Tələbələr imtahanın nəticələrini yoxlayırlar, arxiv şəkli

"...münasibətdə olduqlarını gətirib yığıblar ora" - Təhsillə bağlı ikrahdoğurucu məqamlar

92
Azərbaycanda 51 universitetdən yalnız 5-i müasir çağırışlara cavab verir. Türkiyə, İranın elə universitetləri var ki, təhsil haqqı bizdən aşağı olsa da, reytinqdə bizdən yuxarıdır.

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 9 may — Sputnik. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 2030-cu ilə qədərki dövr üçün formalaşdırdığı Davamlı İnkişaf Məqsədlərinin həyata keçirilməsi prosesinə ali məktəblərin təsirinin qiymətləndirilməsinə həsr olunan reytinqinin nəticələri açıqlanıb. "Times Higher Education" (THE) 2021-ci il üçün “THE İmpact Ranking” reytinqini açıqlayıb. Siyahıda Azərbaycanın da bir neçə universitetinin adı yer alıb. Sevindirici haldır ki, ilk dəfə olaraq reytinqə ölkəmizdən 6 ali təhsil müəssisəsi düşüb, onlardan ikisi xüsusilə yüksək nəticə göstərib.

Belə ki, Azərbaycan üzrə ən yaxşı yerdə qərarlaşan universitetlər sırasında Xəzər Universiteti və Qərbi Kaspi Universiteti yer alıb. Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti və Bakı Mühəndislik Universiteti, Bakı Dövlət Universiteti də siyahıda yer alıb. Azərbaycan universitetləri 401-601, 80-1-dən 1001-ci yerədək sıralanıb.

Azərbaycan universitetlərinin digər universitetlərlə müqayisədə aşağı yerdə olmasının müxtəlif səbəbləri var. Ali məktəbə sənəd verən tələbələrin bir qisminin gözləntiləri özünü sübuta yetirmir. Universitet illərinin ilk iki ilində demək olar ki, orta təhsil məktəblərində keçirilənləri təkrarlayan tələbələr sonrakı illərdə də əsasən nəzəri biliklərlə yüklənmiş olurlar. Bəzən hətta buna görə tələbələr təhsillərini belə, yarımçıq qoyurlar.

Sputnik Azərbaycan ölkədə ali təhsil müəssisələrinin reytinqinin aşağı olmasının səbəblərini araşdırmağa çalışıb.

Təhsil eksperti Kamran Əsədov Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bu haqda danışıb: "Universitetlərin çevik qərar qəbuletmə imkanları yoxdur. Eyni zamanda da maddi texniki baza imkanları zəifdir, elektron kitabxanaları yoxdur. Pandemiya dövründə biz bir daha sübuta yetirdik ki, informasiya elmləri, informasiya təhlükəsizliyi üzrə kadr hazırlamalı olan universitetlər özləri belə xarici ölkələrin "Micrasoft Teams", "Zoom" kimi proqramlarından yararlanmış oldular. Elektron kitabxanalar aşağı səviyyədədir və elektron qiymətləndirilmə yoxdur. Baxın, hazırda Azərbaycanın 51 ali təhsil ocağında 182 min tələbə təhsil alır ki, onun da 167 mini bakalavr pilləsindədir. Hazırda ölkədə ali təhsilli şəxslərin sayı azdır, yəni bu rəqəm 17 faizdir. Ümumiyyətlə, əmək bazarı üçün çevik işçi qüvvəsi olan gənclərin ali təhsilə cəlb olunması faizi aşağıdır. Ən yaxşı halda orta-ümumtəhsil məktəblərinin məzunlarının 80 faizini təhsilə cəlb etməliyik. Onlar gələcəkdə əmək bazarına daxil olanda ən azı müəyyən sahədə bilikli şəxs olurlar. Bir qəbul ilində ali təhsil məktəblərinə 147 minə yaxın tələbə qəbul edilsə də, 4 ildən sonra bu şəxslərin yalnız 42 faizi ixtisası üzrə işləyə bilir. Onların 58 faizi ya işləmir, ya da ixtisası üzrə çalışmır. Bu da onu göstərir ki, Azərbaycanda ali təhsil müəssisələri əmək bazarının tələbinə cavab verən və müasir standartlara uyğun kadr hazırlamır. Bunun əsas səbəbini biz son 30 ildə ali təhsil müəssisələrində keçirilən dərslərə baxaraq da görə bilərik".

"Bu zaman 30 illə müqayisədə hazırkı ildə dərslərdə elə bir ciddi fərq görməyəcəyik. 2003-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinə qəbul olunanda eyni fəndən, eyni kitablardan dərs keçirdik, hansı ki, 2021-ci ildə də həmin kitablardan istifadə olunur. Bütün universitetlərin maddi-texniki bazasına baxanda görürük ki, 30 ildə elə bir ciddi dəyişiklik olmayıb. Hətta babamın diplomuna belə baxanda görürdüm ki, ötən əsrin 40-50-ci illərində keçirilən dərslər indi də keçirilir", - deyə təhsil eksperti əlavə edib.

K.Əsədov bildirir ki, ali təhsil müəssisələrinin dünya reytinqində yer alması üçün bir neçə vacib nüans var. Ekspert bu nüasnlardan söz açır: "İlk olaraq belə müəssisələrin xaricdən qəbul etdiyi tələbə sayıdır. Bu gün Azərbaycanın 51 ali təhsil müəssisəsində cəmi 5 min 600 xarici tələbə oxuyur. Bakının yarısı boyda olan Sinqapurun iki universietində oxuyan xarici tələbə sayı 80 mindir. Türkiyədə oxuyan xarici tələbələrin sayı 160 mindir. 2023-cü ildə dünyada 10 milyon xarici tələbənin olması proqnozlaşdırılır. Azərbaycan universitetlərinin isə xaricdən tələbə qəbul etmək imkanları çox aşağıdır. Çünki xarici dildə keyfiyyətli təhsil verə bilmirlər, bununla belə təhsil haqları çox yüksəkdir. İkinci problem isə yataqxana məsələsi ilə əlaqədardır ki, biz hələ də bunları həll etməmişik. Laboratoriyaların da aşağı səviyyədə olması bu problemlərdən biri hesab edilir. Bundan başqa, yaş senzinin də böyük rolu var".

O bildirir ki, ali təhsil müəssisələrində çalışan heyətin böyük əksəriyyətinin, 35 min müəllimin 70 faizinin yaşı 50-dən yuxarıdır: "Texniki fənləri tədris edənlər arasında demək olar ki gənc müəllim yoxdur. Yəni, ali təhsil müəssisələrində gənc kadrlar ya yoxdur, ya da ki, çox azdır. Bu da təbii ki, birmənalı şəkildə keyfiyyətə təsir göstərir. Ali təhsil müəssisələrində monitorinq aparanda gördüm ki, onlar hələ də 10 illərdir ki, eyni mövzunu tədris edirlər".

"Azərbaycanda 51 universitetdən yalnız 5-i müasir çağırışlara cavab verir. Türkiyə, İranın elə universitetləri var ki, təhsil haqqı bizdən aşağı olsa da, reytinqdə bizdən yuxarıdır. Bizim ixtiralarımız demək olar ki, yoxdur. Bu problemləri aradan qaldırıb, ali təhsil səviyyəsini qısa müddətdə dirçəltmək mümkündür," - deyə o əlavə edib.

K.Əsədov ali təhsil müəssisələrinin uğursuzluqlarından da söz açıb: "Bu gün Azərbaycan alimləri, Azərbaycan elmi dünyada ciddi qəbul olunmur, bizə heç bir istinad yoxdur. Çünki kəşflərimiz yoxdur. Baxın, bizdə AMEA, yaxud da elə ali təhsil müəssisələrinin kafedraları özləri nə işlə məşğuldur?! Elmi Şuradakı məlum çıxışda onların nə işlə məşğul olduqlarını da gördük. Yəni, Azərbaycan təhsili, Azərbaycan məktəbi budur: qohum-əqrəbalarını, görüşdüklərini, münasibətdə olduqlarını gətirib yığıblar ora. Bu şəxslər necə akkreditasiyadan keçib, çox maraqlıdır. Bir nəfər də soruşmur ki, ay qardaş, niyə 30 ildə bir normal universitet formalaşdıra bilmirik? 27 universitet pedaqoji kadr hazırlayır, sonradan hazırlaşdırdıqları kadrlar müəllim yanına gedir ki, müəllimlərin işə qəbulu imtahanına girsinlər. Niyə, çünki universitet o kadrı hazırlaya bilmir". 

"Ali təhsil müəssisələrinin "uğur"u ancaq odur ki, yeni rektor kürsüyə əyləşər-əyləşməz öz qohumlarına oradaca vəzifə verir. Onlar üçün ən böyük "uğur" budur," - deyə ekspert əlavə edib.

Millət vəkili Şahin Seyidzadə isə bildirir ki, dünya universitetlərini əhatə edən və reytinq cədvəlini açıqlayan “The Times Higher Education (THE)”-nın “THE Impact Rankings 2021” siyahısında ölkəmizin ali təhsil müəssisələrinin göstəricilərinin aşağı olmasına baxmayaraq, keçmiş dövrlərlə müqayisədə müsbət nəticənin ortaya çıxdığı müşahidə edilir: "Belə ki, 2019-cu il üzrə reytinq cədvəlinə nəzər salan zaman, Azərbaycan heç bir universitetlə təmsil edilmədiyi halda, 2020-ci ildə bu göstərici ilə 2 universitet, 2021-ci ildə isə artıq 6 universitetin təmsil olunduğunu görə bilərik. Gördüyünüz kimi, son illər Azərbaycan universitetlərinin beynəlxalq reytinq cədvəllərində mövqeyi güclənir və burada pozitiv trendlər müşahidə etmək mümkündür".

"Ümumiyyətlə, beynəlxalq səviyyədə təhsil müəssisələrinin müxtəlif meyarlar əsasında reytinqlərini açıqlayan “QS EECA University Ranking”, “The QS World University Rankings”, “SCIMAGO Institutions Rankings”, “UniRank”, “THE Impact Rankings” kimi bir çox qurumlar mövcuddur. Fərqli qurumlar fərqli reytinq yanaşmaları tətbiq edirlər. Məsələn, beynəlxalq və genişmiqyaslı reytinq araşdırmaları aparan “The QS World University Rankings”-ın universitetlərin siyahıda yer qazanması üçün “təhsilin əlçatanlığı”, “məzunların kadr bazarında yer tutması”, “əcnəbi tələbə və müəllim heyəti səviyyəsi”, “beynəlxalq təcrübə tətbiqi”, “universitetin elmi fəaliyyətdə istinadlara müraciət etməsi” kimi meyarları mövcuddur. Yəni bütün bu məsələyə konseptual xarakterli və müxtəlif istiqamətlərdən yanaşmaq lazımdır. Bu istiqamətdə işlər davamlı olaraq aparılır", - deyə millət vəkili əlavə edib.

O bildirir ki, reytinq cədvəlində yer tutulması, eyni cəhətdən ümumilikdə bu cədvəldə daha yüksək göstərici ilə ortaya çıxmaq istiqamətində işlər davamlı olaraq aparılır: "Elm və təhsil sahəsində dayanıqlı inkişafın təmin edilməsi üçün artıq Azərbaycan universitetləri məqalələrin dərc olunduğu, təcrübə mübadiləsi aparıldığı müxtəlif platformalara üzv olur. Sözsüz, daha yüksək nəticə əldə etmək üçün zaman lazımdır. Artıq zaman keçdikcə, bu məsələ ilə bağlı fərqli və başqa nəticələr əldə etmək mümkün olacaqdır".

"Onu da qeyd etmək lazımdır ki, artıq Azərbaycan ali təhsil müəssisələrinin milli reytinqinin yaradılmasına zərurət var. Yerli rəqabətlilik sistemi ali təhsil müəssiələrimizin beynəlxalq təhsil ailəsinin bir parçası olmasına da əsaslar yaradacaq.

Mövcud istiqaməti əhatə edəcək fəaliyyətlər çərçivəsində hazırda Azərbaycan Respbublikasının “Ali təhsil haqqında” qanunu hazırlanır. Hazırlanacaq bu qanunun əsas vəzifələrindən biri də məhz Azərbaycan ali təhsil müəssisələrinin müxtəlif beynəlxalq standartalara uyğun fəaliyyətinin təşkilidir ki, o da öz növbəsində beynəlxalq reytinq göstəricilərində yüksək yer almasına əsaslar yaradacaq", - deyə millət vəkili əlavə edib.

92
Qərəvəli kənd sakini  27  yaşlı Teyyub Nağıyev

Buradan laqeyd keçməyin: Yol kənarında fındıq satan müharibə iştirakçısı var

4
(Yenilənib 09:21 27.07.2021)
Vətən müharibəsi başlayan günədək həyətində yetişdirdiyi məhsulları yol kənarında satmaqla ailəsini dolandıran qəhrəman, döyüşlərin başladığı ilk günlərdən orduya qatılıb.

BAKI, 27 iyul — Sputnik. Bakıdan İsmayıllı, eləcə də digər şimal-qərb rayonlarına hərəkət edən yolçular yəqin ki, avtomobil yolunun kənarında duraraq əlində fındıq satan bu gənci görüblər. Onu görənlər və tanıyanlar üçün təkrarda fayda var deyək, tanımayanlar üçünsə tanıdaq.

Şamaxı rayonu, Qərəvəli kənd sakini 27 yaşlı Teyyub Nağıyev. Vətən müharibəsi başlayan günə qədər həyətində yetişdirdiyi məhsulları yol kənarında satmaqla ailəsini dolandıran qəhrəmanımız, döyüşlərin başladığı ilk günlərdən ordu sıralarına qatılıb.

© Sputnik / Rashad Keremoglu
Qərəvəli kənd sakini 27 yaşlı Teyyub Nağıyev

Teyyub Nağıyevin Sputnik Azərbaycan-ın müxbiri Rəşad Kərəmoğluna bildirdiyinə görə, müharibənin ilk günlərində Goranboy rayonu, Ağcakənd istiqamətində N saylı hərbi hissəyə göndərilib. Orada 3 gün qaldıqdan sonra Talış kəndi istiqamətində gedən döyüşlərə yollanıb.

© Photo : courtesy of Teyyub Nagiyev
Qərəvəli kənd sakini 27 yaşlı Teyyub Nağıyev

"Talış istiqamətində döyüşlərdə iştirak etmişəm. Həmin kənd alınandan sonra, Suqovşan istiqamətində döyüşlərə qatılmışam. Daha sonra Murovdağ istiqamətindəki döyüşlərdə iştirak etmişəm. 2020-ci ilin dekabrın 31-də müvafiq sərəncamla ehtiyata buraxılmışam", - deyə Nağıyev bildirib.

O, müharibədən qayıdandan sonra yenidən öz işinin başına dönüb. Yol kənarında mövsümə uyğun olaraq kənd təsərrüfatı məhsullarının satışı ilə məşğul olur.

© Photo : courtesy of Teyyub Nagiyev
Qərəvəli kənd sakini 27 yaşlı Teyyub Nağıyev

Qəhrəmanımız döyüşlərdən qayıdandan bir neçə gün sonra iş üçün Şamaxı rayon Məşğulluq Mərkəzinə müraciət edib. Onu dərhal qeydiyyata alıblar. Ötən həftə isə ona 3 baş iribuynuzlu inək verilib. Günün bir neçə saatını yol kənarında məhsul satmaqla qazanc əldə edən Teyyub Nağıyevin ən böyük arzusu sevdiyi peşə ilə məşğul olmaq və evinin yarımçıq qalan tikintisini tamamlamaqdır.

© Sputnik / Rashad Keremoglu
Qərəvəli kənd sakini 27 yaşlı Teyyub Nağıyev

"Yeganə çətinliyim odur ki, evdə işləyən təkcə mənəm. Anam 250 manat pensiya alır, atamın 67 yaşı var, işləyə bilmir. Gündə 15-20 manatlıq, şənbə və bazar günləri isə 20-30 manatlıq qoz-fındıq satıram. Rabitə və texnologiya sahəsini yaxşı bilirəm. Əsgərlikdə 1 il 6 ay rabitəçi olmuşam. Müharibə dövründə də 96 gün ərzində rabitəçi olmuşam. Bu işi yaxşı bildiyim üçün əgər rabitə sahəsindən təklif gəlsə, məmnuniyyətlə işləyərəm", - deyə keçmiş döyüşçü ona gələcək iş təkliflərini gözləyir.

© Photo : courtesy of Teyyub Nagiyev
Qərəvəli kənd sakini 27 yaşlı Teyyub Nağıyev

Teyyubun gəlirlərinin az olması səbəbindən tikintisi yarımçıq qalan evinə gəlincə, ümid edirik ki, imkanlı şəxslər və müvafiq dövlət qurumları inşaat işlərinin başa çatdırılmasına yardım etməklə onun sevincinə səbəb olacaqlar.

Həmçinin oxuyun:

Zəfərimizin təməlini qoyan iki böyük qəhrəmanın şəhid olduğu gündür

Sahibini gözləyən bağlamalar. Bir qəhrəmanın özü, digərinin anası gəldi...

Yüzlərlə qəhrəmanın yeganə şəhid bacısı: "Yubileyi son ad günü oldu"

4

Bu gün I ixtisas qrupu üzrə qəbul imtahanları keçiriləcək

228
(Yenilənib 08:30 27.07.2021)
Kütləviliyin və təmas hallarının qarşısının alınması məqsədilə imtahan iştirakçıları üçün imtahan binasına müxtəlif daxilolma vaxtları müəyyən edilib.

BAKI, 27 iyul — Sputnik. Bu gün Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən I ixtisas qrupu üzrə ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanları keçiriləcək.

DİM-dən verilən məlumata əsasən, 19184 abituriyentin iştirakı nəzərdə tutulan imtahanlar 11 şəhər və rayonda - Bakı, Gəncə, Qazax, Ağstafa, Şəki, Bərdə, Göyçay, Şirvan, Salyan, Lənkəran və Xaçmazda təşkil olunacaq.

İmtahanlar saat 10:00-da başlanacaq. İmtahanların başlanmasına 15 dəqiqə qalmış – saat 09:45-də buraxılış rejimi başa çatır və bundan sonra gələn iştirakçılar imtahan binasına buraxılmırlar.

Kütləviliyin və təmas hallarının qarşısının alınması məqsədilə imtahan iştirakçıları üçün imtahan binasına müxtəlif daxilolma vaxtları müəyyən edilib və imtahan iştirakçısının buraxılış vərəqəsində həmin vaxt göstərilib. Ona görə də imtahan binasına buraxılış vərəqəsində qeyd olunan vaxtda gəlmək lazımdır.

Qeyd edək ki, iyulun 27-28-də imtahan keçirilən şəhər və rayonlarda ümumilikdə 151 imtahan binası, 2544 imtahan zalı ayrılıb. İmtahanların idarə olunmasına 151 ümumi imtahan rəhbəri, 422 imtahan rəhbəri, 3309 nəzarətçi–müəllim, 308 buraxılış rejimi əməkdaşı, 151 bina nümayəndəsi ayrılıb. İmtahanlarda 23 nəfər fiziki məhdudiyyətli (gözdən əlil, eşitmə əngəlli) abituriyent də iştirak edəcək. Bu abituriyentlərin rahat şəkildə imtahan verməsi üçün imtahan binalarında xüsusi zallar ayrılıb, gözdən əlillər üçün fərdi nəzarətçilər təyin edilib.

Ehtiyat tədbirləri çərçivəsində imtahan binasına daxil olan iştirakçılarının məsafədən ölçə bilən elektron termometrlə bədən hərarətləri yoxlanılacaq, zəruri dezinfeksiyaedici vasitələrdən istifadə olunacaqdır. İmtahana bədən hərarəti 37°C-dən aşağı olan şəxslər buraxılır.

228