Uşaq müayinə vaxtı

Cəmiyyətdə narahatlıq var, rəsmi qurum isə iddiaları təkzib edir

476
(Yenilənib 17:22 15.02.2018)
Ümumtəhsil müəssisələrinin hamısında tibb otağı varmı?

İradə Cəlil, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 15 fevral — Sputnik. Əvvəllər bütün orta ümumtəhsil müəssisələrində tibb kabinetləri var idi. Həmin kabinetlərdə məktəblilərin sağlamlığına nəzarət edilir, vaksinasiya aparılır, məktəblərdə baş verən ani qəzalar zamanı ilk tibbi yardım göstərilirdi.

Ancaq indi, demək olar ki, bir çox məktəblərdə bu kabinetlər və vakansiyalar yoxa çıxıb. Bu problem Sputnik Azərbaycan-ın redaksiyasına daxil olan məlumatlarda da əksini tapır. Vətəndaşlar övladlarının səhhətindən dolayı bu durumdan narahatlıq ifadə edirlər.

Mütəxəssislər bunu müxtəlif səbəblərlə izah edir. Nazirlik isə bu iddiaları təkzib və bəyan edir ki, məktəblərdə tibb kabineti və vakansiyalar ləğv edilməyib…

Sputnik Azərbaycan-a mövzu ilə bağlı açıqlama verən təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirir ki, "Təhsil haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən, təhsil müəssisəsində təhsil alanlara pulsuz tibbi xidmət göstərilir: "2011-ci ildə qəbul edilmiş orta məktəblərin nümunəvi nizamnaməsinə əsasən, hər bir məktəbdə təhsil alan şagirdlərə çevik, operativ müdaxilə etmək üçün tibb xidməti, tibb otaqları olmalıdır. Lakin reallıq odur ki, bütün təhsil müəssisələrində tibb məntəqəsi olmur".

Ekspertin sözlərinə görə, dünyanın inkişaf etmiş ölkələrinin orta məktəblərində tam şəkildə təchiz olunmuş tibbi xidmət göstərilir və azı iki nəfər ali təhsilli və ixtisaslaşmış həkim çalışır: "Onlar davamlı olaraq hər həftə ərzində şagirdlərin müayinəsini həyata keçirir və müayinələrin nəticələrini tövsiyələrlə birgə valideynlərə çatdırırlar".

Əsədov qeyd edir ki, Avropa və Amerikanın orta məktəblərində tibbi xidməti yerinə yetirən şəxslər, çalışan tibbi heyət mütəmadi olaraq məktəbdə gigiyenik standartlara riayət edilməsini də yoxlayır: "Həmçinin yeməklərin doyumlu və balanslaşdırılmış olmasını təmin etmək üçün menyu barədə yeməkxana ilə bərabər işləyirlər".

"Həkimlər şagirdlərə sağlam qidalanma, dişlərə qayğı və düzgün qamət kimi mövzularda spesifik sağlamlıq təlimləri keçirlər. Təəssüflər olsun ki, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən 4500-dən çox orta ümumtəhsil məktəbində bu kimi müsbət hallara rast gəlmək, demək olar ki, mümkün deyil", — deyə təhsil eksperti əlavə edir.

Sputnik Azərbaycan-ın məsələ ilə bağlı sorğusuna Təhsil Nazirliyindən verilən cavabda isə qeyd olunur ki, məktəblərdə tibb otaqlarının və vakansiyaların ləğv edilməsi fikri həqiqəti əks etdirmir. Yəni məktəblərdə vəziyyət heç də qeyd edildiyi kimi deyil.

Məlum məsələyə münasibət bildirən tibb eksperti Adil Qeybulla deyir ki, bəzi məktəblərdə tibb otaqları qənaət məqsədilə ləğv edilib. Ekspert, həmçinin hesab edir ki, Azərbaycanda uşaqların sosial müdafiəsi ilə bağlı xeyli boşluqlar var.

Ekspertin fikrincə, uşaqların sağlamlıq problemləri genofondun əsas bazasını təşkil etməlidir: "Bütün dünyada uşaqlara qayğı çox ciddidir. Orta məktəblərdə uşaqların qidalanması, təhsili, həkim nəzarəti və digər məsələlər çox vacibdir. Uşaqlar bəzən ev şəraitində qüsurlu tərbiyə ala bilərlər. Amma məktəb onların həyatında çox önəmli rol oynayır".

"Təəssüflər olsun ki, orta məktəblər əvvəlki simasını xeyli itirib. Həm məktəblərin maddi-texniki bazasında, müəllimlərin münasibətində, dərsə münasibətdə xeyli problemlər var. Yuxarı siniflərin uşaqlarının çoxu bəzən heç məktəbə getmir, əlavə müəllim yanında hazırlaşırlar. Təhsildə müəyyən rüşvət elementləri də var" — Qeybulla iddia edir.

O, bütün məktəblərdə tibb otaqlarının olmalısını vacib sayır: "Vaksinasiyanın yoxlanılması, uşaqların səhhətinə nəzarət olmalıdır. Hər bir uşağın tibbi kartı olur və bu kartda onun bütün peyvəndləri, doğulandan olduğu yaşa kimi olan vəziyyətləri, keçirdiyi xəstəliklər, irsi xəstəliklər, anomaliyalar və s. hər şey orda əks olunmalıdır. Bu, digər tərəfdən də, hər bir uşaqda olan xəstəliyin erkən aşkarlanması üçün vacibdir".

476
Teqlər:
vaksinasiya, tibb kabinetləri, orta ümumtəhsil müəssisələri, tibbi xidmət, ölkə, Sputnik Azərbaycan, Kamran Əsədov, sağlamlıq, məktəbli, problem, Adil Qeybulla, vətəndaş, həkim, məktəb, Təhsil Nazirliyi, ekspert, tibbi yardım, Azərbaycan, qanun, uşaq
Əlaqədar
Ölkəmizin 40 ali təhsil müəssisəsi nüfuzlu elmi platformaya çıxış əldə edib
Təhsil sistemimizdə böyük qalmaqal: "Müəllimlərin əmək haqqı kəsilməlidir"
Hesablama Palatası təhsil müəssisələrində nöqsanlar aşkarladı
Ermənilər 700-ə qədər təhsil müəssisəmizi dağıdıblar
Ali və orta ixtisas təhsil müəssisələrinə qəbul yerlərinin sayı açıqlanıb
Tədqiqat, arxiv şəkli

Yapon alimlər indiyədək heç kəsin görə bilmədiyini gördülər

28
(Yenilənib 01:52 04.12.2020)
Eksitonların yalnız bir tipinin - parlaq eksitonların işıqla qarşılıqlı əlaqədə olması qabiliyyəti alimlərə çoxdan məlumdur. Ancaq qara eksitonlar da mövcuddur ki, onları indiyədək müşahidə etmək mümkün olmurdu.

BAKI, 4 noyabr - Sputnik. Yapon alimlər əvvəllər müşahidə edilə bilməyən zərrəciklərin vizualizasiya metodunu aşkarlayıblar. Müəlliflərin fikrincə, bu, günəş batareyaları və işıq diodlardan tutmuş smartfon və lazerlərədək gələcək yüksək texnologiyalı qurğuların hazırlanmasında gərəkli olan ikiölçülü yarımkeçiricilərin öyrənilməsində inqilaba bərabər kəşfdir.

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, araşdırmanın nəticələri Science jurnalında dərc olunub.

Eksitonlar - bir çox müasir texnologiyanın əsas tərkibi olan yarımkeçiricilərdə maddənin həyəcan vəziyyətini əks etdirən kvazi hissəciklərdir. İşıq elektronlara təsir edib onları daha yüksək enerji halına qaldıran zaman eksitonlar yaranır, bu zaman elektronların əvvəl olduğu enerji səviyyəsində isə dəlik əmələ gəlir.

"Dəlik - elektronun olmaması deməkdir, ona görə də onlar elektronun əksi olan yükü daşıyırlar. Əks yüklər bir-birini cəzb edir, həm elektronlar, həm də dəliklər birləşərək eksitonları əmələ gətirir, bunlar isə öz növbəsində material daxilində hərəkət edir", - Okinava Elm və Texnologiya İnstitutunun professoru, femtosaniyə spektroskopiya bölməsinin rəhbəri Keşav Dani yazır.

İri yarımkeçiricilərdə eksitonlar əmələ gəldikdən sonra saniyənin milyardda bir kəsikləri ərzində sönür. Üstəlik, onlar "kövrək" də ola bilir, bu isə həm öyrənilməsini, həm də idarəolunmasını çətinləşdirir. Ancaq təxminən on il əvvəl alimlər ikiölçülü yarımkeçiriciləri kəşf etdilər ki, bunlarda eksitonlar daha dayanıqlıdır.

"Stabil eksitonlar bu materiallara, doğrudan da unikal xüsusiyyət bəxş edir, buna görə də eksiton əsaslı yeni optik-elektron qurğuların yaradılması üçün xeyli araşdırma aparılıb, - digər müəllif, femtosaniyə spektroskopiya bölməsinin əməkdaşı doktor Jülyen Madeo qeyd edir. - Ancaq hazırda eksitonların ölçülməsi üçün standart eksperimental texnika məhduddur".

Eksitonların yalnız bir tipinin - parlaq eksitonların işıqla qarşılıqlı əlaqədə olması qabiliyyəti alimlərə çoxdan məlumdur. Ancaq qara eksitonlar da mövcuddur ki, onları indiyədək müşahidə etmək mümkün olmurdu.

Qara eksitonlarda elektronların impulsu parlaq eksitonlardakı elektronların impulsundan və əlaqədə olduqları dəliklərin hərəkət anından fərqlənir, bu isə onlara işığı udmağa imkan vermir.

"Bilirdik ki, onlar var, amma birbaşa görə, tədqiq edə bilmədiyimizdən materialın optik-elektron xüsusiyyətlərinə nə dərəcədə təsir etdiyini bilmirdik", - Madeo bildirib. 

Qara eksitonları vizuallaşdırmaq üçün alimlər əvvəllər əlaqəsiz elektronları öyrənmək üçün istifadə etdikləri güclü texnikanı modifikasiya ediblər.

"Tərkibi zərrəciklər olan eksitonlarda bu metodların necə işə yarayacağı aydın deyildi. Bu yanaşmanın əsaslı olub-olmadığı barədə elmi cəmiyyət böyük nəzəriyyə müzakirəsi açdı", - professor Dani qeyd edib.

Müəlliflər təxmin ediblər ki, yüksək enerjiyə malik fotonlu işıq seli ilə yarımkeçirici materialdakı eksitonlara təzyiq olunsa, fotonların enerjisi eksitonları dağıdaraq elektronları materialdan çıxara bilər. Bununla da elektronların materialdam çıxdığı istiqaməti ölçərək elektronların eksitonların tərkibi olduğu zaman malik olduğu ilkin impulsu təyin etmək mümkün olardı. Beləliklə, alimlər nəinki eksitonları görə, eləcə də qara və parlaq eksitonları bir-birindən ayıra biləcəklər.

"Bütün texniki problemləri həll edb, qurğunu qoşarkən bizim ekranda eksitonlar peyda olanda - bu, doğrudan da möhtəşəm idi", - tədqiqatda iştirak etmiş doktor Mişel Man deyib.

Alimləri bir xüsusiyyət də təəccübləndirib: onlar şahid olublar ki, materialda qara eksitonlar parlaq eksitonlardan çoxdur, üstəlik, müəyyən şərtlər daxilində, həyəcanlanmış elektronlar materialda səpələnib impulslarını dəyişən zaman eksitonlar dəyişə bilir (parlaqdan qaraya).

28
Teqlər:
elektron zərrəcik, yarımkeçirici, material, optik, elmi tədqiqat, tədqiqat, alimlər, Yaponiya

Koronavirusu blok edən üç ərzaq

35
(Yenilənib 02:05 04.12.2020)
Tədqiqatçılar həmçinin qeyd ediblər ki, yaşıl çayda Mpro-nun müxtəlif sahələri ilə qarşılıqlı əlaqədə olaraq onun təsirini neytrallaşdıran beş kimyəvi birləşmə var.

BAKI, 4 dekabr - Sputnik. Alimlər müəyyən ediblər ki, üzüm, şokolad və yaşıl çaydakı kimyəvi birləşmələr SARS-CoV-2 virusunu bloklamağa qadirdir. Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə araşdırma Frontiers in Plant Science jurnalında dərc edilib.

Bildirilir ki, SARS-CoV-2-nin zəif yeri "əsas proteaza" olan Mpro fermentidir. Bu ferment replikasiya mexanizmində iştirak edir. O da məlumdur ki, Mpro güclü iltihabəleyhinə və antioksidant xüsusiyyətlərinə malik bitki mənşəli ərzağın müxtəlif kimyəvi birləşmələrinin təsiri ilə dəf olunur.

Şimali Karolina Universitetinin mütəxəssisləri bu cür birləşmələri üzə çıxarmaq üçün ərzaq məhsulları və bitki dərmanlarını öyrənblər. Kompüter modelləşdirməsi və laboratoriyalardakı in vitro (şüşə qabda, kolbada - red.) eksperimentləri göstərib ki, yaşıl çay və üzümdəki maddələr Mpro-nun funksiyasını uğurla dəf edir, kakao tozu və tünd şokoladdakı birləşmələr isə proteazanın aktivliyini təxminən yarıbayarı azaldır.

Tədqiqatçılar həmçinin qeyd ediblər ki, yaşıl çayda Mpro-nun müxtəlif sahələri ilə qarşılıqlı əlaqədə olaraq onun təsirini neytrallaşdıran beş kimyəvi birləşmə var.

35
Teqlər:
Yaşıl çay, üzüm, şokolad, ərzaq, blok, COVID-19, epidemiya, Koronavirus
Mövzu:
Dünyanı cənginə almış bəla
Biznes  ledi

İllərin sənətçisi yeni biznesə başlayıb

0
(Yenilənib 23:45 04.12.2020)
Sayan istehsalına yenicə başladıqları məhsul haqqında məlumat da verib. Müğənninin bildirdiyinə görə, sözügedən odekolon öd ağacından hazırlanıb

BAKI, 4 dekabr — Sputnik. Türkiyəli müğənni Seda Sayan yeni biznesə başlayıb.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, sənətçi öz adı ilə istehsal olunan ətirli kolonyanı satışa çıxarmağa hazırlaşır.

View this post on Instagram

A post shared by Seda Sayan (@sedasayan)

Artıq Seda məhsullarla çəkdirdiyi fotosunu özünün "Instagram" səhifəsində paylaşıb. O, istehsalına yenicə başladıqları məhsul haqqında məlumat da verib. Müğənninin bildirdiyinə görə, sözügedən odekolon öd ağacından hazırlanıb. Qeyd edək ki, kolonya qutusunun üzərində Seda Sayanın şəkli yer alıb.

0