COVID-19 xəstələri oruc tuta bilərlərmi, yaxud necə edək ki, immunitet düşməsin?

96
(Yenilənib 17:53 01.04.2021)
"Hazırkı durumda ölkəmizdə yaşayan müsəlmanlar oruc tutmaya bilərlər. Amma pandemiya aradan qalxandan sonra qəza orucu tutmalıdırlar" - Tural İrfan

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 1 aprel — Sputnik. Orucluğun başlamasına sayılı günlər qalır. Ötən illərdən fərqli olaraq COVID-19-la əlaqədar orucluqla bağlı müxtəlif suallar yaranır: COVID-19 xəstələri oruc tuta bilərmi? Bir zamanlar COVID-19 keçirənlər, yaxud da bu xəstəliyə yoluxmayanlar necə etməlidirlər ki, immunitetləri aşağı düşməsin? Yaxud da pandemiya dövründə oruc tutmaq nə dərəcədə düzgündür kimi suallara cavab tapmaq üçün mütəxəssislərin fikrini öyrəndik.

İnfeksionist Mədinə Abdullayeva Sputnik Azərbaycan-a deyib ki, COVID-19 keçirənlər tamamilə yaxşılaşmadan oruc tuta bilməzlər: "Ağciyər pnevmoniyası 30-40 faizdən çox olanlar COVID-19 keçirdikdən sonra azı 3 ay oruc tuta bilməzlər. Bu şəxslərin sıx-sıx qidalanması və bol maye qəbul etməsi lazımdır. COVID-19 olanlar oruc tuta bilməzlər: "Çünki virusla əlaqədar bu şəxslər həddindən artıq tərləyir və maye itirirlər. Onların bədənində mayenin miqdarı artmalıdır. Eyni zamanda, az-az və tez-tez qidalanmaları lazımdır. Oruc tutarkən isə bu mümkün deyil.

COVID-19 keçirtməyən sağlam şəxslərə gəldikdə isə, qeyd edim ki, onlar da iftar və imsaqda kifayət qədər maye qəbul etməlidirlər. Ya orucu açarkən, ya da imsaqda yeməkdən imtina etmək olmaz. Mütləq şəkildə qidalanmaya nəzarət etmək, bol protein, meyvə-tərəvəz qəbul etmək lazımdır. Xüsusən də C vitamini ilə zəngin qidalar qəbul etmək lazımdır ki, immunitet düşməsin. Yəni, menyu protein, karbohidrat, vitamin və minerallarla zəngin olmalıdır. Menyuda ağ və qırmızı ət də yer almalıdır".

İnfeksionist deyir ki, bütün bunlara riayət olunarsa, insan oruc tutduğu müddətdə immuniteti aşağı olmaz.

İlahiyyatçı Tural İrfan isə mövzuya dini aspektdən yanaşıb: "Oruc tutmaq İslam dinində hər bir sağlam, ağıllı, azad adam üçün fərz, yəni vacibdir. Fəqət İslam dinində hökmlər zaman, şərait və məkana görə dəyişir. Yəni, Allah insanları bacardığından artıq yükləmir. Məsələn, xəstəlik, səfər, yağış kimi hallar olduqda müsəlman ibadəti təxirə sala bilər. Məlum COVID-19 pandemiyası hazırda dünyanı ağuşuna alıb. Həkimlər tövsiyə edirlər ki, insanlar immuniteti güclü saxlamalıdırlar.

İnfoqrafika: Ramazan ayı təqvim 2021
© Sputnik / Elnur Salayev

Xüsusən də bu il orucluq yaz ayları ərəfəsinə düşür. Yazda da insanların qanının dəyişən vaxtıdır. Fəsil dəyişən ərəfədə insan orqanizmi də xəstəliklərə həssas olur. Odur ki, Qurana görə, xəstəliyə yoluxma ehtimalı olan insanlara oruc tutmaq qadağandır. Həkim məsləhət görməsə belə, zəifləyərək xəstəliyə yoluxma ehtimalı olan şəxs oruc tutmaya bilər. Əgər oruc tutarsa, xəstəliyə yoluxacağını, hətta yoluxsa, həyatına təhlükə yaranacağını təxmin etsə, tutduğu oruc haram və batildir. Çünki Quranda Allah cana, bədənə, həyata təhlükə yaradan amilləri qadağan edib".

"Nəticə olaraq deyə bilərəm ki, hazırkı durumda ölkəmizdə yaşayan müsəlmanlar oruc tutmaya bilərlər. Amma pandemiya aradan qalxandan sonra qəza orucu tutmalı, tutmadıqları hər günə görə kəffarə verməlidirlər. Yəni şəriətdə müəyyən edilmiş sədəqə vergisi", - deyə o əlavə edib.

Diyetoloq Emil Hidayətli isə bizə qida rasionunu açıqlayıb: "Qida rasionu balanslı olmalıdır. Orucluq üçün açılan süfrədə menyu yağlar, zülallarla bol olmalıdır. Həm iftarda, həm də imsaqda bu rasionun balansı qorunub saxlanılmalıdır. Ac qalmaq, qidalanmamaq düzgün deyil. İmmunonutrientlər həm zülallardan, həm yağlardan, həm də karbohidratlardan alınır. İlk olaraq buna fikir verməliyik: az yeməmək, ac qalmamaq. Qidalar da zülallarla zəngin olmalıdır. Ət, balıq, süd məhsulları, çərəzlər, paxlalı və buğda məhsullar qəbul etmək lazımdır. İmmun sisteminin formalaşması, antitellərin yaranması üçün zülallar çox önəmlidir".

Bu xəstəliyi olanlar üçün oruc tutmaq böyük riskdir>>

Diyetoloq deyir ki, hər qida qəbulunda tərəvəzlərin olması vacibdir. COVID-19 dönəmində orqanizmi, immuniteti gücləndirmək üçün maye qəbuluna nəzarət etmək tövsiyə olunur: "Çünki maye orqanizmin virus və bakteriyalarla mübarizəsinə kömək edən əsas komponentdir".

"Şəkərli qidaların qəbulunu azaltmaq lazımdır. Çünki artıq şəkər miqdarı karbohidrat mübadiləsini pozur, immunitetə mənfi təsir edir. Nə qədər çox şəkərli qida qəbul etsək, susuzluq daha da artacaq", - deyə diyetoloq əlavə edib.

"COVID-19 olanlar oruc tuta bilərlərmi?" sualına cavab olaraq diyetoloq bildirir ki, bu, insanın kliniki vəziyyətindən asılıdır: "İnsan müəyyən bir xəstəlikdən əziyyət çəkirsə, dində ona orucu tutmamağa icazə verilir. Lakin son bir il göstərdi ki, bu xəstəliyi müxtəlif vaxtlarda çox sadə, yüngül kliniki əlamətlərlə keçirənlər də var. Bu şəxslər nəzarət altında qalıb oruc tuta da bilərlər. Patoloji proses getdiyi, virus orqanizmi sarsıtdığı üçün oruc tutmamalıdır. Lakin kliniki narahatlıq yoxsa, şəxs oruc tuta bilər. Xəstəliyi yüngül keçirənlər orucundan qalmaya bilərlər".

96
Teqlər:
təqvim, ilahiyyatçı, infeksionist, menyu, Ramazan, oruc, xəstə, Koronavirus, epidemiya, COVID-19
Məmur, arxiv şəkli

Nöqsanlara yol vermiş sahibkarlıq subyektləri barədə tədbirlər görülür

3
(Yenilənib 14:01 17.04.2021)
Ümumilikdə 40 obyektdə epidemiya əleyhinə rejimin, sanitariya-gigiyena tələblərinin pozulduğu aşkar olunub.

BAKI, 17 aprel — Sputnik. Sahibkarlıq subyektlərində monitorinqlər davam etdirilir.

İqtisadiyyat Nazirliyindən Sputnik Azərbaycan-a bildirilib ki, nazirliyin sahibkarlıq subyektlərində (ictimai iaşə və turizm obyektləri istisna olmaqla) pandemiya şəraitinin zəruri qayda və tələblərinə əməl olunmasına nəzarət məqsədilə aprelin 15-də keçirdiyi monitorinqlər zamanı Binəqədi rayonunda Nazir Məmmədova, Nəsimi rayonunda Ələmdar Abuşova, Nizami rayonunda Orxan İsmayılova, Xəzər rayonunda Əlihüseyn Abbasova məxsus pərakəndə ticarət obyektlərində, Gəncə şəhərində "Super sport idman malları" mağazasında, "Azəri xatun geyim mağazası"nda, "Viano butik", "Rodi-jeans" ticarət obyektlərində, Sumqayıt şəhərində Rəhman Əsgərova, Rövşən Təhməzova, Tağı Tağıyevə, Əkrəm Tahirova, İlhamə Qurbanovaya məxsus pərakəndə ticarət obyektlərində, ümumilikdə 40 obyektdə epidemiya əleyhinə rejimin, sanitariya-gigiyena tələblərinin pozulduğu aşkar olunub.

Nöqsanlara yol vermiş sahibkarlıq subyektləri barədə İnzibati Xətalar Məcəlləsinə uyğun olaraq müvafiq tədbirlər görülüb.

3
Məmur portfeli, arxiv şəkli

"Vəkilin işinin çoxluğu hüquq problemlərinin olmasından xəbər verir"

220
(Yenilənib 13:28 17.04.2021)
Hüquqşünas Azərbaycanda vəkillərin sayının artırılması, onlara dövlət hesabına hüquqi yardım müqabilində edilən ödənişlərin məbləği, vəkil statusu almaq üçün tələblər və digər məsələlərdən danışıb.

Xalid Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 17 aprel — Sputnik. Ombudsman insan hüquqlarının müdafiəsində vəkillik institutunun əhəmiyyətini nəzərə alaraq, illik məruzələrində ölkədə vəkillərin sayının artırılması, onlara dövlət hesabına hüquqi yardım müqabilində edilən ödənişlərin məbləğinin yüksəldilməsi və fəaliyyətlərinin dəstəklənməsi ilə bağlı aidiyyəti qurumlara təkliflərlə müraciət edib. Həmçinin, Ombudsman vəkillik peşəsinə qəbul zamanı namizədlər üçün müəyyən edilmiş tələblərin yumşaldılmasını məqsədəmüvafiq hesab edib.

Məsələ ilə bağlı vəkil Elyar Həsənov Sputnik Azərbaycan-a deyib ki, əvvəllər məhkəmələrdə hüquqların müdafiəsi ilə bağlı istənilən şəxs başqa şəxsi təmsil edə bilirdi: "Bu da sui-istifadə hallarına gətirib çıxarırdı. Sonra hüquqi yardımın və peşəkarlığın artırılması üçün qanunvericiliyə dəyişiklik edildi ki, məhkəmədə şəxsi yalnız yaxın qohumları və vəkil təmsil edə bilsin. Amma ali təhsilli hüquqşünaslara məhkəmədə şəxsi təmsil etmək imkanları saxlanılmalı idi. Hazırda Azərbaycanda adambaşına düşən vəkillərin sayı qabaqcıl ölkələrlə müqayisədə azdır. Lakin Vəkillər Kollegiyası vəkillərin sayının artırılması üçün mütəmadi tədbirlər görür və bu proses davam edir. Fikrimcə, vəkillərin sayı artırıldıqdan sonra məhdudlaşma aparılsa idi, daha yaxşı olardı. Amma mövcud vəkil sayına görə vətəndaşların çətinliklə üzləşdiyini düşünmürəm. Bu istiqamətdə müəyyən qədər regionda problemlər var, lakin bunun həlli də mümkündür".

O bildirib ki, vətəndaşlara yüksək keyfiyyətli hüquqi yardım göstərilməlidir: "Bu baxımdan vəkillərin sayını sürətli şəkildə artırmaq da doğru deyil. Razıyam, vəkillərin sayını artırmaq olar. Lakin vəkil statusu almaq istəyənlərin təcrübəsi olmalı, onlar yoxlanılmalı, tələblərə cavab verməlidirlər. Vəkilin savadsızlığından, qeyri-peşəkarlığından vətəndaşa zərər gələndə onu artıq düzəltmək olmur. Kriteriyalar azalanda da keyfiyyətli yardımın səviyyəsi aşağı düşə bilər. Hazırda 3 il staj tələb olunur və bunu 2 ilə endirmək olar. Düşünürəm ki, ixtisaslaşmaya getmək lazımdır. Məsələn, 7 il maliyyə sahəsində işləyən şəxsə birbaşa vəkil statusu verilsə, maliyyə sahəsində yüksək yardım göstərməsi mümkündür, lakin cinayət işləri sahəsində isə işə zərər verə bilər, çünki bu sahədə təcrübəsi yoxdur. Yəni şəxsin 7 il təcrübəsi hansı sahədədirsə, həmin sahə üzrə vəkillik etməlidir. Digər sahələrdə vəkillik etmək istəyirsə, imtahandan keçməlidir".

Onun sözlərinə görə, bəzən vəkillərin iş yükü artır: "Məsələn, Bakı şəhərində xeyli çıxarışsız tikililər var. Kütləvi olaraq çıxarış verilməkdən imtina olunur və bu, problem həll edilmir. Bu zaman vətəndaşlar vəkillərə müraciət edirlər. Vəkilin işinin çoxluğu hüquq problemlərinin mövcudluğundan xəbər verir. Vəkil dövlət müəssisəsi deyil. Vəkilin işi əslində çox olmamalıdır, məsələni kökündən həll etmək lazımdır".

"Vəkillərə dövlət hesabına hüquqi yardım müqabilində edilən ödənişlərin məbləği artırılıb. Əvvəllər 1 saat 2 manat idi, hazırda 1 saat 6 manatdır. Lakin hazırki şəraitdə bunu bir az da artırmaq olar. Əsas odur ki, vəkillər üçün maddi-texniki təminat olsun", - deyə o əlavə edib.

220
 İnsanın kölgəsi, arxiv şəkli

Bakıda evdən dəyəri 80 min ABŞ dolları olan qızıl külçələr oğurlandı

0
Səbail Rayon Polis İdarəsinin İstintaq Şöbəsində Cinayət Məcəlləsinin 177.2.3-cü (Oğurluq, yaşayış sahəsinə, habelə binaya, anbara və ya başqa saxlanc yerlərinə qanunsuz daxil olmaqla törədildikdə) maddəsi ilə cinayət işi başlanılıb.

 

BAKI, 17 aprel — Sputnik. Paytaxtın Səbail rayonunda mənzillərdən birindən oğurluq edilib. Daxili İşlər Nazirliyindən Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, ev sahibi polisə məlumat verərək bildirib ki, naməlum şəxs mənzildən ümümi dəyəri 80 min ABŞ dolları olan ədəd qızıl külçələr oğurlayıb. Səbail Rayon Polis İdarəsi və 8-ci Polis Bölməsi əməkdaşlarının “isti” izlərlə həyata keçirdikləri əməliyyat-axtarış tədbiri nəticsində qeyd edilən hadisəni törətməkdə şübhəli bilinən paytaxt sakini Ceyhun Məmmədov saxlanılıb. O, ifadəsində qeyd edilən hadisəni törətdiyini etiraf edib. Polis əməkdaşları tərəfindən C.Məmmədovdan həmin  külçələr aşkar olunaraq maddi sübut kimi götürülüb.

Qeyd edilən faktlaa bağlı Səbail Rayon Polis İdarəsinin İstintaq Şöbəsində Cinayət Məcəlləsinin 177.2.3-cü (Oğurluq, yaşayış sahəsinə, habelə binaya, anbara və ya başqa saxlanc yerlərinə qanunsuz daxil olmaqla törədildikdə) maddəsi ilə cinayət işi başlanılıb. İstintaq tədbirləri davam etdirilir

0