Laçın rayonunda Azərbaycan-Türkiyə birgə təlimi

Həftənin siyasi ab-havası: Hərbi təlimlər İrandan Qarabağa daşınan naməlum yüklər

9043
(Yenilənib 23:03 11.09.2021)
Həftəyə damğasını vuran hadisə İranın Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti nəzarəti altında olan Azərbaycan ərazilərinə qaçaqmalçılıq yolu ilə naməlum yükləri daşıması və Azərbaycan tərəfinin bunu müşahidə etməsi olub.

Laçın rayonunda Azərbaycan-Türkiyə birgə təlimləri

Sentyabrın 6-sı Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında bağlanmış hərbi sahədə əməkdaşlıq haqqında sazişə əsasən Laçın rayonunda birgə döyüş atışlı taktiki təlim başlayıb. Azərbaycan və Türkiyə hərbçilərinin iştirakı ilə keçirilən təlimdə əsas məqsəd döyüş əməliyyatlarının aparılması zamanı qarşılıqlı fəaliyyətin və döyüş uzlaşmasının təkmilləşdirilməsinə, o cümlədən komandirlərin hərbi qərar qəbuletmə və bölmələri idarəetmə bacarıqlarının inkişaf etdirilməsinə yönəldilib.

Təlimdə müasir döyüş texnikası və digər hərbi vasitələrin çətin relyef şəraitində istifadə etmə vərdişlərinin artırılmasına xüsusi diqqət yetirilib.

TurAz Şahini - 2021

Sentyabrın 7-si Azərbaycan və Türkiyə hərbi təyyarələri döyüş uçuşları keçirib. Hərbi təyyarəçilər birgə əməliyyat çərçivəsində şərti düşmənin hava hücumundan müdafiə vasitələrini, strateji obyektlərini və bu obyektləri müdafiə edən təyyarələrini məhv ediblər.

Azərbaycanın hərbi qulluqçusu iki erməni ilə dəyişdirilib

Sentyabrın 7-si Ağdərədə tutulan Azərbaycan hərbi qulluqçusu Cəmil Babayev Azərbaycanda saxlanan iki erməni əsgərlə dəyişdirilib.

Dəyişdirilmə prosesi Qarabağdakı Rusiya sülhməramlı kontingentinin komandiri, general-leytenant Rüstəm Muradov iştirakı ilə baş tutub.

Paşinyan Qafqazda kommunikasiyaların açılmasını istəyir

Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan sentyabrın 8-i hökumətin iclasında bildirib ki, Ermənistan regionda kommunikasiyaların açılması məsələsində qətiyyətlidir.

Paşinyan xatırladıb ki, avqustun 24-ü parlamentdə 5 illik proqramı təqdim edərkən qeyd edib ki, qonşu ölkələrlə münasibətlərin nizamlanması və dərinləşdirilməsi Ermənistan hökumətinin əsas iş istiqamətlərindən biridir. Onun sözlərinə görə, Ermənistan üçün Rusiya və İranla dəmiryolu əlaqəsinin qurulması olduqca önəmlidir. Bu məsələnin həlli üçün üçtərəfli formatda (Ermənistan, Rusiya, Azərbaycan) müzakirələr aparılır.

"Bakının Naxçıvanla da əlaqə qurmaq istədiyini anlayaraq, konkret nəticələr əldə etmək üçün səy göstərməyə qərarlıyıq və hazırıq", - deyə Ermənistanın Baş naziri bildirib.

Paşinyan qeyd edib ki, Azərbaycanla sərhədin delimitasiya və demarkasiyası məsələsi də olduqca önəmlidir: "Bunun üçün lazımi şəraitin yaradılması üçün çalışmağa davam edirik".

Şarl Mişel Putinlə Azərbaycan-Ermənistan nizamlanmasını müzakirə etdi

Sentyabrın 8-i Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Şarl Mişel və Rusiya prezidenti Vladimir Putin arasında telefon danışığı baş tutub. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu barədə məlumat Şarl Mişelin rəsmi "Twitter" səhifəsində yerləşdirilib.

Məlumatda bildirilir ki, tərəflər Əfqanıstandakı son durumu və baş verənlərin ümumilikdə regionuna təsirini müzakirə edib. "Avropa İttifaqı və Rusiya regional sabitlikdə maraqlıdır", - deyə Ş.Mişel bildirib.

Mişel qeyd edib ki, o, Putinlə Azərbaycan-Ermənistan nizamlanmasının perspektivləri barədə fikir mübadiləsi aparıb. "İnam və dialoqun möhkəmləndirilməsinə ehtiyac var", - deyə prezident vurğulayıb.

Aİ həmçinin prezidenti qurumun Ukrayna və Gürcüstanın ərazi bütövlüyünü də dəstəklədiyini vurğulayıb.

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Şarl Mişeli Dağlıq Qarabağ üzrə razılaşmaların reallaşdırılması üzrə addımları barədə məlumatlandırıb. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu barədə Kremlin məlumat yayıb.

"Dağlıq Qarabağ ətrafında vəziyyət nəzərdən keçirilib. Şarl Mişelin xahişi ilə Rusiya prezidenti 9 noyabr 2020 və 11 yanvar 2021-ci il tarixində imzalanan üçtərəfli razılaşmaların müddəalarının həyata keçirilməsi üçün atılan addımlar haqqında məlumat verdi", - deyə məlumatda bildirilir.

Sentyabrın 10-u "TurAz Şahini - 2021" birgə taktiki-uçuş təlimlərinin planına əsasən Azərbaycanın və qardaş Türkiyə Respublikasının döyüş təyyarələri əməliyyat uçuşları yerinə yetiriblər. Təlimlərdə hər iki ölkənin Hərbi Hava Qüvvələrinin iştirakı ilə birgə əməliyyatların keçirilməsi üzrə qarşılıqlı fəaliyyətin və fərqli xüsusiyyətlərə malik döyüş təyyarələri arasında rabitə əlaqəsinin uzlaşdırılması imkanları öyrənilir.

Eyni zamanda, havadan zərbələr endirməklə şərti düşmənin hava hücumundan müdafiə vasitələri və hərbi təyinatlı strateji obyektlərinin məhv edilməsi, o cümlədən yaxın hava döyüşü və digər tapşırıqlar müvəffəqiyyətlə icra olunur.

Zelenski: Rusiya ilə genişmiqyaslı müharibə ehtimali var

Sentyabrın 10-u Ukrayna Prezidenti Kiyevdə keçirilən "YES Brainstorming" forumunda moderatorun sualını cavablandırarkən bildirib ki, onun ölkəsi üçün Rusiya ilə genişmiqyaslı müharibə ehtimalı var: "Hesab edirəm ki, ola bilər. Bu mövzuda potensial var. <...>Bu, Rusiyanın ən böyük səhvi olacaq. Bundan sonra heç vaxt Rusiya, Ukrayna, Belarus arasında qonşuluq mövcud olmayacaq".

ABŞ-ın Dağlıq Qarabağa status niyyəti və XİN-dən rədd cavabı

ABŞ-n Ermənistandakı səfiri Linn Treysi erməni əsirlər mövzusuna toxunaraq, Amerika tərəfinin insan haqlarına riayət etmək üçün səy göstərməyə hazır olduğunu bildirib.
Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, səfir Yerevanda jurnalistlərə deyib ki, "Dağlıq Qarabağın statusu məsələsi ATƏT-in Minsk Qrupunun himayəsi altında keçirilən danışıqların gündəmində qalır".
Səfir onu da bəyan edib ki, ABŞ məsələni həll etməyin yeganə yolu olduğuna əmin olaraq tərəfləri danışıqlar masasına qaytarmaq üçün əlindən gələni edir.

Diplomat xatırladıb ki, dövlət katibi Entoni Blinken Amerika tərəfinin mövqeyini dəfələrlə bəyan edib.

"Əlbəttə ki, otuz illik münaqişə və gərginlik bir gecədə həll edilə bilməz. Ancaq bizim üçün vacib olan fundamental məsələlər var. Biz Dağlıq Qarabağın statusu məsələsinin həll olunduğuna inanmırıq. Bu məsələ hələ də həll olunmayacaq" - səfir deyib.

Danışıqlar üçün ilkin şərtlərin mövcudluğu ilə bağlı sualı cavablandıran səfir "bu haqda danışa bilməyəcəyini" ifadə edib.

Azərbaycanın Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ-ın Ermənistandakı səfirinin bu fikirlərinə münasibət bildirib.

"ABŞ səfirinin belə bir açıqlama ilə çıxış etməsi qəbuledilməzdir. Münaqişə keçmişdə qalıb, Azərbaycan ərazi bütövlüyünü təmin edib və Prezidentin 7 iyul 2021-ci il tarixli Sərəncamı ilə Şərqi Zəngəzur və Qarabağ iqtisadi rayonları yaradılıb. Bu ərazilər Azərbaycanın tərkib hissəsidir və hər hansı statusdan söhbət gedə bilməz", - XİN mətbuat katibi Leyla Abdullayeva deyib.

XİN rəsmisi qeyd edib ki, 10 noyabr 2020-ci il üçtərəfli bəyanatı ilə bölgədə yeni reallıqlar, o cümlədən beynəlxalq hüquq prinsipləri əsasında münasibətlərin normallaşdırılması imkanı yarandığı bir vaxtda ABŞ rəsmisinin belə bir açıqlama ilə çıxış etməsi vəziyyətin gərginləşdirilməsinə xidmət edir və qarşı tərəfdə əsassız gözləntilər yaradır:

"Hazırda ATƏT-in Minsk Qrupunun gələcək fəaliyyəti müzakirə olunduğu bir vaxtda həmsədr ölkə nümayəndəsinin belə bir açıqlama ilə çıxış etməsi, məhz Minsk Qrupunun gələcək fəaliyyətinə xələl gətirir".

İrandan naməlum yüklər Xankəndinə daşınır

Həftəyə damğasını vuran hadisə isə İranın Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti nəzarəti altında olan Azərbaycan ərazilərinə qaçaqmalçılıq yolu ilə naməlum yükləri daşıması olub.

Aparılan monitorinqlər nəticəsində bəlli olub ki, avqustun 11-dən sentyabrın 10-dək İran qaçaqmalçılıq yolu ilə Xankəndiyə 58 yük avtomobili göndərib. Maşınların əksəriyyəti yanacaq-sürtgü materialı daşıyıb. Maşınların 55-i geri qayıdıb.

İranlıların və ermənilərin Qarabağa gedərkən müxtəlif hiylələrə əl atdığı da məlum olub. Müəyyənləşdirilib ki, Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti nəzarət zonasına yaxınlaşanda avtomobillərin nömrə nişanı erməni nömrə nişanı ilə dəyişdirilir. Məqsəd Xankəndiyə gedən İran maşınlarının sayını gizlətməkdir.

 

9043
Qaz

Avropa tezliklə "eating" "heating" arasından seçim etməli olacaq

9
(Yenilənib 20:56 20.09.2021)
Böyük Britaniyada hər qış bir neçə on min pensiyaçı soyuqdan donub ölür. Onlar qənaət etmək üçün gecələr istilik batareyalarını söndürürlər. 2014-cü ildə 40 min insan bu səbəbdən dünyasını dəyişib.

BAKI, 20 sentyabr — Sputnik. Reallıq Avropanın "enerji keçidi" ilə bağlı planlarına kifayət qədər ağrılı zərbə vurdu. Keçən ildən bu yana təbii qazın topdansatış qiyməti, demək olar ki, on dəfə artıb. Bu isə hər şeyin – elektrik enerjisi, yanacaq, yükdaşıma, ərzaq məhsullarının bahalaşmasına gətirib çıxarıb.

Qiymət artımı əvvəl yalnız birjalarda özünü göstərsə də, bir-iki aydan sonra sıravi avropalının cibinə ciddi şəkildə ziyan vuracaq. Ən yaxşı halda, gələn il Böyük Britaniyada orta ölçülü bir ev təsərrüfatı üçün elektrik enerjisinə əvvəlkindən 1500 funt (150 min rubl) artıq ödəməli olacaqlar. Özü də bu ölkədə əhaliyə satılan bir kilovat elektrik enerjisinin dəyəri Rusiyadakından altı dəfə yüksəkdir. İki milyon ev təsərrüfatının sahibi isə pulları olmadığından borclarını ödəyə bilməyiblər.

Yaxşı bəs yaşıl enerji necə oldu? Planetimizin yaralarına dərman olacaq təmiz elektrik mənbələri hara getdi? Bu yerdə etiraf etmək lazımdır: külək çarxları və günəş panelləri hələlik bu işin öhdəsindən gələ bilmir. Bu il Avropada bərpa olunan enerji mənbələrindən alınan enerjinin miqdarı nəzərəçarpacaq dərəcədə azalıb. Yanvar ayında Avropa İttifaqı (Aİ) nəhəng blekautun astanasına gəlib çıxmışdı.

Yayın küləksiz havası, yüksək buludluluq, soyuq keçən qış, üzümüzə gələn qışın daha sərt olacağı ilə bağlı həyəcan təbilinin çalınması – belə məlum oldu ki, bütün bunlar qiymətin formalaşmasına planetimizdəki "karbon izini" azaltmaqla bağlı xoş niyyətli arzulardan daha güclü təsir göstərirmiş.

Nəticə özünü çox gözlətmədi. Elektrik enerjisinin bahalaşması gübrə zavodlarının bağlanmasına səbəb oldu. Yükdaşımalarının qiyməti maya vurulmuş xəmir kimi qabardı. Atmosferi istixana qazları ilə çirkləndirməkdə günahlandırılan fermerlər qorxuya düşərək öz məhsullarının qiymətini artırır. İşini itirən insanlar isə supermarketlərdəki qiymətlərə dəhşətlə baxmağa başlayıblar.

Avropalıların enerji böhranından çıxış yolu açıq-aşkardır – Rusiya ilə əməkdaşlığı inkişaf etdirmək və ölkənin hazırda ən təmiz, ən güclü enerji mənbəyi sayılan AES-lərindən əldə olunan elektrik enerjisi almaq.

Amma yox, olmaz, axı amerikalı tərəfdaşları bunu səhv başa düşə bilərlər. Və beləliklə, Avropa hökumətləri bütün eko sloqanlarını bir tərəfə qoyaraq kütləvi şəkildə ən çirkli, ən ziyanlı və alimlər tərəfindən haqlı olaraq tənqid edilən yanacağa – kömürə keçməyə başlayıblar.

Avropada orta sinfin müflisləşməsi prosesi bütün il boyu rekord templə davam edib. Qiymət artımının sürəti da bundan geri qalmır. Hələ 2020-ci ilin sentyabr ayında Böyük Britaniyada uşaqlı ailələrin 14 faizinin qidaya pulu çatmırdı. Bu yay belə ailələrin sayı 24 faizə yüksəlib.

Hökumət yoxsulları dəstəkləməyə cəhd göstərir. Məktəb vaxtı pulsuz yeməklə təmin olunan uşaqlara yay tətilində də bu yardım davam etdirildi. Bəzi ailələrə belə yemək paylarını gətirib əldən veriblər. Valideynlər isə sosial şəbəkələrdə həmin payların şəklini çəkib paylaşıblar. Cəmiyyət də görüb qəzəblənib. Yemək qutusunun içində makaron, iki banka lobya, bir neçə nazik pendir dilimi, bir az kartof, iki yerkökü və üç alma olub. Yeri gəlmişkən, bu pay bir həftə üçün nəzərdə tutulub.

Aclıq çəkən ailələrə yemək talonlarının verilməsinə də başlanılıb. Bir həftəlik yemək talonu üç funt sterlinqlik (təxminən 300 rubl) yemək almağa imkan verirdi. İndi isə bu, 4,25 funt "dəyərindədir". Həmin talonla mağazadan yalnız süd, meyvə-tərəvəz, paxlalı və dənli bitkilər, uşaq qidası almağa icazə verilir. Yəni, nə ət, nə balıq, nə vetçina, nə də şirniyyat! Sizcə, "Tesko"-dan bu pula real olaraq nə almaq mümkündür? İki litr süd, bir neçə kilo kartof, 5 banan – vəssalam!

İngiltərə hökuməti bunu "sağlam qidalanma" adlandırır. Bu vəziyyət bəzi insanlara hərbi kommunizmin aclıq dövrünü xatırladır. Vaxtilə bu barədə bir xeyli şeir, poema da yazılıb.

Hüquq müdafiəçilərinin sözlərinə görə, kəskin qiymət artımı fonunda aztəminatlı ailələri daha çətin dövr gözləyir: tezliklə onlar "eating" (yemək) və "heating" (isinmək) arasından seçim etməli olacaqlar.

Bir qayda olaraq, Böyük Britaniyada hər qış bir neçə on min pensiyaçı soyuqdan donub ölür. Onlar qənaət etmək üçün gecələr istilik batareyalarını söndürürlər. Səhər isə onları donub ölmüş vəziyyətdə tapırlar. 2014-cü ildə 40 min insan bu səbəbdən dünyasını dəyişib. Bu qış belə ölümlərin sayının bir az da artacağı gözlənilir.

İspaniyada qış bir o qədər sərt keçməsə də, qida baxımından vəziyyət yaxşı deyil. Təkcə Madriddə bu ilin əvvəlində 186 min insan müntəzəm şəkildə ərzaq bankalarında verilən pulsuz yemək üçün müraciət edib. Bu son 25 ilin ən pis göstəricisidir.

Aclıq çəkən insanlar arasında yaşlıların sayı get-gedə artır. Çünki onlar öz pensiyasını işsiz qalmış uşaqlarına və nəvələrinə vermək məcburiyyətində qalırlar.

"Xaç anası" xeyriyyə təşkilatının məlumatına görə, quruma yardım almaq üçün müraciət edən qocaların sayı il ərzində 63 faiz artıb.

Kasıblara pulsuz yemək paylanması işini təşkil edən Madridin San Xuan de Dios kilsəsinin baş keşişi BBC-nin jurnalistlərinə bildirib ki, bəzi insanlar onun yanına şəhərin o biri başından payı-piyada gəlmək məcburiyyətindədir. Yola iki saat vaxt sərf edirlər, çünki avtobusa bilet almağa pulları yoxdur. Özü də onlar bomjlar və ya evsiz-eşiksiz narkomanlar deyil, Avropa orta sinfinin müflisləşmiş nümayəndələridir. İşini itirib əlindəki ehtiyatını xərcləyərək birdən-birə başlayan bahalıq qarşısında aciz qalmış insanlardır.

Elektrik enerjisinin bahalaşmasının daha bir pis nəticəsi var. Bu, Avropa məhsullarının dünya bazarında rəqabətə davam gətirməsinə imkan vermir. Aİ üçün həmişə əsas bazar Amerika olub. Bu bazara girmək imkanı avropalıları okeanın o tayındakı tərəfdaşlarına heç də Amerika hərbi bazalarından daha az bağlamır.

Ancaq indi paradoksal vəziyyət yaranıb. Avropalıları yaşıl enerjiyə keçməyə ruhlandıran Amerika hakimiyyəti özü günəş və ya külək enerjisinə keçməyə hazırlaşmır. Ucuz elektrik onlara rəqabətdə üstünlük qazandırır və Aİ-ni bazardan sıxışdırıb çıxarmağa imkan verir. Bu qəddarlıq deyilmi? Özü də müttəfiqlərinə qarşı? Amma məgər ABŞ öz vassallarına qarşı həmişə belə davranmayıb? Hər zaman iki yoldan yalnız özünə sərf edəni seçməyib?

Xalq kütlələrinin artan yoxsulluğu fonunda hətta reallıqdan xeyli uzaq düşmüş Avropa siyasətçiləri belə hər hansı bir tədbir görmək qərarına gəldilər. Onlar günahkar axtarmağa başladılar və dərhal da tapdılar. Bəli, heç də təəccüblü deyil, bu dəfə də günahkar ruslar oldu.

Dayanın! Axı söhbət qazın topdansatış qiymətindən, "Qazprom"un heç vaxt bağlamaq istəmədiyi qısamüddətli müqavilələrdən gedir. Şirkət hətta bu məsələ ilə bağlı Aİ ilə məhkəmə çəkişməsinə də girmişdi, amma işi uduzmuşdu.

"Qazprom" həmişə sabit qiymətə əsaslanan, birja dalğalanmalarından təsirlənməyən uzunmüddətli müqavilələrin tərəfdarı olub. Ancaq həmin vaxt avropalılara topdansatış qiyməti sərf edirdi və təkidlə bunu tələb etdilər. İndi isə özlərinin acgözlüklə verilmiş və heç də uzaqgörən olmayan qərarına görə Rusiyanı ittiham etməyə çalışırlar.

Uzun illərdir ki, "Qazprom" avropalıların çaldığı havaya oynayır. İndi də əsəbləşirlər ki, guya belə danışmamışdıq. Bizə hər şeyi havayı verin! Bütün bunlar Ukraynanı xatırladır. Və əlbəttə ki, bu iddiaların heç bir perspektivi yoxdur.

Bəs avropalıların başqa hansı çıxış yolu var? Amerikadan mayeləşdirilmiş təbii qaz almaq? Okeanın o tayındakı tərəfdaş bazarda manipulyasiya aparmaq üzrə ustadır. Müttəfiqlərinin aciz vəziyyətindən istifadə edərək o qaza elə qiymət qoyar ki, Aİ-nin indiki problemləri bunun yanında toya getməli olar.

Əgər Avropa elitasından fərqli olaraq, sağlam düşüncə ilə fikir yürütsək görərik ki, indi Rusiya qazına yeganə alternativ Rusiyanın AES-ləridir. Ya da, ən yaxşısı elə hamısı bir yerdə...

Həmçinin oxuyun:

"Şimal axını-2"nin inşası başa çatıb

Əfqanıstan, "Şimal Axını-2" və seçkiyə müdaxilə: Lavrovun əsas açıqlamaları

9
Teqlər:
Avropa, qaz
Sədrəddin Soltan

Sədrəddin Soltan İran-Azərbaycan münasibətlərindəki gərginliyi belə şərh etdi

21
(Yenilənib 16:47 20.09.2021)
Orta Doğu Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Sədrəddin Soltan bildirib ki, Azərbaycan tərəfi buna qarşı olaraq çox da ictimailəşməyən vasitələrlə İran tərəfinə etirazını çatdırır
Sədrəddin Soltan: “Bu, Azərbaycanı hədələməyə cəhddir”

Qonşu ölkələrin ərazi bütövlüyü İran üçün hər bir məsələdən daha önəmlidir. Bunu İran Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Səid Xətibzadə mətbuat konfransında deyib.

Qeyd edək ki, son günlər Gorus-Qafan yolunda İran yük maşınlarının hərəkətinin qanuni tələblər əsasında məhdudlaşdırılması, eyni zamanda regionda keçirilən hərbi təlimlər cənub qonşumuzda narahatlıq yaradıb.

Bəs İranın narahatlığının tutarlı əsası varmı?

Sputnik Azərbaycan mövzu ilə Orta Doğu Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Sədrəddin Soltanın fikirlərini öyrənib. Politoloq baş verənləri belə şərh edib: “Azərbaycan Respublikasının İrana qarşı heç bir ərazi iddiası yoxdur. Azərbaycan İranla əməkdaşlığa üstünlük verir. Hətta torpaqlarımızın işğal altında qaldığı dövrdə də İranın Ermənistana hərtərəfli yardım etməsinə baxmayaraq, bu addımlar görməzdən gəlinirdi. Vətən Müharibəsindən sonra İran tərəfinin Azərbaycana qarşı tutduğu mövqe ərazi bütövlüyümüzə qarşı sayğısızlıqdır. Azərbaycan tərəfi buna qarşı olaraq çox da ictimailəşməyən vasitələrlə İran tərəfinə etirazını çatdırır. Buna baxmayaraq İran tərəfi vəziyyəti gərginləşdirmək yolunu tutub. Atılan addımlar İranın Azərbaycanla münasibətlərdə gərginliyə üstünlük vermək niyyətini göstərir. Bu, Azərbaycanı hədələməyə cəhddir”.

Sədrəddin Soltanın fikirlərinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

21
Stefan Kuntz, arxiv şəkli

Türkiyə milli futbol komandasının yeni baş məşqçisi məlum oldu