Rusiyanın İstintaq Komitəsinin sədri Aleksandr Bastrıkin, arxiv şəkli

Rusiyanın baş müstəntiqi: nasizmin reabilitasiyası cəhdləri artıb

18
(Yenilənib 23:42 17.09.2020)
Müharibənin başlamasına görə məsuliyyəti nasist caniləri ilə bərabər antihitler koalisiyası ölkələrinin üzərinə atmaq, nasist canilərinə və onlarla əlbir olanlara haqq qazandırmaq cəhdləri yalnız tarixin saxtalaşdırılması deyil.

BAKI, 17 sentyabr — Sputnik. Sentyabrda Rusiyanın İstintaq Komitəsində nasizmin reabilitasiyası və tarixin saxtalaşdırılması ilə bağlı cinayətlərin araşdırılması üzrə şöbə yaradılıb. Ayrıca bir şöbənin niyə və nə üçün lazım olduğu barədə İstintaq Komitəsinin sədri Aleksandr Bastrıkin RİA Novosti ilə müsahibəsində danışıb.

– Aleksandr İvanoviç, bu yaxınlarda İstintaq Komitəsində nasizmin reabilitasiyası və vətən tarixinin saxtalaşdırılması ilə bağlı cinayətlərin araşdırılması üzrə yeni bir şöbə yaradılıb. Bu xəbər media və sosial şəbəkələrdə çox canlı bir müzakirəyə səbəb olub. Belə bir bölmənin yaradılmasının zəruriliyi nədən irəli gəlib?

– Məlum olduğu kimi, Nürnberq hərbi tribunalinin hökmü İkinci Dünya müharibəsinin səbəblərinin qiymətləndirilməsində mühüm mərhələ olub. Hamı yadda saxlamalıdır ki, İkinci Dünya müharibəsini başladan və aparan əsas nasist canilərinin əməlləri cinayət kimi tanınıb. Bununla belə, bu gün davam edən informasiya müharibəsi şəraitində istər ölkəmiz daxilində, istərsə də xaricdə nasizmin reabilitasiyası cəhdlərinin sayı artır.

Biz həmçinin faşizm üzərində Qələbədə ölkəmizin rolunun yanlış qiymətləndirildiyini görürük. Ədalətin bərpa olunması üçün bu cür hallara qarşı fəaliyyət atırılmalıdır. Bundan əlavə, cəmiyyətimizin Vətənin müdafiəçilərinin xatirəsini yad etmək və tarixi həqiqəti qorumaq səyləri qanunvericilik cəhətdən rəsmiləşdirilib və Rusiya Federasiyasının Konstitusiyasında təsbit edilib.

– Bu cür hərəkətlər indi necə cəzalandırılır?

– Rusiya Cinayət Məcəlləsinin nasizmin reabilitasiyası haqqında (354.1-ci) maddəsinin normaları artıq nasist simvolikasını və faşizm ideologiyasını yaymağa çalışanlara qarşı tətbiq edilir. Bunun son nümunəsi "Ölməz alay" onlayn aksiyası zamanı baş verənlərə reaksiyamızdır: Rusiyanın bir neçə subyektinin sakinləri nasistlərin və vətən xainlərinin fotoşəkillərini internet saytda yerləşdirmişdilər.

Cinayət işlərinin bir hissəsi yekun mərhələsindədir, bəzi şəxslər məhkəmə qarşısına çıxıblar. Onlardan biri, Perm sakini Daniil Simanov artıq 200 saat məcburi iş cəzasına məhkum edilib.

– Başqa ölkələrdə bu cür cinayətlərə görə, yaxud nasist ideologiyasını yaymaqla bağlı cinayət təqibi mövcuddurmu?

– Almaniya Federativ Respublikasının Cinayət Məcəlləsində antikonstitusion təşkilatların təbliğat materiallarının yayılmasına görə məsuliyyət nəzərdə tutulur. Burada "nasional-sosializm ideologiyası məzmunlu" materialların yayılmasına görə yüksək məsuliyyət müəyyən edilir.

İsraildə Holokostun inkarına görə cinayət məsuliyyəti mövcuddur. Belarus Respublikasında da nasizmin reabilitasiyasına görə cinayət məsuliyyəti var.

Yeri gəlmişkən, hazırda biz Lüdviqsburqda nasional-sosializm cinayətlərinin araşdırılması üzrə AFR torpaqlarının ədliyyə orqanlarının mərkəzi idarəsi ilə əməkdaşlıq edirik. Bu əməkdaşlıq şübhəsiz bu cür cinayətlərin araşdırılmasına əlavə təkan verəcək.

– Xarici hadisələr Rusiyaya təsir edirmi?

– Nasizmin reabilitasiyası və Rusiyanın hərbi şöhrət simvollarının ləkələmə cəhdləri xaricdə də qeydə alınır. Qüvvədə olan cinayət qanunvericiliyi bizi bu cür cinayətlərə reaksiya verməyi tələb edir.

İstintaq Komitəsi Ukrayna Milli Yaddaş İnstitutunun (UMYİ) sədri Vladimir Vyatroviç barəsində cinayət işinin istintaqını davam etdirir.

Latviya Respublikasının vətəndaşı, "Latış SS Legionu"nun veteranı Visvaldis Latsisə qarşı ilkin istintaq aparılır.

Bu il Çexiya Respublikasında Sovet İttifaqı marşalı, Rusiyanın hərbi şöhrətinin simvolu olan İvan Konevin abidəsinin sökülməsi faktı ilə bağlı cinayət işi açılıb və araşdırılır.

Bu yaxınlarda Litva Respublikasının Jiejmariay şəhərində Qırmızı Ordu əsgərlərinin abidəsinin təhqir edilməsi faktı da qeydə alınıb. Abidə şəhərin azad edilməsi zamanı həlak olmuş Qırmızı Ordu əsgərlərinin kütləvi məzarlığı yaxınlığındakı qəbiristanlıqda yerləşir. Şübhəsiz ki, bu hallar da Rusiya İstintaq Komitəsinin müstəntiqlərinin reaksiyası üçün əsas olub – hazırda bu fakt üzrə prosessual yoxlama aparılır.

– Son nəticədə nəyə nail olmaq istəyirsiniz?

– Bizim vəzifəmiz sağ qalmış və həlak olmuş xilaskar döyüşçülərin, dinc sakinlərin, nasist qurbanlarının müqəddəs adını müdafiə etməkdir. Müharibənin dərslərini xatırlamaq və bilmək bu gün faciələrin və səhvlərin qarşısını almaq imkanı deməkdir.

Müharibənin başlamasına görə məsuliyyəti nasist caniləri ilə bərabər antihitler koalisiyası ölkələrinin üzərinə atmaq, nasist canilərinə və onlarla əlbir olanlara haqq qazandırmaq cəhdləri yalnız tarixin saxtalaşdırılması deyil. Bu hərəkətlər təbiətinə görə qeyri-qanunidir və əxlaq qaydalarına ziddir, dünyanı açıq-aşkar və hüquqi cəhətdən təsbit edilmiş şərdən xilas etmiş insanların xatirəsinə qarşı küfrdür. Məhz buna görə də biz tarixi həqiqətlərin təhrif olunmasına mane olmalıyıq – o cümlədən cinayət-hüquqi tədbirlərin vasitəsilə.

18
Kitab, arxiv şəkli

Rusiyanın görkəmli rejissorunun "Seçilmiş əsərləri" ilk dəfə Azərbaycan dilində

0
(Yenilənib 12:40 27.10.2020)
Azərbaycan dilində ilk dəfə işıq üzü görən kitaba müəllifin məqalələri, məktub və gündəlikləri, nitq və qeydləri daxil edilib

BAKI, 27 oktyabr — Sputnik. Dövlət Tərcümə Mərkəzi teatrşünaslıq, rejissor və aktyorluq sənətinin tədrisinə töhfə olaraq Rusiyanın görkəmli teatr rejissoru Vsevolod Meyerholdun "Seçilmiş əsərləri" kitabını nəşr edib.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, Azərbaycan dilində ilk dəfə işıq üzü görən kitaba müəllifin məqalələri, məktub və gündəlikləri, nitq və qeydləri daxil edilib.

"Teatrın tarixi və texnikası haqqında", "O.M.Meyerholda məktublardan", "Gündəlikdən (1907–1912-ci illər)", "Fırtına", "Maskarad", "Teatr qeydləri", "Alicənab dəyyus", "Ürpənən torpaq", "Meşə", "Bubus müəllim", "Mandat", "Müfəttiş" adlı fəsillərin toplandığı kitabda ecazkar teatr aləmi, onun görünməyən tərəfləri, pərdəarxası proseslər, rejissorluq sənətinin sirləri kimi sənət incəlikləri dərin təhlil və araşdırmalarla izah edilir.

Kitabın orijinaldan tərcümə müəllifi Zahid Sarıtorpaq, redaktoru Fərhad Abdullayevdir.

Kitab Azərbaycan Dövlət Tərcümə Mərkəzinin 2019-cu ildən əməkdaşlıq etdiyi Rusiya İnstitutunun qrant layihəsi çərçivəsində nəşr olunub.

Qeyd edək ki, Rusiyanın Penza şəhərində anadan olan Vsevolod Meyerhold teatr rejissoru, nəzəriyyəçisi, aktyor və pedaqoq kimi zəngin yaradıcılıq irsinə malikdir. 1907-ci ildən Oktyabr inqilabına qədər Aleksandrinski və Mariinski imperator teatrlarının baş rejissoru olub. İnqilabdan sonra Rusiyanın müxtəlif teatrlar ilə əməkdaşlıq edib. Sovet İttifaqının ilk avanqardçı teatr rejissorlarındandır. Səhnə sənətində qrotesk üslubunun, "Biomexanika" adıyla bütün dünyada tanınan aktyor sisteminin yaradıcısı, məşhur "Teatr Oktyabrı" proqramının müəllifidir. "Don Juan" (Molyer), "Müfəttiş" (N.Qoqol), "Hedda Qabler" (H.İbsen), "Mandat" (N.Erdman), "Elektra" (R.Ştraus) kimi qırxa yaxın əsərə səhnə quruluşu verib. Repressiya illərində azadlıqdan məhrum edilib və 1940-cı ildə həbsxanada güllələnib.

0
İl-76M ağır hərbi-nəqliyyat təyyarəsi, arxiv şəkli

Rusiya "qiyamət günü" təyyarələrini niyə dirçəldir

123
(Yenilənib 20:13 26.10.2020)
Geniş, müdafiə olunan, yüksək texnologiya ilə təchiz edilmiş – yaxın gələcəkdə Rusiya Silahlı Qüvvələri uzunmüddətli İl-96-400M laynerinin bazasında yaradılmış yeni hava komandanlığı qərargahları alacaq. Qərbdə bu cür mexanizmləri "qiyamət günü təyyarəsi" adlandırırlar.

BAKI, 26 oktyabr — Sputnik, Andrey Kots. III Dünya müharibəsinin başlayacağı təqdirdə ölkənin hərbi-siyasi rəhbərliyi müdafiənin təşkili, eləcə də quru qoşunları, dəniz və hava qüvvələrinə komandanlığı məhz bu "uçan qərargah"ların göyərtəsindən həyata keçirəcəklər. Belə yüksək texnologiyalı təyyarələr hazırda yalnız Rusiya və ABŞ-da var. "RİA Novosti"nin növbəti məqaləsi həmin təyyarələrin xüsusiyyətləri haqqındadır.

Komanda heyətini xilas etmək

Nüvə gücləri arasındakı münasibətlər sərhədi aşır. Diplomatlar çıxılmaz vəziyyətə düşür, tərəflər səfirləri geri çağırır. Silahlı qüvvələr maksimum hazırlıq vəziyyətinə gətirilir. Strateji bombardmançı təyyarələr havaya qalxır, ballistik raketli nüvə mühərrikli sualtı qayıqlar okeana enir, mobil yerüstü raket sistemləri döyüş patrul yollarında yerləşdirilir. Bütün dünya sükut içində III Dünya müharibəsinin başlanmasını gözləyir.

Bu ssenari hələlik fantastikadan başqa bir şey deyil. Rusiyada da, ABŞ-da yaxşı başa düşürlər ki, genişmiqyaslı müharibə sürətlə nüvə savaşına çevrilə və on milyonlarla insan həlak ola bilər. Ancaq hərbçilər hər zaman ən pis vəziyyətə hazırlıqlı olmalıdır.

Hər iki tərəf belə hesab edir ki, bu cür qarşıdurmada ilk zərbəni endirərək düşməni sarsıdacaq, onu qoşunlara nəzarət etmək və müqavimət göstərmək imkanından məhrum edəcək. Bu məqamda əsas hədəf isə hərbi və siyasi mərkəzlər olur.

Təhlükənin mövcud olduğu dövrdə Rusiya rəhbərliyi və Silahlı Qüvvələrin yüksək komandanlıq heyəti ciddi məxfilik şəraitində hərbi aerodroma aparılacaq ki, burada da onları "qanadlı komanda məntəqələri" gözləyəcək. "Qiyamət günü" təyyarələrinin əsas vəzifəsi, dövlətin yüksək vəzifəli şəxslərini hücuma məruz qalan ərazidən çıxarmaq və onlara ölkənin müdafiəsini havadan idarə etmək imkanı verməkdir.

Bu komanda məntəqələrinin döyüş dayanıqlığı qırıcı təyyarələr və hava tankerləri tərəfindən təmin edilir. Bənzər taktika Soyuq Müharibə dövründə ABŞ-da işlənib-hazırlanmışdı.

Çoxdan gözlənilən yerdəyişmə

Rusiya Aerokosmik Qüvvələrində İl-86 sərnişin təyyarələri bazasında hazırlanmış dörd İl-80 "qiyamət günü təyyarəsi" var. Güclü elektrik qurğuları, müasir rabitə vasitələri, həyat-təminat sistemi bir neçə gün havada qalmağa imkan verir, əlbəttə ki, əlavə yanacaqdoldurmanın həyata keçirilməsi ilə.

İl-80 öz "mülki sələf"indən hündür "alın" hissəsi – müxtəlif elektron avadanlıqların yerləşdiyi yerüstü bölmə – ilə fərqlənir. Bundan başqa, İl-80-də heyət üzvlərinin və sərnişinlərin yaxınlıqdakı nüvə partlayışından kor olmamaları üçün İl-80-də illüminator yoxdur. Quyruq hissəsində isə sualtı qayıqlarla rabitə yaratmaq üçün bir çıxış kabel antenası var.

İl-80 barədə daha geniş məlumat vermək olmaz, çünki bu dövlət sirridir.

Yalnız o məlumdur ki, həmin təyyarələrin göyərtəsinə silahlı qüvvələrin bütün növlərinə və qollarına nəzarət etmək üçün xüsusi avadanlıqlar, yüksək səviyyəli sərnişinlərin işləməsi və istirahəti üçün otaqlar quraşdırılıb, yanacaq tədarükü üçün əlavə çənlər yerləşdirilib. İstənilən mülki və hərbi aerodromdan havaya qalxa bilən təyyarə kütləvi qırğın silahlarından qorunma vasitələri ilə təchiz olunub, həmçinin ötürmə, rabitə və naviqasiya sistemlərinin yerüstü və peyk avadanlığının məhv olması halında belə ayrılıqda fəaliyyət göstərə bilər.

Bununla belə, İl-80-lər artıq 15 ildən çoxdur qoşunlarda xidmət edir və resurslarının çoxu artıq tükənib. Bundan başqa, İl-86 baza təyyarələri orta məsafəlidir. Onların praktiki məsafəsi cəmi 3800 kilometrdir ki, bu da hava komandanlığı qərargahı üçün kifayət deyil. Bu səbəbdən, yeni "qiyamət günü təyyarəsi" üçün baza olaraq İl-96-400M-in seçilməsi daha məntiqə uyğundur: bu təyyarənin maksimum yüklənmə halında qət etdiyi uçuş məsafəsi təxminən doqquz min kilometrdir.

"Uçan hotellər"

ABŞ Silahlı Qüvvələrinin sərəncamında Boeing 747 təyyarəsinin bazasında hazırlanmış dörd E-4B Nightwatch təyyarəsi var. Onların hər birinin göyərtəsinə 100 nəfərədək insan yerləşə və müntəzəm yanacaq doldurma vəziyyətində bir həftəyə qədər havada qala bilər. E-4B-lər nüvə partlayışının zərərverici amillərindən qorunur və ən müasir elektron avadanlıqlarla təchiz edilir.

Əslində, Amerikanın "qiyamət günü təyyarəsi" uçan hoteldən fərqlənmir. Burada bir neçə gün yaşamaq və işləmək üçün hər bir şərait var - mətbəx, hamam otağı, istirahət zonası, yataq otağı, masa və doqquz oturacaqlı iclas zalı, 29 nəfərlik rabitə və kommunikasiya zonası və digər otaqlar mövcuddur. Salon çox rahatdır və avadanlıq olduqca erqonomikdir. Bəlkə də elə buna görə ABŞ-ın birinci şəxsləri "Air Force One"-ın klassik prezident təyyarəsi əvəzinə rəsmi səfərlə digər ölkələrə uzun uçuşlar zamanı məhz E-4B-yə üstünlük verirlər.

E-4B təyyarəsi Rusiyanın İl-80-dən əhəmiyyətli dərəcədə köhnədir. Bu təyyarələr hələ 1970-ci illərdə istismara verilib. Bununla belə, həmin təyyarələr daim modernləşdirilir. 2015-ci ildə təyyarələrin bir qisminin rabitə avadanlığı yenidən proqramlaşdırılıb və modifikasiya olunub. Təyyarələr yüksək sürətli internet bağlantısı, genişzolaqlı peyk rabitəsi və xüsusi təhlükəsiz kanalları ilə təchiz olunur. E-4B-nin uçuş məsafəsi 11 min kilometrdir.

Bundan əlavə, amerikalıların strateji nüvə sualtı qayıqları ilə rabitə sistemini təmin etmək və ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Birləşmiş Strateji Komandanlığının hava komandanlığı qərargahı kimi istifadə olunmaq üçün hazırlanmış 16 ədəd E-6 təyyarəsi də var. Müharibə vəziyyətində bu vasitələrin sualtı qayıqlar və "qiyamət günü təyyarələri" E-4B ilə əlaqə yaradaraq Atlantik və Sakit okean bölgələrində döyüş patruluna çıxması nəzərdə tutulur.

123