Buradakı insanların ən kiçiyinin 113 yaşı var

797
(Yenilənib 12:13 30.08.2016)
  • Lerik rayonu Azərbaycanda həmişə uzunömürlülər diyarı kimi tanınıb
  • Bu dağlıq rayonunun havası, suyu, təbiəti insanı uzun illər sağlam və gümrah saxlayan səbəblərdən sadəcə bir neçəsidir
  • Lerikdəki Uzunömürülülər muzeyi Azərbaycanda yeganə belə mədəniyyət ocağıdır
  • Lerik Rayon Uzunömürlülər Muzeyi 1991-ci ildən fəaliyyət göstərir
  • Muzeydə 2 ekspozisiya salonu və 1200-dən çox eksponat var
  • Muzeyin direktoru Dilarə xanım Fətullayeva
  • Şirəli Müslümov 168 illik ömrünün 150 illini çobanlıq etmişdi
  • 101 il ömür sürmüş Fazil Rzayev
  • Üç əsrin şahidi Rza Hüseynov
  • Muzeydəki qədim məişət əşyaları
  • Uzunömürlülüyün və sağlamlıq ən əsas səbəblərindən biri də təbii otlar və bitkilərdir
  • Xatirə əşyaları və məktublar
  • Kitab guşəsi
  • Əcnəbilərin də muzeyə marağı böyükdür
  • Almaniyalı tələbələr Lerik Rayon Uzunömürlülər Muzeyində
  • Əcnəbi tələbələr 116 yaşlı Söhbət Fərzəliyevlə
  • Söhbət kişinin öz sözlərinə görə yaşı 116-nı ötüb
  • Muzeyin eksponatları alman tələbələrdə böyük marağa səbəb oldu
  • Yay aylarında muzeyə gələn qonaqların sayı daha çox olur
  • Lerikə dincəlməyə gələn turistlər muzeyə mütləq baş çəkirlər
  • 2015-ci ildə muzeyə gələn qonaqların sayı 4 minə yaxın olub
  • Almaniyanın Dortmund vilayətindən olan 20 nəfərlik məktəbli qrup
Azərbaycanda fəaliyyət göstərən uzunömürlülər muzeyinin analoqu yoxdur

Rahim Zakiroğlu, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 30 avq — Sputnik. İnsanlar hər zaman çox yaşamaq arzusunda olublar və tarixən buna nail olunması istiqamətində saysız-hesabsız cəhdlər edilib. Alimlər də zaman-zaman uzunömürlülüyün sirri üzərində baş sındırıblar.

Cəlilabad rayonunun Göytəpə qəsəbəsindəki qədim kilsə
© Sputnik / Rahim Muradov

Bu istiqamətdə gəlinən ən mühüm qənaət genetik kodlarla əlaqəlidir. Belə ki, alimlər 100 il və daha artıq yaşayan insanların genlərinin qocalmadan güclü müdafiə sisteminə malik olduğunun şahidi olublar.

Bununla belə, bəzi yaşlıların genlərində xəstə hüseyrələr də aşkarlanıb. Amma genlərdə olan özünümüdafiə sistemi o qədər güclüdür ki, hətta zərərli hüceyrləri dirçəlməyə imkan vermir.

Şərq təbiblərinin və müdriklərinin isə uzunömürlülüklə bağlı mühakimələrinin, sağlamlığa fərdi yanaşmalarının, təbii vasitələrdən istifadə etmələrinin, Şərq xalq təbabətinin möcüzələrinin bir çoxu bizə də məlumdur. Bütün bunlarla yanaşı, Şərq təbabəti uzunömürlü olmaq üçün bir sıra qaydalara riayət etməyi tövsiyə edir. Belə baxdıqda bu qaydalar çox sadə, insandan xüsusi iradə, vaxt və vəsait tələb etməyən qaydalardır.

Amma bu sadəliyin arxasında uzun və sağlam bir ömür dayanır. Sadəcə tənbəlliyi atıb bu tövsiyələrə əməl etmək lazımdır. Lakin bəzi insanların uzun ömürlü olmasına onların yaşadıqları mühit və ya məkan da təsir edir.

Azərbaycanda ən çox uzunömürlü insanlar sırasında Lerik rayon sakinləri xüsusi yer tutur. Dağlıq olan bu rayonda yaşayan uzunömürlülərin sayı digər bölgələrə nisbətən daha çoxdur. Elə bu səbəbdəndir ki, Azərbaycanda yalnız Lerikdə Uzunömürülülər muzeyi mövcuddur.

Sözügedən muzey haqqında şifahi məlumatım vardı. Uzunömürlülər muzeyi Talış dağlarının qoynunda yerləşən Lerik rayonunun mərkəzində yerləşir. Lerik Rayon Uzunömürlülər Muzeyi 1991-ci ildən fəaliyyət göstərir.

2010-cu ildə prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə, muzeyin hazırda fəaliyyət göstərdiyi binanın açılışı olub. Muzeyin direktoru Dilarə Fətullayeva Sputnik əməkdaşlı ilə söhbətində bildirdi ki, hazırda muzeydə 2 ekspozisiya salonu və 1200-dən çox eksponat var.

"Muzeyimiz dünya üzrə yeganə muzeydir. Səbəb də odur ki, rayonumuzda uzunömürlülər digər rayonlardan çoxdur və bu muzeydə uzunömürlülərin şəxsi əşyaları və onların fotoları var. Muzeydə 168 il ömür sürmüş Şirəli Müslümov (1805-1973), 150 yaş yaşamış Mahmud Eyvazov (1809-1959), 145 ilin şahidi Məcid Ağayev (1835-1978), 134 il ömür sürmüş Qızıl Quliyeva, 113 yaşı başa vurmuş Məhbubə Fətullayeva və digər uzunömürlülər haqqında stendlər yaradılıb. Dədə-babalarımıza aid etnoqrafik materiallar — geyimləri, onlara yazılan məktublar, uzunömürlülük haqqında qəzet və jurnal materialları muzeydə qorunub saxlanılır".

Dilarə xanım muzeyə çoxlu sayda xarici qonaqların gəldiyini də qeyd edib: "Bizim muzeyə maraq həddən artıq böyükdür. Xarici ölkələrdən qonaqlarımız çox olur. Muzeyimizdə İordaniyanın, İsrailin, Belçikanın və Fransanın səfirləri qonaq olublar. Bunlardan başqa, Rusiya, Türkiyə, Ukrayna və Almaniyadan gələnlər də olub".

"Yay aylarında muzeyə gələn qonaqların sayı daha çox olur. Belə ki, rayon ərazisində dincəlməyə gələn turistlər muzeyimizə də baş çəkirlər. Stendlərdə gördüyünüz şəkillər muzeyimizə fransalı fotoqraf Frederik Laşop tərəfindən hədiyyə edilib. 2015-ci ildə muzeyə gələn qonaqların sayı 4 minə yaxın olub", — direktor vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, qonaqlar arasında ölkəmizin digər bölgələrindən gələn məktəblilər üstünlük təşkil edirlər: "Bundan əlavə, "Ölkəmizi tanıyaq" adlı layihədə iştirak edən, Azərbaycanın digər rayon və şəhərlərindən olan məktəblilər də Lerikə təşkil olunan ekskursiya vaxtı muzeydə olublar".

Qeyd edək ki, hazırda rayonda yaşayan, özünün dediyinə əsasən, 116 yaşı olan Söhbət Fərzəliyev də daim muzeyə baş çəkir. Bundan əlavə, muzeydə olduğumuz zaman Almaniyanın Dortmund vilayətindən olan, 20 nəfərlik məktəbli qrupun da muzeyi ziyarətə gəldiyinin şahidi olduq.

797
  • Lerik rayonu Azərbaycanda həmişə uzunömürlülər diyarı kimi tanınıb
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Lerik rayonu Azərbaycanda həmişə uzunömürlülər diyarı kimi tanınıb.

  • Bu dağlıq rayonunun havası, suyu, təbiəti insanı uzun illər sağlam və gümrah saxlayan səbəblərdən sadəcə bir neçəsidir
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Bu dağlıq rayonunun havası, suyu, təbiəti insanı uzun illər sağlam və gümrah saxlayan səbəblərdən sadəcə bir neçəsidir.

  • Lerikdəki Uzunömürülülər muzeyi Azərbaycanda yeganə belə mədəniyyət ocağıdır
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Lerikdəki Uzunömürülülər muzeyi Azərbaycanda yeganə belə mədəniyyət ocağıdır.

  • Lerik Rayon Uzunömürlülər Muzeyi 1991-ci ildən fəaliyyət göstərir
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Lerik Rayon Uzunömürlülər Muzeyi 1991-ci ildən fəaliyyət göstərir.

  • Muzeydə 2 ekspozisiya salonu və 1200-dən çox eksponat var
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Muzeydə 2 ekspozisiya salonu və 1200-dən çox eksponat var.

  • Muzeyin direktoru Dilarə xanım Fətullayeva
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Muzeyin direktoru Dilarə xanım Fətullayeva.

  • Şirəli Müslümov 168 illik ömrünün 150 illini çobanlıq etmişdi
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Şirəli Müslümov 168 illik ömrünün 150 illini çobanlıq etmişdi.

  • 101 il ömür sürmüş Fazil Rzayev
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    101 il ömür sürmüş Fazil Rzayev.

  • Üç əsrin şahidi Rza Hüseynov
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Üç əsrin şahidi Rza Hüseynov.

  • Muzeydəki qədim məişət əşyaları
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Muzeydəki qədim məişət əşyaları.

  • Uzunömürlülüyün və sağlamlıq ən əsas səbəblərindən biri də təbii otlar və bitkilərdir
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Uzunömürlülüyün və sağlamlıq ən əsas səbəblərindən biri də təbii otlar və bitkilərdir.

  • Xatirə əşyaları və məktublar
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Xatirə əşyaları və məktublar.

  • Kitab guşəsi
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Kitab guşəsi.

  • Əcnəbilərin də muzeyə marağı böyükdür
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Əcnəbilərin də muzeyə marağı böyükdür.

  • Almaniyalı tələbələr Lerik Rayon Uzunömürlülər Muzeyində
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Almaniyalı tələbələr Lerik Rayon Uzunömürlülər Muzeyində.

  • Əcnəbi tələbələr 116 yaşlı Söhbət Fərzəliyevlə
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Əcnəbi tələbələr 116 yaşlı Söhbət Fərzəliyevlə.

  • Söhbət kişinin öz sözlərinə görə yaşı 116-nı ötüb
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Söhbət kişinin öz sözlərinə görə yaşı 116-nı ötüb.

  • Muzeyin eksponatları alman tələbələrdə böyük marağa səbəb oldu
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Muzeyin eksponatları alman tələbələrdə böyük marağa səbəb oldu.

  • Yay aylarında muzeyə gələn qonaqların sayı daha çox olur
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Yay aylarında muzeyə gələn qonaqların sayı daha çox olur.

  • Lerikə dincəlməyə gələn turistlər muzeyə mütləq baş çəkirlər
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Lerikə dincəlməyə gələn turistlər muzeyə mütləq baş çəkirlər.

  • 2015-ci ildə muzeyə gələn qonaqların sayı 4 minə yaxın olub
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    2015-ci ildə muzeyə gələn qonaqların sayı 4 minə yaxın olub.

  • Almaniyanın Dortmund vilayətindən olan 20 nəfərlik məktəbli qrup
    © Sputnik / Rahim Zakiroğlu

    Almaniyanın Dortmund vilayətindən olan 20 nəfərlik məktəbli qrup.

Teqlər:
Lerik Rayon Uzunömürlülər Muzeyi, Dilarə Fətullayeva, ömür, uzunömürlülük, uzun ömür, Talış dağları, ölüm, Lerik, həyat, muzey, insan
Əlaqədar
Azərbaycan muzeylərində əcnəbiləri nə təəccübləndirir?
Azərbaycan Xalça Muzeyi ətrafında qalmaqal
Üç tona yaxın pulun nümayiş etdirildiyi muzey çöküb
Beynəlxalq Muzeylər Günü
Saatlıda muzey günü qeyd edildi

Can bazarında axtarışlar: Xırdalanda xilasetmə işləri - FOTO

18
(Yenilənib 17:35 26.01.2021)
On səkkiz saat davam edən axtarışlardan sonra FHN-in xilasediciləri körpə Fatimənin cansız bədənini dağıntılar arasından çıxara bildilər

Yanvarın 25-i saat 18:40-da Abşeron rayonu, Xırdalan şəhəri, 27-ci məhəllə adlanan ərazidə yerləşən ikimərtəbəli fərdi yaşayış evində partlayış baş verib. Nəticədə uçqun olub. FHN xilasediciləri dağıntılar altından 6 nəfəri xilas ediblər. İki nəfər isə təəssüf ki, həlak olub. 

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, həlak olanlardan biri - 2012-ci il təvəllüdlü Musayeva Fatimə Vüsal qızının meyitini xilasedicilər bu gün günorta saatlarında dağıntılar arasından çıxara biliblər. Fatimənin anası, 33 yaşlı Aytən Musayevanın meyiti isə dünən gecə saatlarında tapılıb. Onun həyat yoldaşı, 38 yaşlı Vüsal Musayev və 12 yaşlı oğlu Firudin Musayev partlayışdan sağ qurtulsalar da, xəsarət aldıqlarından xəstəxanaya yerləşdiriliblər. 

Dağıntılar arasında axtarışlara Fövqəladə Hallar Nazirliyinin 228 əməkdaşı, eləcə də 19 texnikası, dörd xidmət iti, həmçinin Dövlət Yanğından Mühafizə Xidmətinin 20 əməkdaşı və 3 ədəd texnikası cəlb edilmişdi.

18
  • © Sputnik / Murad Orujov

    Xırdalanda hadisə yerində

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Xırdalanda hadisə yerində

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Xırdalanda hadisə yerində

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Xırdalanda hadisə yerində

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Xırdalanda hadisə yerində

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Xırdalanda hadisə yerində

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Xırdalanda hadisə yerində

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Xırdalanda hadisə yerində

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Xırdalanda hadisə yerində

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Xırdalanda hadisə yerində

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Xırdalanda hadisə yerində

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Xırdalanda hadisə yerində

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Xırdalanda hadisə yerində

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Xırdalanda hadisə yerində

  • © Sputnik / Murad Orujov

    Xırdalanda hadisə yerində

Teqlər:
fotolent, axtarış, xilasedicilər, dağıntılar, partlayış, Xırdalan

Suyun altınta qalan şəhərlər - Birtaniyadan "Kristofer" qasırğası keçdi

17
(Yenilənib 15:13 24.01.2021)
Çay suları İngiltərədə evlərin fasadlarını dağıdıb, küçələr və avtomobillər suyun altında qalıb. Böyük Britaniyanın bügünkü vəziyyətini Sputnik Azərbaycan-ın fotolentində izləyin.

"Kristofer" qasırğası Böyük Birtaniyaya xeyli ziyan vurub. İngiltərə və Uelsdə evləri küçələr suyun altında qalıb, yüzlərlə insan təxliyyə olunub. Kardifdə xilasedicilər Teff çayından bir nəfərin meyiti çıxarıblar.

Nortviç şəhərinin mərkəzini də su basıb. İki qocalar evinin sakinləri qayıqlarla təxliyyə edilərək hotellərə çatdırılıblar. Cümə axşamından bir çox yollar bağlanıb. Xilasedicilər avotmobillərdə qalan 13 nəfəri xilas ediblər.

Sinoptiklərin məlumatına görə, "Kristofer" qasırğasının ardınca Böyük Britaniyada şaxtalar başlayacaq, havanın temperaturu −10 °C qədər aşağı düşəcək.

17
  • © REUTERS / MOLLY DARLINGTON

    Böyük Britaniyada "Kristofer" qasırğasının fəsadları.

  • © Danny Lawson / PA via AP

    Böyük Britaniyada "Kristofer" qasırğasının fəsadları.

  • © AFP 2020 / OLI SCARFF

    Böyük Britaniyada "Kristofer" qasırğasının fəsadları.

  • © AFP 2020 / OLI SCARFF

    Böyük Britaniyada "Kristofer" qasırğasının fəsadları.

  • © REUTERS / MOLLY DARLINGTON

    Böyük Britaniyada "Kristofer" qasırğasının fəsadları.

  • © AFP 2020 / OLI SCARFF

    Böyük Britaniyada "Kristofer" qasırğasının fəsadları.

  • © REUTERS / MOLLY DARLINGTON

    Böyük Britaniyada "Kristofer" qasırğasının fəsadları.

  • © AFP 2020 / OLI SCARFF

    Böyük Britaniyada "Kristofer" qasırğasının fəsadları.

  • © AFP 2020 / OLI SCARFF

    Böyük Britaniyada "Kristofer" qasırğasının fəsadları.

  • © REUTERS / LEE SMITH

    Böyük Britaniyada "Kristofer" qasırğasının fəsadları.

  • © REUTERS / MOLLY DARLINGTON

    Böyük Britaniyada "Kristofer" qasırğasının fəsadları.

  • © AFP 2020 / OLI SCARFF

    Böyük Britaniyada "Kristofer" qasırğasının fəsadları.

Tərəzi, kökəlmək, köklük

Diabetə qalib gəlməyin çox asan yolu

0
(Yenilənib 00:44 27.01.2021)
Diabetə on iki həftə ərzində qalib gəlmək mümkündür. Amerikalı alimlərin araşdırmasına görə, minimal karbohidratlı pəhriz həm sağaldır, həm də arıqladır

BAKI, 27 dekabr - Sputnik. On iki həftə boyunca minimal karbohidrat pəhrizinə riayət edən insanlar ikinci tip diabetə qalib gəlmək şansını təxminən 30% artırırlar. 

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə Diabetes.co.uk portalı Texasın A&M Universitetinin (ABŞ) əməkdaşlarının araşdırmalarına istinadən yazır.

Tədqiqatda 1357 nəfər iştirak edib. Yaşları 47 ilə 67 arasında dəyişən bu şəxslərin əksəriyyəti artıq çəki və ya piylənmədən əziyyət çəkib. Onlar on iki həftə ərzində minimal karbohidrat pəhrizinə riayət ediblər. Bundan 6 ay və bir il sonra isə mütəxəssislər tədqiqatda iştirak edənlərin səhhətlərini təkrar yoxlamadan keçiriblər. 

Qeyd olunur ki, pasiyentlər nişastalı karbohidratlardan (daha çox kartof və makaronda olur) imtina ediblər. Alimlər belə nəticəyə gəliblər ki, 6 aydan sonra bu qrup insanların xəstəliyin əlamətlərini azaltmaq şansları digər pəhrizlərə riayət edənlərlə müqayisədə daha çoxdur. 

Elmi tədqiqatın müəllifləri qeyd ediblər ki, gələcəkdə onlar kalorilərə nəzarətlə bağlı da bir sıra tədqiqatlar aparmaq niyyətindədirlər. Bununla onlar minimal karbohidratlı pəhrizin arıqlamağa və diabetin remissiyasına davamlı müsbət təsir göstərdiyinə əmin olmaq istəyirlər.

* Minimal karbohidratlı pəhriz - sutkada 100-150 qramdan artıq olmayan karbohidratın qəbul olunmasını nəzərdə tutan qida rejimidir. Bundan başqa, burada istifadə olunan karbohidratın əksər hissəsi böyük miqdarda lifə malik tərəvəz və tam buğdaların payına düşməlidir. 

Bu pəhriz həm diabet xəstələrinə, həm də arıqlamağa çalışan idmançılara məsləhət görülür. O, qanda şəkərin miqdarını tənzimləmək üçün əla üsul sayılır.

0