Abrams tankı, arxiv şəkli

Rusiyanın yolları onların axırına çıxacaq: amerikalıları öz tankları məyus edib

57
(Yenilənib 19:03 04.02.2021)
"Abrams"-ın son modifikasiyası olan M1A2 SEP V3-ün ağırlığı 68 tona yaxınlaşır ki, bu da Almaniyanın II Dünya müharibəsində istifadə etdiyi "Tiger" II ilə müqayisə oluna bilər. Pentaqon mütəxəssislərinin fikrincə, bu amil tankların istismarını xeyli çətinləşdirir.

BAKI, 4 fevral — Sputnik, Andrey Kots. Pentaqon həyəcan təbili çalır: Amerika ordusunun əsas zərbə qüvvəsi olan məşhur "Abrams" tankları Rusiya ilə hərbi münaqişəyə hazır deyil. Belə məlum olub ki, həmin tankların son modifikasiyası Şərqi Avropadakı döyüş əməliyyatlarında işə yaramır. Bəs bu tankların problemi nədədir? Sualın cavabı RİA Novosti-nin növbəti materialında.

Çəkisi çox ağırdır

M1 "Abrams" artıq 40 ildən çoxdur ki, ABŞ-ın Quru Qoşunlarında istifadə olunur. 1980-ci ildən bəri bu tanklardan on min ədəd istehsal edilib ki, onların da 6 mindən çoxu hazırda istifadədədir. "Abrams" İraq, Əfqanıstan və Yəməndəki döyüşlərdə sınaqdan çıxıb – zirehi düşmənin tank əleyhinə vasitələrini dəf etməyə qadirdir, artilleriya gücü isə istənilən hədəfi məhv etməyə imkan verir. "Abrams"lar bir neçə dəfə modernləşdirilib. Zireh tədricən gücləndirilib, dizaynda yeni həllər tətbiq olunub və gövdə avadanlığı yaxşılaşdırılıb. Bununla belə, tanklar nəzərəçarpacaq dərəcədə ağırdır. Ötən yaydan etibarən istismara verilən "Abrams"ların son modifikasiyası olan M1A2 SEP V3-ün ağırlığı 68 tona yaxınlaşır ki, bu da Almaniyanın II Dünya müharibəsində istifadə etdiyi "Tiger" II ilə müqayisə oluna bilər. Pentaqon mütəxəssislərinin fikrincə, bu amil tankların istismarını bir xeyli çətinləşdirir.

"Abrams" M1A2 SEP V3-ün modernləşdirilməsi proqramı şübhə doğurur. Tankın ağırlığının əhəmiyyətli dərəcədə artırılması onun mobilliyini azaldır. M1A2 SEP V3-lər taktiki körpülərə tab gətirmir, onları döyüş-evakuasiya maşınları və hətta ağır ordu nəqliyyat vasitələri belə daşıya bilmir", – deyə Amerika İstismar Sınaqları və Qiymətləndirilməsi İdarəsinin (Operational test and evaluation) bu yaxınlarda yaydığı hesabatda bildirilir.

Qabarit məsələsi

Amerikalı analitiklərin fikrincə, bütün bunlar "Abrams"ın Avropada, xüsusən də Şərq cinahında imkanlarını məhdudlaşdırır. Mütəxəssislər yerli körpülərin və yolların bu qədər ağır texnika üçün nəzərdə tutulmadığına diqqət çəkirlər. Rusiya ilə genişmiqyaslı müharibə vəziyyətində tank briqadalarının döyüş qrupları geniş məkanları tez bir zamanda keçməli olacaq. Ancaq bu cür ağır zirehli texnikanın daşınması Pentaqon strateqləri üçün maneə yarada bilər.

İndi "Abrams"lar ağırlıq baxımından yalnız Almaniyanın "Leopard" 2A7 tankından  (68,5 ton) geri qalır. Beləliklə, Şimali Atlantika İttifaqının hərbi cəhətdən ən güclü iki dövləti, çətin ki, Rusiya ilə müharibə vəziyyətində aktiv hücum əməliyyatları apara bilsin. NATO üzvü olan Şərqi Avropa ölkələrinin nəqliyyat infrastrukturunu gücləndirmək planı hələ 2017-ci ildə elan edilib. Qurumun baş katibi Yens Stoltenberq isə bildirib ki, yollar və körpülərlə bağlı tələblərə yenidən baxmaq lazım gəlir.

Bundan başqa, "Abrams"ın ABŞ-dan daşınmasında da çətinliklər yarana bilər. Amerikanın ən böyük hərbi nəqliyyat təyyarəsi "C-5" göyərtəsinə yalnız bir ədəd bu cür modernləşdirilmiş tank götürə bilər. Qeyd edək ki, Rusiya tanklarının döyüş kütləsinə dair tələblər daha yüksəkdir: ən yeni T-90M-in ağırlığı yalnız 48 ton, T-14 "Armata"nın isə təxminən 55 tondur.

Üçüncu modifikasiya

M1A2 SEP V3-ü ağırlaşdıran səbəblər çoxdur. Tankın əlavə güc qurğusu indi zirehin arxasında yerləşir – bu, nəqliyyat vasitəsinin yaxın məsafədən iri çaplı pulemyotlar və kiçik çaplı avtomatik toplardan atılan atəşdən qorunması üçündür. "Abrams"ların M1A2 SEP V3 modifikasiya olunmuş variantı İraq müharibəsindən sonra ortaya çıxdı. İraqdakı döyüş əməliyyatları göstərdi ki, şəhər yerində zirehli texnikanı binaların yuxarı mərtəbələrindən asanlıqa atəşə tutmaq olur. Yol kənarındakı əldəqayırma partlayıcı qurğular da bu tanklar üçün çox təhlükəlidir. Buna görə də M1A2 SEP V3-lərin "alın" hissəsi bir xeyli genişləndirildi və tankın konstruksiyalarının mina partlayışlarına qarşı müqaviməti gücləndirildi. İsrailin "Trophy" aktiv müdafiə kompleksi isə tanka yaxınlaşan istənilən döyüş vasitəsini vurmağa qadirdir. Ancaq bütün bunlar zirehli texnikanın həddən artıq ağırlaşmasına gətirib çıxarıb.

Tarixi təcrübə

Məlum olduğu kimi, tarix boyunca Rusiya yolları xarici qəsbkarlara az mane olmayıb. 1941-ci ilin payızında palçıqlı cığırlar və Sovet yol infrastrukturunun xüsusiyyətləri faşist tanklarının Moskvaya doğru hərəkətini ciddi şəkildə ləngitmişdi. Hətta sonradan Hitlerin hərbi liderləri bütün məğlubiyyətlərinin səbəbini yolların nataraz olmasının üstünə yıxmağa çalışmışdılar.

"Biz səhər saatlarında sürətlə irəliləyirdik, sonra yenə yol işgəncəsi başlayırdı. Palçıq yolu tamamilə bağlamışdı, üstəlik artilleriya qurğuları hücum marşrutunu yaxşıca topa tutmuşdu. Top mərmilərinin açdığı dərin çuxurlar da ağzına kimi lillə dolmuşdu. O çuxurlara düşməmək üçün ləng hərəkət etmək və ayıq-sayıq olmaq məcburiyyətində idik", – deyə alman hərbi səhra cərrahı Hans Killian "Qələbənin kölgəsində" adlı kitabında yazırdı.

Pentaqonun komandirləri özlərindən əvvəlki qəsbkarların təcavüzkar hücumlarının pis təcrübəsini yada salsalar, yaxşıdır. Düzdür, artıq Sovet İttifaqı mövcud deyil, amma Rusiya hələ də dünyanın gözlənilməz iqlim şəraitinə malik ən böyük ölkələrindən biridir.

57
Teqlər:
Rusiya, ABŞ, tank
Müğənni, arxiv şəkli

Analar üçün: üç ölkənin məşhurları bir araya gəldilər - VİDEO

10
(Yenilənib 23:20 25.02.2021)
Klipdə Rusiyanın Xalq artisti Valeriya, türkiyəli müğənni Alişan və yerli məşhurlar - Əməkdar artist Ədalət Şükürov, müğənni Zamiq Hüseynov və teleaparıcı Afaq Gəncəli yer alıblar.

BAKI, 25 fevral — Sputnik. Türkiyəli müğənni Adil Karaca yeni "Mənim anam" adlı klipini təqdim edib.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, ekran işi Rusiya, Türkiyə və Azərbaycanda çəkilib. Klipdə Rusiyanın Xalq artisti Valeriya, türkiyəli müğənni Alişan və yerli məşhurlar Əməkdar artist Ədalət Şükürov, müğənni Zamiq Hüseynov və teleaparıcı Afaq Gəncəli yer alıblar.

Klipin rejissorları Ruslan Ağayev və Murad Aygördür. Adil Karacanın "Mənim anam" adlı mahnısı musiqi platformalarında "Zhara Music" leyblı altında təqdim olunub.

10
Teqlər:
video, məşhurlar, Azərbaycan, Türkiyə, Rusiya, ana, musiqi
Kronştadt sualtı qayığı

Rusiya yeni sualtı raket daşıyıcıları inşa edir

8
(Yenilənib 21:05 25.02.2021)
Əsas üstünlükləri -  yüksək avtomatlaşdırma sistemi, az səsli olması, mobilliyi, manevr qabiliyyətidir ki, bu da "Lada"lardan diversiya və kəşfiyyat əməliyyatlarında səmərəli istifadə etməyə imkan verir.

BAKI, 25 fevral — Sputnik, Nikolay Protopopov. Perspektivli silah sistemləri, səssizlik və yüksək gizlilik – hərbi dəniz donanması "677" layihəsinin  ilk "Lada" dizel-elektrikli sualtı qayıq seriyasını 2022-ci ildə təhvil alacaq. Bu qayıqların işlənib-hazırlanmasına 20 il vaxt gedib. Onlar yüksək dəqiqlikli silahlar daşımağa qadirdir və keçdikləri yolu izləmək son dərəcə çətindir. Layihənin xüsusiyyətləri haqqında - RİA Novosti-nin materialında.

“Çətin uşaq”

"Kronştadt" və "Velikiye Luki" sualtı gəmilərinin 2021-ci ildə dənizçilərə təhvil verilməsi planlaşdırılırdı, ancaq "Admiralteyskie verfi” gəmiqayırma müəssisəsinin baş direktoru Aleksandr Buzakovun sözlərinə görə, tərəflər arasındakı problemlər üzündən həmin tarixi bir qədər irəli çəkməli olublar. Ötən ilin sentyabr ayında Birləşmiş Gəmiqayırma Korporasiyasının rəhbəri Aleksey Raxmanov bildirmişdi ki, avadanlıq tədarükçülərindən biri qrafikdən kənara çıxdığına görə, iki gəmi seriyası üzrə işi vaxtında başa çatdırmaq mümkün olmayıb.

Gecikmələr layihənin əvvəlindən bu günə kimi qeydə alınır. İşə 1990-cı illərin sonlarında start verilib - əsas “Sankt-Peterburq” gəmisi həmin vaxt inşa olunub. Gəmi 2004-cü ildə suya buraxılıb və 2006-cı ildə Hərbi Dəniz Donanmasına göndərilməli idi. Bununla belə, Şimal Donanması sualtı qayığı yalnız 2010-cu ildə sınaq istismarına qəbul etdi.

“877” layihəsinin dizel mühərrikli “Paltus”larını “Lada”larla əvəzləməyə hazırlaşırdılar. Yeni sualtı qayıqların ölçüləri daha kiçikdir və hidrolokatorlar üçün bir o qədər də nəzərəaçarpan deyil. Bundan başqa, “Lada” Rusiyanın havadan asılı olmayan (anaerobik) elektrik stansiyasına malik ilk sualtı qayığıdır.

Bəlkə də, gecikmələr yeni dizayn həllərinin çoxluğu və onların tətbiq edilməsinin çətinliyi səbəbindən baş verirdi. Beləliklə, əsas gəminin sınaqları zamanı hidroakustik komplekslə bağlı ciddi problemlər aşkarlandı və elektrik mühərrikinin qeyri-kafi gücü suyun altında lazımı sürəti yığmağa imkan vermədi.

Təhlükəli “körpələr”

Burevestnik raketi, arxiv şəkli
© Photo : Ministry of Defence of the Russian Federation

Mütəxəssislərin fikrincə, “Lada”lar ən müasir və perspektivli yerli qeyri-nüvə sualtı qayıqlarıdır. Ölçüləri böyük olmasa da, çoxfunksiyalıdır. Sualtı və suüstü gəmilərə müqavimət göstərə, sahil hədəflərinə zərbə endirə, mina maneələri qura, sahilləri desant qoşunlarından qoruya, alt bölmələri və ya xüsusi yükləri daşıya bilir.

Əsas üstünlükləri - yüksək avtomatlaşdırma sistemi, az səsli olması, mobilliyi, manevr qabiliyyətidir ki, bu da qayıqlardan diversiya və kəşfiyyat əməliyyatlarında səmərəli istifadə etməyə imkan verir. Güclü hidroakustik sistemlə və üç həssas antenlə (biri burun hissədə, ikisi yanlarda) təchiz olunub. Sürəti 20 dəniz milinə çatır. Dərinliyi 350 metrə qədərdir, heyət üzvlərinin sayı isə cəmi 30 nəfərdir.

Silahlanmaya gəlincə, standart təchizatda "Lada" göyərtəsində 533 mm çaplı 18 torpeda və təxminən 20 mina daşıyır. Torpeda aparatları saatda 300 kilometrə qədər sürətə malik "Şkval" yüksək sürətli sualtı torpeda əleyhinə raketlərin atəş zərbəsinə uyğunlaşdırılıb. Və əlbəttə ki, digər müasir Rusiya gəmiləri kimi “Lada” da “Kalibr” qanadlı raketləri ilə təchiz olunub.

İlk iki sualtı qayıq seriyası havadan asılı olmayan enerji qurğusuz inşa edilir. Buzakovun sözlərinə görə, hələ indiyə kimi Rusiyada belə bir gəmi yaradılmayıb. Ancaq digər gəmilər enerji qurğusu ilə təchiz olunacaq.

Gözəgörünməz mühafizə dəstəsi

"Lada" əvvəlki layihələr əsasında yaradılmış, amma tamamilə yeni sualtı qayıq sinfidir”, - deyə Ümumrusiya Donanmasına Dəstək Hərəkatının sədri, birinci dərəcəli kapitan Mixail Nenaşev RİA Novosti-yə müsahibəsində bildirib.

“Son 15-20 ildə “Lada”da təxminən 150 eksperimental konstruksiya işlərindən istifadə olunub. Bu, heç bir layihədə qeydə alınmayıb. “Lada” sualtı qayıqları, mahiyyət etibarı ilə böyük sualtı laboratoriyalar hesab oluna bilər", - deyə o vurğulayır.

Ekspertin sözlərinə görə, əvvəlki layihələrlə müqayisədə "Lada" öz göyərtəsinə daha çox torpeda götürə bilir. Bənzərsiz taktiki-texniki xüsusiyyətləri bütün taktiki-strateji istiqamətlərdə problemləri həll etməyə imkan verir. Bundan başqa, gəminin konstruksiyası raket sistemlərinin yerləşdirilməsinə də uyğundur.

“Bu dizel-elektrikli sualtı qayıqların səsi dənizin səsinə bənzəyir və yeni hidroakustika digər gəmilərə nisbətən daha çox yeri əhatə edir. Bu isə çox vacibdir, “Lada”lar Arktikada yerləşdiriləcəklər. Digər bir müsbət cəhət də kiçik ölçüləri sayəsində bu sualtı qayıqlardan həm dayaz sularda, həm də dərinliklərdə istifadə oluna bilməsidir. “Lada” kimi sualtı qayıqlarla ərazini potensial düşməndən uğurlu şəkildə müdafiə etmək mümkündür”, - deyə Nenaşev bildirir.

Rusiyanın dizellə işləyən sualtı qayıqları uzun müddət öz sinfinin ən yaxşıları kimi tanınıb. “636.3” layihəsinin altı dizel-elektrik sualtı qayığı Qara dəniz Donanmasında xidmət edir, daha altı ədəd qayıq isə yaxın illərdə Sakit okeana köçürüləcək. Səssizliyinə və gözəgörünməz olmalarına görə NATO-da onları "qara dəliklər" adlandırırlar.

Ancaq “Lada”lar daha səssizdir. "Sankt-Peterburq" əsas gəmisinin sınaqları göstərdi ki, 677-ci layihə məxfilik baxımından əvvəlki "dizel mühərrikli" seriyalarını geridə qoyur.

8
Teqlər:
Rusiya, sualtı qayıq, raket
Xocalıdan olan qızcığaz

Tariximizin qara günü - Xocalı soyqırımından 29 il ötür

0
Xocalı soyqırımının ildönümü hər il Azərbaycan və dünyanın bir çox ölkəsində qeyd olunur. Bu tədbirlərdə ermənilərin Xocalıda törətdiklərini əks etdirən foto-stendlər, sənədli filmlər nümayiş olunur, soyqırımı həqiqətlərini əks etdirən kitablar sərgilənir

BAKI, 26 fevral - Sputnik. Azərbaycanın Xocalı şəhərində ermənilərin dinc sakinlərə qarşı törətdikləri soyqırımının 29-cu ili tamam olur.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, erməni silahlı birləşmələri SSRİ dövründən Xankəndi şəhərində dislokasiya olunmuş 366-cı motoatıcı alayının zirehli texnikası və hərbi heyətinin köməkliyi ilə 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Xocalı şəhərinə hücuma keçiblər.

Mühasirəyə alınan şəhərin 2500 sakini xilas olmaq üçün Ağdam istiqamətində hərəkət edib. Lakin pusquda dayanan ermənilər dinc sakinləri gülləbaran ediblər. Xocalı soyqırımı nəticəsində 63-ü uşaq, 106-sı qadın, 70-i qoca və qarı olmaqla, 613 Xocalı sakini qətlə yetirilib, 8 ailə tamamilə məhv edilib, 25 uşaq hər iki valideynini, 130 uşaq valideynlərindən birini itirib. Düşmən gülləsindən 76-sı uşaq olmaqla, 487 nəfər yaralanıb. 1275 nəfər əsir götürülüb. Girov götürülənlərdən 150 nəfərinin, o cümlədən 68 qadın və 26 uşağın taleyi bu günədək məlum deyil.

Xocalı soyqırımının ildönümü hər il Azərbaycan və dünyanın bir çox ölkəsində qeyd olunur. Bu tədbirlərdə ermənilərin Xocalıda törətdiklərini əks etdirən foto-stendlər, sənədli filmlər nümayiş olunur, soyqırımı həqiqətlərini əks etdirən kitablar sərgilənir.

2008-cu ilin mayından İslam Konfransı Təşkilatı Gənclər Forumunun (İKGF) Mədəniyyətlərarası Dialoq üzrə baş koordinatoru Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə "Xocalıya Ədalət" kampaniyası keçirilir. Kampaniyanın məqsədi beynəlxalq ictimaiyyətin Xocalı faciəsi ilə bağlı məlumatlandırılması, faciəyə beynəlxalq aləmdə mənəvi-siyasi qiymət verilməsi və beynəlxalq səviyyədə anılmasını təmin etməkdir. Kampaniyanın beynəlxalq əlaqələndirilməsi www.justiceforkhojaly.org saytı vasitəsilə aparılır.

0
Teqlər:
erməni terroru, Qarabağ, Azərbaycan, Xocalı soyqırımı