Rusiya Hava-Kosmik Qüvvələrinin (HKQ) Tu-22M3 uzaqmənzilli bombardmançı-raketdaşıyanları, arxiv şəkli

Rusiya Qara dənizə tam nəzarət edir

138
Tu-22M3-ün keşik çəkməsi, sualtı qayıq təlimləri, suüstü gəmilərin torpedo atəşi - Rusiyanın Qara dənizdə keçirdiyi müxtəlif istiqamətli təlimlər NATO-nun hərəkətlərinə adekvat reaksiyadır.

BAKI, 21 may — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. Rusiya Silahlı Qüvvələri Qara dənizə etibarlı nəzarət edir, bu, regionda sabitliyin təminatıdır və ABŞ-ın müttəfiqlərinin fəallığına qanunauyğun cavabdır.

Rusiya Hava-Kosmik Qüvvələrinin (HKQ) iki Tu-22M3 uzaqmənzilli bombardmançı-raketdaşıyanı mayın 19-da Qara dənizin neytral suları üzərində beş saatlıq planlı uçuş həyata keçirərək ayrı-ayrı marşrutlar üzrə 4500 km məsafə qət edib. NATO ölkələrinin neytral sular üzərindəki təyyarələri bu zaman meydana çıxmayıb.

Rusiyanın uzaqmənzilli aviasiya pilotları mütəmadi olaraq Arktika, Şimali Atlantika, Sakit okean, Baltik və Qara dəniz üzərində uçuşlar həyata keçirirlər. Lakin həmin gün aktiv döyüş hazırlığı göydə, suyun üstündə və Qara dənizin dərinliklərində baş verirdi. Müxtəlif qruplaşdırmanın vahid plan üzrə, müəyyən məqsədlərlə inteqrasiya olunmuş vəzifələri yerinə yetirdiyini ehtimal etmək məntiqlidir.

Qara Dəniz Donanmasının "Admiral Makarov" və "Admiral Essen" adlı iki raket freqatı mayın 19-da dəniz poliqonlarında kompleks gəmi təlimləri keçirib, vahid və birgə vəzifələri yerinə yetirib. Kiçik qayıq əleyhinə "Muromets" və "Yeysk" gəmilərinin ekipajı şərti düşmənin sualtı qayığının axtarışı və izlənməsi, praktiki torpedo atışları üzərində işləyib. Qayıq əleyhinə gəmilərin düşməni rolunu dizel-elektrik submarini "Kolpino"oynayırdı. Üstəlik, həmin gün Qara Dəniz Donanmasının dəniz poliqonlarında "Rostov" gəmisində 636.3 layihəsinin içində "Kalibr" qanadlı raketləri olan ikinci sualtı qayığı da var idi. "Varşavyanka"lardan birincisi olan bu submarina Suriyada İŞİD yaraqlılarının Aralıq dənizi akvatoriyasında olan komanda məntəqələrinə raket zərbəsi endirməsi və hədəfləri məhv etməsi ilə məşhurdur.

Güc və vəsaitlər

Mayın 19-da Qara dənizdə və onun səmasında Rusiya Federasiyası aviasiya və donanmasının ən maraqlı qruplaşması yaranıb. Bu qruplaşma Hərbi Dəniz Qüvvələri və Hərbi Hava Qüvvələrinin regional qonşularının və okeanın o tayındakı çağırılmamış qonaqların rəngarəng müxtəlifliyi üzərində üstünlük təşkil edən parlaq döyüş tətbiqi taktikasını nümayiş etdirib. Əsas xüsusiyyətlərinə nəzər yetirək.

Rusiya və İtaliya həkimlərinin Berqamo hospitalında birgə işi, arxiv şəkli
© Photo : Ministry of Defence of the Russian Federation

Qara dəniz üfüqündə NATO-nun "Qara dənizə aid olmayan" gəmi və kəşfiyyat təyyarələrinin (bombardmançı) peyda olmasından fərqli olaraq, Rusiyanın döyüş hazırlığı planı inteqrasiya olunmuş işi dərhal, əyani və effektiv şəkildə əhatə edir. Burada mahiyyət, hətta fəaliyyət göstərən mütəxəssislərin və döyüş texnikasının sayında deyil, onun həyata keçirilməsi üzrə əməliyyat planında və texnoloji səviyyəsindədir.

Tu-22M3 raketdaşıyıcıları Qara dəniz üzərində bir neçə saat uçuş keçirdilər, 4000 km-dən çox məsafə qət etdilər, lakin şərqdən qərbə dəniz hamarlığı təxminən 1000 km (şimaldan şərqə və daha az) uzanır. Tu-22M3 ekipajına bütün akvatoriyanı keçmək üçün, təxminən, 30 dəqiqə vaxt lazımdır. Raketdaşıyanlar da döyüş patrulu rejimində "ellipslər cızıblar", öz silahlarının tətbiqinə hazır vəziyyətdə olublar. Bu nümayiş hər kəsə aydındır.

Oxvarı qanadı dəyişdirilmiş uzaq mənzilli çoxrejimli səsdən sürətli bombardmançı raketdaşıyan Tu-22M3 strateji və əməliyyat-taktiki aviasiya arasında yer tutur. Onun dünyada analoqu yoxdur.

1000–dən 2300 km/s-a qədər sürət diapazonunda, istənilən şəraitində, yerüstü və dəniz hədəflərini (aviadaşıyıcılarının qatili), idarə olunan raketlər və aviasiya bombalarını geniş spektrli yüksəkliklərdən məhv etmək üçün nəzərdə tutulub. Əsasən X-32, X-101 (və ya x-102-nüvə başlıqlı) qanadlı raketlərin və hipersəs raketlərinin havaya buraxılması üçün xaricə çatdırılmasına xidmət edir.

Modernləşdirilmiş Tu-22M3, dörd X-47M2 "Xəncər" raketlərini (maksimal döyüş yükü – 24 ton) dərhal göyə qaldıra bilər. May ayının əvvəlində Tu-22M3 gəmisindən xüsusi olaraq raket daşıyıcısının modernləşdirilmiş versiyası üçün yaradılmış yeni hipersəs raketi sınaqdan keçirilib.

11356 layihəsinin əsasən "Kalibr" raket kompleksləri ilə silahlanmış ("Oniks"lə də silahlana bilər) "Admiral Makarov" və "Admiral Essen" ən yeni raket freqatlarının manevrləri də az maraqlı deyil. Bu gəmilər 400 km-ə qədər məsafədə dəniz hədəflərini məhv edə bilər, quru hədəflərə atılmaq üçün təchiz olunmuş ZM–14 qanadlı raket isə düşmən obyektlərini 2500 km-ə qədər (Aralıq dənizinin böyük hissəsini və tamamilə Baltikyanı regionu əhatə etməklə) məsafədə vura bilər.

 Armeniya hospital gəmisinin məhv edilən yerin müəyyin olunması, arxiv şəkli
© Photo : Center for Underwater Research of the Russian Geographical Society

Döyüş təchizatı və idarəetmə vasitələri düşmənin suüstü gəmilərinə qarşı durmaq, havadan hücumu dəf etmək (çoxkanallı "Ştil-1" ZRK), submarinlərin (533 mm çaplı iki qoşalaşdırılmış torpeda aparatının) axtarışı və məhv edilməsi üçün nəzərdə tutulub. Freqatlar həmçinin Ka-27 helikopterləri ilə də təchiz olunub (hava kəşfiyyatı). Korpusun konstruksiyasında raketlərin və aviasiyanın zərbələrindən gəminin gizliliyini və qorunmasını artırmaq məqsədilə "Stels" texnologiyalarından istifadə olunur. Üzmə məsafəsi 4500 km-ə qədərdir, avtonomluğu isə 30 sutkadır. Qara dəniz Donanması bu gün 11356 layihəsinin üç freqatına malikdir və cəmi altı dənəsini (seriyanın ümumi dəyəri - 80 milyard rubla yaxındır) alacaq. Bu gəmilər nadir hallarda öz doğma bazalarına daxil olurlar, demək olar ki, həmişə Aralıq dənizində və hətta Hind okeanında döyüş xidməti aparırlar.

"Rostov" və "Kolpino" ekipajları mayın 19-da suüstü gəmiləri məğlub etdilər və sualtı düşmənin axtarışı və aşkarlanması üzrə birgə təlim keçdilər (alternativ olaraq axtarış, izləmə və hücuma çıxdılar). Üçüncü nəsil "Rostov" və "Kolpino" sualtı qayıqları Qara dəniz donanması üçün xüsusi olaraq inşa edilmiş altı seriyalı 636.3 "Varşavyanka" layihəsinin ikinci və altıncı submarinləridir. Hər birinin silahlanmasında yüksək dəqiqlikli "Kalibr" raketləri, 533 mm torpedo aparatları, minaları var. Raket silahları döyüş effektivliyini dəfələrlə təsdiqləyib. Yüksək səviyyəli gizliliyə malik olduğu üçün bu layihənin submarinlərini "qara dəlik" adlandırırlar. Dalmanın işçi dərinliyi 240 metrdir (limit - 300 metr). Sualtı səyahət məsafəsi 400 mildir. Suüstü sürət 17 dəniz mili, sualtı sürət 20 dəniz milidir. Avtonomluğu 45 gündür. Ekipaj 52 nəfərdir.

Yuxarıda qeyd olunan silah konfiqurasiyasından Qara dəniz rayonunda elə bir planlı "naxış" hörmək olar ki, ən əsas rəqibin belə gözünə az görünə bilməz. Tu-22M3 raketdaşıyanları, qırıcı aviasiya, suüstü gəmilər və submarinlər vahid döyüş orqanızmi kimi fəaliyyət göstərirdilər. Qanunauyğun olaraq sual yaranır: bütün bunlar may ayının 19-da döyüş hazırlığı planında nəyə görə meydana çıxıb?

Rusiya Federasiyasının məcburi gücləndirilməsi

Qara dəniz regionunda ABŞ və NATO hərbi-dəniz və hərbi hava qüvvələrinin əməliyyat fəallığının artması Rusiya Hava-Kosmik Qüvvələri və Hərbi-Dəniz Donanmasının adekvat reaksiyasına səbəb olur. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin 6-cı donanmasının Qara dənizdəki esminesləri müntəzəm olaraq ulduzlu-zolaqlı bayraq və qanadlı "Tomaqavk" raketlərini nümayiş etdirir. Bolqarıstan və Rumıniyada hərbi infrastruktur və maddi vəsait ehtiyatları, Alyans qüvvələrinin qəbulunun və operativ yerləşdirilməsinin təşkili üçün qabaqcıl koordinasiya mərkəzləri yaradılır. Bu yaxınlarda Câmpia Turzii rumın hava bazası ABŞ-ın strateji hücum silahlarının yerləşdirilməsi üçün platformaya çevrilib. Əvvəllər Tu-22M3 raketdaşıyıcıları Krıma Amerikanın raketdən müdafiə sisteminin yox, Rumıniyadakı raket əleyhinə müdafiə sisteminin yerləşdirilməsinə cavab olaraq göndərilib.

Rusiya Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının məlumatına görə, NATO ölkələri hərbi xərcləri 2016-cı ildən bu yana 130 milyard dollar artırıblar və 2024-cü ilə qədər daha 400 milyard dollar artırmaq niyyətindədirlər. Rusiyalı hərbçilərin qiymətləndirməsinə görə, manevr ssenariləri alyansın irimiqyaslı hərbi münaqişəyə məqsədyönlü şəkildə hazırlaşdığını göstərir. Moskva vəziyyətin inkişafını xüsusi diqqətlə müşahidə etməyə, hərbi-siyasi vəziyyətin qəfil kəskinləşməsindən sığortalanmağa – ordunu, aviasiyanı və donanmanı möhkəmləndirməyə məcburdur.

138
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan

Putindən Ərdoğanla bağlı xoş sözlər: "Belə etibarlı tərəfdaşla işləmək xoşdur"

90
(Yenilənib 10:23 23.10.2020)
Rusiya lideri: "Türkiyə prezidenti Ərdoğan müstəqil siyasət yürüdür: Qərara aldı ki, ölkəsinə müasir HHM sistemi lazımdır, dedi və S-400 aldı".

BAKI, 22 oktyabr - Sputnik. "Türkiyə prezidenti Ərdoğan müstəqil siyasət yürüdür: Qərara aldı ki, ölkəsinə müasir HHM sistemi lazımdır, dedi və S-400 aldı. Belə etibarlı tərəfdaşla işləmək xoşdur".

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bu sözləri Rusiya prezidenti Putin Valday klubunda onlayn çıxışı zamanı deyib.

"Ərdoğan dedi biz bunu reallaşdıracağıq, biz də elədik. Digər sahələrdə əməkdaşlıq edirik. Mən bilirəm ki, Ərdoğan müstəqil xarici siyasət yürüdür. Bütün təzyiqlərə baxmayaraq, biz onunla çox qısa zamanda “Türk axını” layihəsini reallaşdırdıq. Amma Avropa ilə indiyə qədər bunu edə bilmirik, illərdir mövzu çeynənir. Avropa elementar müstəqillik və suveren iradə göstərib ona xeyir gətirəcək "Şimal axını-2" layihəsini reallaşdıra bilmir. Biz öz milli maraqlarımızı başa düşərək Türkiyə ilə bunu tez bir vaxtda elədik", - deyə Putin vurğulayıb.

90
Əlaqədar
Putin: "Azərbaycan ərazilərinin itirilməsi vəziyyəti sonsuzadək davam edə bilməz"
Rusiya prezidenti: Minsk qrupu formatını bir az dəyişmək olar
Putin ümid edir ki, ABŞ Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasına kömək edəcək
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin

Putin ümid edir ki, ABŞ Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasına kömək edəcək

41
(Yenilənib 10:24 23.10.2020)
Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirləri növbəti dəfə bizə gəldilər. Ayın 23-də onlar Vaşinqtonda görüşəcəklər. Ümid edirəm ki, amerikalı tərəfdaşlarımız bizimlə birlikdə hərəkət edəcək və nizamlanmaya yardım göstərəcəklər.

BAKI, 22 oktyabr - Sputnik. "Ümid edirəm ki, ABŞ Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasına kömək edəcək".

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bunu Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Valday klubu forumunda onlayn çıxışı zamanı Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin sülh yolu ilə həllini şərh edərkən deyib. 

"Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirləri növbəti dəfə bizə gəldilər. Ayın 23-də onlar Vaşinqtonda görüşəcəklər. Mən çox ümid edirəm ki, amerikalı tərəfdaşlarımız bizimlə birlikdə hərəkət edəcək və nizamlanmaya yardım göstərəcəklər. Daha yaxşısına ümid edəcəyik", - deyə Rusiya prezidenti vurğulayıb.

41
Əlaqədar
Putin: "Azərbaycan ərazilərinin itirilməsi vəziyyəti sonsuzadək davam edə bilməz"
Rusiya prezidenti: Minsk qrupu formatını bir az dəyişmək olar
Vaşinqtonda Kapitoli binasına mənzərə, arxiv şəkli

ABŞ-da Qarabağla bağlı danışıqlar Pompeonun Ceyhun Bayramovla görüşünün vaxtı bilindi

0
(Yenilənib 10:28 23.10.2020)
Qeyd edək ki, daha əvvəl Pompeo bəyan edib ki, nazirlərdən yerlərdəki vəziyyətə dair məlumatları eşitmək istəyir və Dağlıq Qarabağda hərbi münaqişənin deeskalasiyası üçün yollar tapmağa çalışacaq

BAKI, 23 oktyabr — Sputnik. ABŞ Dövlət katibi Mayk Pompeo bu gün Azərbaycan və Ermənistan Xarici İşlər nazirləri ilə ayrı-ayrılıqda görüş keçirəcək. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu barədə Dövlət departamenti məlumat yayıb.

Məlumatda qeyd olunur ki, Pompeo Bakı vaxtı ilə saat 17:30-da Azərbaycan Xarici İşlər naziri Ceyhun Bayramov, saat 18:30-da isə Ermənistan Xarici İşlər naziri Zöhrab Mnatsakanyanla görüşəcək.

Qeyd edək ki, daha əvvəl Pompeo bəyan edib ki, nazirlərdən yerlərdəki vəziyyətə dair məlumatları eşitmək istəyir və Dağlıq Qarabağda hərbi münaqişənin deeskalasiyası üçün yollar tapmağa çalışacaq.

Sentyabrın 27-də saat 06 radələrində Ermənistan silahlı qüvvələri genişmiqyaslı təxribat törədərək cəbhəboyu zonada yerləşən Azərbaycan Ordusunun mövqelərini və yaşayış məntəqələrimizi iriçaplı silahlar, minaatanlar və müxtəlif çaplı artilleriya qurğularından intensiv atəşə tutub. Nəticədə cəbhə bölgəsində genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlar başlayıb. Düşmən tərəfindən Tərtər rayonunun Qapanlı, Ağdam rayonunun Çıraqlı və Orta Qərvənd, Füzuli rayonunun Alxanlı və Şükürbəyli, Cəbrayıl rayonunun Cocuq Mərcanlı kəndlərinin intensiv atəşə tutulması nəticəsində mülki şəxslər həlak olublar. Mülki infrastruktur obyektlərinə ciddi ziyan dəyib. Azərbaycan Ordusunun ön xətt bölmələri düşmənin bu təxribatının qarşısını almaq və qoşunların qarşıdurma xəttinə yaxın zonalarda yaşayan mülki əhalinin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə cavab tədbirləri görür.

Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, Azərbaycan Ordusunun uğurlu əks-hücum əməliyyatları nəticəsində Füzuli-Cəbrayıl istiqamətində Qaraxanbəyli, Qərvənd, Kənd Horadiz, Yuxarı Abdurrəhmanlı, Böyük Mərcanlı və Nüzgar kəndləri işğaldan azad edilib.

Oktyabrın 3-də isə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri strateji cəhətdən əhəmiyyətli daha bir yaşayış məntəqəsini - dövlət başçısının həmin gün Sugovuşan tarixi adını qaytardığı Madagiz kəndini azad edib. Həmin gün Tərtər rayonunun Talış kəndinin, Cəbrayıl rayonunun Mehdili, Çaxırlı, Aşağı Maralyan, Şəybəy və Quycaq kəndlərinin və Füzuli rayonunun Aşağı Əbdürrəhmanlı kəndinin azad edildiyi məlum oldu.

Oktyabrın 4-də Azərbaycan ordusu Cəbrayıl şəhərini və Cəbrayıl rayonunun doqquz kəndini - Karxulu, Şükürbəyli, Yuxarı Maralyan, Çərəkən, Daşkəsən, Horovlu, Dəcəl, Mahmudlu, Cəfərabadı azad edib.

Oktyabrın 5-də Azərbaycan ordusu Cəbrayıl rayonunun Şıxalıağalı, Məzrə və Sarıcalı kəndlərini azad edib.

Oktyabrın 9-da Hadrut qəsəbəsi, Çaylı, Yuxarı Güzlək, Gorazıllı, Qışlaq, Qaracallı, Əfəndilər, Süleymanlı, Sur kəndləri işğaldan azad edilib.

Oktyabrın 14-də Füzuli rayonunun Qaradağlı, Xatunbulaq, Qarakollu, Xocavənd rayonunun Bulutan, Məlikcanlı, Kəmərtük, Təkə, Tağaser kəndləri işğaldan azad edilib.

Oktyabrın 15-də Azərbaycan Ordusu tərəfindən Füzuli rayonunun Arış, Cəbrayıl rayonunun Doşulu, Xocavənd rayonunun Edişə, Düdükçü, Edilli, Çiraquz kəndləri işğaldan azad olunub.

Oktyabrın 16-da Xocavənd rayonunun Xırmancıq, Ağbulaq, Axullu kəndləri işğaldan azad edilib.

Oktyabrın 17-də Füzuli rayonunun Qoçəhmədli, Çimən, Cuvarlı, Pirəhmədli, Musabəyli, İşıqlı, Dədəli kəndləri və Füzuli şəhəri işğaldan azad olunub.

Oktyabrın 18-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Xudafərin körpüsünün üzərində Azərbaycan bayrağını qaldırıblar.

Oktyabrın 19-da Cəbrayıl rayonunun Soltanlı, Əmirvarlı, Maşanlı, Hasanlı, Alıkeyxalı, Qumlaq, Hacılı, Göyərçin Veysəlli, Niyazqulular, Keçəl Məmmədli, Şahvəlli, Hacı İsmayıllı, İsaqlı kəndləri azad edilib.

Oktyabrın 20-də Füzuli rayonunun Dörd Çinar, Kürdlər, Yuxarı Əbdülrəhmanlı, Qarğabazar, Aşağı Veysəlli, Yuxarı Ayıbasanlı, Cəbrayıl rayonunun Səfərşa, Hasanqayda, Fuğanlı, İmambağı, Ağtəpə, Yarəhmədli, Daş Veysəlli, Xocavəndin Ağcakənd, Mülküdərə, Daşbaşı, Günəşli (Noraşen), Çinarlı (Vəng), Zəngilan rayonunda Havalı, Zərnəli, Məmmədbəyli, Həkəri, Şərifan, Muğanlı kəndləri və Zəngilan şəhəri azad edilib.

Oktyabrın 21-də Füzuli rayonunun Gecəgözlü, Aşağı Seyidəhmədli, Zərgər kəndləri, Cəbrayıl rayonunun Balyand, Papı, Tulus, Hacılı, Tinli kəndləri, Zəngilan rayonunun Mincivan qəsəbəsi, Xurama, Xumarlı, Sarıl, Babaylı, Üçüncü Ağalı, Hacallı, Qırax Müşlan, Üdgün, Turabad, İçəri Müşlan, Məlikli, Cahangirbəyli, Baharlı kəndləri işğaldan azad edilib.

Oktyabrın 22-də Füzuli rayonunun Mollavəli, Yuxarı Rəfədinli, Aşağı Rəfədinli, Cəbrayıl rayonunun Sirik, Şıxlar, Məstəlibəyli, Dərzili kəndləri, Zəngilanın Kolluqışlaq, Malatkeşin, Kənd Zəngilan, Genlik, Vəliqulubəyli, Qaradərə, Çöpədərə, Tatar, Tiri, Əmirxanlı, Qarqulu, Bartaz, Dəlləkli kəndləri və Ağbənd qəsəbəsi işğaldan azad olunub.

0
Teqlər:
Ceyhun Bayramov, Mayk Pompeo, ABŞ, Azərbaycan, erməni təxribatı, Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi
Mövzu:
Azərbaycan və Ermənistan arasında müharibə
Əlaqədar
Putin ümid edir ki, ABŞ Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasına kömək edəcək
Rusiya prezidenti: Minsk qrupu formatını bir az dəyişmək olar
Ərdoğan Ruhaniyə: Qarabağ məsələsində işğala məruz qalanla işğalçını ayırd etmək önəmlidir
Putin: "Azərbaycan ərazilərinin itirilməsi vəziyyəti sonsuzadək davam edə bilməz"
“Müharibə döyüş meydanında aparılmalıdır – dinc əhaliylə yox”: Türkiyənin Baş Ombudsmanı