Çandrayaan-2 kosmik aparatı, arxiv şəkli

Alimlər Ay səthində ağıllarına gəlməyəcək maddə tapdılar

3975
(Yenilənib 00:18 04.09.2020)
Hindistanın "Çandrayan-1" kosmik zondu Ayda hematit-mineral yığıntısı aşkar edib ki, o da yalnız oksigenin və suyun iştirakı ilə əmələ gəlir

BAKI, 4 sentyabr — Sputnik. Hindistanın "Çandrayan-1" kosmik zondu Ayda hematit-mineral yığıntısı aşkar edib. Həmin mineral yalnız oksigenin və suyun iştirakı ilə əmələ gəlir. "Science Advances" jurnalında dərc olunan məqalədə alimlər Yerin peykinin səthində mineral pasına oxşayan bu yığıntının görünməsinin mümkün variantlarını nəzərdən keçirirlər.

2008-ci ildə Moon Mineralogy Mapper spektrometri (M3) "Çandrayan-1"-in köməyilə Ayın qütb bölgələrində buz şəklində su tapıb.

İndi isə ABŞ-ın Reaktiv Hərəkət Laboratoriyasının amerikalı tədqiqatçıları NASA tərəfindən hazırlanmış eyni cihazda dəmir oksidinə uyğun olan hematit (Fe2O3) spektral xətlərini görüblər.

Hematit Yer, Mars və bəzi asteroidlərdə yayılmış dəmir dağ süxurlarını ehtiva edən adi bir oksidləşmə məhsuludur. Dəmirin "paslı" oksidləri Qırmızı planetə çalar verir. Ancaq ideya üzrə oksigen və maye şəklində suyun olmadığı Ayda hematit də olmamalıdır.

Bundan başqa, Ayın səthi tərkibində hidrogen - güclü bərpaçı olan Günəş küləyinin hissəcikləri tərəfindən daim bombalanmaya məruz qalır. Hematitin formalaşması üçün isə oksidləşdirici mühit lazımdır. Yeri Günəş küləyindən maqnit sahəsi qoruyur, Ayda isə o yoxdur.

"Əvvəlcə mən buna qətiyyən inanmadım. Şərtlərə əsasən, hematit Ayda formalaşmamalıdır. Lakin Ayda su tapdığımız vaxtdan ehtimal edirdik ki, bu su ay süxurları ilə reaksiyaya girdiyi təqdirdə daha çox müxtəlif mineralların mövcud olması mümkündür", - deyə məqalənin müəlliflərindən biri olan Ebiqeyl Freman (Abigail Fraeman) Reaktiv Hərəkət Laboratoriyasının press-relizindəki şərhində bildirib.

M3 spektrləri göstərir ki, Ayın qütbləri onun qalan hissəsindən tamamilə fərqli tərkibə malikdir. Alimlər hesab edirlər ki, su dağ süxurları ilə qarşılıqlı əlaqədə olur, vaxtı ilə Yerə çatdırılmış Ay qruntunun sınaqları zamanı aşkarlanmayan çoxlu minerallar yaradır.

Məqalədə müəlliflər dəmir pasının Ay mühitində necə meydana gələ biləcəyini izah edən bir model təsvir edirlər. Tədqiqatçıların fikrincə, oksigenin mənbəyi Yerin atmosferi idi. 2007-ci ildə Yaponiyanın süni Ay peyki olan "Kaquya" aşkar etdi ki, Yer atmosferinin yuxarı təbəqələrindən oksigen "maqnitosferin arxa quyruğunda" Aya səyahət edə bilər.

Bunu Ayın Yerə yaxın tərəfində daha çox hematit miqdarını göstərən M3-ün məlumatları da təsdiqləyir. Bundan əlavə, məqalədə müəlliflərin yazdıqları kimi, Ay zamanla tədricən Yerdən uzaqlaşır. Hələ bir neçə milyard il əvvəl, iki planet bir-birinə daha yaxın olduğu vaxtlarda Ay səthinə daha çox oksigen çatırdı.

Alimlərin fikrincə, Yerin eyni maqnitosferi onu günəş küləyindən də qismən qoruyur. Hesablamalar göstərir ki, Ayın müəyyən orbital dövrlərində Yerin maqnit sahəsi günəşin ionlaşdırıcı şüalarının 99 faizinə qədər bloklanır.

Su qalır. Müəlliflər etiraf edirlər ki, "hematit tapmacaları"nın izahı üçün qütblərdəki su buzları kifayət deyil. Çünki bu dəmir oksidi buz yığınlarından kənarda da aşkar edilib. Buna görə də alimlər başqa bir variantı da istisna etmirlər. O, Ayın səthinə yerləşdirilən kosmik tozdur.

O özündə su molekullarını daşıya, həmçinin qarşılıqlı təsirlərdə ay süxurlarından sərbəst şəkildə azad olmağa qadir ola bilər. Bundan əlavə, bu zərbələrin təsiri nəticəsində yaranan istilik oksidləşmənin sürətini artırır.

3975
5G K9 robotu, arxiv şəkli

Robotlar insanlar üçün niyə qorxuludur - alimlərdən ilginc cavab

200
(Yenilənib 20:47 20.09.2020)
Alimlər qeyd ediblər ki, üzləri qavrama qabiliyyəti psixologiya üçün son dərəcə vacibdir. Autizmdə və bəzi xəstəliklərdə bu, yox olur və bu sahədə aparılan yeni araşdırmalar effektiv terapiyanın yolunu müəyyən edə bilər.

BAKI, 20 sentyabr — Sputnik. Emori Universitetinin psixoloqları insanların robotlardan qorxma səbəblərini müəyyən ediblər.

Sputnik Azərbaycan xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, hələ 1970-ci illərdən insanabənzər "canlı" modellərin müşahidəçilərdə xoş olmayan hisslər yaratdığı nəzərə çarpmışdı.

Bu hal "şər vadilər effekti" adlanırdı. Yeni araşdırmanın müəllifləri bunun səbəblərini müəyyən etməyə çalışıblar. Bunun üçün onlar insanların yad simaları necə qəbul etdiyini izləyiblər.

Könüllülərə insan şəkilləri, mexaniki robotlar və androidlər göstərilərək, onlardan "canlı" miqyasda qiymətləndirilməsi istənilib. Qiymətləndirmə bir neçə millisaniyə çəkib.

Nəticələr göstərdi ki, insanlar canlı bir üzü cansız bir üzdən 400 millisaniyədə fərqləndirə bilirlər. "İnsan şəklindəki" robotların isə üzünü beyin əvvəlcə canlı kimi qəbul edir, lakin sonra qarşısında süni bir cisim olduğunu anlayır.

Araşdırma müəlliflərinin fikrincə, dəhşət hissinin yaranması böyük ehtimalla qəbul edilən canlılığın azalması ilə bağlıdır.

Alimlər qeyd ediblər ki, üzləri qavrama qabiliyyəti psixologiya üçün son dərəcə vacibdir. Autizmdə və bəzi xəstəliklərdə bu, yox olur və bu sahədə aparılan yeni araşdırmalar effektiv terapiyanın yolunu müəyyən edə bilər.

200
Teqlər:
robot
Əlaqədar
Robotlar bu sahələrdə insanları sıxışdırıb çıxaracaqlar
Robotlar da yatmalıdır
İnsanlar kimə lazımdır? Rusiya gələcək robot ordusunun avanqardını yaradıb
Qazandığımızı tam itirə bilərik: təşəbbüsü robotlara verməklə...
“Ey, insan! Qorxursan?” – Robot öz məqaləsində sual edir
Venera planeti (solda qara nöqtə formasında) Günəşin qarşısından keçir, arxiv şəkli

Venera planetində həyat var?!

13
Ancaq son illərdə bu planetdə mikroorqanizmlərin koloniyalarının əmələ gələ biləcəyi deyilən bir neçə tədqiqat həyata keçirilib.

BAKI, 20 sentyabr — Sputnik. İngiltərə və ABŞ alimləri Veneranın atmosfer tərkibini analiz edərək, bioloji mənşəli olduğu ehtimal edilən element tapıblar.

Sputnik Azərbaycan xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, söhbət fosfin elementindən gedir.

Versiyaya görə, fosfin müəyyən orqanizmlərin həyat fəaliyyəti nəticəsində əmələ gələ bilər. Bunun doğru olub-olmaması hələ məlum deyil. Ancaq Venerada tədqiqatçıların əvvəllər düşünmədikləri mürəkkəb kimyəvi proseslərin getdiyi göz qabağındadır.

Bu kəşf ALMA rəsədxanası (Çili) və James Clark Maxvell infraqırmızı teleskopu (Havay) ilə edilib. Alimlər hələ illər əvvəl Venerada həyatın mümkünsüz olduğuna inanırdılar. Çünki ora çox isti idi və hava zəhərli maddələrlə dolmuşdu. Ancaq son illərdə bu planetdə mikroorqanizmlərin koloniyalarının əmələ gələ biləcəyi deyilən bir neçə tədqiqat həyata keçirilib.

Bununla da elm adamları naməlum canlıları təsvir edə biliblər. Belə ki, bu canlılar yaşamaq üçün yüksəklikdə qalmalı və xüsusi bir metabolizma növü istifadə etməlidirlər.

13

Azərbaycan HHM bölmələri Ermənistan PUA-sını məhv edib

0
(Yenilənib 01:38 21.09.2020)
Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələrinə məxsus taktiki pilotsuz uçuş aparatı (PUA) Hava Hücumundan Müdafiə bölmələrimiz tərəfindən məhv edilib.

BAKI, 21 sentyabr — Sputnik. Sentyabrın 20-si saat 23:13-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələrinə məxsus taktiki pilotsuz uçuş aparatı (PUA) Hava Hücumundan Müdafiə bölmələrimiz tərəfindən məhv edilib.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu barədə məlumatı AR Müdafiə Nazirliyi yayıb.

Hazırda məhv edilmiş PUA-nın qalıqlarının aşkar olunması istiqamətində axtarış aparılır.

0
Əlaqədar
Ermənistanın daha bir PUA-sı məhv edildi
Ermənistana məxsus daha bir PUA məhv edilib
Ermənistana məxsus növbəti taktiki PUA məhv edilib
Ermənistana məxsus iki ədəd taktiki PUA məhv edilib