Enerji içkisi, arxiv şəkli

Uşaqlar arasında enerji içkiləri ilə bağlı vəziyyət nəzarətdən çıxıb

689
(Yenilənib 18:28 11.05.2021)
Deputat Fazil Mustafa: "Uşaqların bu cür içkilərə təşviq edilməsinə qarşı total işlər görülməlidir".

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 11 may — Sputnik. Bu günlərdə "Xocalı" futbol klubunun rəsmi "Facebook" səhifəsində "Xocalı futbol klubu futbolçuların qida rasionuna xüsusi önəm verir" başlıqlı paylaşımı rezonans doğurdu. Rəsmi səhifədən yazılan statusun altında azyaşlıların əllərində eneji içkiləri ilə fotosunun yayılması birmənalı qarşılanmayıb. Bundan bir qədər sonra isə klub prezidenti azyaşlı futbolçulara enerji içkisi verilməsi məsələsinə media vasitəsi ilə aydınlıq gətirərək bildirib ki, futbolçuların sağlamlığı onlar üçün çox önəmlidir və klubun enerji içkisi şirkətləri ilə heç bir əlaqələri yoxdur. Onlar yayılan fotonu kiçik anlaşılmazlıq hesab edərək bildiriblər ki, bu addım futbolçuların valideynləri tərəfindən atılıb.

Millət vəkili Fazil Mustafa ümumiyyətlə bu sahədə azyaşlılarla bağlı vəziyyətin nəzarətdən çıxdığını bildirib:

"Qanunvericilikdə enerji içkiləri qadağan olunsa da, buna əməl edilmir. Zərərli enerji içkilərinin istifadəsi qanunazidd olduğundan bununla bağlı müəyyən araşdırma başlanılmalıdır. Xüsusilə də uşaqların bu cür içkilərə təşviq edilməsinə qarşı total işlər görülməlidir. Bu,olduqca vacibdir. Çünki belə "stimullaşdırıcı" addımlar daha çox insanın bura yönəlməsinə səbəb olur."

"Azərbaycanda hansı sahədə nəzarət var?! Bütün sahələr belədir. İnsan orqanizminə zərərli olan bu maddələri Azərbaycan cəmiyyətinə təqdim edənlər hansısa himayəyə əsaslanaraq bu cür işləri görürlər. Zərərli vərdişlərdən azad olunmaq üçün cəmiyyətin səfərbərliyi mütləqdir. Əks-təbliğat da gücləndirilməli, bu cür içkilərin reklamı yığışdırılmalıdır",  - deyə millət vəkili əlavə edib.

Hüquqşünas, media eksperti Ələsgər Məmmədli isə Sputnik Azərbaycan-a şərhində klubun belə bir paylaşımının reklamın bir hissəsi hesab edildiyini deyərək, azyaşlıların belə zərərli içkilərin reklamında iştirakının da qanunazidd olduğunu bildirir:

"Bu paylaşımdan xəbərim olmasa da, belə bir şeyin olması reklam hesab edilir. Yəni bu, sosial media reklamıdır. Mahiyyət etibarı ilə azyaşlıların istifadəsi üçün nəzərdə tutulmayan vasitələrin reklamında onlardan istifadə edilməsi qanuna ziddir. Bunu biz "Uşaq hüquqları haqqında" və "Reklam haqqında" qanunda, eyni zamanda da Azərbaycanın qoşulduğu "Uşaq Hüquqlarının Müdafiəsi haqqında" konvensiyada da görə bilərik".

Ə.Məmmədlinin fikrincə, bu içkilərin zərərli olduğu qanunvericilikdə aydın şəkildə əksini tapmalıdır:

"Yəni onların da siqaret, porno materiallar, alkoqollu içkilər kimi zərərli olması haqda qanun olmalıdır. Əgər səhiyyə təşkilatlarında enerji içkilərinin zərərli olması qənaəti varsa, onda onların satışı və təqdimatı bəlli çərçivədə olmalıdır. Üstəlik, bu nüanslar qanunvericilikdə də əksini tapmalıdır ki, ona əməl edilməsini tələb etmək hüququmuz olsun. Qanuna əməl olunmaması isə ya inzibati, ya da ki, cinayət məsuliyyəti yaradır. Qanuna əməl edilməməsi onu göstərir ki, nəzarətedici qurumlar işləmirlər".

Qeyd edək ki, Azərbaycanda enerji içkilərinin 18 yaşdan aşağı şəxslərə satışı qadağan olunsa da, küçədə, istənilən yerdə azyaşlıların əlində enerji içkilərinin olduğunu görə bilərik. Yaşı 18-dən yuxarı olanların belə səhhətinə zərərli təsir göstərən bu içkilər azyaşlılar üçün daha böyük təhlükə və fəsadlara yol aça bilər.

Azərbaycanda enerji içkilərinin satışı həyata keçirilsə də, bəzi ölkələr bu satışı tamamilə, yaxud da qismən qadağan edib. Almaniyanın bir neçə şəhərində bəzi enerji içkilərinin satışı tamamilə qadağan edilib. Bunun da səbəbi həmin enerji içkilərinin tərkibində kokainin miqdarının həddindən artıq çox olması ilə əlaqədardır. Küveytdə isə bir azyaşlının enerji içkisi içdikdən sonra ölməsi hökuməti bununla bağlı təcili qərar verməyə məcbur edib. Nəticədə 2012-ci ildən Küveytdə yaşı 16-dan aşağı olan şəxslərə enerji içkilərinin satışı qadağan olunub. Böyük Britaniyada isə bəzi məktəblərdə bu içkilərin satışı qadağan edilib.

Bundan başqa, belə içkilərin tərkibində çoxsaylı taurinin (Taurin və ya 2-aminoetansülfonik turşu, heyvan toxumalarında geniş yayılmış üzvi bir qarışıqdır. gündə 3-4 ədəd enerji içkisinin istehlakı böyrəklərdə ciddi fəsadlar yaradır-red.) olması da Fransa, Norveç, Uruqvay kimi ölkələri hərəkətə keçirib. Onlar yetkinlik yaşına çatmayan şəxslərə belə içkilərin satışını qanunla qadağan edib.

Qeyd edək ki, bu təhlükəli içkilərin illik gəlirləri də artmaqdadır. "Allied Market Research"-ün araşdırmalarına görə, 2018-ci ildə qlobal səviyyədə enerji içkilərinin satış dəyəri 53 milyard ABŞ dolları olub və 2026-cı ilədək bu rəqəmin kifayət qədər artacağı, 86 milyard ABŞ dolları olacağı proqnozlaşdırılıb.

689

Bu dünyanı dəyişməliyik

5
(Yenilənib 15:07 18.06.2021)
Krasnodarlı rəssam Vladimir Kandr tullantılardan beşmetrlik "Dalğa" adlı qurğu düzəltdi - Ətraflı videomuzda.

 

Rəssam Vladimir Kandr ətraf mühitin çirklənməsi problemindən o qədər narahat olub ki, bu məsələnin həll yolu onun yuxusuna girib. Belə ki, tullantılardan "Dalğa" adlı qurğu düzəltmək ideyası ona yuxuda gəlib.

Vladimir müsahibəsində bildirib ki, üç tondan çox zibil toplayıb, onları yenidən emal edərək yığılıb-sökülən qurğu düzəldib.

"Bu doqquz hissəyə bölünən dalğadır, nəqliyyatla da daşına bilir. Müasir sivilizasiyamızla ətraf mühiti necə məhv etdiyimizi anlamaq üçün qurğunun ortasında bir oyuq da düzəltdim," – deyə rəssam fikirlərini bölüşür.

Kandrın sözlərinə görə, o, dostları ilə həmişə təbiət qoynunda dincəlməyə gedəndə həm də digər turistlərin zibillədiyi əraziləri təmizləməklə məşğul olublar. Belə gəzintilər zamanı metal çəlləklərdən tutmuş konyak şüşələrinə qədər maraqlı və qeyri-adi əşyalara da rast gəlinir.

"Tullantılar yer dəyişdirir, başqa ölkələrdən bizə qədər gəlib çıxır. Hərdən qeyri-adi tapıntılar da olur. Bəzən bir kvadratmetr ərazidə beş alışqan, çox sayda taykeş ayaqqabılara rast gəlmək olar. Onları geyinmək də mümkündür, amma hər tayı fərqli olacaq", – ekoaktivist zarafatla deyir.

Vladimir Kandr onu da bildirib ki, hazırda "Dalğa"dan da böyük yeni layihə üzərində işləyir. Yeni qurğu da eyni tərzdə, ancaq başqa süjet əsasında hazırlanacaq.

5
İran prezidenti İbrahim Rəisi, arxiv şəkli

İbrahim Rəisinin İranda prezident seçkilərinin favoriti olduğu rəsmən təsdiqləndi

737
Нerli vaxtla saat 02:00-a (Bakı vaxtı ilə saat 01:30) olan məlumata görə, seçkilərdə 28,4 milyon seçici iştirak edib.

İranın məhkəmə hakimiyyətinin rəhbəri İbrahim Rəisi prezident seçkilərində liderlik edir. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bunu İranın seçkilərin keçirilməsi üzrə qərargahın rəhbəri Camal Orf bildirib.

"Seçkilərdə 28,6 milyon həmyerlimiz iştirak edib. Səslərin sayılması nəzərə alsaq bu ilkin nəticələrdir. Hazırda İbrahim Rəisi 17,8 milyondan çox seçiciinin səsini toplayıb. Möhsün Rezai 3,3 milyondan çox, Həmmati 2,4 milyondan çox, Qəzizadə Haşimi isə 1 milyon səs toplayıb", - o deyib.

Səsvermə və səslərin hesablanması

İranda prezident seçkilərində səsvermə yerli vaxtla saat 02:00-da (Bakı vaxtı ilə saat 01:30) rəsmən başa çatıb. Bununla belə, bəzi məntəqələrdə hələ seçicilər və məntəqə üzvləri işləməyə davam edirlər.

Sputnik Azərbaycan İRNA-ya istinadla xəbər verir ki, bu barədə İslam Respublikasında seçkilərin keçirilməsi üzrə qərargah şənbə günü bildirib.

“Səsvermənin keçirilməsi sona çatdı. Hazırda səsvermə yalnız seçicilərin olduğu məntəqələrdə davam edir”, - deyə seçkiləri müşahidə edən gənc jurnalistlər klubundan bildirilib.

Səsvermə cümə günü yerli vaxtla saat 07:00-da (Bakı vaxtı ilə saat 06:30) başlanıb və saat 00:00-a (saat 23:30) qədər davam etməli idi, ancaq seçki məntəqələrinin işinin müddəti səsvermənin tam başa çatmamasına görə uzanıb.

Bu halda IRIB teleradioyayım şirkəti bildirib ki, seçki məntəqələrinin əksəriyyətində artıq iş qurtarıb, indi səslərin hesablanmasına başlanılıb.

Prezidentliyə namizəd Abdulnaser Hemmatinin seçki qərargahının nümayəndəsi Cahanbəxş Xancani bildirib ki, yerli vaxtla saat 02:00-a (Bakı vaxtı ilə saat 01:30) olan məlumata görə, seçkilərdə 28,4 milyon seçici iştirak edib. Ölkədə səsvermə hüququ olan vətəndaşların sayı 59,31 milyon nəfərə yaxındır. Beləliklə, seçkilərdə iştirak təxminən 48 % təşkil edib.

Favorit kimdir?

Prezident seçkilərinin favoriti İbrahim Raisi hesab edilir. Altmış yaşlı siyasətçi 2019-cu ildən İran məhkəmə orqanlarının başçısı postunu tutur, o, əvvəllər baş prokuror olub. Raisi seçkiqabağı kampaniyasının gedişatında yoxsulluğa və korrupsiyaya qarşı mübarizə aparmağa söz verib. 2017-ci ildə Raisi prezident olmağa təşəbbüs edib, ancaq Həsən Ruhaniyə uduzub.

Ondan başqa, prezident postu uğrunda Möhsen Rezai də mübarizə aparır. O, 1980-90-cı illərdə İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusuna başçılıq edib. İranın prezident vəzifəsinə həmçinin Mərkəzi Bankın sədri Abdulnaser Hemmati və parlament sədrinin müavini Əmir Hüseyn Kazizade Haşimi də namizəddir.

Londonda seçki qərargahına hücum

Ötən gün Londondakı İran konsulluğunun qarşısında toplanan bir qrup şəxs səsverməyə mane olmağa çalışıblar. Onlar binaya girən hər kəsin üzərinə boya töküblər.

İranın Böyük Britaniyadakı müvəqqəti işlər vəkili Mehdi Hüseyni “Twitter” səhifəsində bildirib ki, İran ölkənin Londondakı konsulluğunda yerləşən seçki məntəqəsinə edilən hücumla əlaqədar məhkəməyə müraciət etmək niyyətindədir.

"Əksinqilabçı ünsürlərin İran vətəndaşına qarşı hücumu qanunla mühakimə ediləcək. Keçmişi terror bağlı olan və xarici dairələrlə əlaqəli saxta demokratiya tərəfdarları keçmişi səs vermək istəyən bir qadını vəhşicəsinə döyüblər. Nəticədə qadın ağır kəllə-beyin travması alıb", - Hüseyni yazıb.

 

737