Uhan Sumqayıt geri qayıdır?!

189
(Yenilənib 01:14 09.08.2021)
Sumqayıtdakı poliqonun öz-özünə alovlandığını deyirlər, elə meşələrin də. Çətənə kolları isə boy atır, evlərimizə girənə qədər...

Sputnik Azərbaycan-ın "7x7" rubrikasında həftənin ən maraqlı yeddi hadisəsi şərh edilir.

Təbiətin demarşı?!

Hansısa mütəfəkkirin sözləridir, “Təbiətlə savaş halındayıq, qazansaq, uduzacağıq”. Meşə yanğınları, tropik qasırğalar, sel daşqınları təbiətin şıltaqlığından daha çox, insan “əməyi”nin nəticəsidir. Nə az, nə çox - meşə yanğınlarının 95 faizi insan faktoru ilə bağlıdır. Bu bir yana. Ümumilikdə, qlobal istiləşmə, təbii fəlakətlər insanın təbiətlə toqquşmasının nəticəsi, ona vurduğu zərərə təbiətin demarşıdır.
Təsəvvür edin, geridə qalan iyul ayı dünyada üçüncü, Avropada isə ikinci ən isti ay kimi tarixə düşüb. Ötən ay ərzində köhnə qitədə həftədə orta hesabla 200 meşə yanğını meydana gəlib. Global Forest Watch Fires saytının məlumatına görə, planetdə ən azı bir milyon kvadrat kilometr ərazini əhatə edən 4,5 milyon yanğın mövcuddur və bu, 2018-ci ildəkindən 400 min dəfə çoxdur.

Qardaş ölkə Türkiyədəki yanğınlar lokallaşdırılır, ancaq təbiət ancaq qardaşımızın evindən ibarət deyil. İnsan nəslinin gələcəyi yaşıllıqlardan, oksigendən, təbiətdən asılıdır.
Qazaxıstan çöllərində isti və susuzluqdan ölüb səhraya yapışan heyvanların fotolarına, ümid edək ki, planeti çirkləndirənlər də diqqətlə baxıblar.

Və bu həftə Hindistanda musson yağışlar 23 nəfərin həyatına son qoydu.

Təbiətlə savaşa dair daha bir fakt: ötən il okeanlara 1,6 milyard maska atılıb. Bu, okeanlara 5500 ton plastik atılması deməkdir və bunların hamısının bioloji olaraq parçalanması 450 il çəkəcək.

Sumqayıta yolunuz düşsə və küçədə əleyhqazla gəzən adamlar görsəniz, onların koronavirusa görə maska əvəzinə əleyhqaz taxdığını düşünməyin. Şəhərin yaxınlığındakı poliqonda zibilləri yığıb yandırmaq təcrübəsi tətbiq olunur. Köhnə zavodlar ləğv olundu, şəhər "qazovka"dan xilas oldu, ancaq bu təcrübə bizi yenidən 90-cı illərə qaytarır, deyəsən...

Geri qayıdırıq?

Sumqayıtdan fərqli olaraq, Çinin Uhan şəhərini dünyada tanımayan yoxdur. Planeti əməlli-başlı işə salan şəhərdə 2020-ci ilin iyunundan bu yana koronavirusa heç bir yoluxma hadisəsi qeydə alınmamışdı, ancaq ötən həftə bu, yenidən baş verdi. Nəticədə, şəhərin 11 milyon əhalisini testdən keçirdilər.

Deyəsən, lap əvvələ qayıdırıq axı.

Əvvələ qayıtsaq, bəlkə, daha yaxşı idi. BMT proqnoz verib ki, pandemiya dünyada aclıq səviyyəsini kəskin həddə çatdıracaq. Təxminən 270 milyon insan təkcə bu il təhlükəli həddə qida çatışmazlığı ilə üzləşəcək. Hansı ki, pandemiyadan əvvəl bu rəqəm 150 milyon idi.

Bu arada dünyada hər 40 nəfərdən biri koronavirusa yoluxub.

Qırx nəfər

Ermənistanda isə hər 40 nəfərdən biri ölkəni tərk edir. Bu barədə hesablama olmasa da, vəziyyət təxminən o həddə yaxındır.

Ermənistanın yeni müdafiə naziri Arşak Karapetyan ordusuna sərhədi keçən Azərbaycan hərbçilərinə dərhal atəş açılması barədə əmr verib. Gözü çıxmış qardaşlarının "success story"sinə baxardı gərək Arşak. Erməni tanklarının Bakıyadək gələ biləcəyini deyənlərin sözü düz çıxdı - hərbi paradda biz onları gördük. İndi də - Qənimətlər Parkında.

Hansısa Fransaya arxayın olub, boyundan yuxarı tullanmağa çalışmaq reallığı dəyişməyəcək. Xoşbəxt olmaq istəyirsənsə, bunun açarları öz əlində olmalıdır. Başqa sözlə, necə deyərlər, ermənilər də başa düşməlidirlər ki, qaranlığı aydınladacaq şamı öz əlində tutmayanın gecəsi zülmətə məhkumdur.

Fransa Prezidentinin ötən həftə Azərbaycan Prezidentinə zəngi İrəvanı məyus etməklə yanaşı, Parisin praqmatizmindən xəbər verir. Görünür, Makron axına qarşı üzməkdənsə, Bakı ilə dialoqun daha səmərəli olduğunu nəhayət, anlayır.

Bir də ki, bu bölgədə Fransa kimdir və nəyə lazımdır ki? At suyu görür, su da atı, daha fıştırıq nəyə lazım?!

Baydenin məktubu və təyyarəsi

Bayden Paşinyanı seçkidəki qələbə münasibətilə təbrik edib. Məktubda  Dağlıq Qarabağ münaqişəsi üzrə danışıqların yox, hərtərəfli dinc tənzimlənmə üzrə danışıqların davam etdirilməsi zərurətindən bəhs olunub. Yerini göstərdiyimiz "status" yerindədir, Bayden də onu yerindən tərpətməyib, bu mövzuda danışmayıb.

Bir sözlə, şamı qonşuda axtarmaq xarakterini tərgitmək lazımdır. Aydındır, Ermənistan buna bir növ adətkərdə olub və necə deyərlər, dadanmış qudurmuşdan betərdir, ancaq axı camaatın (yəni dövlətlərin) da öz işi-gücü var axı.

Bayden Ermənistana məktub, Əfqanıstana isə qırıcı təyyarələr göndərib. "Taliban"çıların kökünü kəsmək üçün. Halbuki, ABŞ qoşunlarının bu missiyanı yarımçıq qoyaraq Əfqanıstandan çıxmasından cəmi bir neçə gün keçib.

Məktəbə qayıdacağıqmı?

Yeni tədris ili yaxınlaşdıqca koronavirusa yoluxma rəqəmləri də sürətlə yüksəlir. Ənənəvi tədrisin bərpa olunub-olunmayacağı dəqiq deyil. Nazir bu barədə qəti danışmayıb. Təhsil ekspertləri isə hesab edir ki, ənənəvi təhsil bərpa olunmalıdır, xüsusilə ali və orta ixtisas məktəblərində. Və tədrisdə peyvənd olunanlar iştirak etməlidirlər.

Bu arada Çin yenidən tədris ilini onlayn şəkildə davam etdirmək barədə müzakirələr aparır. Baxmayaraq ki, o boyda ölkədə xəstəxanalarda cəmi 1812 koronavirus xəstəsi müalicə alır.

Kim bilir, bəlkə, bu da bir fürsətdir. Bernard Şounun məşhur replikası var: “Kiçik yaşlarımdan məktəbə getməli oldum deyə təhsilimə ara verdim”.

Qızılsız Tokio

Peşəkar idman da təhsil kimidir, ona ara verdikdə nəticə idmançılarımızın Tokioda göstərdikləri kimi olur. Görünür, atletlərimiz Yaponiyada keçiriləcək Olimpiya Oyunlarına yetərincə hazır olmayıblar. Belə olmasaydı, Tokioda qızılsız qalmazdıq. Yeddi medalın üçü gümüş, dördü bürüncdür.

1996-cı ildə Atalantadan sonra heç vaxt Oyunları qızılsız tərk etməmişdik.

"Patı" bazarı

Təkcə Oyunlarda medal üçün yox, sadəcə, daha çox sağlam gənclik üçün idmanın təbliğinə ehtiyac var. Yoxsa "patı" satanların bazarı genişlənəcək. Artıq bir aydan çoxdur ki, hər gün polisin dəstə-dəstə "patı" alıb-satanları saxladığı barədə xəbərlər manşetlərdən düşmür.

Ancaq həftənin krimxronikasında, təəssüf ki, başqa tükürpədici hadisələr də var: Şəmkirdə qaynata gəlini güllələyib, Gəncədə oğul anasını öldürüb. Tarixi paytaxtımızda narkotacirdən "Kalaşnikov" və 1000-dən çox güllə tapılıb. Bakıda isə arvadını öldürən kişi daha iki nəfəri bıçaqlayıb.

Abşeronda çətənə kolları yetişdirənlər həbs olunublar. Onlardan biri məşhur "Leş Tofiq"in qardaşıdır.
Sumqayıtdakı poliqonun öz-özünə alovlandığını deyirlər, elə meşələrin də. Çətənə kolları isə boy atır, evlərimizə girənə qədər...

Eləcə də oxuyun:

189
Teqlər:
həftənin icmalı, Azərbaycan, dünya, COVID-19, epidemiya, Koronavirus, Uhan, Sumqayıt, meşə yanğınları, Co Bayden, Ermənistan, Türkiyə
UNESCO

Azərbaycanlılar Venesiyada: UNESCO-nun tədbirində "Sarı gəlin" səsləndi

30
(Yenilənib 20:59 24.09.2021)
Qala gecəsinin ən mühüm məqamı isə azərbaycanlı tanınmış caz ifaçısı Etibar Əsədlinin Azərbaycanın xalq mahnısı “Sarı gəlin”i ifa etməsi olub.

BAKI, 24 sentyabr — Sputnik. İtaliyanın Venesiya şəhərinin San Klemente adasında UNESCO-nun iştirakı, Beynəlxalq Memarlar İttifaqının dəstəyi ilə "Rise from the ashes" (“Küllərdən qalx”) adlı humanitar xarakterli multikultural forum keçirilib.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, 17-ci Venesiya Memarlıq Biennalesi çərçivəsində “Vasconi Architectes by Thomas Schinko” memarlıq şirkətinin təşəbbüsü ilə təşkil olunan beynəlxalq forumda dünyanın tanınmış şəxsləri ilə yanaşı, azərbaycanlı memarlar, sənətçilər, incəsənət nümayəndələri və tələbələr iştirak ediblər.

Tədbirin əsas məqsədi Beyrut şəhərinin rekonstruksiyası, həmçinin şəhərin Baş memarlıq planı üçün həll yollarının tapılması olub. Forumda, eyni zamanda, təcrübəli beynəlxalq təlimçilər müxtəlif mövzularda çıxışlar ediblər.

UNESCO-nun Baş Konfransının prezidenti Altay Cengizer çıxış edərək UNESCO-nun Baş direktoru xanım Odre Azulenin bu foruma dəstək olduğunu iştirakçıların diqqətinə çatdırıb. Tədbirdə tanınmış memar Renzo Piano, UNESCO-nun xoşməramlı səfiri Hedva Ser, UNESCO-nun Venesiya bölgəsi üzrə rəsmi nümayəndəsi Ana Luiza Thompson-Flores, Livan Mühəndislər və Memarlar Federasiyasının prezidenti Cad Tabet, ALBA Universitetinin prezidenti Andre Bexazi, Beynəlxalq təhlükəsizlik, enerji və ətraf mühit üzrə direktorlar şurası və Pentaqonun baş məsləhətçisi Çarlz Sills və digər nüfuzlu şəxslər iştirak etdilər.

Forumda, həmçinin peşəkar təlimçilər tərəfindən müxtəlif aktual mövzularda çıxışlar olub. “Millionaire Concept Network”un dəstəyi ilə konfransda iştirak edən Afrika Sağlamlıq Federasiyasının idarə heyətinin sədri Mohamed El Sahilinin məruzəsi dinlənilib.

Tədbirdə “Eurasia Analytics”in direktoru Gülmira Rzayeva, “Millionaire Concept Network”un İtaliya üzrə direktoru Turan Sadigi, elm, cəmiyyət və rəssamlıq sahəsində 20 illik təcrübəyə malik rəssam Koen Vanmexelen, “SnarkArt” şirkətinin icraçı direktoru Nadia Taiga və digər şəxslər iştirak ediblər. Forumda NFT rəssamı kimi məşhurluq qazanan Krista Kim şəhərlərin yenidən qurulması üçün UNESCO-ya sənət, memarlıq sahəsində, cəmiyyətdə inqilab edəcək fikirlər təqdim edərək bu işdə qlobal miqyasda fəaliyyət göstərən təşkilatların, institutların və yaradıcı şəxslərin önəmli rol oynadığını qeyd edib. "TheSuperWorld" virtual daşınmaz əmlak platformasının baş icraçı direktoru və həmtəsisçisi Hrish Lotlikar isə daha yaxşı bir dünya yaratmaq üçün AR/VR/Blockchain və AL texnologiyalarından istifadə etməyin vacibliyini bildirib.

Livanın məşhur sənətçisi Rudy Rahme qala gecədə canlı performans nümayiş etdirib. Türk sənətçisi Özge Günaydın isə “Küllərdən qalx” simvolunu yaradıb. Qala gecəsinin ən mühüm məqamı isə azərbaycanlı tanınmış caz ifaçısı Etibar Əsədlinin Azərbaycanın xalq mahnısı “Sarı gəlin”i ifa etməsi olub.

Tədbirin təşkilatçısı, “Vasconi Architectes by Thomas Schinko” memarlıq şirkətinin vitse-prezidenti, həmyerlimiz Aytən Mirzoyeva gələcəkdə belə bir formatda forumun Gəncə şəhərinin və Qarabağın yenidən qurulması üçün Mədəniyyətlərarası Dialoqa dair Sülh Yaradıcılıq Mərkəzinin iştirakı ilə Azərbaycanda keçirilməsinin nəzərdə tutulduğunu deyib.

 

30
Azərbaycan hərbçiləri, arxiv şəkli

Bir "dəmir yumruq" olub düşmənin başına zərbə endirməyə gedənlər xatirələrini bölüşdülər

423
(Yenilənib 18:24 24.09.2021)
Təəssüf ki, 44 gün davam edən döyüşlərdə yüzlərlə döyüşçü cəbhə xəttindən geri dönməyib. Ölkənin gələcəyi uğrunda onlarla dinc sakin həyatını qurban verib. Azərbaycan vətəndaşları onların qəhrəmanlıqlarını heç vaxt unutmayacaqlar.

BAKI, 24 sentyabr — Sputnik. Otuz ilə yaxın müddətdə işğal altında qalan torpaqlarımız ölkənin qeyrətli oğul və qızlarının qəhrəmanlığı və cəsarəti sayəsində Azərbaycana qaytarılıb. Təəssüf ki, 44 gün davam edən döyüşlərdə yüzlərlə döyüşçü cəbhə xəttindən geri dönməyib. Ölkənin gələcəyi uğrunda onlarla dinc sakin həyatını qurban verib. Azərbaycan vətəndaşları onların qəhrəmanlıqlarını heç vaxt unutmayacaqlar.

Bu gün Sputnik Azərbaycan multimedia mətbuat mərkəzində keçirilən dəyirmi masada müharibənin başlanmasının şahidi olanlar həmin anları, müharibə günlərini necə xatırladıqları barədə söhbət açıblar.

Polad Həşimov şəhid olan gün qərarlarını verdilər: Döyüşə gedirik! 

Sputnik Azərbaycan-ın redaktoru, müharibə iştirakçısı Vüsal Azayev qardaşı Eldost Azayevlə birlikdə general-mayor Polad Həşimov şəhid olanda hər kəs kimi orduya yazılıblar. Vüsal Azayev o günləri belə xatırlayır: "Mən cəbhə bölgəsinə yaxın olduğuma görə bizə xəbərlər gəlirdi ki, müharibə başlayır. 27-si səhər rayondan 500-ə yaxın təcili yardım maşını keçdi. Artıq başa düşdük ki, bu, irimiqyaslıdır. 28-i bizə mesaj gəldi, 29-u səhər biz yol düşdük. Hər ikimiz ehtiyatda olan zabit idik".

Müharibə iştirakçısı bildirir ki, müharibəyə yola düşəndə insan izdihamını görəndə heyrətlənib. Həm də qürurlanıb ki, tək deyillər, onların arxasında böyük bir xalq dayanıb: "Ağcəbədidən gedəndə ikinci şoku yaşadım. Hər kəs çalışırdı ki, əlindən gələni etsin. Hər kəs çalışırdı ki, cəbhəyə nəsə yollasın".

Növbəti şok isə xoş olmayıb. Hərbçi yoldaşları ilə birlikdə Cəbrayılda mühasirəyə salınan Azayev orada minomyot yağışına düşüblər. Həmin gün cəbhə yoldaşlarının böyük bir qismi şəhid olub: "Mən bölük komandirinin müavini idim. Pərən-pərən düşdük, xeyli şəhid verdik. Mən gördüm ki, mənim bölük komandirlərim hamısı mənim yanımdadır. Halbuki onlar arxada olmalı idilər. Bunun özü adama stimul verirdi. On üç əsgər, iki zabit, tabor komandiri və tabor komandirinin müavini şəhid oldular. Qərargah rəisimiz də yaralandı".

© Sputnik / Murad Orujov
Vətən müharibəsi iştirakçısı Vüsal Azayev

Həmkarımız müharibənin bitdiyi günü belə xatırlayır: "Noyabrın 10-da gecə saat 2-də bizə məlumat verildi ki, atəşkəs elan olunub. Təxminən 2 saat keçdi, ermənilər atəşkəsi yenidən pozmuşdular. Artıq səhər saat 6 radələrində Müdafiə Nazirliyinin məlumatı gəldi ki, bütün şəxsi heyətə çatdırılsın ki, qarşıda artıq sülhməramlılar da var. Həmişə zarafatla deyirdilər: "Lazım" nə vaxt gələcək?" "Lazım" gəldi də, tarixi, hərbi şərait yarandı, düşmən təxribata əl atdı və biz də ondan istifadə etdik. Və tarixi qələbəmizi qazandıq".

"Yaşca məndən kiçiklər şəhid və qazi olanda, özümü lənətləyirdim"

Tanınmış müğənni Vüqar Muradov könüllü yazılmazdan öncə öz rayonunun hərbi komissarlığından bildiriş gözləsə də, o sənəd heç cür gəlməyib. Ona görə də İkinci Qarabağ müharibəsi başlayandan bir neçə gün sonra müğənni özü hərbi komissarlığa gedib. Uzun mübahisələrdən sonra cəbhəyə yollanıb. Muradov etiraf edir ki, hərbi hissədəki əsgərlər onu görəndə xeyli təəccübləniblər.

Onlar hesab ediblər ki, Muradov onlara mahnı oxuyub əhval-ruhiyyələrini yüksəltməyə gəlib: "Mən partizan idim. Müharibəyə qeyri-qanuni getdim. Mənim yaşım da düşmürdü. Deyirdilər, əşi, o müğənni gedib orada nə edəcək? Amma dedim ki, nə olur-olsun, mən gedəcəyəm. Tanışlarım var idi, onlar məndən balaca idilər, ailəli idilər. Onlar şəhid və ya qazı olanda mən özümü lənətləyirdim ki, onlar məndən yaşca kiçikdirlər və ailələri var. Arxalarında övladlarını qoyub gedirlər. Amma mən getmirəm".

© Sputnik / Murad Orujov
Vətən müharibəsi iştirakçısı müğənni Vüqar Muradov

Mügənni deyir ki, müğənni olsa da texnikadan anlayışı var. Atası mühəndis olduğuna görə ondan texnikanın sirlərini öyrənib. Muradov müharibənin ən qızğın vaxtlarında ön cəbhəyə silah-sürsat, yemək daşıyıb. "Hadrutda xüsusi təyinatlı qüvvələrin hərbçiləri ilə tanış oldum. Xahiş etdim ki, mən sizin yanınızda olmaq istəyirəm. Mənə pikap maşını verdilər. Mən Cəbrayıl, Qubadlı, Füzuli, Xocavəndin bütün kəndləri və Şuşaya qədər olan ərazilərdə oldum. Bəzən şayiələr gəzirdi ki, Azərbaycan əsgəri acdır. Amma tam yalandır.

Azərbaycan əsgəri müharibədə hər şeylə təmin olunmuşdu. Təkcə dövlət yox, xalqımız da həmin vaxt bir olub, əsgərə pay göndərirdi. 7-dən 77-dək hər kəs ordu üçün çalışırdı. Mən xarici ölkələrdə də ölkəmizi təmsil etmişəm. Həmişə başqa ölkələr, xüsusən də Fransa bizə rişxəndlə baxırdı. Artıq bütün ölkələrin yanında başımız dikdir".

Kimi erməni hərbçilərlə döyüşürdü, kimi də saxta profillərlə 

Vətən Müharibəsi Əlillərinə Yardım İctimai Birliyinin icraçı direktoru Zamin Zeynalov bildirir ki, bu müharibədə hər kəs birləşdi. Bütün sahələrin adamları, o cümlədən bütün siyasi partiyalar ölkə rəhbərinin ətrafında birləşdilər. Ermənilər anladılar ki, artıq Azərbaycanda siyasi mühiti də ələ almaq imkanları olmayacaq:

"Bütün bunlar dünya siyasi müstəvisinə mesaj xarakteri daşıyırdı. Biz də müharibə zamanı ön cəbhədə olan mövcud problemləri aradan qaldırmaq üçün töhfələr verməyə çalışırdıq. Təbii ki, dövlətimiz ön cəbhədə olan döyüşçülərimizi hərtərəfli təmin edirdi. Amma biz də qeyri-hökumət təşkilatı olaraq dəstək olmağa çalışırdıq".

© Sputnik / Murad Orujov
Vətən Müharibəsi Əlillərinə Yardım İctimai Birliyinin icraçı direktoru Zamin Zeynalov

Zeynalov vurğuladı ki, həmin vaxtlar sosial şəbəkələrdə yaranan müəyyən problemlərə rəğmən, insanlarımız müxtəlif yollarla həm də informasiya cəbhəsində vuruşurdular. Saxta erməni profilləri ilə mübarizə aparırdılar: "Müharibə zamanı Ali Baş Komandanın xarici kütləvi informasiya vasitələrinə verdiyi müsahibələr dünya ictimaiyyətinin diqqətini cəlb etdi. Ümid edirəm ki, yaxın zamanlarda biz digər işğal altında olan torpaqlarımızı da azad edəcəyik".

İş yeri səngər oldu

CBC telekanalının aparıcısı Elmira Musazadə müharibə zamanı ön cəbhədə öz vəzifəsini yerinə yetirib. Aparıcı bundan əvvəl də hərbi verilişin aparıcısı olub. İlk dəfə 2017-ci ildə balaca Zəhranın və nənəsinin ölümündən sonra müharibənin başlanğıcını hiss edib:

"Tərtər şəhərinə hücum edildiyini öyrənən kimi dərhal yola düşdüm. Dörd ildir, hərbi verilişin aparıcısı idim. Buna görə də ərazi ilə tanış idim. Həmin 44 gün ərzində erməni tərəfinin Tərtər, Ağdam, Goranboy rayonlarında dinc əhaliyə necə hücum etdiyini gördük. Tərtər müharibə zamanı 16 mindən çox mərminin atıldığı qəhrəman şəhərdir. Ermənilər yaşayış binalarını, insanları və hökumət binalarını hədəf aldılar. Bu şəhərdə heç bir hərbi qurğu yox idi".

423

Səfir İranın təlimləri, Ermənistana daşınan yüklər Seyid Həsən Amilinin təhdidi barədə