Türkiyənin TCG Turgutreis hərbi gəmisi, arxiv şəkli

Üç gərgin tərəf, bir Lavrov ABŞ - Ərdoğana verilən mesaj Qarabağı xatırlatdı

1198
(Yenilənib 11:01 10.09.2020)
"Düzdür, bu ölkə Aralıq dənizi ölkəsi deyil, lakin onun Suriya və Liviya siyasəti diqqətə alındığında Moskvanın Aralıq dənizinin şərq hissəsində öz geosiyasi maraqlarının olduğunu görürük"

Eldar Tanrıverdiyev, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 9 sentyabr — Sputnik. Rusiya Xarici İşlər naziri Sergey Lavrovun Kiprə son səfəri geosiyasi baxımından olduqca maraqlı izlənilirdi. Rusiya rəsmisi Kipr Prezidenti Nikos Anastasiadis ilə görüşü zamanı bildirdi ki, Aralıq dənizindəki vəziyyət onları narahat edir və Türkiyə Cümhuriyyəti ilə münasibətlər baxımından dialoqun başladılmasına yardım etməyə hazırdır.

Rusiya Xarici İşlər naziri eyni zamanda qeyd edib ki, ölkəsi Birləşmiş Ştatların tərəfləri biri-birinə qarşı qoymasından narahatdır: "Birləşmiş Ştatların Aralıq dənizinin şərqində baş verən gərginlik fonunda ölkələri bir-birinə qarşı qoyması və "bizimlə olmayan bizə qarşıdır" siyasətini yürütməsi Moskvanı narahat edir".

Aralıq dənizinin şərqində gərginliyin hər keçən gün artdığı bir dövrdə Rusiya tərəfinin səsləndiriyi bu fikirlər, təbii ki, region ölkələrinin paytaxtlarında da diqqətdən yayınmayıb. Sputnik Azərbaycan məsələ ilə bağlı siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, Rusiya üzrə analitik Kerim Hasla həmsöhbət olub.

© Photo : Courtesy of Kerim Has
Siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, Rusiya üzrə analitik Kerim Has

Kerim Has Rusiya Xarici İşlər naziri Sergey Lavrovun Kiprə səfərinin Moskva - Nikosiya münasibətləri baxımından önəmli və uğurlu bir addım olduğunu bildirib: "İki ölkə arasında iqtisadi-ticari, investisiya və bankçılıq sahəsində münasibətlər müzakirə olunmalı mövzular idi. Offşor hesablar baxımından Kiprin Rusiyanın varlı insanları üçün olduqca cəlbedici olduğu heç kimə sirr deyil. Sadəcə 2019-cu ildə Rusiyadan Kiprə transfer olunan ümumi valyutanın miqdarı 14,5 milyard dolları keçir. Rusiya Mərkəzi Bankının məlumatlarına əsasən, 2010-2019-cu illərdə Rusiyadan Kiprə gedən valyutanın ümumi dəyəri 273 milyard dollardır. Aşağı vergilər hesabına əsasən, bu vəsaitin önəmli bir hissəsi yenə Rusiyaya geri dönür. Ötən il Rusiya Kiprə 8,1 milyard dollar investisiya cəlb edə bilib. Rusiya iqtisadiyyatına birbaşa edilən investisiyaların 34%-i Kiprdən gəlir. Kipr bu sahədə liderdir. Təbii ki, bu həcmdə valyuta mübadiləsi Moskvanın Rusiya vətəndaşlarından daha çox vergi almaqla bağlı iştahasını daha da artırır. Uzun müddətdir gözlənilən Lavrovun da səfərinin əsas müzakirə mövzusu bu idi. Təsadüfü deyil ki, rəsmi Moskvanın tələbləri ilə bağlı iki ölkə arasında yeni bir vergi sazişi də imzalandı".

Ekspert qeyd edib ki, Aralıq dənizinin şərqində yaşanan geosiyasi gərginlik, Suriya - Liviya xəttində baş verənlər, həm də Birləşmiş Ştatların Kiprə silah embarqosunu qismən yumşaltması kimi məsələlər Lavrovun səfərinin önəmini daha da artırır. Rusiyanın son baş verənlərlə bağlı mövqeyi Nikosiya ilə yanaşı, ətraf ölkələrin paytaxtlarında da diqqətlə izlənilirdi.

Kerim Has eyni zamanda Rusiyanın Türkiyə ilə Kipr arasında vasitəçi rolu oynaya biləcəyini düşünmədiyini qeyd edib:

"Çünki hər şeydən öncə rəsmi Ankara Kipr Respublikasını müstəqil bir dövlət olaraq qəbul etmir, tərəflər arasında diplomatik münasibətlər yoxdur. Kiprin şimalında olan Kipr Türk Cümhuriyyətini isə tək tanıyan ölkə Türkiyədir. Rusiyanın bu istiqamətdə vasitəçilik etmək cəhdi ilk növbədə texniki və diplomatik əngəllərlə qarşılaşır.

İkincisi, Türkiyə ilə Rusiyanın Kipr mövzusunda mövqeləri nəzərə alındığında görünür ki, Türkiyə bu məsələni Moskvanın vasitəçiliyi ilə deyil, Kiprdə tərəflərin öz aralarında həyata keçirəcəyi görüşlər və Qərb ölkələri, Yunanıstanla həll etmək istəyər".

Türkiyəli ekspert xatırladıb ki, Türkiyə və Yunanıstan hələ də NATO-da müttəfiq ölkələrdir, Avropada münasibətlər baxımından da aralarında müəyyən səviyyədə dialoq var: "Ankara və Afina lazımi cəsarəti və səmimiyyəti göstərsələr, Kipr məsələsi ilə yanaşı, Egey dənizində adalar məsələsi və digər mübahisəli məsələləri rahatlıqla həll edə bilər.

Üçüncüsü isə, Rusiya son illərdə Aralıq dənizində yenidən yerləşmə siyasəti yerinə yetirməyə başlayıb. Düzdür, bu ölkə Aralıq dənizi ölkəsi deyil, lakin onun Suriya və Liviya siyasəti diqqətə alındığında Moskvanın Aralıq dənizinin şərq hissəsində öz geosiyasi maraqlarının olduğu görürük. Bu da Türkiyə lideri Ərdoğanın, onun iqtidarının xarici siyasətdə artırmaq istədiyi manevr və nüfuz sahəsini bəzən məhdudlaşdırır. Rusiyanın bu bölgəni siyasi, hərbi və enerji qaynaqları baxımından dəyərləndirmək istəməsi Türkiyə ilə yanaşı, ABŞ da daxil olmaqla digər NATO ölkələrini də müəyyən mənada narahat edir. Yəni, qənaətimcə, Moskvanın Türkiyə - Kipr – Yunanıstan gərginliyində vasitəçi rolunu nə Ankara, nə də NATO istəyir".

Birləşmiş Ştatların Aralıq dənizinin şərqində yaşanan gərginliyə münasibəti haqda danışan Kerim Has ABŞ-ın bununla bağlı müəyyən narahatlıq duymaqla yanaşı, mövcud şəraitdə qazanc əldə etmək istədiyini hesab edir:

"Düşünürəm ki, bu ölkə, həmçinin tərəflərə təzyiq etmə imkanı baxımından da bu gərginliyi azalda biləcək ən nüfuzlu aktordur. Birləşmiş Ştatların Kiprə olan silah embarqosunu qismən aradan qaldırması, zənnimcə, Türkiyə prezidenti Ərdoğanın daha da irəli getməməsi üçün bir mesaj idi. Mövcud gərginlik həm də ABŞ-a Afina və Nikosiya ilə hərbi əməkdaşlığı daha da genişləndirmək imkanı verir".

Ekspert eyni zamanda xatırladıb ki, baş verənlər ABŞ-ın NATO üzvləri – Türkiyə ilə Yunanıstanın müharibəyə başlamasını istəməsinin anlamına gəlmir: "ABŞ Aralıq dənizinin şərqində, Rusiyanın Cənubi Qafqaz regionunda Azərbaycan və Ermənistana qarşı yürütdüyü siyasətə bənzər siyasət həyata keçirir. Rusiya Cənubi Qafqaz regionunda gərginlik yaşandığı vaxt necə həm Bakı, həm də Yerevana daha çox silah sata bilir, iki ölkəni daha asılı edir və daha sonra gərginliyi nəzarət altına ala bilirsə, hazırda Vaşinqton da Aralıq dənizinin şərq hissəsində öz müttəfiqləri və tərəfdaşları olan Türkiyə, Yunanıstan, Kipr və Misir kimi ölkələrə qarşı da buna bənzər siyasət yürüdür".

1198
Teqlər:
ABŞ, Sergey Lavrov, Rəcəb Tayyip Ərdoğan, Rusiya, Aralıq dənizi, Kipr, Yunanıstan, Türkiyə
Əlaqədar
Azərbaycan Prezidenti: "Bütün məsələlərdə Türkiyənin yanında olacağıq"
Ərdoğan: "Ankara regionda səhnəarxası oyunlardan yorulub"
İki NATO ölkəsi arasında hərbi münaqişə reallığa çevrilir - Aralıq dənizində qarşıdurma
Səmada Türkiyə və Yunanıstan təyyarələri arasında insident - VİDEO
Politoloq: "Yunanıstanın Türkiyə ilə hərbi toqquşmaya gedəcəyinə inanmıram"

mina xəritələrinin Azərbaycana verilməsinə çağırıb

13
(Yenilənib 23:11 22.06.2021)
Mariya Peyçinoviç-Buriç qeyd edib ki, müharibənin nəticələri hər zaman ağır olur və yaraların sağalması, yenidən etimadın yaranması üçün vaxt lazımdır

BAKI, 22 iyun - Sputnik. Avropa Şurası Azərbaycan və Ermənistan arasında uzun müddətli, davamlı sülhün həll yollarının tapılmasında maraqlıdır.

Sputnik Azərbaycan-ın APA-ya istinadən məlumatına görə, bunu Avropa Şurasının baş katibi Mariya Peyçinoviç-Buriç AŞPA-nın yay sessiyası zamanı çıxışında deyib.

O, qeyd edib ki, müharibənin nəticələri hər zaman ağır olur və yaraların sağalması, yenidən etimadın yaranması üçün vaxt lazımdır.

"Biz Minsk qrupunun işlərini dəstəkləyirik. İki tərəf arasındakı sülhdən dərhal sonra da bizim nümayəndələrimiz, həm Bakını, həm də İrəvanı ziyarət etdi. Postkonflikt mühiti olduqca çətin mühitdir və Avropa Şurası olaraq edə biləcəyimiz iş konfliktdən zərər görmüş yerlərdə etimadın qurulması tədbirlərinin görülməsidir", - deyə baş katib qeyd edib.

Ağdamın mina xəritələri

Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi məlumat yayaraq bildirib ki, əldə edilmiş razılığa əsasən, 2021-ci il iyunun 12-də Ermənistanın Ağdam rayonu üzrə 97 min tank və piyada əleyhinə minanı özündə əks etdirən xəritələri Azərbaycan tərəfinə təqdim etməsi müqabilində, saxlanılan 15 nəfər erməni Azərbaycan-Gürcüstan sərhədində Gürcüstan nümayəndələrinin iştirakı ilə Ermənistana təhvil verilib.

Eləcə də oxuyun:

13
İran prezidenti İbrahim Rəisi, arxiv şəkli

İbrahim Rəisi hökumətinin xarici siyasətdəki əsas vəzifəsini açıqladı

2681
(Yenilənib 20:10 22.06.2021)
İbrahim Rəisi İran prezidenti vəzifəsində ilk addımları haqda Sputnik-ə danışıb. O, ABŞ-ın sanksiyaları, nüvə proqramı və ilk fərmanı haqda sualları cavablandırıb.

BAKI, 22 iyun - Sputnik. İranın yeni seçilmiş prezidenti İbrahim Rəisi özünün ilk mətbuat konfransında Sputnik-ə bildirib ki, onun icra hakimi vəzifəsində ilk fərmanı korrupsiyanın ləğvi, iş yerlərinin yaradılması üzrə vəziyyətin normallaşdırılması və mənzil bazarına aid olacaq.

“Bütün bu problemləri (korrupsiya və rüşvət – Sputnik-in qeydi) mənim hökumətim düzəldəcək. Və bizim atacağımız ilk addımlar tam məşğulluğun yaradılmasına diqqətin yönəldilməsi və mənzil probleminin (əmlak məsələlərinin) həllini ehtiva edəcək.  Müxtəlif sahələrdəki təşəbbüskar dövlət qurumları hörmətli İran vətəndaşlarının cəlb olunmasında aktiv iştirak etməlidir”, - Rəisi söyləyb.

Rəisi amerikalıları Birgə Hərtərəfli Fəaliyyət Planını pozmaqda, avropalıları isə nüvə razılaşmasında öz öhdəliklərini yerinə yetirməməkdə günahlandırıb: “Amerikalılara məsləhətim odur ki, öz öhdəliklərini yada salıb onlara əməl eləsinlər. Avropalılar isə ABŞ-ın təzyiqi altında əyilməməli, onların dediyini eləməməlidirlər. Qoy onlar BHFP üzrə üzərlərinə götürdükləri vəzifələri icra etsinlər. İran xalqı sadəcə istəyir ki, avropalılar BHFP-də vəd etdiklərini yerinə yetirsinlər. İran xalqı öz hüquqlarını müdafiə etmək isətyir. Biz bu hüquqlara nail olacağıq”.

Ayətullah İbrahim Rəisi BHFP üzrə Vyana danışıqlarına da münasibət bildirib: “Bizim nüvə danışıqlarını aparan nümayəndələrimiz proqress üçün əllərindən gələni edəcəklər. Mən artıq komandamın araşdırdığı  müvafiq hesabatları almışam”.

Sanksiyalara gəlincə, o, (ABŞ) İran xalqına qarşı bütün sanksiyaları ləğv etməlidir. Biz bunda təkid edirik, İranın əvvəlki hakimiyyəti kimi, biz də məhz buna nail olacağıq. Sanksiyaların tam ləğvi və düzgünlüyün yoxlanılması – mənim hökumətimin xarici siyasətinin diqqət mərkəzində duran əsas vektorlar bunlar olacaq”.

Rəisinin qələbəsi 

İyunun 18-də İbrahim Rəisi İranda keçirilən prezident seçkilərində iştirak etmiş 28,6 milyon seçicidən 17,6 milyon nəfərinin səsini qazanaraq qalib gəlib.

Xatırladaq ki, əvvəlcə İran prezidenti vəzifəsi uğrunda 7 namizəd mübarizəyə qoşulsa da, sonradan onlardan üçü namizədliyini geri götürmüşdü. Əsas mübarizə İranın məhkəmə hakimiyyətinin rəhbəri İbrahim Rəisi, digər iki mühafizəkar siyasətçi - Məsləhət Şurasının katibi Möhsün Rzayi və İran parlamentinin vitse-spikeri Əmir Hüseyn Kazizade Haşimi, həmçinin İran Mərkəzi bankının keçmiş rəhbəri Əbdülnaser Hemmati arasında gedib.

İranın hazırki prezidenti Həsən Ruhani ikinci müddəti tamamladığına görə seçkilərdə iştirak etməyib. Ekspertlər İranın ali lideri Əli Xameneinin İbrahim Rəisini dəstəklədiyini bildirirlər.

Eləcə də oxuyun:

  • Baydenlə görüşmək niyyətinə deyiləm – İranın yeni prezidenti sərt danışdı

  • Ekspert: “İrandakı prezident seçkiləri dəyişikliklərə səbəb olacaq”

 

2681
Teqlər:
mətbuat konfransı, prezident, İran
Qəbələyə mənzərə, arxiv şəkli

Ölkə xaricində istirahətdən həzz almaq olmur - Həmvətənlərimizin yay planları

3
(Yenilənib 01:46 23.06.2021)
Pandemiya qaydaları yumşaldıqca, havalar istiləşdikcə yay arzularını, istirahət planlarını gerçəkləşdirmək istəyənlərin sayı artır. Azərbaycanda bu mövsüm üçün insanların hansı planlar qurduqlarını araşdırdıq.

BAKI, 23 iyun - Sputnik. Tətil, məzuniyyət mövsümü olan yay Azərbaycanda güclü istilərlə başlayıb. Bir neçə gündür ki, ölkənin bəzi bölgələrində temperatur 40 dərəcə Selsini keçir. Hələ Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Xidmətinin rəisi Umayra Tağıyevanın anomal istilərlə bağlı açıqlaması və Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın karantin rejimində yumşalmalara getməsi də istirahəti sağlamlığa faydalı və maraqlı keçirmək əndişələrini aktuallaşdırıb.

İstirahət planı - olan var, olmayan var

Karantin şərtlərinin yumşaldıldığını nəzərə alaraq, insanların yay istirahəti ilə bağlı planlarını öyrənmək və pandemiyanın səyahət planlarına təsirini müəyyənləşdirmək üçün Media Təhlil Mərkəzi tərəfindən keçirilən sorğuda respondentlərin 47,5%-i yay ayları üçün istirahət planı olmadığını deyib. Cavab verənlərin 36,7%-i bölgələrə, 8%-i xarici ölkəyə səyahət edəcəyini bildirsə də, 7,8%-i isə yayı bağ evində keçirəcəyini qeyd edib.

Qeyd edək ki, sorğuda iştirak edən 760 respondentin 48%-ni qadınlar, 52%-ni kişilər təşkil edib.

Favorit - sərinlikdir

Sorğuya əsasən, insanların daha çox hansı bölgələrdə istirahətə üstünlük verdiyini müəyyənləşdirmək mümkün olub. Bir neçə variant seçmək imkanına malik olan respondentlərin cavabları aşağıdakı kimidir:

Lənkəran – 33%; Şəki-Zaqatala – 32%; Quba-Xaçmaz – 29%; Qarabağ – 29%; Gəncə-Qazax – 19%;

Aran – 18%; Şirvan – 8%; Naxçıvan – 5%. Respondentərin 29 faizi isə bölgələrə getməyi planlaşdırmadığını deyib. Göründüyü kimi, insanlar daha çox havası sərin olan bölgələrimizə üz tutmağa üstünlük verirlər.

Dost-qohum maşınları trenddə, xaricdən həzz alan azalıb

Rəyi soruşulan həmvətənlərimizin 35%-i dost və ya qohumuna məxsus avtomobillə ölkə daxilində səyahət etdiklərini söyləyib. Bölgələrə şəxsi maşını ilə gedənlər cavab verənlərin 29%-ni təşkil edib. Sərnişin avtobusu ilə səyahət edənlər sorğu iştirakçılarının 22%-ni, müxtəlif turlara qoşulanlar 13%-ni əhatə edib. Respondentlərin 1%-i isə təyyarə ilə səyahətə üstünlük verdiyini bildirib.

Pandemiya bitənədək xarici ölkəyə səyahət planlarını təxirə salanlar respondentlərin 12%-ni təşkil edib. Sorğu iştirakçılarının 28%-i bildirib ki, qadağaların davam etdiyi müddətdə ölkə xaricində istirahətdən həzz almaq olmur. Respondentlərin 10%-i xarici ölkəyə səyahətə məhdudiyyət qoymadığını, 50%-i isə əvvəllər də xaricə səyahət etmədiyi üçün hazırkı vəziyyətin istirahət planlarına heç bir təsirinin olmadığını dilə gətiriblər.

Cibdə varsa pul...

Başqalarının istirahətə nə qədər pul xərclədiyi həmişə maraq doğurur - həm məkanları müqayisə edə bilirsən, həm də büdcəni planlaşdırırsan. 

MTM-in keçirdiyi sorğudakı respondentlərin 67%-i yay istirahətinə 300-500 AZN, 15%-i 500-700 AZN, 9%-i 700-1000 AZN, 9%-i isə 1000 AZN-dən çox vəsait ayırdığını qeyd edib.

Bu mövsüm bölgələrdə istirahətin nisbətən baha olacağı gözlənilir. Məsələn, populyar istiqamətlərdən olan Şəki-Zaqatala-Qax bölgəsində günlük kirayə evlərin qiyməti indidən artıb. 

Ötən il yayda paytaxtdan bölgələrə getməklə bağlı məhdudiyyət olduğundan rayonlara üz tutanların sayı xeyli azalmış, bu səbəbdən də günlük kirayə evlərin qiymətləri də xeyli enmişdi. Şəkidə də günlük evlərin kirayəsi 5 dəfəyədək ucuzlaşmışdı. 100, 80 manatlıq evlər ötən il 30-20 manata zorla müştəri tapsa da, bu il maklerlər və yerli sakinlər evləri yenə 80-100 manata razılaşma yolu ilə verə biləcəklərini söyləyirlər.

Aviasəyahət

Azərbaycanda avqustun 1-dək xüsusi karantin rejimi qüvvədədir. Quru yolla beynəlxalq sərnişin daşımaları praktiki olaraq kəsilib, avianəqliyyat isə yalnız xüsusi uçuşlar həyata keçirir.

Azərbaycan Hava Yolları (AZAL) bir müddət əvvəl bildirmişdi ki, iyun ayından Bakıdan Bodrum və Dalaman kurortlarına xüsusi reyslər açılacaq. Bu istiqamətdə uçuşlar iyunun 25-dən başlanır. Cədvələ görə, Bakı-Bodrum-Bakı reysləri hər gün, Dalamana və geriyə uçuşlar isə həftədə üç gün - bazar ertəsi, çərşənbə və cümə günləri yerinə yetiriləcək.

Buta Airways aviaşirkəti də Bakıdan Alanyaya uçuşları bərpa edərək Ankaraya reyslərin sayını artırıb. 

İyulun 3-dən aviaşirkət Bakı-Alanya-Bakı reyslərinə start verir. Uçuşlar həftədə bir dəfə - şənbə günləri gerçəkləşəcək.

Ankaraya uçuşların sayı da artır: iyunun 19-dan Buta Airways Türkiyə paytaxtına həftədə üç dəfə - bazar ertəsi, cümə axşamı və şənbə günləri reyslər təşkil edəcək.

Azərbaycan ərazisinə isə Rusiya və Türkiyə (iyunun 10-dan) ilə yanaşı, ABŞ, Bəhreyn, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Böyük Britaniya, İsrail, Macarıstan və Qətərdən (iyunun 21-dən) uçuşlara icazə verilir.

Eləcə də oxuyun:

  • Rusiyaya getmək istəyən azərbaycanlıların nəzərinə - Qaydalar dəyişir

  • Azərbaycanın bölgələrində günlük kirayə ev bazarı canlanıb

  • Azərbaycan turizmi yeni mövsümə hazırdırmı? – Samir Dübəndi danışır

  • AZAL sərnişindaşıma ilə bağlı bir sıra məqamlara aydınlıq gətirib

  • Azərbaycanda gəlmə turizmə "yaşıl işıq" - Siyahı artırıla bilər

  • Umayra Tağıyeva çimərliklərlə bağlı qadınlara müraciət edib

3