Qobustan qayalıqları

Arxeoloqların Qobustanda sensasiyalı tapıntısı

2027
(Yenilənib 12:33 01.04.2017)
Qobustanın qədim sakinləri yalnız ibtidai ovçuluq və yığıcılıqla məşğul olmayıblar. Onlar həmçinin qonşularına iri heyvanların yaxınlaşması barədə əvvəlcədən xəbər verərək digər yaşayış düşərgələrinin sakinləri ilə birlikdə ov edirmişlər.

BAKI, 1 apr – Sputnik. Martın əvvəllərində AMEA Arxeologiya İnstitutunun alimləri Rusiya Arxeologiya Cəmiyyəti ilə birlikdə Qobustan Dövlət tarixi-bədii qoruğunda tədqiqatlar aparıblar və qədim insanın bu petroqliflər muzeyində yaşayış məskəninin olmasının daha bir sübutunu tapıblar. Bu barədə Sputnik Azərbaycan xəbər verir.

Tapıntını sensasiyalı adlandırmaq olar. Çünki tapıntı sübut edir ki, Qobustanın qədim sakinləri yalnız ibtidai ovçuluq və yığıcılıqla məşğul olmayıblar. Onlar həmçinin qonşularına iri heyvanların yaxınlaşması barədə əvvəlcədən xəbər verərək digər yaşayış düşərgələrinin sakinləri ilə birlikdə ov edirmişlər.

Qədim yaşayış düşərgələrinin sakinlərinin bir-biriləri ilə ünsiyyətlərinin forması, həmçinin ibtidai insanların həyat və məişətlərinin digər maraqlı məqamları barədə Sputnik Azərbaycan-a tarix elmləri namizədi, arxeoloq, AMEA Arxeologiya institutunun əməkdaşı, Qafqazdakı qədim yaşayış düşərgələrin tədqiqatçısı Azər Qədirov danışıb. 

Onun sözlərinə görə, məhz bu yerdə özlərindən sonra çoxlu sayda qayaüstü rəsmlər — petroqliflər qoyub getmiş ibtidai insanların qədim düşərgələri aşkar edilib. Bu ibtidai sənət nümunələri qədim insanların mədəniyyətini, təsərrüfatını, dünyagörüşünü, adət-ənənələrini əks etdirirlər. Vaxtilə dəniz bu ərazilərədək çatırmış, sonra isə çəkilib və hamarlaşmış qayalarda öz xarakterik izlərini qoyub.

"XX əsrin 30-cu illərində qayalarda qeyri-adi rəsmlər aşkar edilib. İndiyədək 6 mindən artıq belə rəsm aşkar olunub (1 mini qayanın üzərində). İbtidai yaşayış məskənləri — düşərgələr və mağaralar, 100 mindən artıq maddi mədəniyyət nümunəsi tapılıb" — alim bildirib.

O həmçinin qeyd edib ki, Qobustan petroqlifləri müxtəlif dövrlərə aiddir. Söhbət eramızdan 18 min il əvvəldən orta əsrlərədək olan bir dövrdən gedir.

Qədirovun bildirdiyinə görə, rəsmlərə əsasən insanın təkamülünü tam olaraq görmək mümkündür. Bu rəsmlər arasında dağ keçisi ovu, nizələrlə ritual rəqs səhələri var. Bu rəsmlər ən qədim — mezolit dövrünə aiddir. Qayalar üzərində həmçinin atla və piyada ovunun, döyüş səhnələrinin, kollektiv əmək, əkin-biçin, yemək hazırlanması rəsmləri də var. Bu rəsmlər artıq eramızın əvvəllərinə, yeni ictimai quruluşa aiddir. Orta əsrlərdə isə rəsmlər ölçücə kiçilirlər, daha sxematik olurlar. 

"Sizə fotoşəklini təqdim etdiyim sonuncu tapıntı unikaldır və elmi baxımdan çox vacibdir. Məlum olub ki, bütün Cənubi Qafqaz ərazisində ovçular təhlükəli heyvanın və ya düşmən düşərgənin ovçularının gəlişini bir-birilərinə sputnik (peyk) vasitəsilə xəbər verirmişlər" — alim deyib. 

Onun sözlərinə əsasən, o dövrdə insanlar üstü qalın xəzlə örtülmüş qara daş kapsulların köməyi ilə ünsiyyət qururlarmış. Qadınlar Xəzər dənizinin və su hövzələrinin sahillərindən balıqqulağı toplayırmışlar. Xüsusi prosedurdan sonra onlardan narıncı rəng alırmışlar. Onlar heyvan dərilərini narıncı rəngə boyayırmışlar. Daha sonra qara daşları dəriyə bürüyürmüşlər. Beləliklə, qara-narıncı kapsul alınırmış. Ovçular isə bu qara-narıncı kapsulları özləri ilə götürərək ya dağ zərvələrinə qalxırmışlar, ya da qayıqla su hövzəsinin mərkəzinə üzürmüşlər. Oradan isə onlar həmin kapsulu növbəti düşərgəyə atırmışlar. 

"Qara-narıncı rəngdə olan, yeri gəlmişkən sizin Sputnik-in brendinin rəngləridir, kapsullar uçaraq dost düşərgələrin sakinlərinin diqqətini cəlb edirmişlər. Uçuşun trayektoriyasından hamı başa düşürmüş ki, dostluq işarəsi, birgə ova dəvətdir, yoxsa müharibə hədəsi. O zaman insanlar daha səmimi olublar. Səni kimin müharibəyə və yaxud ova dəvət etdiyini bilməyin üçün kapsullarda onların atıldığı yerin adı göstərilirmiş. Sizə təqdim etdiyim fotodan görünür ki, qədim insanlar qaya üstündə prosesi və kapsullardan birinin adını çəkiblər. Bununla onlar ümumi məqsəd uğrunda birgə çalışmayın düsturunu bizə ötürüblər" — alim vurğulayıb.

Qobustan qayalıqlarında şok tapıntı
© Sputnik /
Qobustan qayalıqlarında şok tapıntı

 

2027
Teqlər:
qədim insanlar, qədim yaşayış düşərgələri, ovçuluq, Arxeoloji tapıntı, Qobustan Dövlət tarixi-bədii qoruğu, AMEA Arxeologiya institutu, AMEA, Azər Qədirov, Cənubi Qafqaz, Azərbaycan
Əlaqədar
Qobustanda yanğın təlaşı
Britaniyalı turistlərin Qobustana baxışı
Səyyar ASAN xidmət Qobustanda
Mehdiabad qəsəbəsində antisanitariya

Bakıda bələdiyyənin əməkdaşı cərimə edildi

8
(Yenilənib 23:33 11.08.2020)
Mehdiabad Bələdiyyəsinin əməkdaşı Z.Yarışov və Bakı şəhər sakini K.Əhmədov barəsində protokollar tərtib edilib. Z.Yarışov 3.000, K.Əhmədov isə 600 manat məbləğində cərimələniblər.

BAKI, 11 avqust — Sputnik. Daxili İşlər Nazirliyinin Baş İctimai Təhlükəsizlik İdarəsi Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin müvafiq qurumları ilə birgə sanitariya-gigiyena qaydalarının pozulması hallarının qarşısının alınması məqsədilə reydlər keçiriblər.

Sputnik Azərbaycan Daxili İşlər Nazirliyinin məlumatına istinadla xəbər verir ki, avqustun 6-da keçirilən reydlər zamanı Abşeron rayonunun Mehdiabad qəsəbəsində yerləşən "Şok Market"in yaxınlığında və Binəqədi rayonu Binəqədi gölü ərazisində məişət tullantılarının qalaqlanması və yandırılması faktları aşkar edilib.

İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 271-ci (sənaye və məişət tullantılarının qalaqlanması və yandırılması zamanı ətraf mühitin mühafizəsi tələblərinə əməl edilməməsi) maddəsinin tələblərini pozduqlarına görə Mehdiabad Bələdiyyəsinin əməkdaşı, qəsəbə sakini Z.Yarışov və Bakı şəhər sakini K.Əhmədov barəsində protokollar tərtib edilib. Z.Yarışov 3.000, K.Əhmədov isə 600 manat məbləğində cərimələniblər.

Bu istiqamətdə tədbirlər davam etdirilir.

8
Xəzər dənizi, arxiv şəkli

Pandemiya dövründə Xəzərin perspektivləri

10
Xəzər əməkdaşlığının necə inkişaf etdiyi və yaxın perspektivdə region dövlətlərinin qarşılıqlı fəaliyyətindən nələrin gözlənildiyi barədə tədbir keçiriləcək.

Avqustun 12-si Beynəlxalq Xəzər dənizi Günü kimi qeyd olunur. Pandemiyadan əvvəlki dövrdə həmin gündə regional problemlərin müzakirəsinə həsr olunmuş böyük sammit və konfranslar təşkil edilirdi. Yeni şəraitdə tərəflər əməkdaşlığın perspektivlərini onlayn rejimdə nəzərdən keçirməkdə davam edirlər.

Bununla belə, karantin tədbirlərinin tətbiqinə və region ölkələri arasında birbaşa əlaqələrin məhdudlaşdırılmasına baxmayaraq, Xəzərdə yük dövriyyəsi inkişaf etməkdə davam edir. Resurs bazasının iqtisadi mənimsənilməsi də dayanmır, iri beynəlxalq enerji layihələri həyata keçirilir.

Bu gün Xəzər əməkdaşlığının necə inkişaf etdiyi və yaxın perspektivdə region dövlətlərinin qarşılıqlı fəaliyyətindən nələrin gözlənildiyi barədə avqustun 14-də saat 12:00-da Sputnik Azərbaycan Multimedia Mətbuat Mərkəzinin təşkilatçılığı ilə Bakı-Nur-Sultan-Moskva onlayn videokörpüsündə danışacaqlar:

Bakıda:

- Bakı Dövlət Univesitetinin professoru, İqtisadi coğrafiya kafedrasının müdiri, elmlər doktoru Çingiz İsmayılov;

Nur-Sultanda:

- Qazaxıstan Respublikasının İlk Prezidenti Fondu yanında Dünya iqtisadiyyatı və siyasəti İnstitutunun eksperti Jumabek Sarabekov;

Moskvada:

- Rusiya Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunun Mərkəzi Asiya, Qafqaz və Ural-Volqa bölgələrinin Öyrənilməsi Mərkəzinin elmi işçisi Stanislav Pritçin.

Spikerə suallar əvvəlcədən bu elektron ünvana göndərilə bilər: ivelizade@gmail.com.

Tədbir Sputnik Azərbaycan-ın Facebook səhifəsində yayımlanacaq.

Kontaktlar:

Telefonlar: 404-13-84/85

Sputnik Azərbaycan-ın Multimedia Mətbuat Mərkəzi bu ünvanda yerləşir: Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, ev 23 М, 4-cü mərtəbə.

10