Rusiya prezidenti Vladimir Putin və İran prezidenti Həsən Ruhani, arxiv şəkli

Kəskinləşmə qaçılmazdır: Rusiya güclü İran istəyir, lakin dominant olmasını istəmir

6162
(Yenilənib 21:14 07.09.2019)
Rusiyalı ekspert Aleksandr Vedrussov ABŞ və İran arasındakı münasibətlərdə kəskinləşmənin inkişafı üçün mümkün ssenariləri açıqlayıb

Aleksandr Vedrussov, "Strateq-PRO" analitik mərkəzinin direktoru

BAKI, 7 sentyabr — Sputnik. Dünyada imperialistlərarası ziddiyyətlər və kapitalist bazarlarının yenidən bölgüsü prosesi kəskinləşir. ABŞ və Çin arasındakı ticarət müharibəsindən tutmuş Yaxın Şərqdə vəziyyətin kəskinləşməsinə qədər bu gün baş verənləri ən optimal şəkildə bununla izah etmək olar.

Mövcud iqtisadi inkişaf modeli öz sərhədinə çatıb, bundan sonra qeyri-müəyyənlik dövrü başlayır. İndi satış bazarları, əmtəə axınları, enerji qaynaqları ilə əlaqədar olaraq, hər şey qlobal miqyasda yeni bir bölüşdürmə ilə əlaqələndirilir ki, bu da olduqca sərt şəkildə gedəcək.

Və bu yeni prosesdə Yaxın Şərq əsas bölgələrdən biridir. Üstəlik, amerikalıların özləri orada bir güc vakuumu yaradıblar - ABŞ-ın İraqa müdaxiləsi ilə İranın ekspansiyası üçün yer boşaldıblar. İndi də cəsarətlə İranı birtəhər əldə saxlamaq üçün bəhanələr tapmağa çalışırlar və iranlılara deyirlər: "Biz sizə iqtisadi cəhətdən təzyiq göstərməyəcəyik, amma siz, nəzakətlə oradan və oradan çıxın, Tehranda oturun və susun".

Bu prosesin istər-istəməz kəskinləşəcəyi bəllidir: iqtisadi təzyiq artacaq. Birləşmiş Ştatlar İranı geri çəkilməsinə və Yaxın Şərqdə bir güc olmağı dayandırana qədər sıxışdıracaq.

Öz növbəsində İranın mövqeyi tamamilə başa düşüləndir. Onlar bilirlər ki, geri çəkilmək və güzəştə getmək olmaz, bu, zəiflik kimi qəbul ediləcək. Tehran, İran isteblişmenti tərəfindən birmənalı dəstək tapmayan mübahisəli nüvə razılaşmasına imza atdıqdan sonra, ABŞ-la razılaşmaların faydasız olduğunu başa düşdü.

İndi İrana bu sazişlə bağlı razılaşmaya yenidən baxması təklif olunur. Lakin İran başa düşür ki, əgər güzəştli mövqe nümayiş etdirməyə başlasa, bütün digər məsələlərdə də güzəştlərə getmək məcburiyyətində qalacaq. Və bu proses bölgədəki bütün nüfuzunu itirənə qədər davam edəcək.

İranın Hörmüz Boğazında, eləcə də dəniz ticarəti və rabitə sahəsindəki digər strateji bölgələrdəki fəaliyyətlərinə gəlincə, o, "gözə göz, dişə diş" prinsipi ilə hərəkət edir. İrana qarşı təcavüzkar hərəkətlər ediləcək, o isə susaraq heç bir tədbir görməyəcək?! Bu, mümkün deyil. İran sərt cavab verəcək və onun heç bir güzəştə getmək ehtimalı yoxdur.

Beləliklə, kəskinləşmə qaçılmazdır. Lakin amerikalılar hərbi qarşıdurmalara hazır deyillər. Buna görə də, yaxın illərdə ən çox ehtimal olunan ssenarilər bunlar ola bilər: İranın mövcud olduğu bütün bazarlardan mümkün qədər kənarlaşdırılması, bölgədə mümkün qədər təcrid olunması və burada geosiyasi ekspansiyasını davam etdirməmək üçün ona hər cür problemin yaradılması.

İran buna qarşı çıxa bilməz və sanksiyalar onun üçün çox həssas məsələdir. Ancaq İran nə Suriyadan, nə İraqdan, nə də Yaxın Şərqdə yerləşdiyi digər nöqtələrdən çıxmağa hazırlaşmır və belə bir niyyəti də yoxdur.

İran, əksinə, Yaxın Şərqdəki mövqelərini möhkəmləndirməyə davam edə bilər. Onu da məhz bu yerdə zəiflətmək istəyirlər, sadəcə ona görə ki, onun digər seçimi qalmayıb.

Rusiyanın bu məsələdə mövqeyi aydındır: o, sabitlik istəyir, İranin dinc atoma malik olmaq, sanksiyalar olmadan ticarət etmək hüququnu və Suriyadakı varlığını dəstəkləyir.

Eyni zamanda, Rusiya İranın tamamilə dominant bir regional gücə çevrilməsində maraqlı deyil, çünki güclənərsə, onun necə davranacağı bilinmir.

Eyni zamanda, Rusiya tərəfi nə yolla olursa olsun, bölgədəki əsas oyunçuların qarşılıqlı əlaqəsi və maraqlarının əlaqələndirilməsi üçün daimi işləyən formata çevrilməsini istəyir: məsələn, çox perspektivli format olan Rusiya, Türkiyə və İran kimi. Rusiyanın iştirakı ilə olan bu formatların gələcəyi var, çünki bunlar bölgədəki ən konstruktiv, münaqişələrin söndürülməsinə və maraqların əlaqələndirilməsinə yönəldilmiş formatlardır.

Vəziyyətin kəskinləşməsinə getməməsi üçün Amerikaya nəzarət etmək mümkün deyil, ancaq haradasa münaqişəni söndürmək, haradasa vasitəçi kimi fəaliyyət göstərmək tamamilə mümkündür.

6162

Ermənistanın Sərhəd Qoşunlarının komandanı işdən qovuldu

0
Ermənistan Prezidenti Armen Sarkisyan bu ölkənin Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının komandanı Vaqanik Sarkisyanın tutduğu vəzifədən azad edib.

 

BAKI, 26 oktyabr — Sputnik. Ermənistan Prezidenti Armen Sarkisyan bu ölkənin Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının komandanı Vaqanik Sarkisyanın tutduğu vəzifədən azad olunması haqqında sərəncam imzalayıb.

Sputnik Ermənistan xəbər verir ki, bu barədə qərar Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın təklifi ilə qəbul edilib.

Ermənistan Prezidentinin sərəncamı ilə bu vəzifəyə Arman Maralçyan təyin olunub.

0
Rusiyanın Xarici İşlər naziri Sergey Lavrov, arxiv şəkli

Rusiya Qarabağla bağlı Türkiyəyə çağırış etdi

28
Türkiyəli tərəfdaşlarımızı bu cür xəttin dəstəklənməsi çərçivəsində öz təsirini göstərməyin məqsədəuyğunluğuna inandırmağa çalışırıq

BAKI, 26 oktyabr — Sputnik. Rəsmi Moskva Türkiyəni atəşkəs rejimi çərçivəsində və Dağlıq Qarabağ nizamlanması üzrə səmərəli danışıqların başlaması üçün bütün təsir gücündən istifadə etməyə çağırır. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bunu Rusiyanın Xarici İşlər naziri Sergey Lavrov "Afina və Makedoniya Xəbərlər agentliyinə" müsahibəsində bildirib.

"Türkiyəli tərəfdaşlarımızı bu cür xəttin dəstəklənməsi çərçivəsində öz təsirini göstərməyin məqsədəuyğunluğuna inandırmağa çalışırıq", - deyə Lavrov qeyd edib.

Sentyabrın 27-də saat 06 radələrində Ermənistan silahlı qüvvələri genişmiqyaslı təxribat törədərək cəbhəboyu zonada yerləşən Azərbaycan Ordusunun mövqelərini və yaşayış məntəqələrimizi iriçaplı silahlardan, minaatanlardan və müxtəlif çaplı artilleriya qurğularından intensiv atəşə tutub.

Ermənistan silahlı birləşmələrinin hərbi fəallığının qarşısını almaq və dinc əhalinin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə Azərbaycan Ordusunun komandanlığı qoşunların cəbhə boyu əks-hücum əməliyyatına başlayıb.

Azərbaycan ordusunun əks-hücum əməliyyatı zamanı Cəbrayıl rayonu, Füzuli şəhəri, Zəngilan şəhəri, Qubadlı şəhəri, Hadrut qəsəbəsi də daxil olmaqla bir sıra yaşayış məntəqələrimiz işğaldan azad olunub.

10 oktyabr saat 12:00-dan etibarən humanitar məqsədlərlə Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin vasitəçiliyi və onun meyarlarına uyğun olaraq, hərbi əsirlər və digər saxlanılan şəxslərin, həmçinin ölənlərin meyitlərinin dəyişdirilməsi üçün atəşkəs elan olunub.

Bununla bağlı Rusiya tərəfinin təşəbbüsü əsasında 9-10 oktyabr tarixlərində Moskva şəhərində keçirilən görüş nəticəsində Rusiya Federasiyası, Azərbaycan Respublikası və Ermənistan Respublikasının Xarici İşlər nazirlərinin qəbul etdiyi bəyanatda deyilir.

Bəyanata əsasən, atəşkəs rejiminin konkret parametrləri əlavə olaraq razılaşdırılacaq.

Oktyabrın 25-də ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri yeni bəyanatla çıxış ediblər. Bəyanatda həmsədrlərin 24 oktyabrda Vaşinqtonda Ermənistan xarici işlər naziri Zohrab Mnatsakanyan və Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla görüşdükləri, xarici işlər nazirləri və ABŞ Dövlət Katibinin müavini Stiven Bigan ilə birgə iclasda iştirak etdikləri bildirilir. Həmsədrlər tərəfləri öhdəliklərinə uyğun olaraq 10 oktyabrda  Moskvada imzalanmış birgə bəyanatın bütün aspektlərini həyata keçirmək üçün təcili addımlar atmağa çağırıblar və bu öhdəlikləri 18 oktyabrda Parisdə təsdiqlədiklərini qeyd ediblər. Dağlıq Qarabağda növbəti humanitar atəşkəs oktyabrın 26-da Bakı vaxtı ilə saat 08:00-da başlamalı idi.

28
Əlaqədar
Lavrov Qarabağ barədə: "Təbii ki, siyasi nizamlama mümkündür"
Lavrov azərbaycanlı və erməni həmkarlarına üç ölkənin bəyanatını xatırlatdı
Lavrov Qarabağ döyüşləri barədə: "Moskva görüşü ümidləri doğrultmadı"
Sergey Lavrov Moskvada Ceyhun Bayramovla görüşüb