Sputnik V vaksini, arxiv şəkli

Rusiyalı alim: qorxulu ştamma qarşı bir həftəyə vaksin yaradarıq

40
(Yenilənib 17:39 27.06.2021)
Qamaleya mərkəzinin direktoru bildirib ki, əldə olan Rusiya vaksinlər koronavirusun Hindistan ştammına qarşı davamlıdır, ancaq gərək olarsa, yeni vaksini bir həftəyə yarada bilərlər.

BAKI, 27 iyun — Sputnik. Mövcud preparatlar koronavirusun yeni ştammlarına qarşı kifayət qədər anticismin yaranmasını təmin etməyəcəyi təqdirdə Qamaleya Tədqiqat Elektrokimya və Texnologiya Mərkəzində yeni vaksinin yaradılması bir həftə çəkəcək. 

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə "Rossiya-1" telekanalına müsahibəsində mərkəzin direktoru Aleksandr Ginzburq məlumat verib. 

"S-zülalın bizim reseptorlarımıza birləşən sahələrində kəskin dəyişmiş ardıcıllığa malik yeni ştamm peyda olarsa, o zaman, güman ki, yeni vaksin variantlarını işə salmalı olacağıq", - deyən mütəxəssis əlavə edib ki, vektor texnologiyasının qeydiyyatından sonra lazım olan preparatlar bir həftə ərzində hazırlanacaq. 

Bununla yanaşı, o qeyd edib ki, əldə olan Rusiya vaksinlər koronavirusun Hindistan ştammına qarşı davamlıdır.

Koronavirusun Hindistan (delta) ştammı

İkiqat mutasiya ilə tanınan B.1.617 ştammı ilk dəfə Hindistanın Maharaştra əyalətində müəyyən olunub. Həkimlərin fikrincə, Hindistanda ikinci koronavirus dalğasının səbəblərindən biri də məhz bu mutasiya ilə bağlıdır. Son vaxtlar virusun bu variantı bir çox başqa ölkələrdə də qeydə alınıb.

Niyə Hindistan ştammı yox, “Delta” adlandırdılar?

Virusun mutasiyası Hindistanda ortaya çıxıb, bununla belə, bütün ölkələrin həkimləri bu qərara gəliblər ki, ştammların coğrafi əlamətlərə görə adlandırılmasından qaçmaq üçün onları yunan əlifbasının hərfləri ilə fərqləndirsinlər. Beləliklə, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) Böyük Britaniya ştammına "Alfa", Cənubi Afrika ştammına "Beta", Braziliya ştammına "Qamma", Hindistan ştammına isə “Delta” adını verib.

“Delta” nə dərəcədə qorxulu və yoluxucudur?

Müxtəlif ölkələrdən daxil olan xəbərlərə görə, “Delta” ştammına yoluxma halında xəstənin hospitalizasiya ehtimalı iki dəfə çoxdur.

ÜST-ün Avropa bürosunun rəhbəri Hans Klüge bəyan edib ki, Hindistan ştammı hətta immuniteti möhkəm olan insanlar üçün belə “orijinal”  virusdan daha təhlükəlidir. Bu variantda “Uhan” ştammı ilə müqayisədə xəstəliyin inkişafı ildırım sürəti ilə gedir.

ÜST-ün COVID-19-a reaksiya üzrə baş mütəxəssisi Maria Van Kerkhove də “Twitter”-dən təqibçilərinə buna oxşar açıqlama verib: "Delta” daha yoluxucudur!"

Avropa İttifaqının səhiyyə orqanlarının nümayəndələrinin proqnozuna görə, avqust ayının sonuna kimi bütün COVID-19 hadisələrinin 90%-ni “Delta” variantına yoluxma halları təşkil edəcək.

Robert Kox İnstitutunun məlumatına görə, Almaniyada son bir həftə ərzində Hindistan ştammının aşkarlandığı xəstələrin sayı ən azı iki dəfə artıb. Rusiyada da vəziyyət qəlizdir. Moskva hakimiyyəti öz rəqəmlərini açıqlayıb: bu gün yoluxma hallarının 90%-i “Delta” ştammının payına düşür.

“Delta-plyus” nədir? Daha təhlükəlidirmi?

Gələn son xəbərlər bir o qədər də təsəlliverici deyil. Belə ki, Hindistan ştammı  "Delta" özü də mutasiyaya məruz qalıb. Onun ortaya çıxan yeni növü isə "Delta-plyus" adlandırılıb. Mutasiya olunmuş virusa ilk yoluxma hadisəsi də elə eyni ölkədə - Hindistanda qeydə alınıb. Bu günlərdə "Delta-plyus"dan ilk ölüm halı da müəyyən olunub. Həmin şəxs peyvənd olunmayıbmış.

Hindistan ştammının mutasiyası haqqında bilinənlər

“The Guardian"ın yazdığına görə, “Delta-plyus” “Delta” koronavirusunun əlavə mutasiyasıdır və rəsmi adı K417N-dir. Bəs niyə virusun bu növü ÜST-ün narahatlığına səbəb olub?

Elmi dəlillər ondan xəbər verir ki, virusun bu növü peyvənd sonrası və ya infeksiya sonrası yaranan immunitetdən qismən də olsa yayına bilir.

Bu isə o deməkdir ki, ştamma peyvənd təsir göstərməyə bilər, yəni vaksinasiya faydasızdır. Ancaq onu da əlavə etmək lazımdır ki, bu fikir hələlik tam təsdiqini tapmayıb. Bundan başqa, “Delta-plyus”-un xəstəliyin daha şiddətli formasına səbəb olub-olmadığına dair hələ kifayət qədər məlumat yoxdur. Çünki mutasiya indiyə kimi bir o qədər də geniş yayılmayıb.

“Delta” və “Delta-plyus”-un simptomları nələrdir?

Hindistan ştammına yoluxanlarda qarında ağrı, iştahanın itməsi, ürəkbulanması, ishal müşahidə olunur. Öskürək və hərarətin qalxması da baş verə bilər.

Hansı peyvəndlər “Delta” ştammından qoruyur?

Böyük Britaniyanın Milli Səhiyyə Xidmətinin (Public Health England) hesabatında qeyd olunur ki, peyvəndin növündən asılı olmayaraq, iki dozadan sonra bu preparatların “Delta” ştammına qarşı effektlivliyi 80,8%-dir. Bir dozadan sonra isə peyvənd Hindistan ştammından yalnız 33,2% qoruyur. Beləliklə, həkimlər peyvəndin bir dozasının Hindistan ştammına qarşı təsirli olmadığını etiraf edirlər.

Eləcə də oxuyun:

  • Rusiya Müdafiə Nazirliyi COVID-19 əleyhinə saqqız formasında preparat hazırlayır

  • TƏBİB-dən koronavirusun Hindistan ştammı ilə bağlı xəbərdarlıq

  • Virusoloq: Hindistan ştammından qorunmaq üçün beş dəfə çox anticisim lazımdır

40
Teqlər:
COVID-19, epidemiya, Koronavirus, vaksin, Hindistan, ştamm
Mövzu:
Yeni tip koronavirus pandemiyası (731)
Uran-6

Rusiyanın döyüş robotları insanların həyatını yaxşılaşdırır

24
(Yenilənib 22:11 31.07.2021)
Sülhsevər Rusiya rəsmən 2030-cu ilə qədər NATO üçün əsas hərbi təhlükə kimi qəbul olunub. Odur ki, "tərəfdaşların" qarşısını yüksək texnologiyalara əsaslanan vasitələrlə almağa məcburdur.

BAKI, 31 iyul — Sputnik. Döyüş şəraitində müstəqil hərəkət edə bilən, süni intellektli robotlar artıq Rusiya ordusunun bugünüdür. Getdikcə daha aktiv şəkildə qoşunlara tətbiq edilən robotlaşdırılmış silah kompleksləri təkcə təlimlər zamanı deyil, istənilən döyüş şəraitində də istifadə olunur.

Qərb hərbi dairəsində (QHD) mühəndis-istehkam qoşunlarının robotlaşdırılmış texnikanın tətbiqi ilə müşayiət olunan iri miqyaslı üç günlük təlimləri iyulun 30-da başa çatıb. Təimlər Rusiya Federasiyasının altı subyektini, 12 poliqon və Oka çayının bir hissəsini əhatə edib. Təimlərə 8 min nəfərdən çox hərbi qulluqçu və 1500 ədəd hərbi texnika, o cümlədən robotlaşdırılmış texniki "Uran-6" minadan təmizləmə və "Uran-14" yanğınsöndürmə kompleksləri cəlb olunub.

QHD-də keçirilən təlim epizodlarının birində, Nijeqorodsk vilayətindəki Mulino poliqonunda mühəndis-istehkam bölmələri hava desant qoşunları ilə birlikdə tikililərin sıx olduğu şəhər şəraitində "Uran" seriyalı robotların dəstəyi ilə hücum əməliyyatlarını məşq ediblər. Təlim zamanı bölmələr Suriyada qazandıqları döyüş təcrübəsini tətbiq ediblər.

Mühəndis-istehkam qoşunlarının öz xüsusiyyətləri var – dağıtmaq və tikmək. Bununla yanaşı Rusiya ordusunda tərkibində onlarla səyyar hücum robotlarının olduğu ilk bölmələr də yaradılır və onların döyüş şəraitində tətbiqi təkcə poliqonlarla məhdudlaşmır.

Ötən həftə Rusiyanın "Soratnik" döyüş robotu tərəfindən suriyalı terrorçuların məhv edildiyi video yayılıb. 7 tonluq zirehli, tırtıllı maşın Suriyadakı Rusiya Xüsusi əməliyyat qüvvələrini dəstəkləyib – gündüz və gecə saatlarından ayrı-ayrı yaraqlıları və "cihadçı"ların nəqliyyat vasitələrini dəqiqliklə məhv edib.

Bundan bir qədər əvvəl Rusiyanın müdafiə naziri Sergey Şoyqu ölkədə süni intellektlə təchiz olunmuş, müstəqil şəkildə döyüşə bilən robotların kütləvi istehsalının başlandığını deyib: "Artıq təkcə təcrübə nümunələri deyil, həqiqətən fantastik filmlərdə göstərilə biləcək robotlar meydana gəlib".

Qoşunların bu cür maşınlarla təchiz olunması prioritet istiqamətlərdən biridir. Rusiya Müdafiə nazirliyində döyüş robotlarının tətbiqinə cavabdeh olan xüsusi idarə yaradılıb. Rusiyada süni intellektin inkişafı yeni mərhələyə qədəm qoyur və bu, zamanın tələbidir. Ən yeni silah və qoşun növərinin hamısında avtomatlaşdırılmış sistemlərin rolu sürətlə artır.

Gələcəyə sıçrayış

Rusiyanın hava-kosmik qüvvələri, hərbi dəniz qüvvələri və quru quşunları üçün döyüş robotları hazırlayan bir neçə müdafiə sənayesi müəssisəsi uzaq gələcəkdə baş verə biləcək silahlı münaqişələrdə qələbəni təmin edir.

Yuxarıda adı qeyd olunan "Soratnik" ilk dəfə "Armiya-2016" beynəlxalq harəbi-texniki forumunda nümayiş olunub. Bu maşın qoşunların, kəşfiyyat qruplarının dəstəklənməsi, ərazidə patrul fəaliyyəti və obyektlərin mühafizəsi, minalardan və maneələrdən təmizləmə, rabitənin daha uzaq məsafələrə ötürülməsi, sursatların və yanacağın çatdırılması üçün nəzərdə tutulub.

Bu robot güclü silahlarla təchiz olunub: 40 və 30 mm-lik qumbaraatanlar, 12,7 və 7,62 mm-lik pulemyotlar, dörd ədəd idarə olunan raket və "Şmel" reaktiv odsaçanı. "Soratnik" gücləndirilmiş istehkamlara hücum və müxtəlif xüsusi əməliyyatlar zamanı xüsusilə effektivdir. Zərurət olduqda döyüş meydanında olan iki ədəd "Soratnik" bir-biri ilə məlumat mübadiləsi də edə bilərlər. Bu avtomatlaşdırılmış döyüş sistemi bütün sutka boyu və istənilən iqlim şəraitində fəaliyyət göstərməyə qadirdir. 40 km/saat sürətlə hərəkət edən maşın əlavə yanacaq doldurulmadan, birdəfəyə 400 km məsafə qət edə bilər.

"Uran-9" tırtıllı həmlə maşını da döyüş şəraitində sınaqdan çıxarılıb. İlk dəfə geniş ictimaiyyətə 2018-ci ildə, Moskvada keçirilən Qələbə paradında təqdim olunub. O, kəşfiyyat aparılması, qoşunlarıa atəş dəstəyi və düşmənin döyüş texnikasının məhv edilməsi üçün nəzərdə tutulub. 12 ton kütləsi olan bu vahiməli, zirehli maşın "Ataka" idarəolunan silah kompleksi ilə təchiz olunub: tank əleyhinə raketlər, "Şmel" reaktiv odsaçanları, 30 mm-lik top, 7,62 mm-lik pulemyot. Bu döyüş maşını "stels" tipli müdafiə sistemi, lazer şüalanması barədə xəbərdarlıq sistemi və digər unikal xüsusiyyətlərə də malikdir. Onun Qərbdə analoqu yoxdur. İxtisaslaşmış "The National Interest" məcmuəsi Rusiya texnologiyalarının sözsüz üstünlüyünü qeyd edir.

Tam formatlı tanklara gəldikdə, "Uralvaqonzavod" müəssisəsi T-72B3 tankı əsasında iki ədəd robotlaşdırılmış dronun hazırlanması ilə məşğuldur. "Rostex" dövlət korporasiyası T-14 "Armata"nın süni intellektlə təchiz olunmuş, robotlaşdırılmış versiyasını yaradıb (atəş açılması barədə qərarı insan verir). Birinci halda söhbət hazırkı T-72 tanklarının modernləşdirilməsindən gedir ("Şturm" layihəsi). Robotlaşdırılmış tanklar maksimum səyyardır və mühafizə olunub (o cümlədən radio-elektron mübarizə vasitələri), komandanlıqla rabitə kanalları isə şifrələnib.

"Armata"nın əsasında yaradılmış pilotsuz, tırtıllı T-14 tankı iyulda keçirilmiş test sınaqlarından uğurla çıxıb. Ekspertlər tam robotlaşdırılmış əsas döyüş tanklarının yaradılmasını Rusiyanın müdafiə sənayesinin əsl sıçrayışı adlandırırlar. Bu maşın demək olar ki, bütün işləri özü görür, insana isə maşının seçdiyi hədəfin məhv edilməsini təsdiq etmək qalır. Yəqin ki, süni intellektli əsas döyüş tankının ixrac versiyası da hazırlanacaq.

Tank bölmələrinin Suriyada tətbiqi döyüş meydanında eyni zamanda bir neçə – yüngül, orta və ağır robotlaşdırılmış kompleksin eyni vaxtda varlığınının zəruri olduğunu sübuta yetirdi. Robotlaşdırılmış tanklar bir-birini atəşlə dəstəkləməli, davamlı şəkildə şəbəkədə bir-biri ilə əlaqədə olmalı, məlumat mübadiləsi aparmalıdırlar. Çoxfunksiyalı robotlaşdırılmış bölmələr Rusiya ordusunda 2025-ci ilə qədər yaradılacaq. Digər tərəfdən, tezliklə Rusiya tankların məhv edilməsi üçün raketlərlə silahlanmış pilotsuz uçuş aparatını da sınaqdan çıxaracaq.

Bu qəbildən olan silahlar sırasında "Poseydon" sualtı sistemi ayrıca yer tutur. Mübaliğəsiz demək olar ki, nüvə mühərrikli bu aparat istnilən hədəfin və ümumilikdə təcavüzkar dövlətin məhv edlməsinə zəmanət verir.

Hazırda qüvvədə olan dövlət silahlanma proqramına uyğun olaraq (2027-ci ilə qədər) Rusiyada üç sualtı qayıq inşa olunacaq ki, onların da hər birinin göyərtəsində 6 ədəd "Məhşər günü torpedosu" olacaq.

Avtomatlaşdırmanın əhəmiyyəti

Döyüş robotları insan həyatını qorumağa xidmət edir və onlar daha tez düzgün qərar qəbul etməyə, düşmən üzərində bütün döyüş şəraitlərində - quruda, havada və dənizdə "kəmiyyətlə deyil, bacarıqla" qələbəni təmin etməyə qadirdirlər.

Robotlaşdırılmış texnika komplekslərinin inkişafı və döyüşdə tətbiqi konsepsiyasına uyğun olaraq, 2025-ci ilə qədər olan dövrdə silahların və hərbi texnikanın ümumi strukturunda robotların payı 30%-ə çatacaq.

Bu sistemlərin böyük bir hissəsi tamamilə səyyar şəkildə süni intellekt tərəfindən idarə olunacaq. Rusiyalı prpoqramçılar, konstruktor və mühəndislər tezliklə tam avtomatlaşdırılmış döyüş robotları yaradacaqlar. Yəni döyüş meydanından məlumatın əldə olunması və mürəkkəb aparatın səyyar qərar qəbul etməsi sistemi tezliklə bir alqoritmdə qapanacaq.

Robotlaşdırmanın son mərhələsi qoşunların vahid idarəetmə sisteminin yaradılmasıdır. Rusiya yüksək texnologiyalara əsaslanan silahlar sahəsində liderdir. Lakin "tərəfdaşlar" bu sahdə Rusiyaya çatmaq və ötüb keçmək üçün milyardlarla dolları əsirgəmirlər.

Yaxın on il ərzində Pentaqon təkcə gələcək kiber-mühariblərə hazırlıq işlərinə 2,4 mlrd. dollar vəsait xərcləmək niyyətindədir. ABŞ setesentirk – bölmələrin vahid şəbəkədə birləşdiriməsi əsasında döyüş əməliyyatlarını hədəfə alıblar və cidd-cəhdlə silahlı qüvvələrini, onlar trəfindən müasir hərbi texnologiyaların tətbiqi vasitələrini modernləşdirirlər.

Pentaqon üçün perspektiv süni intellekt sistemlərinin işlənib hazırlanması ilə DARPA agentliyi məşul olur. Bu qurum hər il səyyar robotlar arasında "yarışlar" keçirir (2015-ci ildən sonra qapalı rejimdə). Bu cür maşınların döyüş meydanında təyinatı düşmənin yüksək texnologiyaların köməyi ilə məhv edilməsidir. Sülhsevər Rusiya rəsmən 2030-cu ilə qədər NATO üçün əsas hərbi təhlükə kimi qəbul olunub. Odur ki, Rusiya "tərəfdaşların" qarşısını yüksək texnologiyalara əsaslanan, səmərəli və başa düşülən vasitələrlə almağa məcburdur.

24

Putinlə Ərdoğan telefon söhbəti zamanı barədə razılıq əldə etdilər

2577
(Yenilənib 16:53 31.07.2021)
Vladimir Putin yanğınların söndürülməsi üçün Rusiyanın Türkiyəyə hərtərəfli yardım etməyi davam etdirəcəyini təsdiqləyib. Rəcəb Tayyib Ərdoğan göstərilən əməli yardıma görə minnətdarlığını bildirib.

BAKI, 31 iyul - Sputnik. Rusiya prezidenti Vladimir Putin ilə Türkiyə lideri Rəcəb Tayyib Ərdoğan arasında telefon danışığı olub. Bu barədə rəsmi Kreml məlumat yayıb.

Söhbət zamanı Türkiyənin cənubunda baş verən meşə yanğınları səbəbindən yaranmış fövqəladə hal müzakirə edilib. İki ölkənin bu təbii fəlakətlə mübarizədə qarşılıqlı fəaliyyətinin vacibliyi vurğulanıb.

Vladimir Putin yanğınların söndürülməsi üçün Rusiyanın Türkiyəyə hərtərəfli yardım etməyi davam etdirəcəyini təsdiqləyib. Rəcəb Tayyib Ərdoğan göstərilən əməli yardıma görə minnətdarlığını bildirib.

Prezidentlər Rusiya-Türkiyə çoxplanlı əməkdaşlığının aktual mövzularını əhatəli şəkildə nəzərdən keçiriblər. İkitərəfli hökumətlərarası komissiyanın bu ərəfədə keçirilmiş iclasının yekunları müsbət qiymətləndirilib. Ticari-iqtisadi, energetika və digər sferalarda əldə olunmuş razılaşmaların həyata keçirilməsinə qarşılıqlı əhval-ruhiyyə ifadə olunub.

Müxtəlif səviyyələrdə təmasların davam etdirilməsi barədə razılıq əldə edilib.

Qeyd edək ki, son 3 gündə Türkiyədə 85 yerdə meşə yanğını qeydə alınıb. Bu yanğınlardan 75-i artıq nəzarət altına alınıb. Yanğın nəticəində 4 nəfər dünyaını dəyişdi. Türkiyəyə yardım məqsədi ilə Rusuya da təyyarələr göndərib.

Türkiyədə baş vermiş meşə yanğınlarının söndürülməsi prosesində qardaş ölkəyə dəstək məqsədilə göndərilən Fövqəladə Hallar Nazirliyinin (FHN) yanğınsöndürmə qüvvələrinin ilk dəstəsi hazırda Türkiyənin Dalaman şəhərindədir. FHN-in Dövlət Yanğından Mühafizə Xidmətinin rəis müavini Rza Xudiyev bildirib ki, Türkiyəyə göndərilən şəxsi heyətin sayı 100 nəfərdir.

Həmçinin oxuyun:

Rusiya təyyarələri Türkiyənin cənubunda meşə yanğınlarını söndürür

 

2577
Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü Əkrəm Həsənov

Hüquqşünas: “Problemli kreditlərin artım tendensiyası bütün dünyada müşahidə olunur”

0
(Yenilənib 15:59 30.07.2021)
Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü Əkrəm Həsənov deyib ki, dövlət müəyyən addımlar atır, amma görünür, yardımın miqdarını artırmaq lazımdır
Əkrəm Həsənov: “Bu, biznesin iqtisadi fəallığının aşağı olması ilə əlaqədardır”

Azərbaycanda bu il iyulun 1 -nə vaxtı keçmiş kreditlərin məbləği 914,6 milyon manat təşkil edib. Qüsurlu kreditlər ilin əvvəlinə nisbətən 2,4% artıb, son bir ildə isə 14,2% azalıb.

Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü Əkrəm Həsənov Sputnik Azərbaycan-a deyib ki, hazırda problemli kreditlərlə bağlı vəziyyət qeyri-müəyyəndir və problemli kreditlərin artım tendensiyası təkcə Azərbaycanda deyil, bütün dünyada müşahidə olunur: “Bu, əhalinin ödəmə qabiliyyətinin zəif olması və biznesin iqtisadi fəallığının aşağı olması ilə əlaqədardır. Ötən il Azərbaycan Mərkəzi Bankı ölkə banklarına həm banklardan, həm də istehlakçılardan belə kreditlərin qaytarılmasını tələb etməməyi tövsiyə etdi. Banklar keçən il bunu dinlədi. Tövsiyələrin müddəti bu il də uzadıldı, lakin banklar bu kreditləri problemli hesab etməyə başladılar. Təbii ki, manatın devalvasiyasına görə 2015 -ci ildən bəri aldığımız problemli kreditlərin həcmi geri qayıtmayacaq. Pandemiya tədricən zəifləyir, iqtisadi aktivlik bərpa olunur. Dövlət müəyyən addımlar atır, amma görünür, yardımın miqdarını artırmaq lazımdır”.

Əkrəm Həsənovun fikirlərinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

0