Alim. Arxiv şəkli

Azərbaycan elmi can üstündə: onu həyata necə qaytarmalı?

66
(Yenilənib 18:56 19.05.2016)
Parlamentdə qaldırılan məsələ mütəxəssislərin də "yaralı yeri"dir. Hazırki acınacaqlı vəziyyətdən çıxmaq üçün müxtəlif təkliflər səsləndirilir.

BAKI, 19 may — Sputnik. Magistraturadan elmə gələn gənclərin sayının azalması ciddi problemdir. Bunu Milli Məclisin son plenar iclasında, "Elm haqqında" qanun layihəsinin ikinci oxunuşda müzakirəsi zamanı millət vəkili Qənirə Paşayeva deyib.

Q. Paşayeva bunun səbəblərindən birinin təhsil krediti ilə bağlı olduğunu söyləyib: "Ali təhsil pilləsində hər 3 gəncdən 2-si ödənişli təhsil alır. Ona görə də yoxsul, kəndlərdən, rayonlardan gələn istedadlı gənclərin təhsillərini davam etməsi üçün təhsil kreditlərinin verilməsi qanunvericilikdə əksini tapmalıdır".

AMEA İnsan Hüquqları İnstitutunun direktoru, millət vəkili Aytən Mustafayeva da təhsilini yarımçıq qoyan gənclərin sayının artdığını qeyd edib: "Heç olmasa, əlavələrin həcmini artırmasaq, gəncləri elmə cəlb etmək çətin olacaq".

Millət vəkili Siyavuş Novruzov isə, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının institutlarının kənardan hansı həcmdə vəsait cəlb etməsinin də diqqət mərkəzində olduğunu söyləyib. Müzakirəyə qoşulan deputat Eldar İbrahimov qeyd edib ki, hazırda elmi işçilərin maddi və sosial durumu onların məhsuldar işləməsinə imkan vermir: "Ona görə də gənc elmi işçilər başqa ölkələrə üz tutur, elmi işçilərin qocalması müşahidə edilir".

Əhməd Qəşəmoğlu, sosioloq, professor
© Photo : Youtube
Əhməd Qəşəmoğlu, sosioloq, professor

Bu gənc 200 manat maaşla elm dalınca niyə getsin?

Məsələni Sputnik-ə şərh edən, sosioloq, professor Əhməd Qəşəmoğlu indiki dövrü elmi idarəetmə dövrü kimi dəyərləndirərək deyib ki, qloballaşma prosesinin sürətlə getdiyi bir vaxtda hər bir ölkənin ən ciddi strateji məsələlərindən biri elmi sistemin yaranmasıdır: "Azərbaycanda belə bir problemin olması, gənclərin elmə gələ bilməməsi ürəkağradıcı haldır. Gənclərimiz arasında öz taleyini elmlə bağlaya bilən adamlar çoxalmalıdır. Azərbaycanda elmi işçilərə diqqət artmalıdır. Ən əvvəl elmdə çox ciddi reformalar aparmaq lazımdır".

"Məsələn, Akademiyada 300 adam işləyir. Bu, çoxdur. Bir institutda qoy işləsin 100 nəfər, amma yüksək maaşla. Onlardan da elmi tələb etmək lazımdır. Xaricdən alimlər Azərbaycana dəvət oluna bilər. Xaricdə formalaşmış alimlərimiz var. Onlara şərait yaratmaq lazımdır ki, ölkəyə qayıtsınlar", — professor əlavə edib.

Ə. Qəşəmoğlunun sözlərinə görə, hazırda Azərbaycanda ən böyük problemlərdən biri qondarma "alimlərin" sayının çoxalmasıdır: "Bu ona dissertasiya yazdırır, o buna. Bəzilərinin öz dissertasiyasında olanlardan heç xəbəri yoxdur. Bunlar neqativ təsir göstərir. Digər tərəfdən, təsəvvür edin, gənc oğlandır, elm dalınca gedir və 200 manat maaş alır. Bu gənc ailə qurmalıdır, evi olmalıdır. Ona görə də insanlar qaçırlar ora-bura, hansısa firmada və sair çalışırlar".

Elmin deyil, alimlik dərəcəsinin ardınca getmək

Təhsil üzrə ekspert Nabatəli Qulamoğlu da elmin inkişafını yaxşı maliyyələşmədə görür. Sputnik-ə danışan mütəxəssisin sözlərinə görə, maliyyələşmə müxtəlif yollarla: "Bu, kredit yolu ilə, müəyyən təşkilatların təmənnasız köməyi vasitəsilə ola bilər. Bunların hamısı elmi inkişaf etdirmək üçün vasitələrdir, amma təyinedici deyil".

Nabatəli Qulamoğlu, təhsil üzrə ekspert
© Photo : RFE/RL
Nabatəli Qulamoğlu, təhsil üzrə ekspert

"Təəssüf ki, Azərbaycanda bu gün elm deyil, alimlik dərəcəsi əldə etmək tendensiyası var. İlk növbədə saxta dissertasiyalara son qoymaq lazımdır. Əsl elm adamları meydana çıxmalıdır. Bundan sonra həmin adamların maliyyə və digər problemləri olsa, dövlət buna kömək edə bilər", — deyə o, qeyd edib.

Tanınmayan ŞKTR-dı 20 min, müstəqil Azərbaycanda 4 min əcnəbi tələbə

"İslahatçı Gənclər" İctimai Birliyinin sədri, İstanbul Aydın Universiteti Beynəlxalq Tələbələr Birliyinin rəhbəri Fərid Şahbazlı da şəxsi "Facebook" səhifəsində məsələyə toxunub: "Bu gün Milli Məclisdə "Elm haqqında qanun"un növbəti müzakirəsi bir daha göstərdi ki, sanki Azərbaycanın elm və təhsil sistemində magistr və doktorantlara hərbi xidmətdən möhlət hüququnun verilib-verilməməsindən savayı heç bir başqa problem yoxdur. Gənclər olaraq millət vəkillərimizdən elm və təhsil sahəsinin inkişafı, beynəlxalq standartlar səviyyəsinə yüksəlməsi üçün daha çox innovativ təkliflərlə çıxış etmələrini xahiş edirik".

Fərid Şahbazlı, İslahatçı Gənclər İctimai Birliyinin sədri, İstanbul Aydın Universiteti Beynəlxalq Tələbələr Birliyinin rəhbəri
© Photo : F.Şahbazlının şəxsi arxivi
Fərid Şahbazlı, "İslahatçı Gənclər" İctimai Birliyinin sədri, İstanbul Aydın Universiteti Beynəlxalq Tələbələr Birliyinin rəhbəri

"Məsələn, Azərbaycan təhsilinin beynəlmiləşdirilməsi ilə bağlı müvafiq hüquqi bazanın hazırlanması artıq bir qaçılmaz zərurət halına gəlib. Hazırda Azərbaycanda ölkəmizin potensialından qat-qat aşağı sayda xarici tələbə təhsil alır. Halbuki ölkəmizdə daha çox xarici tələbənin təhsil almasının həm iqtisadi, həm də olduqca mühüm strateji əhəmiyyəti var", — deyə F. Şahbazlı bildirir.

Daha sonra yazır: "Necə olur ki, 2015-ci ilin statistikasına görə, legitimliyi dünya ölkələri tərəfindən tanınmayan (avtomatik olaraq təhsil haqqında sənədləri — kiçik istisnalarla) Şimali Kipr Türk Respublikasında 19.631, güclü və müstəqil Azərbaycan Respublikasında isə cəmi 4 189 xarici tələbə təhsil alır. Azərbaycanda xarici tələbələrin təhsil alması üçün lazimi təhsil şəraiti yoxdur deyənlərin də arqumenti artıq keçərsiz sayıla bilər. Bunu təkzib etmək üçün kampüslü ADA, Bakı Ali Neft Məktəbi və bir sıra digər təhsil səviyyəsi beynəlxalq standartlara cavab verən ali təhsil ocaqlarını göstərmək olar. Şübhəsiz ki, bunun üçün əsas məsuliyyət və vəzifə universitetlərimizin üzərinə düşür. Demək olar ki, heç bir Azərbaycan universitetini dünyanın müxtəlif ölkələrində təşkil olunan təhsil sərgi və konfranslarında görə bilmirik".

Gənc fəal çıxış yolu kimi Türkiyə təcrübəsinə müraciət etməyi tövsiyyə edir: "Türkiyə dövləti "döviz gətiren hizmetler" (valyuta gətirən xidmətlər) adı altında vəqf və dövlət universitetlərinə böyük təşviqedici yardımlar edir. Hər bir Türkiyə universiteti bütün beynəlxalq təhsil sərgi və konfranslarına qatılarsa, orada universitetin xərclədiyi vəsaitin 70 faizini Türkiyənin İqtisadiyyat Nazirliyi qarşılayır. Çünki təcrübə göstərib ki, Türkiyə dövləti xərclədiyi bu vəsaitdən qat-qat artdığını Türkiyəyə gələn xarici tələbələrin xərcləmələrindən qazanır".

"Məncə hörmətli millət vəkillərimiz, Təhsil Nazirliyimizlə birgə əməkdaşlıq şəraitində Azərbaycanda da universitetlərin bu istiqamətdə təşviqi üçün hüquqi bir baza hazırlayıb, ölkə rəhbərliyinə təqdim etməlidirlər. Əminik ki, bu təklifdən sonra Azərbaycan gəncliyinin və təhsilinin hamisi olan dövlətimiz gərəkli zəruri addımları atacaq" — deyə Şahbazlı sonda vurğulayır.

66
Teqlər:
Fərid Şahbazlı, Nabatəli Qulamoğlu, Əhməd Qəşəmoğlu, Aytən Mustafayeva, alim, magistr, elm, Siyavuş Novruzov
Əlaqədar
Bütün xalqların azadlığı uğrunda ölümə getmiş elm fədaisi
"Lütfi Zadənin təlimi elmdən çox dinə oxşayır"
Azərbaycanda elmi fəaliyyətlə məşğul olmaq üçün məhdudiyyətlər ləğv edilir
Yazıçının alim davamçısı
Azərbaycan alimindən maraqlı ixtira
İmtahan, arxiv şəkli

Buraxılış imtahanlarının sadələşməsi üçün təkliflər hökumətə təqdim edildi

2
Proqram hazırlanarkən ilk növbədə indi 9-cu sinifdə təhsil alan şagirdlərin aşağı siniflərdə keçdikləri dərsliklərlə, hazırda istifadədə olan dərsliklər müqayisə olunmuş və hər iki dərslikdə eyni olan mövzular proqrama daxil edilib.

BAKI, 5 mart — Sputnik. Dövlət İmtahan Mərkəzi ümumi (9 illik) orta təhsil səviyyəsi üzrə buraxılış imtahanı üçün materialların məzmununda və təşkilində sadələşmə aparılması üçün təkliflər hazırlayaraq Nazirlər Kabinetinə təqdim edib. Mərkəzdən Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, 2020-ci il mart ayından etibarən ölkəmizdə COVID-19 pandemiyası ilə bağlı xüsusi karantin rejimi tətbiq edilir. Xüsusi karantin rejiminin qaydalarına uyğun olaraq hələ də ümumtəhsil müəssisələrində tədris prosesi tam olaraq ənənəvi qaydada həyata keçirilmir. Həmçinin ötən ilin sentyabr-noyabr aylarında Vətən müharibəsi baş verdi. 44 gün ərzində müzəffər ordumuz cənab Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə işğal altında olan torpaqlarımızı düşməndən azad etdi. Azərbaycanın ərazi bütövlüyü təmin edildi.

Baş vermiş hadisələrlə əlaqədar bəzi bölgələrdə təlim-tədris prosesində müəyyən fasilələr yaranmışdır. Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən Təhsil Nazirliyinin mütəxəssisləri ilə birgə razılıq əsasında mövcud vəziyyət nəzərə alınaraq ümumi (9 illik) orta təhsil səviyyəsi üzrə buraxılış imtahanı üçün materialların məzmununda və təşkilində sadələşmə aparılması üçün təkliflər hazırlanaraq Nazirlər Kabinetinə təqdim edilib.

Nəzərdə tutulan dəyişikliklərlə bağlı, yəni ümumi (9 illik) orta təhsil səviyyəsi üzrə buraxılış imtahanının bir mərhələdə keçirilməsi, imtahan proqramı və yeni imtahan modeli 2020-ci ilin dekabrında "Abituriyent" jurnalının xüsusi buraxılışında dərc olunaraq ictimaiyyət məlumatlandırılıb.

Jurnalda qeyd olunduğu kimi, proqramda əsas hissə kimi 5-ci sinifdən başlayaraq 9-cu sinfin 1-ci yarımilində keçilmiş materiallar götürülür. Tədris prosesində 2-ci yarımildə keçilməsi planlaşdırılan mövzular üzrə tapşırıqlar isə 5-8-ci siniflər üzrə tərtib olunacaq.

Proqram hazırlanarkən ilk növbədə indi 9-cu sinifdə təhsil alan şagirdlərin aşağı siniflərdə keçdikləri dərsliklərlə, hazırda istifadədə olan dərsliklər müqayisə olunmuş və hər iki dərslikdə eyni olan mövzular proqrama daxil edilib. Aşağı sinif dərsliklərinə yeni daxil edilmiş və çıxarılmış mövzular proqrama salınmayıb. Beləliklə, demək olar ki, proqramda verilmiş mövzuların hamısı tədris prosesində keçilib.

Nazirlər Kabinetinin 2016-cı il 12 dekabr tarixli 498 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş "Ümumi təhsil pilləsində təhsilalanların yekun attestasiyasının aparılması Qaydaları"nda dəyişiklik edilməsi haqqında Nazirlər Kabinetinin 4 mart 2021-ci il tarixli qərarı ilə ümumi orta təhsil səviyyəsi üzrə buraxılış imtahanının bir mərhələdə keçirilməsi, imtahanda şagirdlərə tədris dili fənnindən 30, xarici dil fənnindən 30 və riyaziyyat fənnindən 25 olmaqla, ümumilikdə 85 tapşırığın verilməsi təsdiq edilib.

DİM-in səriştəsizliyi və yaxud imtahanda biznes maraqları>>

Xatırladırıq ki, Dövlət İmtahan Mərkəzi və Təhsil Nazirliyinin mütəxəssisləri hazırki vəziyyəti bir daha təhlil edərək tapşırıqların formasını daha da sadələşdiriblər. Əvvəlcədən elan olunduğu kimi, "Abituriyent" jurnalının xüsusi buraxılışında verilən modeldən fərqli olaraq yeni təqdim olunan imtahan modelinə əsasən, imtahanda yazılı cavab tələb edən açıq tipli tapşırıqlar istifadə olunmayacaq. İmtahanda iştirakçılara qapalı tipli tapşırıqlar və kodlaşdırıla bilən seçim və hesablama formalı açıq tipli tapşırıqlar təqdim olunacaq.

Məlumat üçün qeyd edək ki, Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən yaxın vaxtlarda otk.az portalı vasitəsilə yeni imtahan modelinə uyğun sınaq imtahanı keçiriləcək.

Yeni imtahan modeli aşağıdakı kimidir:

http://dim.gov.az/news/6346/

2

Bu gündən bir neçə sinif üzrə milli qiymətləndirməyə başlanılıb

3
(Yenilənib 10:14 05.03.2021)
Qiymətləndirmə COVID-19 pandemiyasının tələb etdiyi gigiyenik şərtlərə uyğun olaraq ölkənin təsadüfi seçilmiş 20 regionunda keçirilir

BAKI, 5 mart — Sputnik. III, VI və VII sinif şagirdləri arasında milli qiymətləndirməyə start verilib. Qiymətləndirmə prosesi 5-12 mart tarixlərini əhatə edəcək. Məqsəd ümumi təhsil pilləsində keyfiyyət göstəricilərini müəyyən etməkdir. Sputnik Azərbaycan-a Təhsil Nazirliyindən verilən məlumatda bildirilir ki, 7000-ə yaxın şagirdin iştirakı nəzərdə tutulan milli qiymətləndirmə əyani formada təşkil olunub. Qiymətləndirmə COVID-19 pandemiyasının tələb etdiyi gigiyenik şərtlərə uyğun olaraq ölkənin təsadüfi seçilmiş 20 regionunda keçirilir. Qeyd edək ki, milli qiymətləndirmənin nəticəsi şagirdlərin məktəbdaxili qiymətləndirmə üzrə nəticələrinə təsir göstərmir. Bu qiymətləndirmə tədqiqat xarakteri daşıyır və tədris ili ərzində mütəmadi təşkil olunacaq. Tədqiqatın nəticələri əsasında şagirdlərə dəstək üsulları hazırlanacaq.

3
Teqlər:
imtahan, Təhsil Nazirliyi, məktəb, sinif, qiymətləndirmə