İlham Əliyev: "Azərbaycanı dayandırmaq üçün hər kəsə zəng edir hər kəsə yalvarırlar"

135
"Minsk qrupunun həmsədrləri - ABŞ, Rusiya və Fransa, onların prezidentləri dəfələrlə bəyanatlar veriblər ki, status-kvo qəbuledilməzdir. Ermənistan buna məhəl qoymadı, indi isə Azərbaycan özü status-kvonu dəyişir"

BAKI, 7 oktyabr - Sputnik. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev oktyabrın 7-də “Euronews” televiziyasına müsahibə verib.

Sputnik Azərbaycan AZƏRTAC-a istinadən müsahibəni təqdim edir.

-İndi Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev bizimlə bağlantıdadır. Vaxt ayırdığınıza görə təşəkkür edirəm. Atəşkəsin əldə olunması və gərginliyin deeskalasiyası ilə bağlı beynəlxalq ictimaiyyətin güclü və davamlı təzyiqi var. Döyüşlər davam edir, hətta daha da gərginləşir. İndi Sizin münaqişədə məqsədiniz nədən ibarətdir?

-Atəşkəs birtərəfli qaydada əldə oluna bilməz. Bu, ikitərəfli qərar olmalıdır və həm də yerində həyata keçirilməlidir. Bildiyiniz kimi, sentyabrın 27-də Ermənistan bizə hücum etdi, bizim hərbi mövqelərimizə hücum etdi, infrastruktura ziyan vurdu, mülki şəxslərə hücum etdi. İndiyədək demək olar ki, 30 mülki şəxsimiz Ermənistanın hücumu, o cümlədən ballistik mərmi və kasetli bombalarla törədilmiş hücum nəticəsində həlak olub.

Bizim əks-hücumumuz uğurlu oldu. Biz işğal olunmuş ərazilərimizin bir hissəsini azad etməyə müvəffəq olduq. Bizim əsas məqsədimiz Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsidir. Ermənistan qoşunlarının işğal olunmuş ərazilərdən çıxarılması ilə bağlı bizə vaxt cədvəli verməlidir və bu cədvəl vasitəçi ölkələr olan Minsk qrupunun həmsədrləri tərəfindən təsdiqlənməlidir. Düşünürəm ki, bundan sonra atəşkəsin əldə olunmasına cəhd göstərilməlidir.

- Sizin qeyd etdiyiniz ölkələr dəfələrlə atəşkəsə çağırış ediblər. Niyə bu baş vermir? Niyə Siz bunun dərhal baş verməsi üçün çalışmırsınız?

- Çünki biz dəfələrlə hücuma məruz qalmışıq. Son üç ayda Azərbaycana üç hücum edilib. Biri iyulda Ermənistan-Azərbaycan sərhədində, Dağlıq Qarabağ regionundan uzaqda olub və Ermənistanın məqsədi Azərbaycanın yeni ərazilərini işğal etmək idi. Onlar bunu etməyə müvəffəq olmadılar. Ordumuz onları məğlub etdi. Sonra avqustun 23-də onlar bizim mülki şəxslərimiz və hərbçilərimizə qarşı terror aktları törətmək üçün diversiya qrupu göndərdilər. Bu da onlar üçün uğursuz oldu. Çünki diversiya qrupunun başçısı saxlanıldı və o, eynilə mənim indi dediklərimə dair ifadələr verir. Sentyabrın sonunda onlar bizim kəndlərimizə və şəhərlərimizə qarşı genişmiqyaslı hücuma keçdilər. Sizə deyə bilərəm ki, bu günə qədər 900 ev tamamilə dağılıb və ya zərər çəkib, mülki şəxslər arasında çox sayda tələfat və yaralı insanlar var. İndi Ermənistan çox acı məğlubiyyətlə üzləşəndə onlar atəşkəs üçün yalvarırlar. Atəşkəsi onlar özləri pozdular, Ermənistan qoşunlarının tam, dərhal və qeyd-şərtsiz çıxarılmasını tələb edən BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinə məhəl qoymurlar. Onlar status-kvonu dəyişməz olaraq saxlamaq istəyirlər. Minsk qrupunun həmsədrləri - ABŞ, Rusiya və Fransa, onların prezidentləri dəfələrlə bəyanatlar veriblər ki, status-kvo qəbuledilməzdir. Ermənistan buna məhəl qoymadı, indi isə Azərbaycan özü status-kvonu dəyişir və düşünürəm ki, bu, münaqişənin ən tez zamanda həlli istiqamətində mühüm addım olacaq.

- Cənab Prezident, bu münaqişənin hər iki tərəfində mülki şəxslər qətlə yetirilib. Siz bunu öz məqsədlərinizlə necə uyğunlaşdırırsınız?

- Əlbəttə, biz təəssüflənirik ki, mülki şəxslər qətlə yetirilir. Sözsüz ki, bu hücumu biz törətməmişik, hücumun mənbəyi olmamışıq. Çünki bu, sentyabrın 27-də səhər onların etdiyi ilk iş oldu. Onlar bizim şəhər və kəndlərimizə hücum etdilər və biz cavab verməli olduq. Lakin bizim cavabımız əsasən və başlıca olaraq onların hərbi mövqelərinə, tanklarına və silahlarına oldu. Bizim döyüş meydanında etdiklərimiz internetdə var. Bizim dronlarımız və digər avadanlıqlarımız yalnız işğal olunmuş ərazilərdə hərbi hədəfləri məhv edir. Əfsuslar ki, Ermənistan yerlərdə daha çox adamın olması üçün mülki şəxslərdən istifadə edir. Çünki onların demoqrafik vəziyyəti çox pisdir və bizdə, sadəcə, silahların yanında mülki şəxslərin olması ilə bağlı videolar var və əlbəttə ki, əgər şəxs oradadırsa...

-Sözünüzü kəsdiyimə görə üzr istəyirəm, cənab Prezident. Ermənistan deyə bilər ki, bu döyüşdə onlar tərəfdən mülki şəxslər qətlə yetirilib və onlar bu zorakılığın niyə yenidən sentyabrın 27-də alovlandığını mübahisə edərlər. İcazə verin, Xarici İşlər nazirinizin ötən il verdiyi vədi qeyd edim. Deyilmişdi ki, xalqları sülhə hazırlamaq üçün konkret tədbirlərin görülməsi vacibdir. Bizim hazırda gördüklərimiz bunun əksidir. Siz mülki şəxslərin əzablarını necə məhdudlaşdırmağa çalışırsınız?

- Bilirsiniz, biz müharibənin başlanmasına görə məsul deyilik. Dediyim kimi, biz Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərində yerləşən Ermənistan ordusunun fiziki hücumuna məruz qalmışdıq. Bundan əlavə, Ermənistandakı indiki rejim danışıqlar prosesini məhv etmək üçün hər bir şeyi etmişdir. Düz bir il bundan əvvəl Ermənistanın baş naziri Azərbaycanın işğal olunmuş ərazisində keçirilən aksiyada “Qarabağ Ermənistandır” bəyan etmişdir. Bu bəyanat faktiki olaraq danışıqlar prosesini məhv etdi. Çünki danışıqlar masasında olan və münaqişənin həlli üçün əsas təşkil edən prinsiplər işğal altındakı ərazilərin Azərbaycana qaytarılmasını tələb edir. Ermənistanın baş naziri Azərbaycana bir santimetr torpağın belə qaytarılmayacağını, “Qarabağ Ermənistandır” deyəndə, onlar Cenevrə Konvensiyasının kobud pozuntusu sayılan əcnəbi şəxslərin işğal olunmuş ərazilərdə məskunlaşmasını təşkil edəndə danışıqlar prosesini məhv edirlər. Bundan sonra bizi buna görə günahlandırmaq üçün onlar bizə üç dəfə - iyul, avqust və sentyabr aylarında hücum edirlər. Biz onları döyüş meydanında məğlub etdikdə onlar Azərbaycanı dayandırmaq üçün hər kəsə zəng edir və hər kəsə yalvarırlar. Biz dayanmaq istəyirik, lakin biz işğalın dayanmasını istəyirik. Buna görə Ermənistanın ünvanına əsas mesaj ondan ibarət olmalıdır ki, biz Ermənistanın torpağında deyilik, biz öz torpağımızdayıq. Bizim torpağımız 27 il ərzində...

- Ermənistan Türkiyənin burada ciddi təsir göstərdiyini, o cümlədən hərbi yardım kimi məsələlərdə sizi təchizatla təmin etdiyini deyəcək. Siz Türkiyənin bu münaqişədə ölkənizə nə dərəcə təsir göstərdiyini və hərəkətlərinizi sürətləndirdiyini deyə bilərsiniz?

- Bu, tamamilə yanlış informasiyadır. Türkiyə bizim üçün güclü müttəfiq, tərəfdaş və qardaş ölkədir. Əlbəttə ki, onların verdiyi bəyanatlar onların mövqeyini ifadə edir və biz bu dəstəyə görə Türkiyə hökumətinə, Türkiyə Prezidentinə və Türkiyə xalqına minnətdarıq. Lakin Türkiyə heç bir digər şəkildə bu münaqişəyə cəlb olunmayıb. Ermənistan mediaya belə feyk xəbərlər yaymaqla Azərbaycan Ordusunun bacarığını azaltmaq istəyir. Biz özümüz savaşırıq. Bəli, biz Türkiyədən silahlar alırıq, lakin biz təkcə onlardan almırıq. Bizim əsas silah təchizatçımız Türkiyə deyil. Yəqin, bu barədə hər kəs bilir. Beləliklə, bizim müasir türk avadanlığını, o cümlədən döyüş dronlarını almağımız faktı heç kim üçün problem olmamalıdır. Çünki Ermənistan silahları pulsuz əldə edir. Biz onlara görə pul ödəyirik, Ermənistan pulsuz alır. Türkiyə heç bir digər şəkildə münaqişəyə cəlb olunmayıb.

- Biz burada silahlar və döyüş barədə danışmağa davam edirik. Diplomatiya Sizin üçün hələ də bir seçim yoludurmu? Bu münaqişədən fərqli çıxış yolunu tapmaq üçün Siz Ermənistanın baş naziri ilə bir araya gəlib danışıqları apararsınızmı?

- Sizə deyə bilərəm ki, prezidentlik müddətimdə Ermənistanın iki sabiq prezidenti və indiki baş naziri ilə bəlkə də onlarca danışıq aparmışam. Əvvəlki debatlar ərzində biz danışıqlar masasında əsaslı irəliləyişə nail olmuşduq. Biz bugünkü münaqişənin həlli üçün prinsipləri işləyib hazırlamışdıq. Biz konstruktiv idik. Danışıqlar 1992-ci ildən bəri davam edirdi. Təsəvvür edirsiniz? Demək olar ki, 30 il müddətində biz ümidlərlə yaşayırdıq. Vasitəçilər bizə “bir az gözləyin, Ermənistan tərəfindən daha konstruktiv yanaşma olmalıdır” deyirdilər. Lakin iki il bundan əvvəl dövlət çevrilişi nəticəsində bu baş nazir hakimiyyətə gələndən sonra danışıqlar prosesini tamamilə məhv etdi. Mənim onunla dəfələrlə görüşlərim olmuşdur, lakin bu görüşlər tamamilə mənasız idi. O, mənə əraziləri geri qaytarmayacaqlarını dedi, onlar Dağlıq Qarabağın Ermənistana birləşməli olduğunu deyirdi. Beləliklə, bunlar mənim üçün tamamilə qəbuledilməz tələblər idi və onlar vasitəçilər üçün də qəbuledilməz idi. Ermənistan hökuməti mövqeyini dəyişməlidir, maksimalist mövqeyindən çəkinməlidir, “Qarabağ Ermənistandır” deməyi dayandırmalıdır. Çünki bu, həqiqət deyil, danışıqlar prosesini məhv edir və əlbəttə ki, biz geriləyirik. Yeri gəlmişkən, sabah bizim Xarici İşlər nazirimiz Minsk qrupunun səfirləri ilə görüşmək üçün Cenevrədə olacaq. Mən bildiyim qədər, Ermənistanın xarici işlər naziri oraya ayın əvvəlində getməli idi, lakin o, buna məhəl qoymadı. O, orada deyil. Bizim Xarici İşlər nazirimiz oradadır. Bu, kimin danışıqlar aparmaq istədiyini, kiminsə, sadəcə, Azərbaycanı günahlandırmaq istədiyini nümayiş etdirir.

-Prezident İlham Əliyev, “Euronews”un xüsusi buraxılışında bizə qoşulduğunuz üçün Sizə təşəkkür edirəm. Bizə vaxt ayırdığınız üçün çox sağ olun.

-Təşəkkür edirəm.

135
Teqlər:
erməni təxribatı, Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi, status-kvo, müsahibə, Euronews, Prezident İlham Əliyev
Politoloq Elşən Manafov

Politoloq: “Bu məsələlərin həllinin Rusiya ilə razılaşdırılmasına ehtiyac var”

27
(Yenilənib 14:45 24.06.2021)
Politoloq Elşən Manafov deyir ki, danışıqlardakı mövzular da bölgədə təhlükəsizlik, inteqrasiya imkanlarının genişləndirilməsi ilə bağlı problemlərin həllini özündə ehtiva edir
Elşən Manafov: “Ermənistan da Rusiyanın bölgədəki maraqlarını nəzərə alacaq”

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev iyunun 23-də Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putinə telefonla zəng edib. Telefon söhbəti zamanı Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin 2020-ci il 10 noyabr və 2021-ci il 11 yanvar tarixli bəyanatlarının həyata keçirilməsinin praktiki aspektləri nəzərdən keçirilib. Cənubi Qafqazda iqtisadi əlaqələrin və nəqliyyat kommunikasiyalarının bərpası üzrə üçtərəfli formatda işin fəallaşdırılmasına xüsusi diqqət yetirilib.

Politoloq Elşən Manafov Sputnik Azərbaycan-a deyir ki, bir qayda olaraq prezidentlərin telefon danışıqlarında ikitərəfli maraq doğuran məsələlər müzakirə edilir: “Bu gün danışıqlardakı mövzular da bölgədə təhlükəsizlik, inteqrasiya imkanlarının genişləndirilməsi ilə bağlı problemlərin həllini özündə ehtiva edir. Rusiyanın moderaotlruğu ilə qəbul edilmiş bəyanatlar bölgədə nəqliyyat kommunikasiya xətlərinin bərpası və Azərbaycan-Ermənistan arasında uzun müddətli sülh müqaviləsinin imzalanmasını ehtiva etməlidir. Bu məsələlərin həllinin Rusiya ilə razılaşdırılmasına ehtiyac var. Güman edirəm ki, Ermənistan da Rusiyanın bölgədəki maraqlarını nəzərə alacaq”.

Elşən Manafovun fikirlərinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

27
Nikol Paşinyan, arxiv şəkli

Paşinyan Moskvaya nümayəndə heyəti göndərir Rusiya bazasına görə

2660
(Yenilənib 14:17 24.06.2021)
İclas zamanı Rusiyanın Ermənistandakı Hərbi Bazasının fəaliyyəti və funksionallığı üçün Rusiya tərəfinə torpaq sahələrinin və daşınmaz əmlakın verilməsi məsələləri nəzərdən keçiriləcək.

BAKI, 24 iyun — Sputnik. Ermənistanın Baş nazirinin səlahiyyətlərini icra edən Nikol Paşinyan bu ölkədə olan Rusiya bazasının fəaliyyəti ilə bağlı məsələlərin müzakirəsi üçün Moskvaya hökumət nümayəndə heyətinin göndərilməsi barədə sərəncam imzalayıb. Bu barədə Sputnik Ermənistan xəbər verir.

Məlumatda qeyd olunur ki, nümayəndə heyəti iyunun 26-sı Moskvaya gedəcək və iyulun 1-i geri qayıdacaq. Moskvada Ermənistan – Rusiya Hökumətlərarası Komissiyanın 13-cü iclası baş tutacaq.

İclas zamanı Rusiyanın Ermənistandakı Hərbi Bazasının fəaliyyəti və funksionallığı üçün Rusiya tərəfinə torpaq sahələrinin və daşınmaz əmlakın verilməsi məsələləri nəzərdən keçiriləcək.

Rusiya və Ermənistanın müdafiə nazirləri Sergey Şoyqu və Vaqarşak Arutyunyan bazar ertəsi iyunun 21-də telefonla danışaraq Ermənistan-Azərbaycan sərhədindəki vəziyyəti müzakirə ediblər.

Yerevan Moskva ilə telefonla müzakirələr aparıblar

İyunun 17-si və 21-də Ermənistanın müdafiə nazirinin səlahiyyətlərini icra edən Vaqarşak Arutunyan rusiyalı həmkarı, ordu generalı Sergey Şoyqu ilə Ermənistan-Azərbaycan sərhədindəki vəziyyətin həlli yollarını müzakirə ediblər.

İyunun 17-də vaş tutmuş söhbət zamanı Arutyunyan Şoyquya erməni tərəfinin mövqeyinin dəyizşməz olduğunuz təsdiqləyib – "Azərbaycan Silahlı Qüvvələri qeyd-şərtsiz Ermənistanın suveren ərazisini tərk etməlidirlər".

Nazirlər həmçinin rusiyalı sərhədçilərin Azərbaycanla həmsərhəd Sünik və Geqarkunik vilayətlərində dislokasiyasını, rusiyalı sülhməramlıların Qarabağda fəaliyyətini, müdafiə sahəsində Ermənistan-Rusiya əməkdaşlığını və regional problemlərlə əlaqədar bir sıra digər məsələləri müzakirə ediblər.

Yerevan və Bakının mövqeyi

Bu gün Moskva və Yerevanın mövqeyində nəyinsə dəyişib-dəyişmədiyi məlum deyil. Lakin Ermənistandakı parlament seçkisindən sonra bu həssas məsələnin müzakirə olunması maraq doğurur.

Analitiklər güman edirlər ki, Ermənistanda Nikol Paşinyanın başçılığı ilə yeni hökumət formalaşandan sonra Yerevan Azərbaycanla sərhədin delimitasiyası məsələsində fikrini müəyyənləşdirməlidir.

Bu arada Bakı son günlər Yerevana daha təkidlə sülh təklif edir. Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov ümid etdiyini bildirib ki, yeni hökumət ölkəsindəki siyasi böhranın real nəticələrini düzgün qiymətləndirəcək, anlayacaq və düzgün nəticələr çıxaracaq.

"Azərbaycan sülh razılaşması üçün Ermənistanla birgə işləməyə hazırdır. Biz elə bunu təklif edirik. Ermənistandan da eyni siyasi iradə və real addımlar gözləyirik”, - nazir vurğulayıb.

Sərhəddə gərginlik

Xatırladaq ki, müntəzəm olaraq iki ölkənin sərhədindən təlaşlı xəbərlər alırıq. Bu il mayın 12-də Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həyata keçirilən sərhəd mühafizə sisteminin gücləndirilməsi tədbirlərini qarşı tərəf Zəngəzur ərazisinin, xüsusilə Qaragöl ətrafının qəsbi kimi qələmə verməyə çalışıb. Ermənistan KTMT-yə müraciət etsə də, təşkilatdan ona hərbi əməliyyatlara əl atmamaq tövsiyə edilib.

Mayın 24-dən 26-dək Azərbaycan ordusunun mövqeləri üç istiqamətdən atəşə tutulub. 

Bundan üç gün sonra Ermənistan-Azərbaycan dövlət sərhədinin Kəlbəcər rayonu sahəsində Ermənistan silahlı qüvvələrinin kəşfiyyat-diversiya qruplarının fəaliyyəti ilə bağlı daxil olan əməliyyat məlumatına əsasən diversiya qrupları saat 03:00 radələrində dövlət sərhədimizi keçib və ərazilərimizin daxilində minalama işlərini və digər təxribat əməllərini aparmağa cəhd göstərib. İlkin məlumata görə, qarşı tərəfin iki kəşfiyyat-diversiya qrupu dövlət sərhədimizi iki istiqamətdə keçib. Qrupların biri 9, digəri isə 15 hərbi qulluqçudan ibarət olub. Kəşfiyyat-diversiya qruplarının hərəkəti nəzarətə götürülüb. Ərazimizdəki təminat və digər keçid yollarında minalama fəaliyyəti həyata keçirərkən Azərbaycan Ordusunun bölmələri tərəfindən düşmənin hər iki qrupuna qarşı dərhal əməliyyat tədbirləri görülüb.

Nəticədə düşmənin birinci kəşfiyyat-diversiya qrupundan 1-i zabit olmaqla 4, digərindən isə 2 hərbi qulluqçu, ümumilikdə 6 nəfər tərk-silah edilərək saxlanılıb. Digər erməni hərbi qulluqçuları ərazimizi dərhal tərk edərək geriyə çəkiliblər.

Mayın 27-dən 28-nə keçən gecə ərzində Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Aşağı Buzqov yaşayış məntəqəsi yaxınlığında yerləşən mövqelərimizin Ermənistan silahlı qüvvələrinin bir neçə istiqamətdə açdığı atəşə məruz qalması barədə məlumat yayıb. Məlumata görə, atəş nəticəsində hərbi qulluqçu əsgər Muradov Elxan İlham oğlu çiynindən yaralanıb. Yaralı əsgərimizə dərhal ilkin tibbi yardım göstərilərək hospitala təxliyə edilib. Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun bölmələrinin cavab atəşi ilə qarşı tərəf susdurulub.

İyunun 4-də xidməti vəzifələrini yerinə yetirmək üçün işğaldan azad edilmiş Kəlbəcər rayonuna ezam olunmuş telekanal və informasiya agentlikləri əməkdaşlarını aparan "KamAZ" markalı sərnişin avtomobilinin Kəlbəcər rayonunun Susuzluq kəndi ərazisində tank əleyhinə minaya düşməsi nəticəsində üç nəfər – AzTV telekanalının operatoru Sirac Abışov, AZƏRTAC İnformasiya Agentliyinin müxbiri Məhərrəm İbrahimov, Kəlbəcər Rayon İcra Hakimiyyətinin Susuzluq kənd inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəsinin müavini Arif Əliyev şəhid olub, daha 4 nəfər isə müxtəlif dərəcəli xəsarətlərlə xəstəxanaya yerləşdirilib.

Eləcə də oxuyun:

2660
Teqlər:
Sergey Şoyqu, Nikol Paşinyan, sərhəd, hərbi baza, Azərbaycan, Rusiya, Ermənistan
Koronavirusa qarşı Oxford/AstraZeneca vaksini, arxiv şəkli

 Virusoloq: Hindistan ştammından qorunmaq üçün beş dəfə çox anticisim lazımdır

0
(Yenilənib 21:37 24.06.2021)
Həkim infeksionist Yevgeni Timakov COVID-19-un Hindistan ştammının niyə təhlükəli olması, peyvəndlərdən sonra xəstələnmə riski və pandemiyanın nə vaxt bitəcəyi barədə Sputnik-ə danışıb.

BAKI, 24 iyun - Sputnik. “Virus ehtimal olunduğundan daha sürətli mutasiyaya uğrayır. Əvvəllər virus bizim immun sərhədimizi keçə bilmirdi. Bəli, onlar patogen idi, ciddi kovidsonrası sindromlar yaradırdı, ancaq onlara əhalinin 30%-i həssas idi – bu virusla, hətta xəstələrlə sıx təmasda olarkən onlar yoluxmurdular. Bu, virusun xoşuna gəlmədi və o, öz xüsusiyyətlərini dəyişərək bizə adaptasiya olmağa qərar verdi”, - “Lider-təbabət” tibb mərkəzinin baş həkimi, tibb elmləri namizədi, infeksionist Yevgeni Timakov Sputnik agentliyinə müsahibəsində deyib.

Virus nə zaman dəyişdi

O izah edib ki, Uhan koronavirusu ötən ilin payızında dəyişməyə başlayıb. Əvvəlcə bu, daha təhlükəli və aqressiv Britaniya ştammına döndü və bütün dünyaya yayılmağa başladı. Virus əlverişli şəraitə düşdü. Sonra isə hər bir ölkənin öz mutasiyası başlandı.

“Epidemioloji cəhətdən əhəmiyyətli mutasiyalar Rusiyada da vardı – Sibir və Şimal-qərb ştammları əmələ gəldi. Ancaq onlar sonradan yayılmadı – o qədər də patogen əsaslı olmadı. İsti ölkələrdə - Braziliya, Cənubi Afrika, Hindistanda yaranan mutasiyalar isə o dərəcədə dəyişdi ki, çox təhlükəli oldu. Hazırda ən patogen ştamm Hindistan ştammıdır, onun artıq beş mutasiyası var”, - infeksionist deyib.

Doktor Timakovun sözlərinə görə, ən qorxulusu odur ki, Hindistan ştammı insanın immunitet baryerlərini aşa bilir, immunitetdən maskalanır və xəstəliyin klinik şəklini dəyişir. Virus özünü adi KRVİ kimi aparır, ancaq daha ciddi proseslərə səbəb olur.

COVID-i dayandırmaq əsasdır, yoxsa?

“Bəs onu necə dayandırmaq olar?” sualına Yevgeni Timakov belə cavab verib ki, əsas məsələ bu deyil, əsas məsələ - əhalinin çox olduğu yerlərdə, xüsusilə özü üçün rahat məkanlarda onsuz da hazırlıqsız olan immun hədlərini aşmağa başlayan daha ciddi ştammın yaranmasından qacınmaqdır.

“O insanlar immuniteti zəif olanlar, təkrar yoluxanlar, artıq koronavirus infeksiyasına qarşı immuniteti olanlardır. O isə həmin immunitetdən yan keçdi və o adamları yoluxdurdu. İndi görürük ki, Hindistanda delta ştammından başqa, artıq daha aktiv delta+ ştammı da yaranıb. İndi əsas məsələ ondan qorunmaq deyil, illər uzunu qorxu ilə yaşamamaq üçün ümumiyyətlə bu pandemiyanı necə bitirməkdir.  Bunun üçün insanların orqanizmində aktiv virusneytrallaşdırıcı anticisimlər formalaşdırılmalıdır”, - infeksionist əmindir.

COVID-19-un Hindistan ştammına yoluxmamaq üçün orqanizmdə aniticisimlərin sayı normadan beş dəfə çox olmalıdır, Timakov qeyd edir. Eyni zamanda o, antitelllərin sayı azalmamış peyvənd olunmağı məsləhət bilir.  Həkimin sözlərinə görə, anticisimlərin yüksək səviyyəsi olarkən də peyvəndlənmək olar, tədqiqat göstərib ki, bütün ölkələrdə və bütün platformalarda bu, təhlükəsizdir.

Anticisimləri ən yaxşı nə yaradır

Yevgeni Timakov ayrıca qeyd edib ki, “Sputnik V” çox effektivdir, o, anticisimləri xəstəlik keçirilən orqanizmlərdən dəfələrlə çox artıra bilir.

“Təkcə “Sputnik” deyil, bütün vaksinlər, platformalar xəstəlik keçirən orqanizmlərdən 1.3-1.5 dəfə çox virusneytrallaşdırıcı anticisim yarada bilir.  Vaksin orqanizmdə daha effektivdir, - mütəxəssis deyir. – Yoluxub sağalmaq, süni ventilyasiya aparatına qoşulmaq yox, postkovid sindromu daha qorxuludur. 50 yaşdan yuxarı adamlarda bu, hər hansısa formada var. O, qana, qan hüceyrələrinə, endotelilərə, damarlara, əsəb sisteminə, ümumiyyətlə, orqanizmimizə təsir edir.  Bunun hamısı koviddir. Və ona yoluxmamaq üçün yeganə dərman vaksindir”.

Vaksin özündə heç bir virus daşımır və ətrafdakılar üçün yoluxucu deyil, Timakov əlavə edib. Ancaq peyvənd olunmuş insanın orqanizmində birinci və ikinci peyvənd arasında virusneytrallaşdırıcı anticisim yaranmaya da bilər. Ona görə də o xəstələnə bilər. Bu, peyvənd olunmuş insanların bir qisminə - 2-30%-nə aiddir, ancaq bu, baş verə bilər.

“İki peyvənddən sonra da xəstələnmək olar, ancaq vaksin ciddi ağırlaşmalardan, xəstənin xəstəxanaya düşməsindən qoruyur. Məhz peyvənd olunmuş insanlarda simptomlar daha yüngül formada keçir, hətta elə olur ki, insan özündə kovid olduğunu heç bilmir də, - Yevgeni Timakov deyir. – Ancaq bu o demək deyil ki, virus orqanizmdə yoxdur. Əgər peyvəndlənmiş insan koronavirus infeksiyasına yoluxsa, yenə də ətrafdakılar üçün təhlükəli olacaq”.

Təbibin sözlərinə görə, Rusiya və keçmiş SSRİ-nin bir sıra ölkələri vaksinasiyada çox geri qalırlar – 10%-dən də çox insan peyvəndlənib.

Virusoloq bir sıra dövlətlərin hökumətlərinin vaksinasiyanın aktivləşdirilməsi üzrə apardığı tədbirləri doğru sayır.

Koronavirus pandemiyasına nəzarəti o zaman ələ almaq olacaq ki, ilkin vaksinasiya stabil aparılsın, Yevgeni Timakov deyir. Sonra isə virusneytrallaşdırıcı anticisimləri bir dəfəlik vaksin dozaları ilə dəstəkləyəcəyik. Ancaq onun fikrincə, buna ən azı iki il gərək olacaq.

“Virus tamamilə bizə adaptasiya olmağa məcbur olacaq, bizdə isə həmin vaxta qədər yaxşı kollektiv immunitet yaranacaq”, - doktor Timakov deyib.

Eləcə də oxuyun:

0
Teqlər:
Hindistan, ştamm, vaksin, Koronavirus, epidemiya, COVID-19
Mövzu:
Yeni tip koronavirus pandemiyası