Koronavirusa qarşı peyvənd, arxiv şəkli

Qərb COVID-19 vaksinini hazırlamaq yarışında uduzur

3988
(Yenilənib 19:40 22.07.2020)
Qərb dövlətləri Rusiyanın COVID-19-a qarşı peyvənd hazırlayacağına, farmakoloji cəhətdən inkişaf etmiş ölkələrlə bəhsə girə biləcəyinə inanmır.

İrina Alksnis, RİA Novosti

BAKI, 22 iyul — Sputnik. Rusiya Müdafiə Nazirinin birinci müavini Ruslan Tsalikov bildirib ki, milli COVID-19 peyvəndi hazırdır — klinik sınaqların nəticələri iştirak edən bütün könüllülərdə immun cavabın yarandığını göstərdi. Doğrudur, Seçenov Universitetinin Dərman vasitələrinin klinik öyrənilməsi Mərkəzində dərman testinin effektivliyini yoxlamaq üçün növbəti mərhələdə nələrin olacağı dəqiqləşdirilir.

Koronavirus vaksini, arxiv şəkli
© REUTERS / Dado Ruvic / Illustration / File Photo

Ümumilikdə isə Rusiyada COVID-19-a qarşı 14 platformada təxminən əlliyədək peyvənd üzərində iş gedir. Bu prosesin liderləri Qamalei adına epidemiologiya və mikrobiologiya ETİ, "Rospotrebnadzor"un "Vector" Mərkəzi və Federal Tibbi-biologiya Agentliyinin Vaksin və Zərdab İnstitutu hesab olunur.

Səhiyyə naziri Mixail Muraşkonun sözlərinə görə, ilk milli koronavirus peyvəndinin qeydiyyatı avqust ayında gözlənilir.

Bu, çox tezdir.

Adi vəziyyətdə, peyvəndin və hər hansı bir dərman preparatının yaradılması illərlə çəkir. Mövcud tədqiqat protokolları olduqca sərtdir, çünki yaradılan məhsul insanların sağlamlığı üçün həm effektivliyini, həm də təhlükəsizliyini sübut etməlidir.

Lakin koronavirusla bağlı yaranmış vəziyyət qəbul edilmiş prosedurlara onların intensivləşdirilməsi istiqamətində əhəmiyyətli dərəcədə yenidən baxmağa məcbur edib. Beləliklə, aprel ayında ingilis alimləri bildiriblər ki, onların məqsədi sentyabr ayına qədər dərmanı əldə etməkdir.

Vaksinlərin hazırlanmasına həqiqətən böyük qüvvələr və vasitələr yönəldilir. Məsələn, Donald Tramp administrasiyası həm Amerika, həm də Avropa əczaçılıq şirkətlərinə iki milyard dollardan çox vəsait ayırıb. Belə səxavətli maliyyələşdirmənin şərti, əlbəttə, işlərin Birləşmiş Ştatların xeyrinə aparılmasıdır.

Faktiki olaraq, dünyada koronavirusun peyvəndinin yaradılması üzrə yarış başlayıb. Bu yarışın həm maliyyə, həm də siyasi tərəfləri var.

Pulla hər şey sadədir: kim dünya bazarında peyvəndi satmağa başlayırsa, o, hamıdan çox qazanacaq. Məhz buna görə də aparılan tədqiqatlara yalnız dövlət və akademik strukturlar deyil, həm də əczaçılıq şirkətləri fəal şəkildə qoşulur — onlar üçün bu, potensial qızıl mədənidir.

Siyasətlə, daha doğrusu, böyük siyasətlə, hər şey bir qədər mürəkkəbdir. Əsas məqam ondan ibarətdir ki, vaksinin işlənib-hazırlanması ilə bağlı hazırkı tarix fövqəldövlətin inkişafının və onun imkanlarının göstəricisi kimi nəzərdən keçirilir. Farmasevtik preparatın yaradılması (daha sürətli) üçün təkcə pul ayırmaq üçün kifayət deyil. Bunun üçün akademik mərkəzlər və elmi kadrlar, özü də müvafiq peşəkarlıq səviyyəsi lazımdır. Həmçinin, prosesi maksimum səmərəli şəkildə təşkil etməyə və meydana çıxan problemləri operativ şəkildə həll etməyə qadir strukturlar olmalıdır.

Belə yanaşmada acı, heç kimə lazım olmayan həqiqət də var. Lakin son həftələr Qərbdə Rusiyaya münasibətdə açıq-aşkar gözlənilməz dönüş yarandı.

İlk başdan vaksinin hazırlanmasında üç ölkə lider hesab edilməyə başlayıb: ABŞ, Böyük Britaniya və hamıdan əvvəl işə başlamış Çin.

Rusiyanın ünvanına isə daha çox təkəbbürlü intonasiya səslənirdi: ruslar orada, əlbəttə ki, nəsə edirlər, amma onların farmakoloji cəhətdən inkişaf etmiş ölkələrlə bəhsə girə biləcəyinə inanmaq çətindir.

"The Wall Street Journal" isə yerli yanaşmanı "vaksin millətçiliyi" adlandırıb. Bu ifadədə o nəzərdə tutulur ki, bizim ölkə preparatın hazırlanmasında öz resurslarına tam stavka edib və hətta bəyan etməyə cəsarət edib ki, onun prioriteti ilk olaraq rusiyalıların peyvənd edilməsi, sonra isə başqa məsələlərin həll olunmasıdır.

"Burada pis olan nədir?" sualına cavab ayrıca izahat tələb edir. Məsələ bayağı riyakarlıqdadır. Əlbəttə ki, hər bir dövlət əvvəl öz maraqlarını, sonra isə bəşəriyyətin qalan hissəsinin maraqlarını önə çəkir. Amma bu barədə açıq və birbaşa danışmaq mütərəqqi ölçülərdə hiddət doğurur ki, Rusiyanın istənilən addımı pis qəbul olunur.

İstənilən halda, son bir ay ərzində COVID-19 vaksininin yaradılması üzrə yerli səylərlə bağlı Qərbin mövqeyində ciddi dəyişiklik baş verib və dünya növbəti dəfə "Kremlin cinayətləri"ndən xəbər tutub.

Əvvəlcə, Rusiya hakerlərin köməyi ilə üç ölkədən - Böyük Britaniya, ABŞ və Kanadadan apardıqları işlər barədə məlumat almaq cəhdlərində ittiham olunub. Dünən isə tamamilə təəccüblü başqa bir hadisə baş verdi: "Bloomberg" agentliyi xəbər verdi ki, eksperimental vaksin aprel ayından etibarən Moskvanın ixtiyarındadır, amma onu yalnız Rusiya elitasının nümayəndələri gizli şəkildə alırlar.

Əgər bu ittihamlarda buğda dənəsi boyda sağlam nəsə axtarmağa çalışsaq, Qərbin yenidən Rusiyanın mümkünsüz sayıla biləcəyi şeyi etməsindən ehtiyat etməsi ən sadə izahatdır: koronavirus peyvəndi hazırlayan liderlər qrupuna daxil olmaq.

Çin hələ iyun ayının sonlarında orduda istifadə etmək üçün eksperimental vaksinlərindən birini təsdiqlədi. İndi Rusiya nikbinlik yaradan nəticələr haqqında raport verir.

Amma Qərbin özünün uğurları o qədər də aydın deyil.

KİV-in məlumatına görə, ABŞ-ın əczaçılıq şirkətləri yayın sonuna qədər vaksin istehsalına başlamağı planlaşdırırlar. Rəsmi status və baş verənlərin təfərrüatları üçün yalnız bu informasiyalar kifayət etmir.

Britaniyalılara gəlincə, dünən onlar Oksford peyvəndinin növbəti nəticəsi haqda da məlumat veriblər. Rəsmi ritorikaya görə, onlar heç də istədikləri kimi müsbət nəticə verməyiblər. Koronavirus peyvəndi üzrə Dövlət işçi qrupunun sədri Keyt Bingem çox da böyük ümidlərə qapılmamağa çağırıb: "Fakt odur ki, biz heç vaxt peyvəndi əldə etməyəcəyik, əgər əldə etsək, bu, infeksiyanın qarşısını alan peyvənd deyil, simptomların kəskinləşməsini azaldan peyvənd ola bilər."

Burada bədxahlıq yersizdir. Söhbət bəşəriyyətin maraqlarından gedir, alimlərin həyati vacib işi və mümkün uğursuzluqları ilə bağlı yaraların üzünü qoparmaq, ən axırıncı işdir.

Yaxşı olardı ki, bunu Qərbin özü də başa düşsün.

3988
Xaker, arxiv şəkli

Olimpiada Navalnı skandalı

26
(Yenilənib 20:26 21.10.2020)
Yaponiya hökuməti "müvafiq məlumatları" toplamaq üçün vaxt qazanmaq məqsədilə məsələni şərh etməkdən imtina edib, Cənubi Koreya hakimiyyəti də susmağa üstünlük verib.

BAKI, 21 oktyabr — Sputnik, İrina Alksnis. ABŞ və Böyük Britaniyanın Cənubi Koreya və Yaponiyada keçirilən Olimpiya oyunlarına Rusiya tərəfindən kiberhücumun təşkil olunması ilə bağlı iddiaları bu ölkədə təəccüblə qarşılanıb.

Təəccübün səbəbi sadədir: Moskvanın guya sülhə və idmana qarşı həyata keçirdiyi növbəti absurd cinayətlə bağlı əsassız həqarət həm Rusiya əleyhinə təbliğat aparmaq, həm də Moskvanı "cəzalandırmaq" üçün tədbirlər görmək baxımından gülüncdür.

Bir yandan Qərb mediasının Rusiya əleyhinə gündəm yaratmaq üçün mövzusu tükənməyib. Onlar hələ Aleksey Navalnı ilə bağlı insident haqqında yazmaqdan yorulmayıblar. Bu məqamda, ələlxüsus söhbət xarici işlər və xüsusi xidmət orqanları kimi yüksək səviyyəli qurumlardan gedirsə, ortaya Rusiya ilə bağlı yeni mövzu atmağın yeri deyil. Digər tərəfdən, rus blogerlə bağlı hadisə də daxil olmaqla, əvvəlki təcrübə göstərir ki, hər bir halda Moskvaya qarşı həqiqətən ciddi və ağrılı tədbirlər görməyə arxalanmaq olmaz.

Bununla yanaşı, Vaşinqton və Londonun eyni vaxtda verdiyi bəyanatlar hər iki ölkənin ortaq hədəflərinin mövcudluğundan xəbər verir.

Bəs söhbət nədən gedir?

Bu suala cavabı, yəqin ki, irəli sürülən ittihamlara Tokio və Seulun reaksiyasında axtarmaq lazımdır. Yaponiya hökuməti "müvafiq məlumatları" toplamaq üçün vaxt qazanmaq məqsədilə məsələni şərh etməkdən imtina edib, Cənubi Koreya hakimiyyəti də susmağa üstünlük verib.

Böyük ehtimalla, hər iki ölkənin rəsmi şəxsləri və xüsusi xidmət orqanları, bir sözlə, Qərbin regiondakı əsas müttəfiqləri amerikan-ingilis əməliyyatı barədə əvvəlcədən məlumatlandırılmayıb və buna görə də mümkün olduğu qədər ehtiyatlı davranmağa çalışır. Məsələn, Yaponiyanın Olimpiya Komitəsi bəyan edib ki, qurum öz fəaliyyətində kiberhücumların təsirini hiss etməyib.

Odur ki, böyük ehtimalla, Rusiya əleyhinə növbəti kampaniyanın hədəfi heç də Rusiya deyil, bütün dünya, ilk növbədə isə Qərbin özüdür. Rusofob gündəm isə burada sadəcə bir vasitə kimi çıxış edir.

Aleksey Navalnı, arxiv şəkli
© AP Photo / Alexander Zemlianichenko, File

İnformasiya-təbliğat sahəsində dominant mövqeyə sahib olmaq ABŞ hegemoniyasının mühüm hissəsini təşkil edir. Böyük Britaniya isə ənənəvi olaraq ABŞ-a bu məsələdə havadarlıq nümayiş etdirir. Bu iki ölkənin siyasi və xüsusi xidmət sahələrindəki əməkdaşlığı isə artıq hamıya çoxdan məlumdur.

ABŞ-ın supergücünün tədricən deqradasiyaya uğraması və Birləşmiş Krallığın beynəlxalq aləmə pərdəarxası təsirinin açıq şəkildə zəifləməsi son illərdə adi hala çevrilib. Lakin bu proseslər əsasən iqtisadi, bürokratik və bəzi siyasi mexanizmlərə təsir göstərir.

Eyni zamanda, iki gücün üstünlüyünün bu günə qədər də danılmaz olduğu sahələr var. Amerika ordusunun NATO-dakı üstünlüyünə şübhə etmək mümkün olmadığı kimi, aydın məsələdir ki, Avropa qitəsindəki heç bir media orqanı İngiltərənin "Times" və ya ABŞ-ın CNN-i ilə rəqabət aparmaq iqtidarında deyil. "Twitter" və "Facebook" kimi ictimai fikri manipulyasiya etməyə imkan verən güclü sosial şəbəkələrə nəzarət mərkəzinin məhz okeanın o biri tayında yerləşdiyi də ayrı məsələdir.

Vaşinqtonun RT və ya Çin şirkəti "TikTok"a qarşı sərt siyasəti, ABŞ-ın bu cür strukturların əhəmiyyətini yaxşı başa düşdüyünü bir daha təsdiqləyir.

Bununla belə, geopolitik rəqiblərin özlərinin mediaya təsir resurslarına sahib olduğunu nəzərə alsaq, ABŞ bu vəziyyətə öyrəşib və sözügedən şirkətlərin öz ərazisindəki fəaliyyətini məhdudlaşdırmaqda çətinliklə qarşılaşmayacaq. Amerikan-ingilis xüsusi xidmət və təbliğat tandemi üçün Qərbin öz daxilində rəqiblərinin meydana gəlməsi isə daha həssas məsələdir. Və indi məhz bu baş verir – Navalnı məsələsi hər iki ölkə üçün son dərəcə xoşagəlməz və arzuolunmaz proseslərin getdiyini göstərir. Rusiyadan baxanda bəlkə də belə görünə bilər ki, blogerlə bağlı yaranan səs-küy artıq hamını boğaza yığıb, əslinə isə bu çox unikal hadisədir, çünki bütünlüklə Berlinin əməlidir.

Bəli, Almaniya standart rusofobiya gündəmindən yararlanır, amma onu öz "böyük tərəfdaş"larından mənimsəyərək oyuna müstəqil şəkildə qoşulur.

Navalnıya nəzarət almanların əlindədir və o, hər şeyi –  "Şimal axını 2" layihəsini müdafiə etməkdən tutmuş onu dəstəkləməyən amerikalıların ünvanına söylədiklərinə qədər –  Berlinin diktəsi ilə edir. Nəticədə alman mediası bir neçə gün ərzində dünya üçün əsas xəbər mənbəyinə çevrilib və ingilis dilli media almanlardan sitat gətirmək, onların yazdıqlarını tirajlamaq məcburiyyətində qalıb. Bu kontekstdə Olimpiya oyunlarına kiberhücum təşkil edən Rusiyanın Baş Kəşfiyyat İdarəsinin hakerləri ilə bağlı məsələ tamamilə başqa məna kəsb edir. Əslində, amerikalılar və ingilislər bu mövzunu ortaya atmaqla Navalnı məsələsini xəbər gündəmindən tamamilə kənarlaşdırmağa çalışırlar. Çünki onların fikrincə, bu rəqiblərinin layihəsidir. Bundan başqa, Vaşinqton və London üçün bir müddətlik almanların nəzarəti altına keçən qlobal media-siyasi məkan üzərindəki nəzarəti yenidən ələ almaq çox vacibdir. Bunun ən yaxşı yolu isə mediada Rusiya əleyhinə bir mövzunu başqa bir mövzu ilə əvəz etməkdir. Hərçənd, hər iki tərəf Rusiyaya qarşı dostyana ritorikadan istifadə etmir, ancaq onların arasındakı fikir ayrılığı mahiyyət etibarilə, Rusiyanın (və bir çox digər ölkələrin) xeyrinədir. Çünki bütün bunlar Qərbin daxilindəki münaqişə vəziyyətini gücləndirir və onun tənəzzülünü stimullaşdırır.

Almaniyanın qısa müddətlik də olsa, dünyadakı siyasi-informativ məkana nəzarəti ilk dəfə ələ keçirməsi faktını nadir istisna hallarından biri kimi qəbul etmək lazımdır. ABŞ və Böyük Britaniya isə artıq mediadakı dominant mövqeyi əldən verməyə hazır olsalar, yaxşıdır. Çünki indi bu sahədə onlara nəinki geopolitik rəqibləri, yaxın müttəfiqləri belə meydan oxumağa başlayıblar.

26
Sergey Lavrov və Ceyhun Bayramov, arxiv şəkli

Sergey Lavrov Moskvada Ceyhun Bayramovla görüşüb

96
Sergey Lavrovun Azərbaycan Xarici İşlər naziri Ceyhun Bayramov və Ermənistan Xarici İşlər naziri Zöhrab Mnatsakanyan ilə ayrı-ayrılıqda görüşləri keçirilib.

BAKI, 21 oktyabr — Sputnik. Rusiya Xarici İşlər naziri Sergey Lavrov Azərbaycandan olan həmkarı Ceyhun Bayramovla görüşüb. Sputnik Azərbaycan Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat xidmətinə istinadən bildirdiyinə görə, məlumatda qeyd olunub ki, 20 və 21 oktyabr tarixlərində Rusiya Xarici İşlər naziri Sergey Lavrovun Azərbaycan Xarici İşlər naziri Ceyhun Bayramov və Ermənistan Xarici İşlər naziri Zöhrab Mnatsakanyan ilə ayrı-ayrılıqda görüşləri keçirilib.

"Danışıqlar zamanı Dağlıq Qarabağ münaqişə zonasında atəşkəsə dair daha əvvəl əldə edilmiş razılaşmaların həyata keçirilməsi və onun davamlı həlli üçün şərait yaradılması ilə bağlı təcili məsələlər müzakirə edilib", - deyə məlumatda qeyd olunub.

96
İlham Əliyev, arxiv şəkli

Prezident: Erməni faşizminin belini qırmaqla bölgəmizi böyük bəladan xilas etmiş oluruq

0
(Yenilənib 13:48 22.10.2020)
Prezident İlham Əliyev Türkiyənin Baş Ombudsmanı Şərəf Malkoçu qəbul edərkən Ermənistanın Azərbaycana qarşı törətdiyi terror aktlarından və müharibə cinayətlərindən danışıb.

BAKI, 22 oktyabr — Sputnik. Prezident İlham Əliyev Türkiyənin Baş Ombudsmanı Şərəf Malkoçu qəbul edərkən Ermənistanın Azərbaycana qarşı törətdiyi terror aktlarından və müharibə cinayətlərindən danışıb.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, türkiyəli qonağı bu barədə məlumatlandıran Azərbaycan Prezidenti deyib: "Bilirəm ki, siz səfər çərçivəsində Gəncə şəhərinə gedəcəksiniz. Orada özünüz görəcəksiniz ki, biz hansı vəhşi düşmənlə üz-üzəyik. Onlar döyüş meydanında bizim qarşımızda duruş gətirə bilmirlər və çalışırlar ki, bu acı məğlubiyyətin əvəzini dinc insanlardan çıxsınlar".

Prezident vurğulayıb ki, Gəncəyə iki namərd hücum və şəhərin ballistik raketlərlə vurulması hərbi cinayətdir. Ermənistan rəhbərliyi bu cinayətə görə cavab verəcək. Bu, qəsdən törədilmiş cinayətdir. Məhz mülki əhalinin yaşadığı yerləri məqsədyönlü şəkildə atəşə tutublar. Bildiyiniz kimi, çoxlu itkilərimiz var, yaralılarımız var, o cümlədən uşaqlar, qadınlar, qocalar. Bu, bir daha erməni faşizminin yırtıcı mahiyyətini göstərir.

"Bu, bir daha göstərir ki, biz erməni faşizminin belini qırmaqla bölgəmizi böyük bəladan, böyük faciədən xilas etmiş oluruq", - deyə dövlətimizin başçısı vurğulayıb.

0