Kağız və elektron kitablar

Rusiya vətəndaşları ağır yükdən qurtulur, bəs biz?

525
(Yenilənib 17:35 11.07.2018)
Məktəblərdə dərsliklərin əvəzinə elektron kitablardan istifadə olunması ekspertlər tərəfindən birmənalı qarşılanmır

Təranə Xudabaxşiyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 10 iyul — Sputnik. Ötən günlərdə Rusiyada maraqlı layihə təklif olunub. Belə ki, yaxın illərdə Rusiya məktəblərində dərsliklər elektron kitablardan ibarət olacaq. Şagirdlər ağır kitabları məktəbə daşımayacaqlar. Az qala, şagirlərin çəkisi ağırlığında olan kitablar bir planşetdə cəmləşəcək.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev
© Official website of President of Azerbaijan Republic

Maraqlıdır, Rusiyada təklif olunan bu yenilik Azərbaycan təhsil sistemində də tətbiq oluna bilərmi? Ümumiyyətlə bu təklifi nə qədər uğurlu hesab etmək olar? Sputnik Azərbaycan-ın məsələ ilə bağlı suallarına təhsil ekspertləri aydınlıq gətiriblər.

"Rusiyanın təhsilində 2000-ci ilin əvvəlindən başlayan proseslər artıq sona çatır" — deyən təhsil eksperti Asif Cahangirov bu islahatları SSRİ dövrünün təhsil sisteminə qayıdış kimi qəbul edir.

Ekspert bildirib ki, elektron dərsliklər anlayışı yeni deyil və bu, təhsil sistemində çoxdan mövcud olub: "Elektron kitablardan təhsil sistemində istifadə yaxşı yanaşmadır. Lakin kitablardan bütünlükdə imtina edilməsinin mexanizmini və gələcəkdə təhsilə nələr verəcəyini dəqiq deyə bilmərəm. Bir sözlə, bu modeli təsəvvürümdə qura bilmirəm".

Məktəb dərslikləri
© Karikatura
Məktəb dərslikləri

A.Cahangirovun fikrincə, bu yenilik böyük və müsbət xüsusiyyətlərindən daha çox mənfi nəticələrə gətirib çıxaracaq: "Elektron dərsliklər dərs kitablarına köməkçi vasitə olmalıdır. Dərsliklərin birbaşa ləğv edilməsi Rusiyanın təhsilinə mənfi təsir edəcək. Doğrudur, 10 il sonra distant təhsil genişlənəndə, artıq elektron kitablardan istifadə olunacaq. Hətta o zaman məktəb binaları belə, o qədər də istifadə edilməyəcək. Amma bu gün dərs kitablarının tam ləğv edilməsi məqsədəuyğun deyil".

Ekspert belə düşünməsinin səbəblərinə də aydınlıq gətirib: "Çünki rəqəmsal texnologiya da o səviyyədə deyil. Eyni zamanda böyük miqdarda maliyyə xərcləri lazımdır. Kağız üzərində kitablar qalmalıdır və onun elektron variantı olmalıdır. Hələ ki, böyük sıçrayışla yeni dövrə keçmək olmaz".

Təhsil eksperti Kamran Əsədov isə bildirib ki, Təhsilin İnkişafı üzrə Dövlət Strategiyasına əsasən, 2020-ci ilə qədər Azərbaycanda ümumtəhsil məktəblərində təhsil alan bütün şagirdlər planşetlərlə təmin olunacaqlar: "Etiraf edək ki, texnologiyanın günbəgün inkişaf etdiyi bir dönəmdə şagirdlərin 2020-ci ilə qədər planşetlə təmin olunması bir qədər gecdir. İndi orta məktəblərdə bu texnologiyadan istifadə edəcək kadrların hazırlanması prosesinə başlamaq lazımdır".

"Çoxu fikirləşir ki, uşağa planşet verilsə, onlara sərbəstlik veriləcək ki, internetdə istədiyi videoya baxsın, yaxud bütün günü oyun oynasın. Əslində bu, heç də belə deyil. Həmin planşetlər uşaqların müəyyən informasiyalardan yararlanması üçün nəzərdə tutulub və məhz ona görə istifadə olunacaq" — deyə Əsədov əlavə edib.

Onun fikrincə, bu yeniliyin ölkəmizdə indi qəbul edilməsi çox tez olar: "Təəssüflər olsun ki, bu gün müəllimlərin əksəriyyətinin adi kompüterdən istifadə bacarıqları çox aşağı səviyyədədir. Belə bir problemin olduğu dövrdə, bu layihə qısa müddətdə ölkənin bütün orta məktəblərinə tətbiq olunsa, effekti olmayacaq".

Əsədov hesab edir ki, ümumilikdə, bütün bunlar uşaqların yükünün azaldılması üçün nəzərdə tutulub: "Həmin planşetlərə müəyyən məhdudiyyətlər tətbiq edilsə və normal qaydada istifadəsi təmin olunsa, ən əsası, müəllim kontingenti bu sistemə uyğunlaşdırılsa, təhsildə müsbət nəticələr əldə etmək olar".

"Bu layihə birdən-birə olmur, tədricən baş verir və davamlı olur. Müasir tədrisdə yeniliklər sayəsində təlimdə də inkişafa doğru gedən sürətli öyrənmə prosesi yaranıb. Şagirdlər biliklərinin artırılması üçün planşetlərdən istifadə edərək, mövzuları daha asan və daha yaddaqalan səviyyədə mənimsəyirlər. Düşünürəm ki, maraqlı və təhsil üçün effektli dəyişiklər ola biləcək layihədir" — deyən K.Əsədov onu da vurğulayıb ki, Azərbaycanda artıq kompüterlə təmin olunmuş, elektron kitablarla təchiz edilmiş bir sıra pilot məktəblər var.

525
Teqlər:
planşet, təhsil sistemi, kağız, elektron, Kamran Əsədov, Asif Cahangirov, dərs, şagird, kitab, məktəb, ekspert, Rusiya, Azərbaycan
Əlaqədar
Orta və ali məktəblərə qəbulla bağlı ciddi dəyişiklik - Milli Məclis təsdiqlədi
Zəlzələ nəticəsində bir neçə məktəbə ziyan dəyib
Şagirdlərin diqqətinə: Nəticələr elan olundu
Şagirdlərə “xoş xəbər” verildi, marixuanadan istifadə edə biləcəklər
İmza, arxiv şəkli

Baş nazir təhsil sahəsi ilə bağlı qərar verdi

9
(Yenilənib 15:21 11.07.2020)
Şəki Dövlət Texniki Kollecinin Şəki Dövlət Regional Kollecinə qoşulması formasında yenidən təşkili yolu ilə publik hüquqi şəxs statusuna malik olan Şəki Dövlət Regional Kolleci yaradılacaq.

BAKI, 11 iyul — Sputnik. Nazirlər kabineti Bakı İdarəetmə və Texnologiya Kollecinin, Bakı Qida Sənayesi Kollecinin, Bakı Dövlət Sosial-İqtisadi Kollecinin, Bakı Humanitar Kollecinin, Bakı Dövlət İqtisadiyyat və Humanitar Kollecinin, Sumqayıt Musiqi Kollecinin, Gəncə Dövlət Regional Kollecinin, Lənkəran Dövlət Humanitar Kollecinin, Şəki Dövlət Regional Kollecinin yenidən təşkili və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2011-ci il 15 iyul tarixli 118 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin strukturuna daxil olmayan tabeliyindəki qurumların Siyahısı"nda dəyişiklik edib. Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bununla bağlı Baş nazir Əli Əsədov qərar imzalayıb.

Qərara əsasən, Bakı İdarəetmə və Texnologiya Kolleci Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin nəzdində publik hüquqi şəxs statusuna malik olan Sənaye və Texnologiya Kollecinə çevrilmə yolu ilə yenidən təşkil ediləcək.

Bakı Qida Sənayesi Kolleci Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin nəzdində publik hüquqi şəxs statusuna malik olan Qida Sənayesi Kollecinə çevrilmə yolu ilə yenidən təşkil ediləcək.

Bakı Dövlət Sosial-İqtisadi Kolleci Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin nəzdində publik hüquqi şəxs statusuna malik olan Sosial-İqtisadi Kollecə çevrilmə yolu ilə yenidən təşkil ediləcək.

Bakı Humanitar Kolleci Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin nəzdində publik hüquqi şəxs statusuna malik olan Humanitar Kollecə çevrilmə yolu ilə yenidən təşkil ediləcək.

Bakı Dövlət İqtisadiyyat və Humanitar Kolleci Bakı Dövlət Universitetinin nəzdində publik hüquqi şəxs statusuna malik olan İqtisadiyyat və Humanitar Kollecə çevrilmə yolu ilə yenidən təşkil ediləcək.

Sumqayıt Musiqi Kolleci Azərbaycan Milli Konservatoriyasının nəzdində publik hüquqi şəxs statusuna malik olan Sumqayıt Musiqi Kollecinə çevrilmə yolu ilə yenidən təşkil ediləcək.

Gəncə Musiqi Kollecinin Gəncə Dövlət Regional Kollecinə qoşulması formasında yenidən təşkili yolu ilə Gəncə Dövlət Universitetinin nəzdində publik hüquqi şəxs statusuna malik olan Regional Kollec yaradılacaq.

Lənkəran Dövlət Humanitar Kolleci Lənkəran Dövlət Universitetinin nəzdində publik hüquqi şəxs statusuna malik olan Sosial və Aqrar-Texnoloji Kollecə çevrilmə yolu ilə yenidən təşkil ediləcək.

Şəki Dövlət Texniki Kollecinin Şəki Dövlət Regional Kollecinə qoşulması formasında yenidən təşkili yolu ilə publik hüquqi şəxs statusuna malik olan Şəki Dövlət Regional Kolleci yaradılacaq.

Yaradılan publik hüquqi şəxslər "Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş qaydada dövlət qeydiyyatına alındığı günədək, Bakı İdarəetmə və Texnologiya Kolleci, Bakı Qida Sənayesi Kolleci, Bakı Dövlət Sosialİqtisadi Kolleci, Bakı Humanitar Kolleci, Bakı Dövlət İqtisadiyyat və 3 Humanitar Kolleci, Sumqayıt Musiqi Kolleci, Gəncə Musiqi Kolleci, Gəncə Dövlət Regional Kolleci, Lənkəran Dövlət Humanitar Kolleci, Şəki Dövlət Texniki Kolleci, Şəki Dövlət Regional Kolleci öz fəaliyyətlərini davam etdirəcələr.

Təhsil Nazirliyi bu Qərarın icrası ilə əlaqədar qənaət edilən maliyyə vəsaitinin kolleclərin infrastrukturunun gücləndirilməsinə yönəldilməsini, həmçinin azad olmuş maddi-texniki bazanın təhsil sisteminin məqsədləri üçün istifadə olunmasını təmin etməlidir.

9
Auditoriyada tələbə, arxiv şəkli

Bir ətək pul alırlar, verdiklərinə bax: Pandemiya dövründə isə xüsusi həngamə olacaq

855
(Yenilənib 00:17 10.07.2020)
Deputat Etibar Əliyev deyir ki, müəyyən təhsil güzəştləri paketi hazırlanmalıdır: “Universitetlərin təhsil haqlarına yenidən baxılmalıdır”

Zülfiyyə  Quluyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 10 iyul — Sputnik. Azərbaycanın ali təhsil müəssisələrində ödənişli təhsilin qiymətinin baha olması yenidən müzakirələrə səbəb olub. 

Sosial şəbəkələrdə ölkəmizdə bəzi universitetlərin təhsil haqqı üçün fantastik qiymət müəyyən etməsi, verilən təhsilin təhsil haqları ilə tərs mütənasib olmasına dair fikirlər yer alıb.

Qeyd edək ki, yaranmış müzakirələrə, Baş nazir Əli Əsədovun “Ali təhsil müəssisələrində və magistratura səviyyəsi üzrə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında yeni maliyyələşmə mexanizminin tətbiq edilməsi haqqında” qərarı imzalaması səbəb olub. Bu qərarda “Ayrı-ayrı ixtisaslar üzrə dövlət sifarişi ilə ali təhsil müəssisələrinin bakalavriat və əsas (baza ali) tibb təhsili səviyyələrində hər bir təhsilalana düşən illik təhsil xərclərinin miqdarı" öz əksini tapıb.  Məsələn, rəngkarlıq ixtisası üzrə hər bir təhsilalana düşən illik təhsil xərclərinin miqdarı 6 min manatdır. İnstrumental ifaçılıq üçün bu rəqəm 8200, müalicə işi 4800 manat təşkil edir.

Təhsil üzrə ekspert Kamran Əsədov isə bu qərarın ictimaiyyət tərəfindən yanlış anlaşıldığını, düzgün şərh edilmədiyini söyləyir. Onun sözlərinə görə, orada qeyd edilən rəqəmlər təhsilalanın illik ödəyəcəyi təhsil haqqı deyil: "Bu, təhsil haqlarının artırılması demək deyil. Bu qiymətlər adambaşına düşən xərclər ilə bağlıdır. Yəni həmən ixtisas üzrə tələbəyə çəkilən xərclər bu qədərdir. Təbii ki, tələbələrin sayı artdıqca xərclər də onlar arasında bölünür. Təhsil haqqını müəyyən etmək ali təhsil müəssisələrinin özlərinin ixtiyarındadır. Onlar tələbə sayı ilə xərclər smetasını müəyyən edirlər. Burada təhlükəsizlik marjası var. Yəni nə qədər minimum tələbə olsa, təhsil müəssisəsi zərərsiz işləyə bilər. Yəni break-even point (Zərərsizlik nöqtəsi) baş nazirin imzaladığı qərara uyğun olacaq. Qısası, təhsil haqları artırılmayacaq".

Sputnik Azərbaycan pandemiya dövründə ali məktəblərin təhsil haqlarının real vəziyyətə və verilən təhsilin səviyyəsi ilə uyğun olub-olmadığını da araşdırıb. Təhsil Nazirliyi yanında İctimai Şuranın sədri Şahlar Əsgərov açıqlamasında bildirib ki, təhsil haqlarını bazar müəyyənləşdirməlidir: "İnzibati yolla təhsil haqlarını müəyyənləşdirmək ancaq dövlət ali təhsil müəssisələri üçün doğrudur. Fərz edək ki, dövlət təhsil müəssisəsi hansısa fakultə üçün 1000 manat qiymət qoyub. Özəl ali məktəb daha yaxşı  təhsil verirsə onun iki min manat qiymət qoymaq haqqı var. Amma bütün hallarda elə qərar qəbul etmək lazımdır ki, gənclərimiz kütləvi şəkildə xaricə axışmasın".

Ş. Əsgərov deyir ki, bəzən təhsil haqları verilən keyfiyyətə adekvat olmur. Ona görə də buna bir nəzarət mexanizmi olmalıdır: "Soruşan olmalıdır ki, tələbədən bu qədər pul alırsan, əvəzində necə təhsil verirsən? Aldığın pul keyfiyyətli təhsil vermək üçün xərclənirmi? Əgər müəllimin əmək haqqına ödənilirsə, yüksək qiymət də qoya bilərlər. Bu gün bahalı ali məktəblər var. Amma bu gün orta təhsil müəssisələri arasında da bahalıları var. Paytaxtda illik 10  min manat təhsil haqqı olan məktəblər fəaliyyət göstərir".

Ş. Əsgərov bildirir ki, Azərbaycandan xaricə tələb qəbulu təkcə ölkəmizdəki ali təhsil müəssisələrində təhsil haqlarının baha olması ilə bağlı deyil: "Xarici universitetlər abituriyentləri imtahansız tələbə qəbul edir. Ona görə də, Azərbaycan xaricdə təhsilin sosioloji tədqiqatını aparmalıdır. Hər bir qurum öz şəxsi mənafeyi ilə yanaşı, dövlətin də mənafeni düşünməlidir".

Millət vəkili Etibar Əliyev isə Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, bütün dünyada təhsil haqları universitetlərin nüfuzuna və universitetlərdə verilən təhsilin keyfiyyətinə görə müəyyənləşdirilir. Onun sözlərinə görə, universitetlərin akkreditasiyadan keçməsinin nəticəsi də təhsil haqlarının müəyyənləşdirilməsində rol oynayır: "Əlbəttə ki, indiki şəraitdə təhsil haqları təhsilin keyfiyyəti ilə ekvivalentlik təşkil etmir. Amma bəzi universitetlər burada  istisnadır. UNEC, ADA kimi universitetlərdə təhsilin keyfiyyəti yüksəkdir. Təhsilin keyfiyyəti yüksək olduğu halda valideynlər yüksək təhsilə sərmayə qoyduqlarından təhsil haqqının qiymətinə çox da qayıtmırlar. Amma təhsilin keyfiyyəti aşağı olub, təhsil haqqı yuxarı olan ali məktəblərdə bu narazılıq yaradır. Cari tədris ilindən pandemiya məsələsi isə təhsil haqları müəyyənləşərkən nəzərə alınmalıdır. Mart ayından bəzi insanların işində fasilə yaranması təhsil haqqlarının müəyyənləşdirilməsində nəzərə alınmalıdır. Məsələn, Tibb Universitetində təhsil haqları çox yüksəkdir. Halbuki, Tibb Universiteti bir çox sahələr üzrə mütəxəssis hazırlamaq iqtidarında deyil. Amma orada təhsil haqqı çox yüksəkdir. Hüquq fakültəsində, İdarəçilik akademiyasının bir sıra ixtisaslarında da qiymət çox bahadır. Gələcəkdə mütləq təhsil haqlarında endirim edilməlidir".

Deputat deyir ki, müəyyən təhsil güzəştləri paketi hazırlanmalıdır: "Pandemiya nəzərə alınaraq Prezidentin göstərişi ilə dövlət həssas ailədən olan tələbələrin təhsil haqqının ödənilməsinə 40 milyon vəsait ayırdı. Tələbələrə güzəşt olundu. Anacaq hesab edirəm ki, xaricdə oxuyan tələbələr üçün də müəyyən güzəştlər hazırlanmalıdır. Bütün məqsəd pandemiyanın təhsilə etdiyi təsiri azaltmaq məqsədi daşıyır. O ki, qaldı universitetlərdə təhsil haqlarına, düşünürəm ki, universitetlərin dəqiq akkreditasiyası keçirilməli, universitetlərin təhsil haqlarına yenidən baxılmalıdır".

855
Londonda küçələrin birində, arxiv şəkli

Min illərin sirli qətlinin üstü açıldı

0
(Yenilənib 00:04 12.07.2020)
Vendover yaxınlığındakı Uelvik fermasında aparılan qazıntılar zaman kişi skeleti tapılıb. O üzü üstə yerə basdırılıb və əlləri kürəyinin arxasına bağlanıb.

BAKI, 12 iyul — Sputnik. Böyük Britniyada sürətli bir yol çəkmək üçün layihə üzərində çalışan arxeoloqlar, dəmir dövrünə aid insan skeleti tapıblar.

Sputnik Azərbaycan xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, insan qalıqlarının üzü üstə olması və əllərinin arxadan bağlı olması onun qətlə yetirildiyini sübut edir. Bu barədə layihənin rəsmi saytında məlumat verilib.

Vendover yaxınlığındakı Uelvik fermasında aparılan qazıntılar zaman kişi skeleti tapılıb. O üzü üstə yerə basdırılıb və əlləri kürəyinin arxasına bağlanıb. Bu cür qeyri-adi dəfn üsulu insanın qətl və ya edam qurbanı olduğunu göstərir.

Doktor Reyçel Vuud tapıntını sirli adlandırıb. O, mütəxəssislərin bu ölümün səbəbləri barədə məlumat verə biləcəyinə ümid etdiyini bildirib.

Bununla yanaşı, arxeoloqlar bu ərazidə neolit ​​dövründən orta əsrlərə qədər dörd min il davam edən qədim insanların fəaliyyətlərinin izlərini aşkar ediblər. Belə ki, burada Stounhencə bənzəyən taxtadan hazırlanmış diametri 65 metr olan dəyirmi abidə tapılıb.

Digər maraqlı bir tapıntı, bir qurğuşun tabutdakı skelet olub. Alimlərin fikrincə, bu şəxs yüksək statusa sahib olub. Çünki belə bir bahalı dəfn üsulunu ödəmək üçün imkanları olmalıdır.

0