Raket buraxılışı

Bu "Sirkon" Rusiyanın rəqiblərinə baha oturacaq: onu uçuş zamanı heç vura bilməz

128
(Yenilənib 20:03 16.04.2020)
Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin hərbi gəmilərində və sualtı qayıqlarında quraşdırılmış hipersəs raket sistemləri dəniz döyüş taktikasını və dünya okeanındakı güc balansını köklü şəkildə dəyişdirəcək.

BAKI, 16 aprel — Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi, Sputnik. Rusiya Federasiyasının müdafiə sənayesindəki mənbənin "Rossiya Seqodnya" informasiya agentliyinə verdiyi məlumata görə, "Sirkon" hipersəs raketinin nüvə sualtı qayığından ilk sınaq atışları 2024-2025-ci illərə planlaşdırılır.

"Sirkon" raketlərinin beşinci nəsil nüvə sualtı qayıqlarına quraşdırılması planlaşdırılır. Bu raketlər "Qranit" və "Oniks" komplekslərinin gəmi əleyhinə raketlərini əvəz edəcək. Suüstü hərbi gəmilər isə plana uyğun olaraq bu hipersəs silahı daha tez – 2022-ci ildə alacaqlar. Bəlkə də bundan da tez. Gəmi əleyhinə "Sirkon" raketinin Admiral Qorşkov freqatından gələcək sınaq atışları onun kütləvi istehsalını daha da yaxınlaşdırır.

Bu texnologiya sahəsində Rusiya dünyanın ən inkişaf etmiş ölkələrini qabaqlayıb. Raketin sınaqları 2016-cı ilin yazından bəri davam edir və 2017-ci ilin aprelində "Sirkon" səs sürətini səkkiz dəfə aşıb. Bu raketlərin 9 Max sürətində (səs sürətindən doqquz dəfə daha sürətli) uçacağı və hədəfləri 1000 kilometrdən çox məsafədə vuracağı məlumdur. Təsadüfi deyil ki, ABŞ-da bu raketi nüvə təhlükəsindən qorunmaq üçün "asimmetrik" silahın yaradılması işində "kvant sıçrayışı" adlandırıblar. Pentaqon isə öz sualtı qayıqları üçün hipersəs raketlərini yalnız 2028-ci ilə əldə etməyi planlaşdırır.

Mövcud və perspektivli raketdən müdafiə sistemləri doqquz Max (10789 km/saatdan çox) sürəti ilə uçan 3M22 "Sirkon" raketinin qarşısını ala bilmirlər. Hipersəs silahlar 21-ci əsrdə müharibənin gedişatını və nəticəsini müəyyən edəcək texnologiyalardır.

"Sirkon" hipersəs raketləri sadə və çətin hava şəraitində gecə və gündüz stasionar yerüstü və dəniz hədəflərini (idarəetmə mərkəzlərini, arsenalları, hava limanlarını və liman qurğularını) məhv etmək üçün nəzərdə tutulmuş yüksək dəqiqlikli "Kalibr" qanadlı raketlərin geniş imkanlarını tamamlayacaq.

Döyüş istifadəsi

"Sirkon" hipersəs raketi yalnız mövcudluğu ilə müdafiə taktikasında və texnologiyalarında əsaslı dəyişiklikləri diktə edir. Bu raket Rusiyanın ərazi sularından təhlükəsiz məsafənin böyüməsini təmin edir, manevr üçün əməliyyat sahəsini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.

Hərbi qarşıdurma vəziyyətində potensial düşmənin aviadaşıyıcı gəmi qrupları "Sirkon" raketinin atəş sahəsindən kənarda – yəni Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin gəmilərindən və sualtı qayıqlarından 1000 km-dən çox aralı məsafədə durmalı olacaqlar. Göyərtə aviasiyasının isə sadəcə əməliyyat ərazisinə qədər məsafəni qət etmək və gəmiyə qayıtmaq üçün kifayət qədər yanacaq olmaya bilər. Perspektivdə (2025-ci ildən sonra) göyərtəsində "Sirkon" raketləri olan Rusiya sualtı qayıqlarının yüksək görünməzlik xüsusiyyəti dünya okeanının istənilən yerində potensial düşmənin aviadaşıyıcı qruplarını zəiflədəcək.

Plazma buludunda görünməyən "Sirkon" düşmənin hava hücumundan müdafiə zonasını bir neçə saniyəyə keçir, hava hücumundan müdafiə sistemlərinin onu aşkar etməyə və zərbəni dəf etməyə vaxtı çatmır. Britaniya mediasında artıq bu yeni silahla bağlı narahatlıq ifadə edilib. Misal üçün, Kral Hərbi Dəniz Qüvvələrinin müasir hava hücumundan müdafiə sistemləri sürəti 3700 km/saatdan çox olmayan hava hədəflərini vurmağa qadirdir. Britaniyalı müşahidəçilərinin fikrincə, Rusiyanın "Sirkon" raketi "bir zərbə ilə Britaniyanın dəyəri altı milyard funt-sterlinq olan iki yeni aviadaşıyıcı gəmisini məhv etmək" qabiliyyətinə malikdir.

Həqiqətən də hipersəs raketinin böyük kinetik enerjisi "Arleigh Burke" tipli gəmini "iki yerə bölməyə" imkan verir. Bu effekt hətta Rusiya və Hindistanın birgə yaratdığı "BrahMos" qanadlı raketinin sınaqları zamanı müşahidə edilib.

"Sirkon" raketlərini uçuş zamanı heç bir silah vura bilməz. Rusiyanın hipersəs silahlarının dünyada rəqibi yoxdur. Bunu hətta Amerikanın "RAND Corporation" tədqiqat mərkəzi də etiraf etməyə məcbur qalıb. Üstəlik, "Sirkon" çağırış yox, cavabdır. Pentaqon isə bu sahədə geriliyini etiraf edir.

Yüksək texnologiyalar

"Sirkon" raketinin xüsusiyyətlərinin bir çoxu gizli saxlanılır. Açıq mənbələrdən raketin uzunluğunun təxminən 6 metr, döyüş başlığının ağırlığının 300 kq olduğu məlumdur. Bu raketin atışı üçün "3S-14" universal atəş sistemindən istifadə olunur. Bu sistemin köməyi ilə "Qranit" və "Oniks" gəmi əleyhinə raketləri də buraxılır.

"Sirkon" bir sıra elmi və texniki problemlərin öhdəsindən gəlməyin hesabına yaradılıb. Raketin mühərriki atmosfer oksigenindən oksidləşdirici vasitə kimi istifadə edir. Hipersəs cihazı adi reaktiv mühərrikin və adi yanacağın köməyi sürətləndirmək mümkün deyil. Buna görə də enerji intensivliyi 20 faiz daha çox olan yeni "Desilin-M" yanacağını yaratmaq lazım olub.

Hipersəs raketlər yüksək temperaturda (1500 °C qədər) plazma buludunda uçur. Bu temperaturda alüminium və maqnezium əriyir, istiliyədavamlı polad öz xüsusiyyətlərini itirir. Buna görə də özütuşlama sistemi hədəfi görməlidir, radioelektron avadanlıqlar sabit işləməlidir. Mürəkkəb trayektoriyalarda raketinin idarəetməsini və funksiyalarını saxlamaq üçün onun konstruksiyasında berillium ərintilərdən, yeni ablativ materiallardan, bor və karbon liflərinə əsaslanan kompozitlərdən və digər kosmik texnologiyalardan istifadə olunub.

Hipersəs kompleksin yaradıcısı Taktiki Raket Silahları Korporasiyasının bir hissəsi olan Maşınqayırma Elmi İstehsalat Birliyidir. Qeyd edim ki, "Sirkon" sıfırdan yaradılmayıb. O, "BrahMos" layihəsinin davamıdır. Bu proses dayanmır: Rusiyanın Dövlət Silahlanma Proqramı 2018-2025-ci illərdə hipersəs silahların, ağıllı robot sistemlərinin, yeni fiziki prinsiplərə əsaslanan silahların perspektivli nümunələrinin yaradılmasını ehtiva edir.

Lakin görünür ki, yüksək texnologiyalı silahlar sahəsində liderlik Rusiyanın əsas məqsədi deyil. Məsələn, Rusiyanın Xarici İşlər naziri Sergey Lavrov aprelin 14-də Moskvanın Vaşinqtonla yeni perspektivli layihələr, o cümlədən hipersəs silahlar barədə dialoqa açıq olduğunu bildirib. Lakin hələ ki, cavab gəlməyib. Yüksək texnologiyalı silahlar uğrunda elan edilməmiş yarış davam edir.

128
Əlaqədar
""Su-35" və "MiQ-35"in Azərbaycana tədarükü hava məkanında üstünlüyümüzü artıracaq"
ABŞ rəqiblərinin müdafiə sistemini "dəlmə-deşik" edəcək - Asiyada vəziyyət dəyişəcək
Şimali Koreya yenə raket sınaqları aparıb
Pentaqonun etirafı planetə baha oturacaq: daha dəhşətli silah gəlir
Məcburi tədbir: Rusiya sakitcə "Xəncər"in tozunu silir
Spartak FK-nın oyunçusu Ayaz Quliyev, arxiv şəkli

Azərbaycan əsilli futbolçuya cəza: öncə ikinci komanda, sonra isə icarə

0
(Yenilənib 02:24 26.05.2020)
"Spartak" klubunun Azərbaycan əsilli futbolçusu baş məşqçini əvəz edən Vladimir Çipzanoviçin hər göstərişinə bir mız qoyub. Rəhbərlik isə buna göz yuma bilməyib

BAKI, 26 may – Sputnik. Yarımmüdafiəçi Ayaz Quliyev Moskvanın “Spartak” klubunun ikinci komandasına keçirilib.

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə paytaxt klubu məlumat yayıb.

Bildirilir ki, Azərbaycan əsilli futbolçunun fiziki hazırlıq üzrə məşqçi Vladimir Çipzanoviçlə sözü düz gəlməyib. Sonuncu hazırda iki həftəlik karantində saxlanan baş məşqçi Domeniko Tedeskonun əvəzinə komandaya rəhbərlik edir. Ayaz Quliyevin Çipzanoviçin bütün göstərişlərinə şübhə ilə yanaşaraq intizamı pozduğu deyilir.

Bu səbəbdən komanda rəhbərliyi oyunçunu mövsümün sonunadək “Spartak-2”yə göndərməyi, sonra isə hansısa kluba icarəyə verməyi düşünür.

23 yaşlı Ayaz Quliyevin əvəzinə isə əsas komandada yarımmüdafiəçi Konstantin Şiltsov oynayacaq.

Qeyd edək ki, Quliyev ötən il piyadanı döyməsi ilə yadda qalmışdı. Onu bu hərəkətinə görə 4 ay müddətinə sürücülük vəsiqəsindən məhrum etmişdilər. 

0
Əlaqədar
Holland ulduz yenidən "Qalatasaray"da
Azərbaycan millisinin yarımmüdafiəçisi Bundesliqanın tövsiyəsini pozdu
Futbol klubundan cəsarətli addım: azarkeşləri görün nə ilə əvəz etdi
UEFA Azərbaycan futbolunu üzərinə götürüb – Klublarımıza növbəti yardım
Üçüncü türk: Onu "Barselona" ilə bağlayırlar

Rusiya universal desant gəmiləri tikir: müqaviləni pozan fransızlara meydan oxuyurlar

5
(Yenilənib 01:56 26.05.2020)
2014-cü ildə Fransa tərəfi Rusiya HDD üçün “Mistral” tipli iki vertolyotdaşıyanın tikintisi üzrə müqaviləni pozduqdan sonra rusiyalı mütəxəssislər yeni layihələr qurmaqda xeyli yol qət etdilər və indi fransızları bir sıra parametrlərdə geridə qoymaq niyyətindədirlər

BAKI, 26 may – Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. Müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi və yüksək texnologiyalı silahların yaradılması sahəsində Rusiya xarici partnyorlarından asılı deyil, bunu Rusiya Hərbi Dəniz Donanmasının maraqlarına cavab verən müasir gəmi tikintisinin keyfiyyəti və sürəti də sübut edir.

RF Müdafiə Nazirliyi və Kerç gəmi tikintisi zavodu “Zaliv” ilk iki universal desant gəmisinin (UDG) tikintisi barədə müqavilə imzalayıblar. KİV-in məlumatına görə, razılaşmanın qiyməti təxminən 100 milyard rubldur. Çox güman ki, əsas UDG-nin tikintisinə yayda başlanacaq. Onun layihəsi Zelenodolsk layihə-konstruktor bürosunda hazırlanıb.

Rusiyanın Hərbi Dəniz Donanmasında bu tip gəmi indiyədək olmayıb. Fransız “Mistral”larının rus analoqları HDD-yə Dünya okeanının uzaq rayonlarında operativ şəkildə peyda olmağa imkan verəcək. Əsas UDG donanmanın hərbi bölməsinə 2026-cı ilədək daxil olmalıdır, bundan sonra isə seriya istehsalına başlana bilər. Layihənin taleyi ümumilikdə 2027-ci ilədək Silahlanma üzrə Dövlət Proqramı ilə təyin edilir.

Rusiya Hava-Kosmik Qüvvələrinin (HKQ) Tu-22M3 uzaqmənzilli bombardmançı-raketdaşıyanları, arxiv şəkli
© Sputnik / Maksim Blinov

Rusiyanın Suriyadakı hərbi əməliyyatları 15000-25000 ton subasma qabiliyyətinə malik iri desant gəmilərinin əhəmiyyətini təsdiq etdi. Gəmi tikintisinin bu sektoruna ən yüksək səviyyədə diqqət ayrılır – Prezident Vladimir Putin 2020-ci il yanvarın 9-da Sevastopoldakı Naximov adına Qara dəniz ali hərbi dəniz məktəbinə baş çəkdi, HDD-nin inkişafına həsr olunmuş ekspozisiya və uzaq dəniz zonası UDG-nin bəzi xarakteristikaları ilə tanış oldu.

Bir müddət əvvəl RİA Novosti-nin Müdafiə Sənayesi Kompleksindəki mənbəsi bildirmişdi ki, 2020-ci ildə Kerçdə göyərtəsində 16 vertolyotu daşımaq gücünə malik iki universal desant gəmisinin tikintisinə başlanacaq. Digər məlumatlara görə, Rusiya Müdafiə Nazirliyi UDG-nin göyərtəsində 20-dən artıq ağır vertolyot yerləşdirməyi planlaşdırır, gəmilərin desant katerləri üçün dok kameraları olacaq və onlar 900-dək standart silahlanmış dəniz piyadasını döyüş nöqtəsinə çatdıra biləcək. Məlumatların müxtəlifliyi onunla izah olunur ki, bir neçə dəyərli layihə arasında qızğın rəqabət gedir, bu da ki donanmanın xeyrinədir. 2014-cü ildə Fransa tərəfi Rusiya HDD üçün “Mistral” tipli iki vertolyotdaşıyanın tikintisi üzrə müqaviləni pozduqdan sonra rusiyalı mütəxəssislər yeni layihələr qurmaqda xeyli yol qət etdilər və indi fransızları bir sıra parametrlərdə geridə qoymaq niyyətindədirlər.

Hərbi gəmi

Gəmi mürəkkəbdir. UDG-nin təyinatı hərbi vertolyotların iştirakı (gəmi aviaqrupu) ilə desant əməliyyatı zamanı dəniz yolu ilə (min mil) qoşunları və texnikanı daşıyaraq təchiz olunmamış sahilə çıxarmaqdır. Gəmi mina və tor maneələr, rəqibin sualtı gəmilərini izləmə sisteminə malik hidroakustik buylar quraşdırmaq imkanına malikdir. Texnoloji cəhətdən desantın üfüqarxası çıxarılması da mümkündür (üzən zirehli texnika dok kameradan sahil xəttindən xeyli uzaqda çıxır, üzməyən isə - sahilə desant katerləri ilə çıxarılır).

UDG-nin göyərtəsində qoşun və güc qruplaşmasının operativ qərargahını, təxminən 1000-dək desantçını, zərbə və nəqliyyat vertolyotlarını (üst tikililərin anqarlarında və göyərtənin altında), hücum və desant katerlərini (vaterxətdən yuxarıda quru dok göyərtəsində), 76 mm-lik universal artilleriya (özünümüdafiə və rəqibin desantəleyhinə obyektlərinə atəş açmaq üçün), zenit özünümüdafiə vasitələri («Панцирь-МЕ» tipli modullar), eləcə də dəniz piyadalarının zirehli texnikasını (ən azı 50 BMP (ZPM) və 10 tank), kifayət qədər sursat (bütün qruplaşmanın bir neçə sutkalıq hərbi əməliyyatlarına çatacaq qədər) yerləşdirmək gərəkdir.

İlkin olaraq ehtimal edilirdi ki, Rusiyanın UDG-sinin aviaqrupu “Mistral”dakından çox olacaq (yəni 16 vertolyotdan çox) və güclü özünümüdafiə vasitələrinə (artilleriya və HHM də daxil olmaqla) malik olacaq . Bu gəmi üçün Rusiyanın zərbə Ка-52К «Катран», gəmi əleyhinə Ка-27, hərbi-nəqliyyat Ка-29 və radiolokasiya gözətçisi Ка-31 kimi əla göyərtə vertolyotları var. Amerikanın  Military Watch nəşri isə yazmışdı ki, Rusiya UDG-nin göyərtəsində şaquli uçuş qırıcıları - Як-141-in xələfləri – peyda ola bilər.

Gəmi inteqrasiya edilmiş taktiki və operativ taktiki hərbi idarəetmə sisteminə malik olmalıdır. Vəzifələrin uğurla yerinə yetirilməsi üçün UDG-nin müasir RLS-ə, naviqasiya kompleksinə, radioelektron mübarizə sistemi və sualtı diversiya qüvvələrinin aşkarlanması üçün vasitələrə də ehtiyacı var. Bütün sadalanan funksiyalar nəhəng ölçüləri və subasmanı, güclü mühərrik qurğusunu tələb edir. Krım gəmilərinin dəqiq xarakteristikaları hələ bəlli deyil, ancaq məsələn, rəqabətqabiliyyətli layihələrdən biri olan Krılov adına Dövlət Elmi Mərkəzinin «Priboy» UDG-sinin korpusunun uzunluğu 200 metr, vaterxətdə eni 34 metr, subasımı isə təxminən 23 min ton idi. ABŞ-da analoji “Amerika” tipli gəmilərin tam subasımı 45 min tondur (aviadaşıyıcılar kimi).

İstehsal bazası

Kerçin “Zaliv” zavodunun hərbi gəmi tikintisində kifayət qədər təcrübəsi var və o, “Krım Mistralı” layihəsinin dəmir variantının gerçəkləşdirilməsi üçün bütün texniki imkanlara malikdir. Quru dokun uzunluğu 360, eni 60 metrdir, UDG üçün çatar, hələ artıq da qalar. “Zaliv” 300 metr uzunluğu və 150 min ton subasımı olan gəmi tikməyə qadirdir. Bu, Avropanın lazımi avadanlığa və yüksək səviyyəli peşəkarlara malik ən nəhəng gəmi tikintisi müəssisələrindən biridir. Gəmilərin suya salınmasından sonra tikintisinin yekunlaşdırılması xüsusi kranla təchiz olunmuş iki dərinsulu körpünün üzərində həyata keçirilir. Bir müddət əvvəl Krım rəhbərliyi Kerçdəki “Zaliv” zavodunun universal desant gəmisinin tikintisi üçün hazır olduğunu təsdiq edib.

Ruriyanın Hərbi Dəniz Donanmasında böyük desant gəmilərinin (BDG) sayı da çox deyil və onlar zamanın tələbinə tam cavab vermir. Məsələn, 775 və 1171 layihələri üzrə BDG-lər 1974-1991-ci illərdə Polşanın Qdansk doklarında tikilmişdi. Sözsüz ki, HDD-nin bu sahəsində texnoloji inqilab gözlənilir -  Rusiyanın 2027-ci ilədək Silahlanma üzrə Dövlət Proqramına 19 trilyon rubl ayrılması gözlənilir, müasir okean HDD-nin tikilməsi isə Rusiya Federasiyasının müdafiə qabiliyyətinin inkişafının əsas istiqamətlərindən biridir.

5
Əlaqədar
Rusiya yeni silahını sınaqdan keçirdi: insana çox az ehtiyacı var
100 milyon dollarlıq paradoks və ya F-35-in quyruğu niyə qopur
“Bumeranq”ın ixrac potensialı – $ 1 mlrd: Rusiya platforması nə ilə unikaldır
Rusiyanın beşinci nəsil qırıcıları sınaqlardan üzüağ çıxıb
“Sarmat” uçmağa hazırlaşır: yeni “Şeytan” Rusiyanın nəyinə lazımdır?