T-14 tankı Armata, arxiv şəkli

"Armata" ixracata gedir: Rusiyanın ən yeni T-14 tankını kim alacaq

19
(Yenilənib 14:53 08.07.2020)
: Dünyada "Armata"nın birbaşa rəqibi və ya analoqu yoxdur. T-14 ötən il inkişaf etmiş dövlətlərin ən yaxşı 12 döyüş maşınlarından ən yaxşısı seçilib.

BAKI, 8 iyul — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. Rusiya beynəlxalq silah bazarında rəqiblərini sıxışdırmağa davam edir və dünyada analoqu olmayan bir silahı – üçüncü nəsil "Armata" T-14 tankını irəli çıxarıb. Bu, Rusiya hərbi sənaye kompleksinin uğurlu inkişafından və döyüş maşınının texnoloji cəhətdən mükəmməlliyindən xəbər verir.

Rus ordusu, arxiv şəkli
© Sputnik / Host photo agency / Evgeny Biyatov

Rusiyanın Hərbi-texniki əməkdaşlıq üzrə federal xidmətinin Direktoru Dmitri Şuqayev iyulun 6-da bildirib ki, Moskva T-14 "Armata" markalı ən yeni tanklarını ixrac etmək niyyətindədir. Rusiya son dərəcə etibarlı və effektiv silah-sursat nümunələrini satır ki, onlar da rəqabət apardıqları digər məmulatları bazardan sıxışdıracaqlar.

Məsələ ondadır ki, T-14 dünyada yeganə üçüncü nəsl tankdır. Hətta Rusiya Müdafiə Nazirliyi bu unikal zirehli texnikanın hələ ki, 132 ədədi (T-14 tankları və "Armata" platformasına əsaslanan T-15 piyadaların ağır döyüş maşınları) üzrə müqavilə bağlamağa macal tapıb. Onların tədarük 2021-ci ilin sonuna qədər gözlənilir. Xaricə satış isə Rusiya Federasiyasının Müdafiə Nazirliyinin sifarişinin yerinə yetirilməsindən və döyüş maşınının ixrac versiyasının təsdiqlənməsindən sonra başlayacaq (mütəxəssislər hansı elementlərin xaricə gedə biləcəyini və hansı elementlərin yalnız Rusiya qoşunları tərəfindən istifadə ediləcəyini düşünürlər).

Yüksək texnologiyalı bu tank ucuz deyil – bir ədədinin qiyməti 7 milyon dollara qədərdir. Lakin "Armata"ya artıq Misir, Hindistan və Çin maraq göstərir. Yeri gəlmişkən, məşhur tanklar – Amerikanın "Abrams", Fransanın "Leklerk", Almaniyanın "Leopard", İsrailin "Merkava" tankları 6-12 milyon dollar qiymət intervalında satılır.

Ehtimal olunan müştərilər

Misir Rusiyadan 400-500 ədəd yeni T-90MS tanklarını almağa qərar verib və ehtimal ki, gələcəkdə T-14 tanklarını da sifariş edəcək. Hindistan 1770-ə qədər müasir tank əldə etməyi planlaşdırır və "Armata"nı da nəzərdən keçirir. Müqavilənin dəyəri təxminən 442 milyard rubldur (təxminən 6,1 milyard dollar). Yəqin ki, Çin də kənarda qalmayacaq.

Ən yeni Rusiya tankının yaxın xaricə ixrac həcmi isə hələ ki, müəyyənləşməyib. Sözsüz ki, T-14 MDB ölkələrinin müdafiə qabiliyyətinin möhkəmlənməsinə xidmət edəcək. Azərbaycan, Belarus, Qazaxıstan, Özbəkistan və Ermənistan əvvəllər də Rusiya istehsalı olan zirehli texnikanı fəal şəkildə alıb.

Patriot zenit-raket kompleksi, arxiv şəkli
© Andrew Caballero-Reynolds/Pool via AP

Rusiya dünya silah bazarının təxminən üçdə birini tutur. Bu gün "Rosoboroneksport" şirkətinin portfelindəki sifarişlərin dəyəri 55 milyard dollara çatır (ABŞ-dan sonra dünyada ikinci yer). Rusiyanın silah ixracının təxminən 15 faizi yerüstü texnikanın payına düşür.

Rusiya yeni tanklar bazarında liderə çevrilə bilib. Məsələn, yaxın gələcəkdə "Uralvaqonzavod" sifarişçilərə 2500-ə yaxın T-90MS tankını göndərəcək. Ən yeni T-14 tankı isə ixrac qələbələrinin layiqli davamçısı ola bilər.

Texnoloji üstünlük

T-14 düşmənlə bilavasitə təmasda mübarizə aparmaq, motoatıcı bölmələri dəstəkləmək, fortifikasiya qurğularını, sığınacaqlarda və açıq ərazidə yerləşən düşmənin canlı qüvvəsini məhv etmək üçün nəzərdə tutulub. "Armata" tankı Suriya Ərəb Respublikasının ərazisində döyüş şəraitində sınaqdan keçirilib. Tank iyulun əvvəlində ekipajsız idarə rejimində sınaqdan da uğurla keçib.

Unikal döyüş maşını insansız idarə edilən top qülləsinə, ekipaj üçün zirehli kapsula, 125 millimetrlik kalibrli topa (NATO-nun 120 mm-lik tank toplarından üstündür), modul konstruksiyasına və açıq rəqəmsal arxitekturaya malikdir.

T-14 tankında nişanlayıcı-operator və tank komandiri rəqəmsal interfeyslər vasitəsilə silahı idarə edir. Tankın atəş gücünün əsasını 125 millimetrlik yivsiz lüləli "2A82-1M" topu təşkil edir (onun döyüş komplektində yeni nəsil mərmilər və idarə olunan raketlər var).

T-14 tankının eşelonlaşdırılmış müdafiə sistemi "Afqanit" aktiv müdafiə kompleksinə (dünyada tank əleyhinə reaktiv və raket döyüş sursatları və zirehdələn mərmilərlə mübarizə aparmağa qadir yeganə sistem), istənilən istiqamətləndirmə sistemləri olan döyüş sursatlarına qarşı avtomatik sipər sisteminə, həmçinin "Malaxit" dinamik müdafiə kompleksinə (kumulyativ və kinetik döyüş sursatlarının təsirinin qarşısını alır) malikdir.

"Armata" dünyada prinsipcə yeni konstruksiyaya malik ilk tankdır və ilk olaraq bu döyüş maşını onu elektromaqnit spektrdə görünməz edən "stels" texnologiyasını əldə edib. "Armata" digər idarəetmə sistemləri ilə inteqrasiya oluna bilən vahid məlumat-i̇darəetmə sistemi (BİUS) ilə təchiz edilib. Yəni, T-14-ün hər bir ekipajı döyüş meydanında özbaşına deyil, vahid taktiki idarəetmə zənciri daxilində fəaliyyət göstərir. Bundan başqa, "Armata"nın ağır kateqoriyalı unifikasiya olunmuş tırtıl konstruksiyası əsasında T-15 piyadanın döyüş maşını və T-16 zirehli təmir-evakuasiya maşını yaradılıb.

Aparıcı ölkələrin mütəxəssisləri neçə illərdir ki, konstruksiya baxımından T-14-ə oxşar tank barədə düşünürlər. İrəliyə doğru hərəkət var, lakin hazırda yalnız Rusiya belə bir məhsulu təqdim edə bilir. Müqayisə üçün deyək ki, ABŞ-da yalnız "Future Ground Combat System" (Gələcəyin Yerüstü Döyüş Sistemi) vahid tırtıllı platforma hazırlanır. "Stryker" zirehli döyüş maşını isə tank deyil.

Dünyada "Armata"nın birbaşa rəqibi və ya analoqu yoxdur. T-14 ötən il inkişaf etmiş dövlətlərin ən yaxşı 12 döyüş maşınlarından ən yaxşısı seçilib. Rusiya tank istehsalı sahəsində bu texnoloji inqilabı təkbaşına edib və ciddi iqtisadi və hərbi-siyasi dividendlər əldə etməyi düşünür.

19
Tibb işçidi dərman göstərir, arxiv şəkli

Vəssalam! Koronavirusun dərmanına patent aldılar

323
(Yenilənib 23:40 06.08.2020)
Dünyanın bir çox ölkəsində koronavirusun müalicəsində bir sıra dərmanlar sınaqdan keçirilsə də, əksər əczaçılıq şirkətləri və elmi-tibbi qurumlar diqqətlərini vaksinin hazırlanmasına yönəldiblər

BAKI, 6 avqust — Sputnik. Rusiya Federal Tibbi-Bioloji Agentliyi (FTBA) koronavirusu dəf etməyə və ya fəsadlarını aradan qaldırmağa kömək edən dərmana patent alıb.

Sputnik Azərbaycan RİA Novosti-yə istinadən bildirir ki, dərmanın adı “Leytragin”dir (Лейтрагин).

"Rusiya FTBA COVID-19-a qarşı preparatı patentləşdirdi. Bu praktik tibbə daxil olan, delta-opioid reseptorlarının dünyada ilk və hələlik yeganə aqonistidir", - agentliyin məlumatında deyilir. 

FTBA-nın biotibbi texnologiyalar elmi mərkəzinin alimləri müəyyən ediblər ki, ilkin adı "dalargin" olan dərman toxumaların sağalması və regenerasiyası proseslərində aktiv iştirak edir. Bundan başqa, bu sinfə daxil olan maddə immun cavabının təşkilində də aktiv rol oynayaraq koronavirus infeksiyası olan xəstədə ağır respirator və ümumi sistem pozulmalarına gətirib çıxaran "sitokin hücumunun" - iltihab yaradan maddələrin təsiri azalda, yaxud da onu dəf edə bilir. 

Qeyd edək ki, dünyanın bir çox ölkəsində koronavirusun müalicəsində bir sıra dərmanlar sınaqdan keçirilsə də, əksər əczaçılıq şirkətləri və elmi-tibbi qurumlar diqqətlərini vaksinin hazırlanmasına yönəldiblər. Məsələn, avqustun 2-də Rusiyanın “Vektor” dövlət elmi mərkəzi koronavirus əleyhinə peyvəndin noyabrda istehsalını planlaşdırdığını bəyan edib. Mərkəzin rəhbəri Rinat Maksyutov “Rossiya-1” telekanalına müsahibəsində deyib ki, ilin sonuna, gələn ilin əvvəlinə, ən azı, risk qrupundan olunanların vaksinasiya olunmasından, sonra isə kütləvi peyvənddən danışmaq olar.
Avqustun 1-də Rusiyanın Səhiyyə naziri Mixail Muraşko bildirib ki, rusiyalılar üçün koronavirus əleyhinə vaksin pulsuz olacaq.

323
Teqlər:
Rusiya, dərman, dünya, Koronavirus, COVID-19
Mövzu:
Dünyanı cənginə almış bəla
Əlaqədar
Cihazlar, geyim, dərman, qida... - Hər şey onların təminatından başlayır
Dövlət hesabına dərman alan xəstələr saatlarla xəstəxana qarşısında gözləyirlər - Deputat
COVID-19-dan sağalanlara iki vitamin məsləhət gördülər
Koronavirusu spreylə dayandıracaqlar
Koronavirusla mübarizədə yeni preparat tapıldı – 90 faiz effektivlik göstərib
Ev şəraitində müalicə alanlar, tövsiyəyə əməl edin
Ekronaplan Lun, arxiv şəkli

"Xəzər canavarı"nın dirçəlişi: olmaq, ya da olmamaq

31
(Yenilənib 19:57 06.08.2020)
Ekranoplanlar SSRİ donanması üçün düşmən gəmilərini məhv etməyin vasitəsi kimi yaradılıb. "Lun" ekranoplanının ilk uçuşu 1985-ci ildə baş tutub.

BAKI, 6 avqust — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. Ağır döyüş ekranoplanları yaxın zamanlarda Rusiyanın Hərbi Dəniz Qüvvələrinə qayıdacaq – ən yeni variantda, qanadlı raketlərlə. Onlar həm doğma sahillər yaxınlığında, həm də planetin ən ucqar regionlarında, istənilən iqlim şəraitində, baza infrastrukturu olmadan fəaliyyət göstərə biləcəklər.

Dünyada yeganə Rusiya istehsalı olan "Lun" raketli ekranoplanı iyulun 31-də Kaspiysk şəhərindən Dərbəndə yola düşüb.

34 il bundan əvvəl Nijni Novqorodda tikilmiş "Lun" ekranoplanı uzun müddət sınaqdan keçirildikdən sonra 1991-ci ildə sınaq istismarı üçün Xəzər Donanmasına təhvil verilib. "Lun" ekranoplanı 903 layihəsi çərçivəsində qalan yeganə ekranoplandır. Amma ekranoplanlar tarixə qovuşmadılar.

Yüksək sürəti (500 km/saat) və aşağı uçuş hündürlüyü (7-10 metr) sayəsində, raket daşıyıcı ekranoplanlar minlərlə kilometr məsafəni radara görünmədən qət edərək gözlənilməz istiqamətlərdən düşmənin hərbi-dəniz bazalarına və ya təyyarə hücum qruplarına yaxınlaşa və zərbə vura bilər.

Yeni ekranoplanlar hərbi dəniz donanmasının döyüş imkanlarını genişləndirməyə imkan verəcək. Bir müddət əvvəl Rusiya Hərbi Dəniz Donanmasının Gəmiqayırma İdarəsinin rəisi, 1-ci ranq kapitanı Vladimir Tryapiçnikov bəyan edib ki, ekranoplanların inkişafı 2050-ci ilədək gəmi tikintisi proqramına daxil ediləcək. Rusiya Müdafiə Nazirliyi yeni ekranoplanların yaradılması üçün taktiki-texniki tapşırıq formalaşdırıb, təcrübə-konstruktor işləri aparılır. İlkin məlumatlara görə, yeni ekranoplan 2022-ci ildə havaya qalxacaq.

Mediada "Xəzər canavarı"nın (Qərbdə bu ekranoplanı böyük ölçülərinə və fantastik zahiri görünüşə görə belə adlandırıblar) dirçəlişi fəal şəkildə müzakirə olunur. Nə ABŞ-ın "National Interest", nə də Çinin "Sohu" nəşri mövzudan yan keçib.

Elmi-texnoloji və istehsalat bazası mövcuddur – Rusiya çoxməqsədli ekronoplanların inkişafında Qərb ölkələrini xeyli qabaqlayıb. Belə ki, "Lun" hələ 29 il əvvəl yaxşı uçurdu və raket atışlarını həyata keçirirdi. 1990-cı illərin sonlarından ABŞ-da layihələndirilən və yükgötürmə qabiliyyəti 1200 ton olan "Boeing Pelican" yük ekranoplanı isə (17 ədəd "Abrams" tankını daşımaq üçün nəzərdə tutulub) hətta prototip şəklində istehsal edilməyib.

Bəs bu gün Rusiya Hərbi Dəniz Donanmasının döyüş ekranoplanlarının dirçəldilməsi perspektivləri necədir?

Xüsusiyyətləri

Çoxməqsədli ekranoplanlar yaxın gələcəkdə yeni yüksək dəqiqlikli qanadlı və hipersəs raketlərin, pilotsuz zərbə təyyarələrinin, elektromaqnit topların, ağır torpedaların yaradılması və tətbiqi üçün əsas ola bilər.

Zərbə ekranoplanları çevik reaksiya vasitəsi kimi Rusiyanın qütbarxası zonasını səmərəli şəkildə patrul edə bilər.

Desant (yük) modifikasiyasında bu aparatlar hərbi qulluqçuları silah və zirehli texnika ilə birlikdə əhəmiyyətli məsafəyə operativ şəkildə çatdırmağa imkan verəcək. Yeni ekranoplanlar düşmən radarları üçün demək olar ki, görünməzdir, səmərəliyi və yükgötürmə qabiliyyətinə görə təyyarə və helikopterlərdən, sürət baxımından isə hava yastıqlı gəmilərdən üstündür. Ekranoplanlar gücünü münaqişə zonasından uzaq məsafədə ("Çayka-2" – 5000 km-ə qədər) göstərə bilir və döyüşdə Rusiyanın imkanlarını artırmağa kömək olur.

"National Interest" nəşrinin məlumatına görə, yeni A-050 "Çayka-2" ekranoplanı "Xəzər canavarı"nın reinkarnasiyasıdır və Arktika da daxil olmaqla, sahilyanı ərazilərdə sərnişinlərin (100 nəfərə qədər) və yüklərin daşınması üçün (Alekseyev adına Nijni Novqorod Mərkəzi Konstruktor Bürosunda) yaradılır. Müxtəlif yükgötürmə qabiliyyətinə malik "qanadlı gəmilərin" bütöv bir seriyası yaradılır. Onlar 2022-ci ildən gec olmayaraq səmaya qalxacaqlar.

Bir müddət əvvəl isə Çin öz ordusu üçün bir neçə "Çayka" ekranoplanının alınması ilə bağlı danışıqlara başlayıb.

Aerodroma ehtiyacı olmayan aviasiya kimi ekranoplanlar dinc dövrdə də faydalıdır. Belə ki, Rusiyanın "Ekolen" təşkilatı "Xəzər canavarı"nın mülki analoqunu yaradır. Bu ekranoplan təyyarə sürəti ilə uça bilir və 750 tona qədər yükgötürmə qabiliyyətinə malikdir. Ekranoplan dəniz və çaylarda, tundrada və səhrada istismar üçün uyğundur. Ekranoplanın qalxması və oturması üçün yalnız kifayət qədər ölçüləri olan su akvatoriyası və ya düz səthli torpaq sahəsi lazımdır.

İşləmə prinsipi

Ekranoplan işləmə prinsipi belədir: çox aşağı hündürlükdə uçuş zamanı hava axını qanadın altında sıx "hava yastığı" yaradır. Aparat dəniz, buz və qarla örtülmüş ərazi və ya çöl üzərində qalxaraq 500 km/saata qədər sürətlə uçur. "Çayka-2" 10 tona qədər ağırlığı qaldırır.

Alekseyev adına Nijni Novqorod Konstruktor Bürosu həmçinin ekranoplanın ağır versiyasının – 100 tonluq uçuş kütləsi olan A-080 "Çayka-3" üzərində işləyir. Perspektivli maşın Rusiya istehsalı olan müasir avionika və naviqasiya-pilotaj kompleksinə malik olacaq. O, beş dərəcə maili olan sahilə çıxa, suda və aerodromda otura biləcək.

Hətta köhnə "Lun" ekranoplanı texnoloji cəhətdən böyük təəssürat yaradır. O, 450 km/s sürətlə 3 metrdən 500 metrə qədər yüksəklikdə 2000 km-dən çox məsafəni qət edə bilir. Ölçülərinə baxmayaraq bu ekranoplan nəqliyyat təyyarəsindən beş dəfə az yanacaq sərf edir.

"Lun" yalnız görünüşü ilə özünə hörmət yaradır. Onun korpusunun ön hissəsində, pilonda 8 mühərrik yerləşir. Onların ucluqları ekran effektini artırmaq üçün bucaq altında suya istiqamətlənib. Ekranoplanın füzelyajında üç cüt gəmi əleyhinə ZM-80 "Moskit" raketi quraşdırılıb. "Lun"un uzunluğu təxminən 74 metrdir. 44 metr uzunluğu və 550 kvadrat metr sahəsi olan qanadları 380 ton maksimum uçuş kütləsi olan cihazın kosmik görünüşünü tamamlayır.

Döyüş təyinatına gəlincə, onun üç ədəd "Moskit" raketi (yaylım atəşi ilə maksimal sürəti 2,8 Maxdır) bir aviadaşıyıcını məhv etmək üçün kifayətdir.

Ekranoplanlar SSRİ donanması üçün düşmən gəmilərini məhv etməyin vasitəsi kimi yaradılıb. "Lun"un ilk uçuşu 1985-ci ildə baş tutub. Böyük yükgötürmə, quru və buz üzərində uçmaq (həmçinin böyük yüksəkliklərdə uçmaq) qabiliyyəti ilə birlikdə yüksək sürəti və çevikliyi onun inanılmaz imkanlarını təmin edir.

"Lun" və "Orlenok" ekranoplanları raketlərin və desant qüvvələrinin çatdırılması üçün uyğunlaşdırılıb. "Orlenok" desant ekranoplanı kiçik ölçülü olub qoşunların və texnikanın sürətli daşınması üçün nəzərdə tutulub. SSRİ-nin dağılmasından sonra bu aparatların istehsalı dayandırılıb (həmin vaxta qədər 903 layihəsinin ikinci "Lun"u 95 faiz hazır idi) və döyüş qabiliyyətli "aviadaşıyıcı qatili" Xəzər sahilində yan aldı.

31
Zeytun yağı

Qızartmalar üçün hansı yağları seçməli: rus alim xəstəlik mənbəyi olan qidaları açıqladı

0
70 dərəcədən yuxarı temperaturda bizim orqanizmimizə lazım olmayan və uzun müddət istifadə zamanı onkoloji xəstəliklərə səbəb ola biləcək sərbəst radikallar meydana çıxır

BAKI, 6 avqust — Sputnik. Qızartmalar üçün kərə yağından istifadə etmək təhlükəli ola bilər. Bu barədə Sputnik radiosuna müsahibəsində qastroenteroloq, dietoloq, tibb elmləri namizədi İrina Berejnaya bildirib.

Onun fikrincə, ən yaxşısı ərzaqları quru tavada, ya da qril şəklində qızartmaqdır. Amma çoxları bunu kərə yağında etməyə üstünlük verirlər. Əgər kərə yağını təzə-təzə yemək təhlükəsizdirsə, ondan məhsulların qızardılması üçün istifadə etməmək daha yaxşıdır.

"Təzə kərə yağı müəyyən miqdarda tamamilə təhlükəsizdir. O, həmçinin xolesterin mübadiləsinə təsir baxımından özünü doğruldur. Qızardılmış məhsullara gəldikdə, burada kərə yağını istifadə etməmək daha yaxşıdır. 70 dərəcədən yuxarı temperaturda bizim orqanizmimizə lazım olmayan və uzun müddət istifadə zamanı onkoloji xəstəliklərə səbəb ola biləcək sərbəst radikallar meydana çıxır", – deyə İrina Berejnaya xəbərdarlıq edib.

Dietoloq deyib ki, yeməkləri hazırlamaq üçün quyruq yağından istifadə edə bilərsiniz, amma bu da ən yaxşı seçim deyil.

"Quyruq yağı öz strukturuna görə çox maraqlı məhsuldur. Həmçinin xolesterin mübadiləsinə mənfi təsir göstərmir. Bundan yeməklərin hazırlanmasında istifadə edilə bilər. Lakin uzun müddət istifadə edildikdə və yüksək temperaturda çox yüksək kalorili olacaq. Buna görə də eyni sərbəst radikalların meydana gəlməsi mümkündür. Ola bilsin, sərbəst radikallar kərə yağına nisbətdə daha az əmələ gələcək. Məhsulları zeytun yağında qızartmaq daha yaxşıdır, çünki bu, yüksək temperaturda sərbəst radikalların meydana gəlməsini təmin etməyən yeganə yağdır", – deyə dietoloq əlavə edib.

Xatırladaq ki, bu günlərdə həkim-dietoloq Andrey Bobrovski qafqazlıların uzunömürlülüyünün sirrinin manqalda bişmiş ətdə olduğunu demişdi. "Ətin qrildə və ya manqalda bişirilməsi ən dietik üsuldur. Digər üsullardan fərqli olaraq açıq manqalda bişirmə artıq yağları aradan götürür. Yağ bişdikdə əriyib axır. Tavada bişirilən zaman isə əksinə yağ yığılır və ətə hopur", - deyə Bobrovski bildirmişdi.

 

0
Əlaqədar
Yumurta yeyin, arıqlayın...
Adi göbələkdir, amma qanda şəkəri azaldar, mədə florasını bərpa edər
Gül plantasiyalarından kiçik şüşəyə: Qızılgüldən yağ necə alınır
Qafqaz uzunömürlülüyünün sirri - Hər şey kababla bağlı imiş
Buna da növbə çatdı - Şokolad ziyanlı imiş