsasən tədris olunacaq dərslər onlayn təşkil ediləcək. Tədbirlər Planına əsasən, təhsil müəssisələrində onlayn qaydada 20 Yanvar faciəsinin otuz birinci ildönümünə həsr olunmuş kitab, foto və rəsm sərgisinin, ədəbi-bədii kompozisiyaların təşkili, konfrans, seminar, mühazirə və "dəyirmi masa"ların da keçirilməsi nəzərdə tutulur.

11
Hövsanda çirkli ərazi

Xəzərə tullantıların atılması azalıb

0
"ETSN sadəcə tullantıların idarəedilməsinə nəzarət edir, amma bələdiyyələr həmin tullantıların yığılmasını və atılmasını təmin etməlidirlər".

BAKI, 19 yanvar — Sputnik. Xəzər dənizinə tullantı sularının axıdılması halları xeyli azalıb.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu barədə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Ekoloji Siyasət şöbəsinin müdiri Rasim Səttarzadə "Ekspert saatı" proqramında bildirib.

Onun sözlərinə görə, ötən dövr ərzində həm Xəzərə axıdılan tullantı sularının həcmi, həm də axarların sayı azalıb: "Lakin təkcə Abşeron yarımadasından Xəzərə gün ərzində 1 milyon kub metr su axıdılır. Bunun qarşısının alınması üçün tədbirlər görülür".

O qeyd edib ki, Bakı şəhərində tullantıların idarəedilməsi ilə bağlı əksər problemlər həll edilib. Belə ki, regionlarda bu problem hələ qalmaqda davam edir. O, bu problemin həlli üçün strategiya təsdiqləndiyini də nəzərə çatdırıb: "ETSN sadəcə tullantıların idarəedilməsinə nəzarət edir, amma bələdiyyələr həmin tullantıların yığılmasını və atılmasını təmin etməlidirlər".

0