Kosmonavt

Kosmonavt skafandrının altında var

16
(Yenilənib 22:39 12.04.2021)
"Kosmonavtlar üçün geyim əşyası hazırlanarkən başqa vaxt olduğu kimi dizayner fantaziyamızı işə sala bilmirik. Ancaq istehsalçılar kosmonavtların bəzi arzularını, məsələn rəng seçimini nəzərə ala bilərlər".

BAKI, 12 aprel — Sputnik. "RİA Novosti" Kosmonavtika Günü münasibətilə kosmonavtlarla bağlı ən məhrəm məqamlara aydınlıq gətirən məqalə yayımlayıb. Məqalədə bildirilir ki, kosmosda ilin mövsümləri dəyişmədiyindən geyimlər də yalnız bir mövsümə uyğun hazırlanır. Bununla belə, kosmonavt geyimlərinin keyfiyyətinə tələbat ən məşhur moda evlərində olduğundan belə daha yüksəkdir. Hazırda Beynəlxalq Kosmik Stansiyasının mütəxəssislərini üç ölkə geyindirir: Amerika, Yaponiya və Rusiya.

Kosmonavtlar üçün xüsusi əşyaların istehsalı ilə məşğul olan "Kentavr-Nauka" şirkətinin baş direktoru Svetlana Kryutçenkonun sözlərinə görə, fərqi yoxdur, yun corab, şort və ya futbolka olsun, kosmonavtlar üçün nəzərdə tutulan hər hansı bir əşya alınarkən bir qovluq sənəd hazırlanır. Həmin sənədlərdə geyimin bütün detalları təsvir olunur: parçanın xüsusiyyətləri, tikişi, boyaq maddələri və s.

"Kosmonavtlar üçün geyim əşyası hazırlanarkən başqa vaxt olduğu kimi dizayner fantaziyamızı işə sala bilmirik. Ancaq istehsalçılar kosmonavtların bəzi arzularını, məsələn rəng seçimini nəzərə ala bilərlər. Məhsullar hər bir heyət üzvünün fərdi ölçülərinə uyğun hazırlanır", – deyə Kryutçenko vurğulayır.

Onun sözlərinə görə, bununla belə, kosmonavt geyimləri üçün estetik tələblər müasir dəblə uyğunlaşdırılır.

"Siluet, forma, genişlik və ya darlıq, dekorasiya elementləri, rənglər və onların paltarla uyğunluğunu müasir dəb tendensiyaları müəyyənləşdirir. Ancaq bütün bunlar kosmonavt geyimi üçün əsas amil sayılmır", – deyə baş direktor qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, dizaynerlər rənglərlə işləyərkən onların insan psixikasına təsirini və kosmonavtların istəyini nəzərə alırlar. Amma hər bir halda, bütün mövsümlərdə bir tendensiya mövcuddur: maksimum dərəcədə yüngül və funksional geyimlər hazırlamaq.

"Alt paltarlarında və geyimlərdəki rəng qammasının müxtəlifliyi qapalı kosmik stansiyada kosmonavtların psixi durumunu lazımi səviyyədə saxlamağa imkan verir. Bizim kataloqlarda 35-dən çox rəng var", – deyə Kryutçenko izah edir.

Hazırda Beynəlxalq Kosmik Stansiyanın Rusiya tərəfinə məxsus göyərtəsində kosmonavtların gündəlik geyim assortimenti çox müxtəlifdir və kosmosun fatehləri öz zövqlərinə uyğun geyim dəsti sifariş verə bilərlər.

Məsələn, vaxtilə alman kosmonavtı, fizik Reynhold Evold üçün çoxlu sayda cibləri olan geyim sifariş olunmuşdu. Onun stansiyada öz kayutu olmadığından bu bol cibli skafandr sayəsində bütün əşyalarını daşıya bilirdi. Uçuşdan sonra geyimindən çox razı qalan alman onu hazırlayanlara öz fotosunu hədiyyə edərək üstünə də bu sözləri yazmışdı: "Sizin kollektivin bu skafandrı kosmosdakı sınaqlara uğurla davam gətirdi".

Hazırda Rusiya tərəfi Beynəlxalq Kosmik Stansiyasının göyərtəsinə 23 adda geyim, alt paltarı, profilaktik tədbirlər və gəmidə iş vaxtı tələb olunan vasitələr çatdırır. Mütəxəssislər bunların yarıdan çoxunun dünyada analoqu olmadığını bildirirlər.

Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya göndərilməzdən əvvəl bütün məhsullar adi tozsoranla hərtərəfli şəkildə təmizlənir. Sonra hər bir maddə plastik torbaya qoyulur, işarələnir, kosmonavtın ad-soyadı göstərilir. Torbanın ağzı hermetik şəkildə bağlanır. Bütün geyim dəstləri rentgen müayinəsindən keçirilir ki, üstündə sancaq, iynə kimi metal əşyalar qalmasın. Son addım isə sterilizasiyadır.

Kosmosda paltar yumağa imkan olmadığından kosmonavtların gigiyenik sağlamlığı baxımından alt paltarı və corabları üç gündən bir dəyişdirmək tövsiyə olunur.

Kryutçenko onu da bildirib ki, kosmonavt geyimləri hazırlamaq üçün parçalar Belarus, Türkiyə, Yaponiya və Almaniyadan gətirilir.

16
Qanvermə, arxiv şəkli

Mütəmadi olaraq qan vermək infarkt xərçəng riskini azaldır

3
(Yenilənib 23:15 07.05.2021)
Mütəmadi qan vermək həm də vaxtaşırı mini check-up-dan keçmək deməkdir. Çünki qan verməmişdən əvvəl donordan müxtəlif analizlər götürülür.

BAKI, 7 may — Sputnik. Mütəmadi şəkildə qan vermək infarkt və xərçəng riskini azaldır, ürək-damar xəstəliklərinin qarşısını alır, xolesterolu və qandakı şəkərin səviyyəsini normallaşdırır. Bu barədə Türkiyə Səhiyyə Elmləri Universitetinin müəllimi, hematologiya üzrə mütəxəssis, professor Erdal Kurtoğlu Anadolu Agentliyinə müsahibəsində bildirib. Onun sözlərinə görə, qan vermək hüceyrələrin yenilənməsinə səbəb olur.

Donorlardan alınan qanın fərqli komponentlərə ayrıldığını bildirən professor qeyd edib ki, beləliklə, könüllü şəkildə verilən hər vahid qan eritrosit, trombosit və plazma şəklində üç nəfərin həyatını xilas edir.

Kurtoğlu onu da bildirib ki, qan vermək üçün maneə yaratmayan hər hansı bir sağlamlıq problemi olmayan 18-65 yaş arası hər kəs donor kimi qan verə bilər.

Temperaturun yüksəlməsi ilə müşayiət olunan xəstəlik keçirən insanlardan isə ən azı 2 həftə qan alınmamalıdır. Bundan başqa, cərrahiyyə əməliyyatı keçirənlərin, akupunktura, döymə, və pirsinq etdirənlərin də 12 ay ərzində donor kimi qan verməsi qadağandır.

"Kişilər 90 gündən bir, qadınlar isə 120 gündən bir donor kimi qan verə bilərlər", – deyə professor qeyd edib.

Mütəxəssis onu da bildirib ki, COVID-19-a qarşı peyvənd olunanlar da donor kimi qan verə bilərlər. Özü də bunun üçün peyvəndin üstündən müəyyən müddətin keçməsinə ehtiyac yoxdur.

Kurtoğlu qan donorluğunun insanlara mənəvi rahatlıq bəxş etdiyini də bildirib.

"Mütəmadi qan donorluğunu tövsiyə edirik. Çünki bunun infarkt və xərçəng riskini azaltması, qan-damar xəstəliklərinin qarşısını alması, xolesterolu və qan şəkərini balanslaşdırmasına dair tibbi məlumatlar mövcuddur. Bundan başqa, mütəmadi qan vermək həm də vaxtaşırı mini check-up-dan keçmək deməkdir. Çünki qan verməmişdən əvvəl donordan müxtəlif analizlər götürülür. Ən əsası isə qan vermək, beləliklə də, insanlara faydalı olduğunu bilmək adama mənəvi rahatlıq bəxş edir", – deyə o vurğulayıb.

3
Min bir gecə baleti, arxiv şəkli

"Min bir gecə" baleti beynəlxalq festivalda

5
(Yenilənib 23:11 07.05.2021)
Balet mayın 13 və 14-də göstəriləcək. Tamaşanı Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının baş dirijoru, Əməkdar artist Əyyub Quliyev idarə edəcək.

BAKI, 7 may — Sputnik. Görkəmli Azərbaycan bəstəkarı Fikrət Əmirovun "Min bir gecə" baleti mayın 13-dən iyunun 2-dək Tatarıstanın paytaxtı Kazanda keçiriləcək Rudolf Nureyev adına 36-cı Beynəlxalq klassik balet festivalında nümayiş olunacaq. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, Tatarıstan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının səhnəsində reallaşacaq festival Rusiyanın Əməkdar incəsənət xadimi, həmvətənimiz Eldar Əliyevin xoreoqrafik quruluşunda Mariinski Teatrının Primorsk səhnəsinin (Vladivostok) "Min bir gecə" tamaşası ilə açılacaq. Balet mayın 13 və 14-də göstəriləcək. Tamaşanı Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının baş dirijoru, Əməkdar artist Əyyub Quliyev idarə edəcək.

Eldar Əliyevin quruluşunda "Min bir gecə" baletinin premyerası 2020-ci ilin avqustunda olub.

Dünyaca məşhur balet artistləri, xoreoqraf və dirijorları bir araya gətirən Rudolf Nureyev adına festival 1987-ci ildən keçirilir.

5