Şimal axını-2 layihəsinin tikintisi

Amerika qazı Rusiya qazını əvəz edə biləcəkmi

76
(Yenilənib 20:53 29.09.2020)
ABŞ Avropaya öz maye qazını sataraq ilk növbədə cari deyil, perspektivli tədarüklər haqqında düşünür. Söhbət yeni mayeləşdirmə zavodlarından və onların zəmanətli müqavilələrlə təmin olunmasından gedir

BAKI, 29 sentyabr — Sputnik, Aleksandr Sobko. Son zamanlar "Şimal Axını 2" layihəsinin tikintisinin tamamlanması ilə bağlı problemlərin fonunda kütləvi informasiya vasitələrində tez-tez belə bir fikir səslənir: "Rusiyadan tədarük olmasa, Avropa Amerikanın bahalı maye qazı üçün həddindən çox pul ödəyəcək". Bu tezisin tənqidçiləri gülərək iddia edirlər: “Baxın, Amerikanın həmin maye qazı Avropanın qaz birjasında digər ölkələrin qazı ilə eyni qiymətdə (indi isə, ümumiyyətlə, çox aşağı qiymətlərlə) satılır”.

Kim haqlıdır? Həyat, həmişə olduğu kimi sadə sxemlərdən ibarət deyil. Gəlin hər şeyi aydınlaşdıraq.

Əvvəla xatırladaq ki, "Şimal Axını 2" ümumiyyətlə Ukrayna tranzitinin çox hissəsini əvəz etmək üçün tikilir və gələcəkdə Rusiya qazının ixracında əhəmiyyətli artım gözləmək lazım deyil. Ukraynadan tranzit üçün dörd il müddətinə (ildə 40 milyard kubmetr) ödəniş edilib. "Şimal Axını 2" isə 55 milyard kubmetr gücə malik olacaq. Yəni, bu mərhələdə "Şimal Axını 2"nin tikintisinin həmişəlik və ya qeyri-müəyyən müddətə dayandırılması yalnız "Qazprom"un maliyyə itkilərinə gətirib çıxaracaq.

ABŞ tərəfinin "Şimal Axını 2" üçün çətinliklər yaradaraq öz maye qazına yeni bazar əldə etməyi planlaşdırdığına dair tezis o deməkdir ki, bloklanmış "Şimal Axını 2"nin ardınca Ukrayna tranzitinin özü də dayanmalıdır.

Mülahizə aparmağa davam edək. Bu, Amerikanın maye qazına kömək edəcəkmi?

Birincisi, istənilən halda qaz (və maye qaz) bahalaşacaq – bazardan çıxarılacaq 50 milyard kubmetr qaz dünya ticarəti üçün kifayət qədər əhəmiyyətli həcmdir. Daha yüksək birja qiymətləri isə qaçılmaz olaraq Amerika maye qazının satışında rentabelliyin artmasına gətirib çıxaracaq.

İkincisi və ən əsası. Burada xatırlatmaq lazımdır ki, ABŞ cari maye qaz ixracı çərçivəsində istənilən halda mayeləşdirmə üçün zəmanət haqqını alır. Treyderlər aşağı qlobal kotirovkalardan əziyyət çəkir. Yəni, Birləşmiş Ştatların artıq tikilmiş zavodlardan maye qazın satışını hansısa şəkildə stimullaşdırmağa ehtiyacı yoxdur.

Daha vacibi isə yeni layihələrdən gələn maye qaz üzrə müqavilə bağlamaqdır. İdxalçıların Amerikadan maye qazı almadıqları, lakin mayeləşdirmə üçün məcburi rüsum ödədikləri bir vəziyyətdə kimisə müqavilə bağlamağa razı salmaq çətin olacaq. Reallaşmayan layihələr isə hələ çoxdur. Avropa bazarı burada faydalı olardı.

Əslində haqqında danışdığımız ziddiyyət elə bundan yaranır. Bəli, hazırda Amerika maye qazı istənilən digər ölkələrdən göndərilən qaz həcmləri kimi Avropada həqiqətən də aşağı qiymətlərlə satılır. Bazarda böhran var, məhsulları isə haradasa satmaq lazımdır, zavodlar artıq tikilib və treyderlər "mayeləşdir, ya da ödə" şərti ilə satınalma müqavilələri bağlayıblar.

Digər tərəfdən də Avropa başa düşməlidir ki, ucuz Amerika qazı artıqdır və başqa bir şəraitdə bu qaz adətən daha gəlirli olan Asiya bazarlarına gedəcək. Zəmanətli qaz tədarükü istəyirsiniz? Onda uzunmüddətli müqavilə bağlayın və daha çox ödəyin.

Digər tədarüklə müqayisədə Amerika maye qazı nə qədər baha olacaq?

Burada qeyd etmək lazımdır ki, hazırda qaz qiymətinin üç əsas formalaşma variantı mövcuddur: (1) spot qiyməti, (2) neftə bağlı qiymət və (3) Amerika maye qazı üçün ABŞ daxilində qazın qiymətinə əsaslanan və mayeləşmə haqqı əlavə olunmaqla təyin olunan qiymət.

Hesab edilir ki, bazar normaya qayıtsa, qazın birja qiyməti min kubmetrə təxminən 200 dollar təşkil edəcək. Neftin bir barelinin 50 dollar olacağı halda neftə bağlı qaz qiyməti də təxminən belə olacaq.

Bəs Amerika maye qazı hansı qiymətə göndəriləcək?

Onun qiyməti ABŞ daxilində qazın (dəyişkən) qiymətindən, mayeləşmə xərclərindən və Avropaya çatdırılma qiymətindən asılıdır.

Əgər 2013-cü ilin əvvəlində Amerika maye qazı digər ölkələrin qaz tədarükdən daha ucuz görünürdüsə, indiki şəraitdə indi o baha başa gəlir (o vaxt neft və spot bazarında maye qaz daha bahalı idi).

Daha bir sual. Avropa niyə məhz Amerikanın maye qazını almalıdır? Niyə Qətərdən və ya Rusiyadan yox? Üstəlik yaxın zamanlarda Qətər qazının bir hissəsi birja qiymətləri ilə satıla bilər. Ümumiyyətlə, Avropa mümkün defisiti istənilən qazla əvəz edə bilər.

Yekunlaşdıraq.

Birincisi. Rusiya qazının Amerika maye qazı ilə əvəzlənməsi yalnız iki şərtin eyni vaxtda yerinə yetirilməsi halında mümkündür: "Şimal Axını 2" layihəsinin bağlanması və Ukrayna tranzitinin dayandırılması. Bu halda Rusiya ixracının məhdudlaşdırılması bütün qaz bazarında qiymətləri artıracaq.

İkincisi. İstənilən halda, Amerika maye qazı bazarda digər qazlardan 10-30 faiz baha və hətta bəlkə də eyni qiymətə olacaq — hər şey Amerikanın daxili qaz qiymətlərindən asılıdır. Lakin ABŞ-dan maye qaz tədarükü üzrə uzunmüddətli müqavilələr bağlamaqla Avropa ABŞ-ın daxili qaz qiymətləri ilə bağlı bütün riskləri öz üzərinə götürür.

Öz növbəsində indi Avropada gördüyümüz ucuz Amerika (və digər ölkələrin) maye qazı bazarda qazın artıqlığının nəticəsidir: treyderlər onu sataraq Amerikadan maye qaz satınalmaları üzrə müqavilələrdən dəyən zərəri ən azı qismən kompensasiya etməyə çalışırlar.

Və sonuncusu. Avropaya öz maye qazını sataraq, ABŞ ilk növbədə cari deyil, perspektivli tədarüklər haqqında düşünür. Söhbət yeni mayeləşdirmə zavodlarından və onların zəmanətli müqavilələrlə təmin olunmasından gedir. Zavodların tikintisi təxminən dörd il çəkir və Ukrayna ilə qüvvədə olan tranzit müqaviləsi məhz bu vaxt bitəcək.

76
Vladimir Putin, Rəcəb Tayyip Ərdoğan və İlham Əliyev. Arxiv şəkli

İlham Əliyev: Biz Türkiyə ilə Rusiyanın yaxınlaşmasını həmişə alqışlamışıq

38
Prezident İlham Əliyev deyib ki, Türkiyə ilə Rusiyanın səylərini birləşdirməsi regionun xeyrinə olar.

28 oktyabr - Sputnik. Həm Rusiya, həm də Türkiyə bizim qonşularımızdır. Bu ölkələrlə sıx qarşılıqlı münasibətlərimiz var. Bu ölkələrin öz aralarında yaxşı əməkdaşlıq potensialı var. Təkcə son illərin tarixinə baxmaq kifayətdir. Türkiyə və Rusiya həm ikitərəfli gündəlikdəki bir çox məsələlər barəsində, həm də regional təhlükəsizlik məsələlərində qarşılıqlı anlaşmanın yüksək səviyyəsinə nail olublar.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu sözləri Prezident İlham Əliyev Rusiyanın İnterfaks agentliyinə müsahibəsində bəzi ekspertlər tərəfindən təklif olunan 2+2 formuluna (Ermənistan və Azərbaycan+ Türkiyə və Rusiya) münasibət bildirərkən deyib.

Bunun Azərbaycan üçün məqbul olduğunu qeyd edən dövlətimizin başçısı deyib:

"Bunu Suriyada da, Liviyada da, beynəlxalq terrorizmə qarşı mübarizə ilə bağlı məsələlərin həllində də görürük. Enerji layihələri, iqtisadi, investisiya xarakterli layihələr də öz yerində. Əvvəllər, hələ bu münaqişə kəskinləşənə qədər mən hər zaman deyirdim ki, biz Türkiyə ilə Rusiyanın yaxınlaşmasını həmişə alqışlamışıq. Hesab edirəm ki, bu, regional təhlükəsizliyin mühüm amilidir. Erməni separatizminin və ekstremizminin bizdən ötrü, - təkcə bizdən ötrü deyil, regiondan ötrü, - əsas təhlükə olduğunu nəzərə alsaq, hesab edirəm ki, Türkiyə ilə Rusiyanın səylərini birləşdirməsi regionun xeyrinə olardı, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin siyasi yolla nizamlanmasını sürətləndirə bilərdi".

38
Əlaqədar
İlham Əliyev: Hərbi qarşıdurmanın nə qədər davam edəcəyi erməni tərəfindən asılıdır
Şuşa, arxiv şəkli

Dünya mediası Dağlıq Qarabağ münaqişəsini necə işıqlandırıb

48
(Yenilənib 23:02 28.10.2020)
Bu barədə aparılmış xüsusi araşdırmanın nəticələrinə görə, Fransa Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması üzrə ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərindən biri olsa da, bu ölkənin KİV-ləri açıq-aşkar ermənipərəst mövqe nümayiş etdirir.

BAKI, 28 oktyabr — Sputnik. "LexisNexis" şirkəti RİA Novosti üçün Dağlıq Qarabağdakı vəziyyətin mediada işıqlandırılmasının öyrənilməsinə dair araşdırma aparıb. Araşdırmanın nəticələrinə görə, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrlərindən olan Rusiya və ABŞ mediasında balanslı şəkildə işıqlandırılıb, fransız qəzetləri isə ermənipərəst mövqe nümayiş etdirib.

Analitiklər 20 sentyabr - 20 oktyabr tarixləri arasında Qarabağdakı münaqişə ilə bağlı dünya mediasında yer alan xəbərləri araşdırıblar. Məlum olub ki, münaqişə haqqında ən çox Rusiya KİV-ləri yazıb. Bu ölkənin mediasında son bir ayda konfliktlə bağlı 82 mindən çox xəbər yer alıb. Sonrakı yerləri ABŞ (təxminən 27 min), Böyük Britaniya (təxminən 15 min), Almaniya (təxminən 12 900) və Fransa (təxminən 6 min) tutur. Bu siyahıda altıncı yer isə Türkiyəyə məxsusdur (2,2 mindən bir qədər çox).

Araşdırmanın nəticələrinə görə, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə ən az maraq göstərən Qazaxıstan olub. Bu ölkənin mediası bir ay ərzində Qarabağla bağlı cəmi 145 xəbərə yer verib.

© Sputnik / Elnur Salayev
Qarabağ münaqişəsinin xarici mediada işıqlandırılması cədvəli

Tədqiqat müəllifləri bu nəticəyə gəliblər ki, Rusiya KİV-ləri Qarabağdakı münaqişə tərəflərinə qarşı balanslı yanaşma nümayiş etdirir. Eyni zamanda, onların fikrincə, Kreml hələ də Qarabağ ətrafında çoxdan bəri mövcud olan problemi həll etməyə çalışmır, əksinə, münaqişənin dondurulmuş vəziyyəti Moskvanın bölgədəki maraqlarına cavab verir.

O da qeyd olunur ki, Rusiyada dərc olunmuş xəbərlərin əksəriyyəti (91%) bitərəf xarakter daşıyıb.

Rusiya və Fransa kimi ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrlərindən biri olan ABŞ mediasında isə Dağlıq Qarabağ münaqişəsi Prezident seçkisi, pandemiya, Sudan və İsrail ətrafındakı vəziyyətlə bağlı xəbərlərin fonundan prioritet mövzu təsiri bağışlamayıb.

Buna baxmayaraq, ölkədə qeydə alınmış çox sayda media qurumu silahlı qarşıdurmaya istinad sayına görə ABŞ-ı şərti reytinqdə ikinci yerə çıxarıb. Ölkədəki ən yüksək reytinqli nəşrlərin ("LexisNexis"ə görə birinci dərəcəli media qurumları) payı isə cəmi 3% təşkil edib.

"Amerika tərəfinin mövqeyi kifayət qədər təmkinlidir. Münaqişənin ilk günlərindən Vaşinqton tərəfləri hərbi əməliyyatları dayandırmağa və sülh danışıqlarını davam etdirməyə çağırıb. Ancaq Rusiya balansı qorumağa çalışdığı halda, ABŞ mediası erməni tərəfinin mövqeyini daha çox əks etdirib. Bununla belə, münaqişənin yerli əhaliyə vurduğu ziyan və Rusiya ilə Türkiyənin bu konfliktlə bağlı mövqelərinə bərabər şəkildə yer ayrılıb", – deyə tədqiqat müəllifləri yazır.

© Sputnik / Elnur Salayev
Ayrı-ayrı ölkələrin medaiasında Azərbaycana qarşı həssaslıq

Amerika mediasında tez-tez Ermənistanla bağlı müsbət (8%) məqalələrə rast gəlindiyi halda, Azərbaycanla bağlı bir dənə də belə məqalə dərc olunmayıb. Münaqişə barədə çıxan xəbərlərin əksəriyyəti isə (təxminən 90%) bitərəf olub.

Hesabat müəllifləri fransız mediasının açıq-aşkar ermənipərəst mövqe tutduğunu bildiriblər. Təhlil olunan media hesabatlarının 42 faizində Azərbaycanın hərəkətləri ilə bağlı mənfi rəy və tənqid öz əksini tapıb. Bu ölkədə Dağlıq Qarabağla bağlı dərc olunmuş media materiallarının 58 faizi bitərəf xəbər kimi təsnif edilə bilər, ancaq Fransa mediasında praktik olaraq Ermənistana qarşı bir cümlə də tənqidi yazı getməyib.

Araşdırma müəlliflərinin fikrincə, Türkiyə mediası Azərbaycan tərəfini dəstəkləyir. Dərc olunmuş məqalələrin 47 faizində bu dəstək hiss olunub.

İngiltərə və Alman mediası münaqişəyə bitərəf yanaşıb. Çin mediası da, həmçinin təmkinli mövqe nümayiş etdirib. Bununla belə, araşdırma müəlliflərinin fikrincə, Çin mediası Rusiya Federasiyası və Türkiyənin münaqişə ilə bağlı əlaqəli fəaliyyətlərinə lazım olduğundan daha çox diqqət yetirilib.

© Sputnik / Elnur Salayev
Ayrı-ayrı ölkələrin medaiasında Ermənistana qarşı həssaslıq

"Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin hər iki tərəfi – həm Azərbaycan, həm də Ermənistanla həmsərhəd ölkə olan İran hökuməti hərbi konfliktin həllində vasitəçi olmağa hazır olduğunu bildirib. Bu ölkə hər şeydən əvvəl münaqişənin İran cəmiyyətinə yayılmasının qarşısını almağa çalışır. Çünki indi azərbaycanlılar İranın ən nüfuzlu milli azlıqlarından biridir", – deyə hesabatda bildirilir.

İran KİV-lərinin əksəriyyəti bitərəf mövqe nümayiş etdirib. Bu ölkədə çıxan xəbərlərin yalnız 9 faizində Ermənistan, 8 faizində isə Azərbaycan tənqid olunub.

İsrailin bir sıra media orqanları Qarabağdakı münaqişəyə bitərəf müşahidəçi kimi yanaşmağın mümkün olmadığını bildiriblər. Çünki bu ölkə Azərbaycanın strateji müttəfiqidir. Bununla belə, İsraildə dərc olunan qəzetlərin 62-63 faizi münaqişəyə neytral mövqe nümayiş etdirib.

Postsovet dövlətlərinin məsələyə yanaşması da böyük maraq doğurur. Bu məkanda Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həll olunmasının ən böyük tərəfdarı kimi Qazaxıstan çıxış edir. Gürcüstan KİV-ləri isə münaqişəyə neytral yanaşaraq, Ermənistanı da, Azərbaycanı da eyni dərəcədə (8 faiz) tənqid edib. Ümumilikdə bu ölkədə münaqişə ilə bağlı dərc olunmuş xəbərlərin 84 faizi bitərəf olub.

Ukrayna KİV-lərində isə Qarabağ tez-tez Donbasla müqayisə olunub. Ukrayna mediası 30 faiz hallarda Ermənistanı tənqid edib. Bu ölkədə dərc olunmuş xəbərlərin 31 faizində isə Azərbaycan dəstəklənib.

48

Diplomatik korpusların nümayəndələri Bərdə Tərtərə gedir

0
“Ermənistanın siyasi-hərbi rəhbərliyinin cinayətlərini yerindəcə görəcəklər. Bizim diplomatik korpusumuza canı yanma üçün təşəkkür edirik!”

BAKI, 29 oktyabr - Sputnik. “Ermənistanın günahsız mülki şəxslərə qarşı qəsdən hazırladığı hərbi cinayətləri beynəlxalq media və diplomatik korpuslara göstərmək üçün Bərdə və Tərtərə gedirik”.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bunu Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev tvitterdə yazıb.

“Ermənistanın siyasi-hərbi rəhbərliyinin cinayətlərini yerindəcə görəcəklər. Bizim diplomatik korpusumuza canı yanma üçün təşəkkür edirik!”

0