Buradakı insanların ən kiçiyinin 113 yaşı var

769
(Yenilənib 12:13 30.08.2016)
  • Lerik rayonu Azərbaycanda həmişə uzunömürlülər diyarı kimi tanınıb
  • Bu dağlıq rayonunun havası, suyu, təbiəti insanı uzun illər sağlam və gümrah saxlayan səbəblərdən sadəcə bir neçəsidir
  • Lerikdəki Uzunömürülülər muzeyi Azərbaycanda yeganə belə mədəniyyət ocağıdır
  • Lerik Rayon Uzunömürlülər Muzeyi 1991-ci ildən fəaliyyət göstərir
  • Muzeydə 2 ekspozisiya salonu və 1200-dən çox eksponat var
  • Muzeyin direktoru Dilarə xanım Fətullayeva
  • Şirəli Müslümov 168 illik ömrünün 150 illini çobanlıq etmişdi
  • 101 il ömür sürmüş Fazil Rzayev
  • Üç əsrin şahidi Rza Hüseynov
  • Muzeydəki qədim məişət əşyaları
  • Uzunömürlülüyün və sağlamlıq ən əsas səbəblərindən biri də təbii otlar və bitkilərdir
  • Xatirə əşyaları və məktublar
  • Kitab guşəsi
  • Əcnəbilərin də muzeyə marağı böyükdür
  • Almaniyalı tələbələr Lerik Rayon Uzunömürlülər Muzeyində
  • Əcnəbi tələbələr 116 yaşlı Söhbət Fərzəliyevlə
  • Söhbət kişinin öz sözlərinə görə yaşı 116-nı ötüb
  • Muzeyin eksponatları alman tələbələrdə böyük marağa səbəb oldu
  • Yay aylarında muzeyə gələn qonaqların sayı daha çox olur
  • Lerikə dincəlməyə gələn turistlər muzeyə mütləq baş çəkirlər
  • 2015-ci ildə muzeyə gələn qonaqların sayı 4 minə yaxın olub
  • Almaniyanın Dortmund vilayətindən olan 20 nəfərlik məktəbli qrup
Azərbaycanda fəaliyyət göstərən uzunömürlülər muzeyinin analoqu yoxdur

Rahim Zakiroğlu, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 30 avq — Sputnik. İnsanlar hər zaman çox yaşamaq arzusunda olublar və tarixən buna nail olunması istiqamətində saysız-hesabsız cəhdlər edilib. Alimlər də zaman-zaman uzunömürlülüyün sirri üzərində baş sındırıblar.

Cəlilabad rayonunun Göytəpə qəsəbəsindəki qədim kilsə
© Sputnik / Rahim Muradov

Bu istiqamətdə gəlinən ən mühüm qənaət genetik kodlarla əlaqəlidir. Belə ki, alimlər 100 il və daha artıq yaşayan insanların genlərinin qocalmadan güclü müdafiə sisteminə malik olduğunun şahidi olublar.

Bununla belə, bəzi yaşlıların genlərində xəstə hüseyrələr də aşkarlanıb. Amma genlərdə olan özünümüdafiə sistemi o qədər güclüdür ki, hətta zərərli hüceyrləri dirçəlməyə imkan vermir.

Şərq təbiblərinin və müdriklərinin isə uzunömürlülüklə bağlı mühakimələrinin, sağlamlığa fərdi yanaşmalarının, təbii vasitələrdən istifadə etmələrinin, Şərq xalq təbabətinin möcüzələrinin bir çoxu bizə də məlumdur. Bütün bunlarla yanaşı, Şərq təbabəti uzunömürlü olmaq üçün bir sıra qaydalara riayət etməyi tövsiyə edir. Belə baxdıqda bu qaydalar çox sadə, insandan xüsusi iradə, vaxt və vəsait tələb etməyən qaydalardır.

Amma bu sadəliyin arxasında uzun və sağlam bir ömür dayanır. Sadəcə tənbəlliyi atıb bu tövsiyələrə əməl etmək lazımdır. Lakin bəzi insanların uzun ömürlü olmasına onların yaşadıqları mühit və ya məkan da təsir edir.

Azərbaycanda ən çox uzunömürlü insanlar sırasında Lerik rayon sakinləri xüsusi yer tutur. Dağlıq olan bu rayonda yaşayan uzunömürlülərin sayı digər bölgələrə nisbətən daha çoxdur. Elə bu səbəbdəndir ki, Azərbaycanda yalnız Lerikdə Uzunömürülülər muzeyi mövcuddur.

Sözügedən muzey haqqında şifahi məlumatım vardı. Uzunömürlülər muzeyi Talış dağlarının qoynunda yerləşən Lerik rayonunun mərkəzində yerləşir. Lerik Rayon Uzunömürlülər Muzeyi 1991-ci ildən fəaliyyət göstərir.

2010-cu ildə prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə, muzeyin hazırda fəaliyyət göstərdiyi binanın açılışı olub. Muzeyin direktoru Dilarə Fətullayeva Sputnik əməkdaşlı ilə söhbətində bildirdi ki, hazırda muzeydə 2 ekspozisiya salonu və 1200-dən çox eksponat var.

"Muzeyimiz dünya üzrə yeganə muzeydir. Səbəb də odur ki, rayonumuzda uzunömürlülər digər rayonlardan çoxdur və bu muzeydə uzunömürlülərin şəxsi əşyaları və onların fotoları var. Muzeydə 168 il ömür sürmüş Şirəli Müslümov (1805-1973), 150 yaş yaşamış Mahmud Eyvazov (1809-1959), 145 ilin şahidi Məcid Ağayev (1835-1978), 134 il ömür sürmüş Qızıl Quliyeva, 113 yaşı başa vurmuş Məhbubə Fətullayeva və digər uzunömürlülər haqqında stendlər yaradılıb. Dədə-babalarımıza aid etnoqrafik materiallar — geyimləri, onlara yazılan məktublar, uzunömürlülük haqqında qəzet və jurnal materialları muzeydə qorunub saxlanılır".

Dilarə xanım muzeyə çoxlu sayda xarici qonaqların gəldiyini də qeyd edib: "Bizim muzeyə maraq həddən artıq böyükdür. Xarici ölkələrdən qonaqlarımız çox olur. Muzeyimizdə İordaniyanın, İsrailin, Belçikanın və Fransanın səfirləri qonaq olublar. Bunlardan başqa, Rusiya, Türkiyə, Ukrayna və Almaniyadan gələnlər də olub".

"Yay aylarında muzeyə gələn qonaqların sayı daha çox olur. Belə ki, rayon ərazisində dincəlməyə gələn turistlər muzeyimizə də baş çəkirlər. Stendlərdə gördüyünüz şəkillər muzeyimizə fransalı fotoqraf Frederik Laşop tərəfindən hədiyyə edilib. 2015-ci ildə muzeyə gələn qonaqların sayı 4 minə yaxın olub", — direktor vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, qonaqlar arasında ölkəmizin digər bölgələrindən gələn məktəblilər üstünlük təşkil edirlər: "Bundan əlavə, "Ölkəmizi tanıyaq" adlı layihədə iştirak edən, Azərbaycanın digər rayon və şəhərlərindən olan məktəblilər də Lerikə təşkil olunan ekskursiya vaxtı muzeydə olublar".

Qeyd edək ki, hazırda rayonda yaşayan, özünün dediyinə əsasən, 116 yaşı olan Söhbət Fərzəliyev də daim muzeyə baş çəkir. Bundan əlavə, muzeydə olduğumuz zaman Almaniyanın Dortmund vilayətindən olan, 20 nəfərlik məktəbli qrupun da muzeyi ziyarətə gəldiyinin şahidi olduq.

769
  • Lerik rayonu Azərbaycanda həmişə uzunömürlülər diyarı kimi tanınıb
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Lerik rayonu Azərbaycanda həmişə uzunömürlülər diyarı kimi tanınıb.

  • Bu dağlıq rayonunun havası, suyu, təbiəti insanı uzun illər sağlam və gümrah saxlayan səbəblərdən sadəcə bir neçəsidir
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Bu dağlıq rayonunun havası, suyu, təbiəti insanı uzun illər sağlam və gümrah saxlayan səbəblərdən sadəcə bir neçəsidir.

  • Lerikdəki Uzunömürülülər muzeyi Azərbaycanda yeganə belə mədəniyyət ocağıdır
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Lerikdəki Uzunömürülülər muzeyi Azərbaycanda yeganə belə mədəniyyət ocağıdır.

  • Lerik Rayon Uzunömürlülər Muzeyi 1991-ci ildən fəaliyyət göstərir
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Lerik Rayon Uzunömürlülər Muzeyi 1991-ci ildən fəaliyyət göstərir.

  • Muzeydə 2 ekspozisiya salonu və 1200-dən çox eksponat var
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Muzeydə 2 ekspozisiya salonu və 1200-dən çox eksponat var.

  • Muzeyin direktoru Dilarə xanım Fətullayeva
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Muzeyin direktoru Dilarə xanım Fətullayeva.

  • Şirəli Müslümov 168 illik ömrünün 150 illini çobanlıq etmişdi
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Şirəli Müslümov 168 illik ömrünün 150 illini çobanlıq etmişdi.

  • 101 il ömür sürmüş Fazil Rzayev
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    101 il ömür sürmüş Fazil Rzayev.

  • Üç əsrin şahidi Rza Hüseynov
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Üç əsrin şahidi Rza Hüseynov.

  • Muzeydəki qədim məişət əşyaları
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Muzeydəki qədim məişət əşyaları.

  • Uzunömürlülüyün və sağlamlıq ən əsas səbəblərindən biri də təbii otlar və bitkilərdir
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Uzunömürlülüyün və sağlamlıq ən əsas səbəblərindən biri də təbii otlar və bitkilərdir.

  • Xatirə əşyaları və məktublar
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Xatirə əşyaları və məktublar.

  • Kitab guşəsi
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Kitab guşəsi.

  • Əcnəbilərin də muzeyə marağı böyükdür
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Əcnəbilərin də muzeyə marağı böyükdür.

  • Almaniyalı tələbələr Lerik Rayon Uzunömürlülər Muzeyində
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Almaniyalı tələbələr Lerik Rayon Uzunömürlülər Muzeyində.

  • Əcnəbi tələbələr 116 yaşlı Söhbət Fərzəliyevlə
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Əcnəbi tələbələr 116 yaşlı Söhbət Fərzəliyevlə.

  • Söhbət kişinin öz sözlərinə görə yaşı 116-nı ötüb
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Söhbət kişinin öz sözlərinə görə yaşı 116-nı ötüb.

  • Muzeyin eksponatları alman tələbələrdə böyük marağa səbəb oldu
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Muzeyin eksponatları alman tələbələrdə böyük marağa səbəb oldu.

  • Yay aylarında muzeyə gələn qonaqların sayı daha çox olur
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Yay aylarında muzeyə gələn qonaqların sayı daha çox olur.

  • Lerikə dincəlməyə gələn turistlər muzeyə mütləq baş çəkirlər
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Lerikə dincəlməyə gələn turistlər muzeyə mütləq baş çəkirlər.

  • 2015-ci ildə muzeyə gələn qonaqların sayı 4 minə yaxın olub
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    2015-ci ildə muzeyə gələn qonaqların sayı 4 minə yaxın olub.

  • Almaniyanın Dortmund vilayətindən olan 20 nəfərlik məktəbli qrup
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Almaniyanın Dortmund vilayətindən olan 20 nəfərlik məktəbli qrup.

Teqlər:
Lerik Rayon Uzunömürlülər Muzeyi, Dilarə Fətullayeva, ömür, uzunömürlülük, uzun ömür, Talış dağları, ölüm, Lerik, həyat, muzey, insan
Əlaqədar
Azərbaycan muzeylərində əcnəbiləri nə təəccübləndirir?
Azərbaycan Xalça Muzeyi ətrafında qalmaqal
Üç tona yaxın pulun nümayiş etdirildiyi muzey çöküb
Beynəlxalq Muzeylər Günü
Saatlıda muzey günü qeyd edildi

"Qarabağ" yatağı: platforma üçün dayaq bloku hazırdır - FOTOLAR

37
(Yenilənib 09:56 12.08.2020)
İlham Əliyev: "Necə ki, bu gün biz vaxtilə tərk edilmiş "Qarabağ" yatağına qayıdırıq, eyni qaydada biz doğma Qarabağ torpağımıza da qayıdacağıq".

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev avqustun 10-da Heydər Əliyev adına Bakı dərin özüllər zavodunda "Qarabağ" yatağının dayaq blokunun dənizə yola salınması mərasimində iştirak edib.

Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin prezidenti Rövnəq Abdullayev və "BOS Şelf" şirkətinin baş direktoru İxtiyar Axundov Prezident İlham Əliyevə görülən işlər barədə məlumat veriblər.

Bildirilib ki, "Qarabağ" dayaq bloku SOCAR-ın "BOS Şelf" şirkəti tərəfindən Heydər Əliyev adına Bakı dərin özüllər zavodunda tikilib. Qurğu neft-qaz kəşfiyyatı və hasilatı üçün nəzərdə tutulur. Dayaq bloku "Qarabağ" yatağında quraşdırılacaq stasionar dəniz özülünün üst hissəsini və göyərtə meydançasını saxlamaq məqsədilə şəbəkə tipli metal konstruksiya şəklində hazırlanıb. Bu blok dənizdə suyun dərinliyi 182 metr olan sahədə quraşdırılacaq. Dayaq blokunun quraşdırılması "Qarabağ" yatağının dərin qatlarında neft və qaz hasilatının həyata keçirilməsində böyük rol oynayacaq.

"Qarabağ" layihəsi üzrə hazırlanan dayaq bloku SOCAR-ın tarixində həm ölçülərinə, həm də çəkisinə görə hazırlanan ən böyük sualtı konstruksiyadır. "STB-1" daşıma barjına yüklənəcək konstruksiyanın ümumi çəkisi 16 min tondur. Blokun tikintisi iki il ərzində aparılıb. Konstruksiyanın hazırlanması prosesində mühüm amillərdən biri də yerli mütəxəssislərin iştirakıdır. Belə ki, dayaq blokunun tikintisində çalışanların 95 faizi yerli mütəxəssislər olub.

"Qarabağ" yatağı Xəzər dənizinin cənub hövzəsində, Abşeron arxipelaqının şimal hissəsində yerləşir. Yataqda 1997-1998-ci illərdə Xəzər Beynəlxalq Neft Şirkəti konsorsiumu tərəfindən qazma işləri aparılıb. 2020-ci ildə SOCAR-ın və "Equinor" şirkətinin birgə qazma əməliyyatı vasitəsilə bu yataq məhz neft yatağı kimi kəşf edilib. "Qarabağ" yatağı 60 milyon ton neft ehtiyatına malikdir. Yataqda 6 neft, 3 qaz və 3 suvurucu quyunun qazılması nəzərdə tutulur. "Qarabağ" yatağı Azərbaycanın ən zəngin karbohidrogen yataqlarından biridir.

Bu yatağın istismara verilməsi Azərbaycanın neft strategiyasının daha uğurla reallaşdırılmasına və ölkəmizin neft gəlirlərinin artmasına böyük töhfə olacaq.

İlham Əliyev mərasimdəki çıxışı zamanı deyib ki, əgər hər şey plan üzrə getsə, iki ildən sonra - 2022-ci ilin sonunda ilk qaz və ilk neft çıxarılmalıdır. "Qarabağ" yatağının neft potensialı 60 milyon ton səviyyəsində qiymətləndirilir. İşlənmə dövründə bu rəqəmin artması gözlənilir. Bunu deməyə əsas verən odur ki, "Qarabağ" yatağı "Azəri", "Çıraq, və "Günəşli" yataqlarının yanında yerləşir, məsafə o qədər də böyük deyil.

"Xatırlayıram, "Azəri", "Çıraq", "Günəşli" yataqları üzrə kontrakt 1994-cü ildə hazırlanarkən o vaxt xarici tərəfdaşlar bu yataqların potensialını 511 milyon ton neft həcmində dəyərləndirmişdilər. Ancaq həyat onu göstərdi və bu gün bu təsdiq olunub ki, "Azəri, "Çıraq, "Günəşli" yataqlarının potensialı 1 milyard ton neftdən çoxdur. Ona görə bu və digər geoloji amillər deməyə əsas verir ki, "Qarabağ" neft yatağında daha böyük həcmdə təbii ehtiyatlar var. Hasilata gəldikdə isə, bu yataqdan ildə ən azı 1,5 milyon ton neft və 1,5-1,8 milyard kubmetr qaz hasil ediləcək. Əlbəttə ki, Azərbaycanda neft hasilatının sabit qalması və qaz hasilatının artırılması üçün bunun böyük faydası olacaqdır", - deyə prezident bildirib.

"Necə ki, bu gün biz vaxtilə tərk edilmiş "Qarabağ" yatağına qayıdırıq, eyni qaydada biz doğma Qarabağ torpağımıza da qayıdacağıq", - İlham Əliyev əlavə edib.

37
  • © Sputnik / Murad Orujov

    Heydər Əliyev adına Bakı dərin özüllər zavodu

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Heydər Əliyev adına Bakı dərin özüllər zavodu

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Heydər Əliyev adına Bakı dərin özüllər zavodu

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Heydər Əliyev adına Bakı dərin özüllər zavodu

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Heydər Əliyev adına Bakı dərin özüllər zavodu

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Heydər Əliyev adına Bakı dərin özüllər zavodu

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Heydər Əliyev adına Bakı dərin özüllər zavodunda “Qarabağ” yatağının dayaq bloku

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Heydər Əliyev adına Bakı dərin özüllər zavodunda “Qarabağ” yatağının dayaq blokunun elementləri

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Heydər Əliyev adına Bakı dərin özüllər zavodu

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Heydər Əliyev adına Bakı dərin özüllər zavodu

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Heydər Əliyev adına Bakı dərin özüllər zavodunda “Qarabağ” yatağının dayaq bloku

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Heydər Əliyev adına Bakı dərin özüllər zavodunda “Qarabağ” yatağının dayaq bloku

Ekoloji fəlakət: neftin dağılması mərcan riflərini təhdid edir

19
(Yenilənib 19:55 10.08.2020)
Yaponiya şirkətinə məxsus, 3800 ton xam neft və 200 ton dizel yanacağı nəql edən gəmi beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən müdafiə olunan sularda qəzaya uğrayıb. Nəticədə Mavriki sahilləri ekoloji fəlakətlə üzləşib.

Ada dövləti olan Mavriki sahillərində ekoloji fəlakət baş verib - mərcan qayalıqları yaxınlığındakı qapalı ərazidə yerləşən gəmidən okeana tonlarla neft və dizel yanacağı axıb. Fəlakət rayonundan çəkilmiş kadrlar Sputnik Azərbaycan-ın fotolentində əksini tapıb.

Yaponiya şirkətinə məxsus, 3800 ton xam neft və 200 ton dizel yanacağı nəql edən gəmi, iyulun 25-də beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən müdafiə olunan sularda qəzaya uğrayıb. Heyət gəmidən evakuasiya edilib, lakin qəza nəticəsində okean sularına yüzlərlə ton neft və dizel yanacağı axıb.

Qəza Puent-d'Esni sahili yaxınlığında, məşhur Blue Bay hövzəsinin yanında baş verib.

Mavriki hakimiyyəti ilk dəfə belə fəlakətlə üzləşib. Bu cür vəziyyətlərdə necə hərəkət etmək təcrübəsi olmayan hökumət yardım üçün Fransaya müraciət edib.

Adada fövqəladə vəziyyət rejimi elan edilib.

Qəza minlərlə heyvan növünün nəslinin kəsilməsi, mərcan qayalıqlarının ekosisteminin məhv olması təhlükəsini yaradır. Hakimiyyət hadisənin həmçinin Mavrikinin iqtisadiyyatına, ərzaq təhlükəsizliyinə və sakinlərin sağlamlığına təsir göstərə biləcəyini də qeyd edir.

19
  • © AFP 2020 / Jean Aurelio Prudence / L'Express Maurice

    Mavriki sahillərində ekoloji fəlakət - gəmidən okeana tonlarla neft və dizel yanacağı axıb.

  • © AP Photo / Georges de La Tremoille / MU press

    Mavriki sahillərində ekoloji fəlakət - gəmidən okeana tonlarla neft və dizel yanacağı axıb.

  • © AP Photo / @gregrouxel

    Mavriki sahillərində ekoloji fəlakət - gəmidən okeana tonlarla neft və dizel yanacağı axıb.

  • © AFP 2020 / Daren Mauree / L'Express Maurice

    Mavriki sahillərində ekoloji fəlakət - gəmidən okeana tonlarla neft və dizel yanacağı axıb.

  • © AFP 2020 / Satellite image ©2020 Maxar Technologies

    Mavriki sahillərində ekoloji fəlakət - gəmidən okeana tonlarla neft və dizel yanacağı axıb.

  • © AP Photo / Georges de La Tremoille / MU Press

    Mavriki sahillərində ekoloji fəlakət - gəmidən okeana tonlarla neft və dizel yanacağı axıb.

  • © AFP 2020 /

    Mavriki sahillərində ekoloji fəlakət - gəmidən okeana tonlarla neft və dizel yanacağı axıb.

  • © AP Photo / @gregrouxel

    Mavriki sahillərində ekoloji fəlakət - gəmidən okeana tonlarla neft və dizel yanacağı axıb.

  • © AFP 2020 / Daren Mauree / L'Express Maurice

    Mavriki sahillərində ekoloji fəlakət - gəmidən okeana tonlarla neft və dizel yanacağı axıb.

  • © AFP 2020 / Daren Mauree / L'Express Maurice

    Mavriki sahillərində ekoloji fəlakət - gəmidən okeana tonlarla neft və dizel yanacağı axıb.

  • © AFP 2020 /

    Mavriki sahillərində ekoloji fəlakət - gəmidən okeana tonlarla neft və dizel yanacağı axıb.

Teqlər:
fotolent
Edvgerial.az saytının istifadəçisi, arxiv şəkli

Altı milyon manata yaxın ƏDV geri qaytarılıb

0
(Yenilənib 15:47 13.08.2020)
Pərakəndə ticarət və ya iaşə obyektlərindən alınmış mallara görə ödənilən ƏDV-nin bir hissəsi istehlakçılara geri qaytarılıb.

BAKI, 13 avqust — Sputnik. İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti tərəfindən qlobal çağırışlara uyğun olaraq vergi inzibatçılığının rəqəmsallaşdırılması, xidmətlərin elektronlaşdırılması və yeni elektron məhsulların tətbiqi uğurla davam etdirilir. Naizlrikdən Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, bu ilin may ayından etibarən pərakəndə ticarət və ya iaşə obyektlərindən alınmış mallara görə ödənilən ƏDV-nin bir hissəsinin geri qaytarılması prosesi həyata keçirilir. Bu sistem vasitəsilə, həmçinin, supermarket və digər pərakəndə ticarət obyektləri, restoran və kafelərdən alınmış mallara, göstərilmiş xidmətlərə görə də ödənilmiş ƏDV-nin bir hissəsi istehlakçılara qaytarılır.

Qeyd olunan prosesin effektivliyini təmin etmək məqsədilə istehlakçıların müraciətlərinin qeydiyyata alındığı informasiya sistemi olan xüsusi portal da (www.edvgerial.az) yaradılıb. Bu mexanizmin işə salındığı vaxtdan avqustun 10-na olan məlumata əsasən, kimi keçən müddət ərzində artıq portalda 466.948 nəfər qeydiyyatdan keçib. Qeydiyyata alınmış istifadəçilərdən 375.536-sı və ya 80 faizi əldə etdiyi kassa çekləri barədə məlumatları portaldakı elektron kabinet vasitəsilə sistemə daxil ediblər.

Hesabat dövrü ərzində vətəndaşlar tərəfindən 20,6 milyondan çox kassa çeki barədə məlumat www.edvgerial.az portalında qeydə alınıb. Həmin çeklər üzrə geri ödənilməsi tələb olunan ƏDV-nin məbləği 9,8 milyon manat təşkil edir. Artıq təsdiq olunmuş çeklər üzrə 5,9 milyon manat ƏDV məbləği geri ödənilib və istehlakçıların elektron kabinetindəki virtual "pul qabı"na yerləşdirilib, qalan məbləğ isə geri ödənilmə müddəti üzrə gözləmədədir.

Xatırladaq ki, qaydalara əsasən, ƏDV-nin müəyyən hissəsinin qaytarılması zamanı bir neçə məqama diqqət yetirilməlidir. İlk növbədə, istehlakçı, yəni alış-veriş edən və ya xidmətdən yararlanan tərəf fiziki şəxs olmalıdır. İkincisi, satıcı və ya xidmət göstərən tərəf mütləq ƏDV ödəyicisi olmalıdır. Eyni zamanda, alınan mal və ya xidmətlər də ƏDV-yə cəlb edilməlidir. Digər məqam isə satıcının yeni nəsil kassa aparatlarından istifadə etməsidir. ƏDV-nin bir hissəsinin qaytarılması yalnız bu tip kassa aparatlarının tətbiq olunduğu obyektlərdə mümkündür.

İstehlakçı alınmış malların dəyərini nağd və ya nağdsız qaydada ödəyə bilər. Nağd ödəmələr zamanı satıcı istehlakçıya onlayn nəzarət-kassa aparatının çekini təqdim edir. İstehlakçı nəzarət-kassa aparatının çekini aldığı tarixdən 90 gün ərzində www.edvgerial.az portalına müraciət etməli və çek barədə məlumatları, yəni NKA çekinin 12 simvollu fiskal İD-sini elektron kabineti vasitəsilə sistemə daxil etməlidir. Həmçinin, BirBank tətbiqinə malik olan və onu müvafiq qaydada yükləyən bütün istifadəçilər bu tətbiq vasitəsilə də çekin QR kodunu (çekdə yerləşdirilmiş sürətli məlumat kodu) oxudaraq ƏDV-ni daha rahatlıqla geri qaytara bilərlər.

İstehlakçının sistemə daxil etdiyi nəzarət-kassa aparatı çeki barədə məlumatların Dövlət Vergi Xidmətinin məlumat bazasındakı məlumatlarla uyğunluğu yoxlanılır. Nəzarət-kassa aparatı çekinin təsdiqlənməsi istehlakçının elektron kabinetində dərhal əks olunur. Çekin çap edildiyi tarixdən 30 gün sonra ƏDV məbləğinin nağdsız ödənişlər üzrə 15 faizi, nağd ödənişlər üzrə 10 faizi müvəkkil bank tərəfindən alıcının elektron kabineti açılarkən yaradılmış virtual "pul qabı"na yerləşdirilir. İstifadəçilər toplanmış vəsait ilə kommunal, mobil, internet, TV, cərimə və sığorta ödənişlərini həyata keçirə, həmçinin ölkədaxili bank kartlarına köçürmələr edə bilərlər. Hər bir istifadəçi, balansına uyğun olaraq, bir tranzaksiya çərçivəsində minimum 5, maksimum 500 manat məbləğində vəsaiti kart hesabına köçürə bilər. Layihənin maliyyə partnyoru “Kapital Bank”dır.

0