Azərbaycan dili dərsliyi

Azərbaycan dili məhvə doğru gedir - SOS

9181
(Yenilənib 16:39 12.03.2019)
"Xarici vətəndaşlar Azərbaycanda yaşayıb pul qazanırlarsa, dilimizi, adətlərimizi bilməli və hörmət etməlidirlər"

Təranə Xudabaxşiyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 19 mart — Sputnik. Son illər Azərbaycanda bir çox valideynlər övladlarının rus və ya ingilis dilində təhsil almasını istəyirlər. Buna səbəb kimi isə dil biliyi zəngin olanların dünyaya çıxışının, həmçinin iş tapmağın, karyera qurmağın daha asan olması göstərilir. Nəticədə Azərbaycan dilini bilənlərin sayı azalır və bu da gələcəkdə dilimizi təhlükə altına salır.

Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Fəridə Babayeva Sputnik Azərbaycan-a müsahibəsində bu barədə ətraflı danışıb:

- Azərbaycanda rus və ingilis dilli məktəblərdə təhsil alanların sayı sürətlə artır. Səbəb olaraq da işə qəbul zamanı xarici dil bilgisi olanlara üstünlük verilməsi göstərilir. Proses sizidə hansı təəssüratı yaradır?

- Bu fikirlə razılaşmıram və qəti olaraq bunun əleyhinəyəm. Əgər bu gün valideynlər belə düşünürsə və bu addımı atırlarsa, deməli yaxın gələcəkdə Azərbaycan dili məhvə doğru gedəcək. Axı Azərbaycan dili dünyada ən zəngin dillərdən biridir. Biz uşaqlarımızı başqa dildə öyrətsək, kim Azərbaycan dilində danışacaq?! Düşünürəm ki, əksinə, xaricdən gələnlər Azərbaycan dilini öyrənməlidirlər. Biz Yaponiya, Almaniya və ya hansısa xarici ölkəyə gedib, orada şirkət açsaq, Azərbaycan dilində danışa bilərik? Əlbəttə ki, yox. Ona görə də Azərbaycanda iş qurmağa gələn əcnəbi əziyyət çəkib bizim dilimizi öyrənməlidir. Bizim uşaqlarımız xarici dil bilməlidirlər, amma mütləq əvvəlcə öz doğma dilimizi öyrənməlidirlər.

- Xaricdə iş quran şəxs birinci o ölkənin dilini öyrənir, sonra orada şirkətini açır. Bizdə isə əksinədir. Şirkət sahibi azərbaycanlılardan onun dilində mükəmməl səviyyədə bilməyi tələb edir...

- Burada insanların hüquqları tapdanır. İnvestor bizim dilimizi, mədəniyyətimizi qəbul etməlidir, millətimizə hörmət etməlidir. Buna isə əlaqədar qurumlar ciddi nəzarət etməlidir. Həmçinin, vətəndaş olaraq hər birimiz buna diqqət etməliyik. Mənim yaxın qohumum bir şirkətdə tərcüməçi işləyirdi. Müdiri bir gün ayağını masanın üstünə qoyub nahar edirmiş. Qohumum süfrədən qalxaraq buna etiraz edib, müdirinin ayağına vuraraq aşağı salıb. Və ona deyib ki, "belə oturaraq nahar etmək olmaz, biz çörəyə dəyər verən xalqıq, çörək olan süfrəyə ayaq qoymazlar". İngiltərə vətəndaşı olan müdiri təəccüblənib və üzr istəyib. Deməyim odur ki, xarici vətəndaşlar Azərbaycanda yaşayıb pul qazanırlarsa, dilimizi, adət-ənənələrimizi bilməli və hörmət etməlidirlər.

- Etiraf edək ki, özümüz də danışıq zamanı bir çox qüsurlara yol veririk. Bu qüsurları necə aradan qaldırmaq olar?

- Əslində, bu problem uşaqlardan yox, böyüklərdən qaynaqlanır. Çünki uşaq valideyninə baxır və onun kimi danışır. Ətraflarında olan insanların elə danışdığı üçün uşaqlar da elə bilirlər ki, normal halda belə danışmaq lazımdır. Valideynlərdən əlavə, bağçada tərbiyəçilər, məktəbdə, universitetdə müəllimlər də evdə qüsurlu danışırlar. Ona görə biz öz danışığımızı düzəltməyənə qədər uşaqlardan qüsursuz danışıq tələb edə bilmərik.

- Televiziya və radio kanallarımızda dilimiz necə qorunur?

- Azərbaycan Dövlət Televiziyasından başqa heç bir telekanalda dil normativləri qorunmur. Ləhcə ilə danışan kim, "c", "ç" səsləri ilə veriliş aparan kim. Radiolarımızda da eyni vəziyyətdir, daha çox "eee", "aaa" pauzaları ilə danışırlar. Bu da mütaliənin az olması ilə bağlıdır. Aparıcı, efir adamı daim mütaliə etməlidir ki, dili zənginləşsin.

- İndiki gənclərimizdə sizi əsasən nə qane etmir?

- İndiki gənclər teatrlara getmirlər, gedəndə də bir sıra məsələlərə diqqət etmirlər. Nəyə baxdıqlarını, kimlərin oynadığını, niyə oynadığını bilmirlər. Məhz ona görə də inkişaf etmirlər. Məktəblərlə teatrlar arasında sıx bağlantı olmalıdır, müəllimlər uşaqlarla baxdıqları tamaşaları müzakirə etməlidirlər. Əks halda, bu problemi həll etmək mümkün olmayacaq.

9181
Teqlər:
valideyn, müəllim, uşaq, xarici, əcnəbi, dil, Azərbaycan
Əlaqədar
Deputatlar niyə Azərbaycan dilində olan filmlərə baxmırlar - "Yolki-palki"
Dünyaca məşhur kitablar indi Azərbaycan dilində
“Qloballaşan dünya və Azərbaycan dili” mövzusunda elmi-praktik konfrans keçirilib
Moskvada Azərbaycan dilini öyrənən rus oğlan Novruzda Bakıya gələcək
Onlayn təhsil, arxiv şəkli

Pandemiya elektron dərs əlavə dərs resurslarına tələbatı artırıb

51
(Yenilənib 21:55 30.10.2020)
"Bu gün dərs resurslarının müəyyən qədəri tərcümə olunaraq portallara yerləşdirilib. Amma bu portallardakı elektron dərs resurslarından istifadə çox azdır"

Zülfiyyə Quluyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 30 oktyabr — Sputnik. Azərbaycanın təhsil müəssisələrində tədris iki həftəlik dayandırılıb. Pandemiya və hərbi vəziyyət davam etdiyi müddətdə təhsilin onlayn davam etdirilməsi qaçılmazdır. Bu isə elektron dərs resurslarına, eləcə də əlavə dərs vəsaitlərinə tələbat yaradır. Sputnik Azərbaycan ölkəmizdə elektron dərs və əlavə dərs vəsaitlərinə onlayn əlçatanlığı araşdırıb.

"Riyaziyyat" dərsliyinin həmmüəllifi Nayma Qəhrəmanova Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, məsafədən təhsilə keçid elektron dərs və əlavə dərs vəsaitlərinə ciddi tələbat yaradıb. Həmsöhbətimiz bildirir ki, valideynlər onlayn təhsilə keçiddən sonra daha çox repetitorlara müraciət edirlər. Buna da səbəb onlayn təhsildə şagirdin dərs proqramını lazımınca mənimsəyə bilməməsi və məsafədən təhsilə əlçatanlığın olmamasıdır. Amma N.Qəhrəmanova deyir ki, bu gün şagirdlərin elektron dərs və əlavə dərs vəsaitlərinə onlayn daxil olması üçün imkanlar var: "Şagird onlayn şəkildə istənilən dərs vəsaitinə daxil ola bilər. Burada söhbət Azərbaycan dilində olan resurslardan gedir. Əsas problem ondadır ki, cəmiyyət buna hazır deyil. Mütləq əksəriyyət repetitora müraciət edir. Çox təəssüf ki, valideynlərin çoxu bu elektron dərs və əlavə dərs vəsaiti resurslarından xəbərsizdir. Valideyn bu elektron dərs vəsaitlərindən istifadəyə öz övladlarını alışdırmalıdır. Bu, dərs proqramının mənimsənilməsində sıxıntılı günlər üçün yetərli olar".

Dərslik müəllifi bildirir ki, bu gün valideynlərin təhsildə iştirakı çox mühümdür:

"Bunun üçün valideynlərin özləri bu elektron resursların varlığından xəbərdar olmalıdırlar. Bu gün dərs resurslarının müəyyən qədəri tərcümə olunaraq portallara yerləşdirilib. Amma bu portallardakı elektron dərs resurslarından istifadə çox azdır. Bunun əsas səbəbi valideynlərin bundan xəbərsiz olmasıdır. Təhsil Nazirliyi tərəfindən aktiv müəllimlər qrupu yaradılmalıdır ki, belə resurslar barədə valideynlərə məlumat verilsin. Onlar pandemiya dövründə, hərbi vəziyyətdə həmin elektron resurslardan istifadə edərək övladlarının dərs proqramını mənimsəməsinə çalışsınlar".

N.Qəhrəmanova deyir ki, dərs proqramlarına aid elektron əlavə dərs vəsaitlərinin çoxu xarici dillərdə olsa da, dünya artıq bu sahədə birləşib: "Artıq ABŞ və sair ölkələr bu resursları açıq qoyurlar ki, hər kəs üçün həmin resurslardan istifadə imkanı yaransın. Sadəcə olaraq bu resursların hamısının Azərbaycan dilində tərcümə edilmiş elektron forması lazımi səviyyədə deyil. Məsələn, 1-ci sinifdə 20 dairəsində riyazi əməlləri ehtiva edən dərs məzmunlu ana dilində elektron resurslar var. Yuxarı siniflər üzrə isə şagirdlər bu elektron resurslardan ingilis dilində istifadə edə bilərlər. Amma arzulanandır ki, hər sinifdə bütün fənlər üzrə belə elektron resurslar öz dilimizə tərcümə edilərək yerləşdirilsin". 

Təhsil Nazirliyi yanında Təhsilin İnformasiyalaşdırılması İdarəsinin şöbə müdiri Fidan Nəcəfova isə Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, dərslər onlayn keçirilsə də, sentyabrda bütün şagirdlərə kitablar paylanılıb: "Şagirdlər onlayn təhsil zamanı həmin kitablardan istifadə edirlər. Amma kitabların elektron versiyası var. Müəllim həmin məlumatları paylaşa bilir. Bu elektron resurslar "Virtual Məktəb"ə də inteqrasiya olunub. Bu gün https://www.video.edu.az/ portaında müxtəlif fənlər üzrə həmin resurslar yerləşdirilir. Əlavə vəsaitlər https://www.e-resurs.edu.az/site/index.php portalında, eləcə də https://www.video.edu.az/-da var. Hər hansı müəllim xaricdən götürdüyü vəsaiti təcümə edib hazırlayıbsa, bunun onlayn şəkildə pdf və skan variantını şagirdə ötürə bilər. Ödənişli formada əlavə vəsaitin şagirddən tələb edilməsini biz dəstəkləmirik.

Bütün vəsaitlərinin yerli versiyasını nazirlik https://www.e-resurs.edu.az/site/index.php və https://www.video.edu.az/ portalına yükləyib. Əlavə vəsaitdən müəllim öz metodikası üzrə istifadə edirsə, bunun skan versiyasını "Virtual Məktəb" üzərindən şagirdə göndərə bilər".

F.Nəcəfovanın sözlərinə görə, "Virtual Məktəb" platformasının içərisində "Microsoft"un özünün alətləri var: "Məsələn, riyaziyyat fənni üçün "Microsoft maps" var. Burada bir sıra disturların ətraflı, qrafik şəklində izahı var. 200-dən artıq riyaziyyat, texniki və humanitar fənlər üzər həmin alətlərin inteqrasiyasını reallaşdırmışıq. Orada onlayn izahat daha yaxşıdır. Bunlardan istifadə üçün əsasən müəllimin bacarığı olmalı, misalı hazırlamalı, şagirdə link şəklində göndərməlidir. Həmin linkə keçməklə misalın üzərində şagird işləyə bilir. Cavab səhv olduqda görüntülü izahat çıxır, səhvin nədə olduğu izah edilir. Bu elektron resurslar aşağı siniflər üçün oyun, yuxarı siniflərdə izahlı şəkildədir. Burada müəllimlərin bacarığı lazımdır. Bunun üçün isə müəllimlərə "Virtual Məktəb" üzərindən interaktiv alətlərin istifadəsi üçün vebinarlar keçirmişik. Bu vebinarlar internet limiti üçün dayandırılsa da, noyabr ayından davam etdiriləcək".

51
Əlaqədar
Teledərslərin davam etdirilməsinin səbəbi açıqlandı
Ekspert: “Yeni təhsil ili kirayə mənzil bazarında aktivlik yaratmayıb”
Müharibə və pandemiya fonunda Azərbaycan təhsili: indi A planı işləyir
Azərbaycanda təhsil okeanda təkbaşına üzən gəmi ilə müqayisə edildi
 Distant təhsil, arxiv şəkli

"Virtual məktəb" platformasından yenilik: Azərbaycan dilində fəaliyyət göstərəcək

34
(Yenilənib 18:05 28.10.2020)
"Noyabr ayının 2-dən etibarən "Virtual məktəb" platforması tam Azərbaycan dilində bir portal olacaq. Şagird və müəllimlər ana dilində bu platformadan daha rahat istifadə edə biləcəklər"

Zülfiyyə Quluyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 28 oktyabr — Sputnik. Noyabrın 2-dən etibarən "Virtual məktəb" platforması Azərbaycan dilində fəaliyyət göstərəcək. Bu məlumatı Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında Təhsil Nazirliyi yanında Təhsilin İnformasiyalaşdırılması İdarəsinin şöbə müdiri Fidan Nəcəfova verib. O bildirib ki, bu həftə həmin məsələ ictimaiyyətə elan ediləcək:

"Biz bununla bağlı hələ yayda açıqlama vermişdik ki, oktyabr ayında "Virtual məktəb" platformasının ana dilində istifadəsi mümkün olacaq. Qeyd edim ki, "Virtual məktəb" platformasından türk dilində istifadə mümkün idi. Amma rus dilində təhsil alan şagirdlər türk dili ilə bağlı müəyyən problem yaşayırdılar. Artıq noyabr ayının 2-dən etibarən "Virtual məktəb" platforması tam Azərbaycan dilində bir portal olacaq. Şagird və müəllimlər ana dilində bu platformadan daha rahat istifadə edə biləcəklər".

Xatırladaq ki, Təhsil Nazirliyinin Təhsil Sisteminin İnformasiyalaşdırılması İdarəsinin rəisi Vüsal Xanlarov brifinqlərin birində "Microsoft Teams" platformasının Azərbaycan dilinə tərcümə olunmasını diqqətə çatdırmışdı. O bildirmişdi ki, bununla bağlı "Microsoft Teams" şirkətinə müraciət edilib və artıq tərcümə prosesi gedir. Yay aylarında isə şirkət tərəfindən 30 min istifadəçiyə proqramdan istifadə qaydaları ilə bağlı təlim keçilib.

34
Əlaqədar
Nazirin açıqlaması ilə məhv olan ümidlər: onda bəs Virtual Məktəb nəyə gərək idi?
Birinci sinif üzrə də "Virtual Məktəb"də qeydiyyata başlanılıb
Uşaqlar virtual və real məktəb arasında seçim edirlər – SORĞU
Təki oxumağa istək olsun: "Virtual məktəb"ə direktorlar da nəzarət edəcək
Ermənilərin döyüş meydanında qoyub qaçdığı texnika

Ermənistanın döyüş texnikası canlı qüvvəsi məhv edilib - VİDEO

51
(Yenilənib 16:32 31.10.2020)
Müdafiə Nazirliyi Ermənistan silahlı qüvvələrinin döyüş texnikası və canlı qüvvəsinin məhv edildiyini bəyan edib.

BAKI, 31 oktyabr - Sputnik. Ermənistan Silahlı qüvvələrinin döyüş texnikası və canlı qüvvəsi məhv edilib. 

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu barədə Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb. Nazirliyin məlumatında deyilir:  

"Oktyabrın 31-də günün birinci yarısında Azərbaycan Ordusu tərəfindən endirilən zərbələr nəticəsində düşmənin döyüş texnikası və xeyli sayda canlı qüvvəsi məhv edilib.

Düşmənə vurulan dəqiq atəş zərbəsi ilə Ermənistan silahlı qüvvələrinin 3 ədəd tankı, 1 ədəd “Qrad” yaylım atəşli reaktiv sistemi, 1 ədəd sursatla dolu yük maşını, döyüş mövqeyində və qoşquda olan 3 topu, o cümlədən xeyli sayda canlı qüvvəsi məhv edilib".

51