Türkiyəni ilin axırına qədər çətin günlər gözləyir

44
(Yenilənib 11:57 26.08.2015)
Politoloq İlqar Vəlizadə: “Türkiyə ətrafında baş verən proseslər gələcək seçkilərə bilavasitə təsir göstərəcək”

Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan parlament sədri İsmət Yılmazla üç saat davam etmiş görüşdən sonra ölkədə növbədənkənar parlament seçkilərinin keçirilməsi haqqında qərar verib. 

Türkiyə Konstitusiyasına əsasən, koalisiya hökuməti qurmaq üçün seçkilərdə qələbə qazanmış partiya liderinə mandat verildikdən sonra 45 gün ərzində hökumətin qurulmadığı halda növbədənkənar seçkilər keçirilir. 

Seçkiqabağı dövrdə ölkəni hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) və kürdyönümlü  Xalqların Demokratiyası Partiyasının (HDP) üzvlərindən yaradılacaq müvəqqəti hökumət idarə edəcək. Digər iki partiya – Cümhuriyyət Xalq Partiyası (CHP) və Milliyyətçi Hərəkat Partiyası  (MHP) müvəqqəti hökumətdə təmsil olunmaqdan imtina ediblər. Onların müvəqqəti hökumətdəki yerini heç bir partiya üzvü olmayan nazirlər tutacaq. Politoloq İlqar Vəlizadə Türkiyədə  keçiriləcək növbədənkənar parlament seçkiləri ilə bağlı “Sputnik”in suallarını cavablandırıb.

- Türkiyə bu seçkilərə çox ağır bir dönəmdə gedir, belə bir dönəmdə növbədənkənar parlament seçkiləri ölkədəki siyasi vəziyyətə necə təsir edəcək?

—  Türkiyə ətrafında baş verən bütün proseslər keçirilən seçkilərə bilavasitə təsir göstərəcək.  Türkiyənin İŞİD-ə qarşı koalisyanın fəaliyyətinə qoşulması eyni zamanda kürd hərbi birləşmələrinə qarşı aparılan hərbi əməliyyatlar bilavasitə seçkilərə təsir göstərəcək.Yəqin ki, partiyalar öz siyasi ritorikasında müəyyən dərəcədə dəyişiklik edəcəklər. Düşünürəm ki, bu səfər siyasi ritorika daha sərt və kəskin olacaq. Siyasi mübarizələr isə daha ciddi və gərgin şəraitdə keçəcək. Bu isəTürkiyə cəmiyyətinə heçdə müsbət təsir etməyəcək. Çünki, hazırda Türkiyə daxilində ciddi problemlər yaşanır, xüsusilə milli valyutanın məzənnəsinin dollara və avroya nisbətdə aşağı düşməsi bir çox sosial-iqtisadi problemlərin gərginləşməsinə gətirib çıxarır. Çox güman ki, siyasi partiyalar seçiciləri öz tərəflərinə çəkmək üçün bu amildən də istifadə edəcəklər.

- Türkiyənin şərqində xüsusəndə kürd ərazilərində seçkiləri fövqəladə vəziyyət elan edərək keçirmək istəyirlər, buna münasibətiniz necədir?

—    Türkiyənin şərqində baş verənlər onu göstərir ki, bu ərazilərdə seçkilərin dinc şəraitdə keçməsinə çox böyük əngəllər var. Bu yaxınlarda Bakı-Ərzurum qaz kəmərində partlayışla bağlı məlumat əldə etdik. Əlbəttə, bu tip teror aktlarının sayı aratacaq. Burada fəaliyyət göstərən kürd hərbi birləşmələri insanları seçki məntəqələrindən uzaq tutmağa cəhd göstərməklə seçkilərə əngəl törətməyə çalışacaqlar. Həmin bu bölgədə fəal olan siyasi partiyalar xüsusi olaraq Xalqların Demokratiyası Partiyası bu vəziyyətədən istifadə etməyə cəhd göstərəcəklər. Ona görədə bütün bunları nəzərə alaraq atılan addım məqsədə və məntiqə uyğun bir addım ola bilər. Çünki insanların təhlükəsizliyi hər şeydən üstündür. Belə bir vəziyyətdə isə fövqəl metodlarla yaxudda fövqəl tədbirlərlə bu gərginliyi bir qədər azaltmaq olar.

- Bəzi təhlilçilərin fikrincə AKP gözlənilənlərin əksinə olaraq növbəti seçkilərdə səs itirə bilər, siz nə deyə bilərsiz bu haqda?

—    Hazırda yaşanan sosial-iqtisadi gərginlik, əlbəttə hakim partiyanın xeyrinə deyil. Lakin, birmənalı olaraq AKP-in bütün səslərini itirəcəyini demək çətindir. Çünki, burada bir çox şey siyasi texnologiyadan və siyasi ritorikadan asılıdır. Əgər AKP fəalları seçiciləri inandıra bilsələr ki, bütün bu problemlər ondan irəli gəlir ki, digər müxalifət partiyaları ilə bu müddət ərzində ortaq məxrəcə gəlinməyib. Bu vəziyyətdə isə əsas günahkarlar məhz bu müxalifət partiyalarıdır. Onda ola bilər ki, AKP hətta əlavə xal da qazana bilər. Əgər bunu edə bilməsələr, onda onlar doğurdan da səs itirəcəklər. Bir neçə ay bundan qabaq yaranan siyasi böhran daha ciddi fəsadlarla davam edə bilər. Hər halda Türkiyəni ilin axırına qədər çətin günlər gözləyir. Siyasi gərginlik artır və bunun çox ciddi fəsadlarla nəticələndiyini görürük. Belə bir vəziyyətdə bəzi regionlarda xüsusi olaraq cənubi-şərqi Anadoluda vətandaş qarşıdurması elementləridə özünü göstərir. Bu həm Türkiyənin siyasi elitası, həm də qonşuları üçün bir siqnaldır. Güman edirik ki, seçkilərdə iştirak edən aparıcı siyasi qüvvələr bunu dərk edərək münasibətləri vəziyyətin daha da gərginləşməsinə gətirib çıxarmayacaqlar.

Qeyd edək ki, 7 iyunda keçirilmiş seçkidə 13 ildir iqtidarda olan AKP təkbaşına hökumət qurmaq üçün lazım olan 276 mandatı qazana bilməyib. Prezident Ərdoğan yeni hökuməti qurması üçün 9 iyulda AKP lideri Əhməd Davudoğluna səlahiyyət verib. AKP ilə ana müxalifətdəki  CHP və MHP arasında koalisiya qurmaq istiqamətində danışılar uğursuz olub.

44
Teqlər:
Ədalət və İnkişaf Partiyası, AKP, İŞİD, Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Türkiyə