Zəngilan, arxiv şəkli

Boz dağların ətəyindən başı qarlı dağlara: "Boğçamı yığıb o avtobusun yolunu gözləyirəm"

103
(Yenilənib 14:22 04.11.2020)
"Mənim üçün vətən Zəngilandır. Ölkəmizin paytaxtı Bakı, biz məcburi köçkünlərin qəlbinin paytaxtı Zəngilandır. Mənim ən böyük arzularım Zəngilanla bağlı olub"

Zülfiyyə Quluyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 4 noyabr — Sputnik. Müasir və səliqə ilə tikilmiş binalar, məktəb və uşaq bağçaları, uşaqlar üçün oyun meydançaları... Onlar boz dağların arasında salınmış bu şəhərcikdə məskunlaşanda bəlkə də bu tezliklə buradan da öz doğma torpaqlarına köçəcəklərinə inanmırdılar. Amma gün doğmadan nələr doğar deyirlər. Bakının Qaradağ rayonunda yerləşən Qobu Park, demək olar ki, artıq böyük köçün astanasındadır. Sputnik Azərbaycan paytaxtda yerləşən ən böyük məcburi köçkün şəhərciyindən reportajı təqdim edir.

Qobu Parkda bizə məlumat verilir ki, məcburi köçkünlər üçün salınan bu yaşayış komplekslərinin yeri əvvəllər baxımsız sahə olub. Burada yaşamaq üçün heç bir sosial infrastruktur mövcud olmayıb. 2018-ci ildə bu ərazidə "Qobu Park-1", 2019-cu ildə isə "Qobu Park-2" yaşayış kompleksləri istifadəyə verilib. Birinci yaşayış kompleksində 1026 ailəlik doqquzmərtəbəli 11 yaşayış binası, ikinci yaşayış kompleksində isə 1300 ailəlik onmərtəbəli 13 bina inşa olunub. Bu komplekslərin ərazisində məktəblər, uşaq bağçaları, poliklinika, tibb, poçt məntəqələri, idman zalları və digər zəruri sosial infrastruktur obyektləri yaradılıb. "Qobu Park-3" yaşayış kompleksində onmərtəbəli 13 yaşayış binası inşa olunub. Bütün bu yaşayış komplekslərinin inşası Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilib. "Qobu Park-3" yaşayış kompleksi qaçqın və məcburi köçkünlər üçün salınmış 111-ci qəsəbədir. Kompleksin ərazisində istehsalat sahələri, ticarət obyektləri və digər zəruri infrastruktur yaradılıb. Ərazidə sakinlərin asudə vaxtının səmərəli təşkili məqsədilə istirahət parkı salınıb, uşaq əyləncə meydançaları quraşdırılıb, geniş yaşıllıq və işıqlandırma işləri görülüb. Burada həm də 3 idman meydançası və 360 yerlik açıq avtomobil dayanacağı sakinlərin ixtiyarına verilib. Amma yaxın vaxtlarda bu böyük şəhərciyin sakinləri öz dədə-baba yurdlarına, 27 ildir ki, həsrətini çəkdikləri ata ocaqlarına qayıdacaqlar. Torpaqlarımızın işğaldan azad olunması ilə bu şəhərcikdə köç əhval-ruhiyyəsi yaşanır.

© Sputnik / Irade JELIL
Qobu Park Yaşayış kompleksi

Abdullayeva Tamara Zəngilanın Şərifan kəndindəndir. 23 yaşında kənddən məcbur köçkün düşən T.Abdullayeva kəndlərinin azad olunma xəbərini eşidəndə ağladığını söyləyir. Məcburi köçkün həyatının çətinliyindən danışan həmsöhbətimiz köçkünlük dövründə 4 uşaq böyüdüb boya-başa çatdırdığını bildirir: "Biz həmin vaxt mühasirəyə düşmüşdük. Heydər Əliyev bizi mühasirədən qurtarmasaydı, yəqin ki, biz bu sevinci yaşaya bilməzdik. Kəndimizdən məcburi köçkün düşəndə Sabirabada gəldik. O illəri sözlə ifadə etmək çox çətindir. Həm torpağımızdan didərgin düşdük, həm də evsiz-eşiksiz çətin həyat yaşadıq. Müharibə başlayandan televizorun qarşısından kənara durmuruq. Elə Zəngilanın, Şərifanın azad olunması xəbərini də televiziyadan eşitdim. Bu xəbəri eşidən kimi hamımız ağladıq. Bu göz yaşı illərin həsrəti idi, gözümüzdə düyünlənib qalmışdı. Bu sevinci bizə yaşatdığına görə Ordumuza, Ali Baş Komandanımıza minnətdarıq. Bizi həsrətdən qurtardığına görə ömrümüzün sonunacan minnətdarıq prezidentimizə".

T.Abdullayeva deyir ki, kəndlərinin yolları, cığırları belə gözünün qarşısındadır: "Deyirlər, evimizin qara daşı qalıb. Amma biz Zəngilana adlayaraq, öz yurdumuzu tapacağıq. Buna heç kəsin şübhəsi olmasın".

© Sputnik / Irade JELIL
Tamara Abdullayeva

Tamara xanımın qızı Zeynəb Xankişiyevanın isə ən böyük arzusu Zəngilanda məktəbdə müəllim işləməkdir. 18 yaşlı Zəngilan sakini deyir ki, Zəngilanı anasının dilindən eşitdiyinə görə o torpağa ayaq basmaq ən böyük arzusu olub: "Mənim üçün vətən Zəngilandır. Ölkəmizin paytaxtı Bakı, biz məcburi köçkünlərin qəlbinin paytaxtı Zəngilandır. Mənim ən böyük arzularım Zəngilanla bağlı olub. Arzulayıram ki, təhsilimi başa vurduqdan sonra Zəngilanda, öz kəndimizdə müəllim işləyim".

Zeynəb Zəngilanda şagirdlərinə nələri danışacağını da artıq müəyyənləşdirib:

"Mən şagirdlərimə Zəngilan torpağına 27 illik həsrətdən danışacam. Bu illərdə biz məcbur köçkünlərin yaşadığı ağır günlərdən, öz doğulduğumuz torpağa toxuna bilməməyin acısından, Vətənsiz doğulmağımızdan danışacağam. Anam danışırdı ki, Zəngilan işğal olunanda onlar mühasirədə qalıblar. Ulu öndər Heydər Əliyev olmasaydı, Araz çayını dayandırmasaydı, Zəngilan Xocalıdan betər olardı".

İndi Zeynəbgilin ailəsi köç ərəfəsindədir. Anası Tamara xanım deyir ki, dövlətimiz onlara yaraşıqlı binalar tikib mənzillə təmin etsə də, onların evi Zəngilanda, Şərifandadır: "İnanırıq ki, dövlətimiz bizə öz torpağımızda bundan da yaraşıqlı evlər tikib verəcək. Yurd nisgilini heç nə əvəz edə bilməz".

© Sputnik / Irade JELIL
Zeynəb Xankişiyeva

Şəhərcikdə olarkən məcburi köçkünlərlə söhbətləşdikcə onların üzlərindəki sevinc ifadəsini sezməmək mümkün deyildi. Burada torpağı işğaldan azad edilmiş sakinlər torpağı hələ də işğalda olanlara bu sevinci yaşamağı arzulayırlar: "Bir-birimizə göz aydınlığı verəndə deyirik ki, şükür, köçkün adı üstümüzdən götürüldü. Həm torpaqsız, həm də köçkün adı ilə yaşamaq çox ağır idi. Biz bu 27 ildə nələr çəkmişik onu bir özümüz, bir də Allah bilir".

Sakinləri Qobu Park şəhərciyinin ayağının sayalı olduğunu söyləyirlər. Qəsəbə sakini Tahir dayı deyir ki, məcburi köçkünlərə yeni evlərin tikilməsi onların bəzilərində doğma yurda qayıdacaqlarına inamı azaltmışdı:

"Məcburi köçkünlər üçün yeni qəsəbələr, yeni şəhərciklər salındıqca bəziləri elə hesab edirdilər ki, bu evləri tikirlərsə, deməli, o torpaqları işğaldan azad etməyə inam qalmayıb. Amma mən sizə deyim ki, mənim ürəyimdə həmişə o yurda qayıtmağa ümid olub. Bəlkə, bu ümid olmasaydı, o cür zəngin təbiəti olan torpaqlardan çıxıb qəzalı binalarda, tələbə yataqxanalarında, nəhayət, bu boz dağların arasında yaşaya bilməzdik.

İllərdir ki, bizi bu çətin həyat şəraitində yaşadan məhz torpaqlarımıza qayıtmağa olan inam, ümid olub. Çox şükür ki, bu ümidimizi əsgərlərimiz, Ali Baş Komandanımız doğrultdu. Mən müharibə başlayandan boğçamı yığıb oturmuşam. Bizi işğaldan azad olunmuş torpaqlarımıza qaytaran avtobusun yolunu gözləyirəm..."

103
Teqlər:
Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi, qayıdış, məcburi köçkünlər, işğaldan azad edilmiş ərazilər, Zəngilan
Mövzu:
Azərbaycan və Ermənistan arasında müharibə (1130)
Əlaqədar
Məcburi köçkünlər torpaq uğrunda döyüşən əsgərlərə kamuflyaj hazırlayırlar - REPORTAJ
Hər kəsin ürəyi orada döyünür: "Böyük Qayıdış" nə zaman başlanır?
Kəlbəcərlilər öz yurdlarına onları ölümdən qurtaran həmin QAZ-69-la qayıdacaqlar
Məcburi köçkünlər azad edilmiş torpaqlarda işlə təmin olunacaqlar
"Xarı bülbül"ü yaşadanlar - Yəhudi müəllim Qarabağ zərgərliyini öyrədir
Oğuz meşələrində kəsilən qiymətli ağac növləri

"Bandotdel" meşədə əməliyyat keçirdi

8
Meşələrdə qiymətli növ ağacların qanunsuz kəsilərək emal sexlərinə satışı Oğuz rayon sakinləri Elşən Hüseynov və əvvəllər məhkum olunmuş Ehtibar Muxtarov tərəfindən həyata keçirilib.

BAKI, 28 noyabr — Sputnik. Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşları tərəfindən Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin mütəxəssisləri ilə birgə ölkə ərazisində meşə massivlərində ağacların qanunsuz olaraq kəsilməsi, yaşıllıq sahələrinin məhv edilməsi ilə məşğul olan daha bir dəstənin üzvlərinə qarşı uğurlu əməliyyat həyata keçirilib. DİN Mətbuat Xidmətindən Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, Baş Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsinə Meşələrin İnkişafı Departamentinin əməkdaşlarından Oğuz rayonunun Filfilli, Xaçmaz və sair kəndlərinin ərazilərində yerləşən meşə zolaqlarında kütləvi şəkildə qanunsuz ağackəsmə əlamətlərinin müşahidə edilməsi barədə məlumat daxil olub. Hər iki qurumun əməkdaşları tərəfindən qeyd olunan xüsusatların hərtərəfli və obyektiv araşdırılması məqsədilə adıçəkilən kəndlərdə meşə zonaları nəzarətə götürülüb.

  • Oğuz meşələrində kəsilən qiymətli ağac növləri
    © AR Ministry of Internal Affairs
  • Oğuz meşələrində kəsilən qiymətli ağac növləri
    © AR Ministry of Internal Affairs
  • Saxlanılan şəxs Elşən Hüseynov
    © AR Ministry of Internal Affairs
  • Saxlanılan şəxs Etibar Muxtarov
    © AR Ministry of Internal Affairs
1 / 4
© AR Ministry of Internal Affairs
Oğuz meşələrində kəsilən qiymətli ağac növləri

Baş Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsinin əməkdaşları tərəfindən peşəkarlıqla həyata keçirilən əməliyyat tədbiri nəticəsində qısa zamanda müəyyən olunub ki, həmin meşələrdə qiymətli növ ağacların qanunsuz kəsilərək emal sexlərinə satışı Oğuz rayon sakinləri Elşən Hüseynov və əvvəllər məhkum olunmuş Ehtibar Muxtarov tərəfindən həyata keçirilib. Həmin şəxslər əməliyyat nəticəsində saxlanılaraq Baş İdarəyə gətiriliblər.

Elşən Hüseynov və Ehtibar Muxtarov tərəfindən qanunsuz olaraq kəsilmiş ağaclar, onların oduncaqlarının yeri və digər ləvazimatlar maddi sübut kimi Baş İdarənin əməkdaşları tərəfindən aşkar olunaraq götürülüb. Ekspert rəyi ilə məlum olmuşdur ki, bu şəxslər qanunla qorunan meşə sahələrinə külli miqdarda maddi ziyan vurublar. Həmçinin araşdırma zamanı dəstə üzvləri tərəfindən ağacların yaş halda kəsildiyi məlum olub. Onlar ifadələrində etdikləri cinayəti etiraf ediblər.

Qeyd olunan faktlarla bağlı dəstə üzvləri barəsində Baş İdarənin İstintaq və Təhqiqat İdarəsində cinayət işi başlanılıb. Hazırda cinayət işi üzrə bütün halların tam, hərtərəfli araşdırılması, eləcə də dəstənin digər üzvlərinin saxlanılması istiqamətində zəruri əməliyyat-istintaq tədbirləri davam etdirilir.

8
Teqlər:
meşə ərazisi, meşə sahəsi, meşə, Oğuz rayonu, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirlyi, ekologiya, Daxili İşlər Nazirliyi
Bərbərxana, arxiv şəkli

Restoran bərbərxanaların fəaliyyəti dayandırılıb

15
Noyabrın 30-dək bütün ölkə ərazisində restoran, bərbərxana və gözəllik salonlarının fəaliyyəti dayandırılıb.

BAKI, 28 noyabr — Sputnik. Bu gündən noyabrın 30-dək bütün ölkə ərazisində restoran, bərbərxana və gözəllik salonlarının fəaliyyəti dayandırılıb.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bu barədə Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın qərarında bildirilir.

Qərara əsasən, 2020-ci il 21 noyabr saat 00:00-dan 28 dekabr saat 06:00-dək şənbə və bazar günləri həyati əhəmiyyət kəsb edən fəaliyyət növləri, o cümlədən aptek və ərzaq mağazaları istisna olmaqla digər bütün sahələr üzrə, həmçinin, restoran, bərbərxana və gözəllik salonlarında xidmət dayandırılır.

15
Teqlər:
epidemiya, pandemiya, restoran, bərbər, Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargah
Nikol Paşinyan, arxiv şəkli

Paşinyan nəyinə güvənərək "Qarabağ Ermənistandır" deyirdi

0
(Yenilənib 15:08 28.11.2020)
Ermənistanın istifadə etdiyi "Strela-10" və "Osa-AKM" 1960-cı illərin hava hücumundan müdafiə sistemləri idi və bəzən səkkiz kilometr hündürlükdəki "Bayraktar"ı belə zərərsizləşdirə bilmirdi.

Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi

BAKI, 28 noyabr — Sputnik. Ermənistanın istifadə etdiyi "Strela-10" və "Osa-AKM" 1960-cı illərin hava hücumundan müdafiə sistemləri idi və bəzən səkkiz kilometr hündürlükdəki "Bayraktar"ı belə zərərsizləşdirə bilmirdi.

21-ci əsrdə hərbi əməliyyatlar "ucuz" və "qəzəbli başla alınan qərarlar" əsasında təşkil oluna bilməz. Qarabağda baş verən son hadisələr bunu bir daha təsdiqlədi. Hər nə qədər müharibənin gedişatına Türkiyə istehsalı olan pilotsuz uçuş aparatları (PUA-lar) mühüm töhfə versə də, Azərbaycanın qələbə qazanmasında bu dövlətin bütövlükdə hərbi təşkilat sistemi, o cümlədən, müdafiə sənayesi potensialı, silah ehtiyatları və logistik imkanları həlledici rol oynadı. Beləliklə, Qarabağ münaqişəsi Türkiyənin "Bayraktar TB2" dronlarının havada qazandığıı uğrurla yanaşı, erməni tərəfinin yerdəki müdafiəsinin zəif təşkilini də ortaya qoydu.

Dağlıq Qarabağda atəşkəsin əldə olunmasından sonra media məkanında müharibənin yekunları ilə bağlə bir sıra məqalələr yer aldı. Bu məqalələrdə əksini tapan fikirləri iki cümlə ilə ümumiləşdirmək mümkündür:

- Azərbaycan ona görə qalib gəldi ki, onun Türkiyə istehsalı olan PUA-ları var idi, Ermənistan isə belə texnikaya sahib deyildi.
- Rusiyanın ağır hava hücumundan müdafiə sistemləri müasir "dron döyüşlərində" qətiyyən işə yaramır.

Bu cür sadələşdirilmiş yanaşma mütəxəssislərin nisbətən mücərrəd hərbi-texniki bilikləri ilə yanaşı, erməni hərbi texnikasının və döyüş heyətinin məhv edildiyini göstərən kadrların çoxluğu ilə də izah olunur. Üstəlik, həm "Bayraktar", həm də Azərbaycan Ordusunun Qarabağdakı istifadə etdiyi digər PUA-lar tərəfindən lentə alınmış videolar düyüşlərin lap əvvəlindən etibarən düşmənə sarsıdıcı mənəvi zərbə vurmağı bacardı.

Ancaq hər bir halda, döyüş sahəsindəki canlı qüvvə və texnikanın məhv edilməsində reaktiv yaylım atəşi sislemləri (RYAS) və artilleriya hissələri daha mühüm rol oynayır və artilleriyanın döyüş gücü PUA-larla müqayisədə dəfələrlə çoxdur. Məsələn, Pentaqon uzun illərdən bəri Əfqanıstan səmalarına hakim olsa da, hələ də yerdəki Talibana qalib gələ bilmir.

Ermənistanın 60-ci illərdən qalma texnikası

Düzgün təşkil edilmiş hava hücumundan müdafiə sistemi qarşı tərəfin pilotsuz təyyarələrini zərərsizləşdirməyə qadirdir və radielektron kəşfiyyat vasitələri bir neçə saniyə ərzində hərbi sursatların döyüş nəzarət nöqtələrinin koordinatlarını əldə etməyə (atəşi susdurmaq üçün) imkan verir. Bununla belə, Qarabağda adda-budda yerləşdirilən erməni qoşunlarının vahid hava hücumundan müdafiə sistemlərinin etibarlı müdafiəni təşkil edə bilməməsi yalnız həmin sistemin "köhnəlmiş" xüsusiyyətləri ilə deyil, həm də təşkilati səviyyədə yol verilən nöqsanlarla izah olunmalıdır. Qeyd edək ki, Ermənistanın istifadə etdiyi "Strela-10" və "Osa-AKM" 1960-cı illərin hava hücumundan müdafiə sistemləri idi və bəzən səkkiz kilometr hündürlükdə "Bayraktar"ı belə zərərsizləşdirə bilmirdi. Daha müasir komplekslər olan "Tor-M2KM" (qısa mənzilli) və "Buk-M2E" (orta mənzilli) isə yalnız İrəvanı və Metsamor atom elektrik stansiyasının müdafiəsinə cəlb olunmuşdu.

Ermənistan tərəfinin daha bir problemi – kamuflyaj vasitələrinə etinasızlıqla bağlı idi, ayrı-ayrı obyektlər, sanki "Gəl məni vur" deyə bağırırdılar. Qeyd edək ki, qərargah çadırının birbaşa vurulması bir neçə döyüş vahidini idarəolunmaz vəziyyətə düşməsinə gətirib çıxara bilər ki, bu da döyüş meydanında yüzlərlə, hətta minlərlə əsgərin itirilməsinə bərabərdir.

Digər tərəfdən, 1990-cı illərdə qazanılan qələbə Qarabağda erməni ordusunun məğlubedilməzliyi barədə mif yaratmışdı. Araz çayından Murovdağ silsiləsinə qədər 100 kilometrlik cəbhə xəttində ermənilərin ciddi mühəndis qurğularının olmamasını yalnız bununla izah etmək mümkündür. Açıq səngərlər, atəş nöqtələri, ayrı-ayrı blindajlar – keçən əsrin əvvələrindən qalma istehkam nümunələridir.

Erməni tərəfi uzunmüddətli atəş nöqtələrinə (dəmir betondan hazırlanmış) və yeraltı rabitə şəbəkəsinə də qətiyyən əhəmiyyət verməyib, halbuki bunun üçün kifayət qədər – təxminən 30 il vaxtı var idi. Özü də bu iş çox böyük vəsait tələb etmir. Bu məqamda Suriyada minimum texniki imkanlarla uzun tunellər tikildiyini yada salmaq olar. Elə isə sual olunur: baş nazir Nikol Paşinyan nəyinə güvənərək "Qarabağ Ermənistandır" deyirdi? Yaxud müdafiə naziri David Tonayanın "Yeni müharibə vəziyyətində yeni ərazilər" konsepsiyası hansı hərbi gücə əsaslanırdı?

Dağlıq Qarabağda döyüşlərin yenidən qızışdığı 27 sentyabrda Ermənistanın hərbi potensialı Azərbaycan tərəfinin hərbi gücündən bir neçə dəfə aşağı idi.

Suriya və Liviya təcrübəsi

Rusya Hava Hücumundan Müdafiə sistemlərinin türk PUA-ları ilə müqayisə mövzusuna qayıtsaq, Suriya və Liviyanın hava məkanında "Tor-M2KM", "Buk-M2E" və "Sosna" Zenit Raket Komplekslərindən (ZRK) yüksək peşəkarlıqla istifadəsini yada salmaq lazımdır.

"Tor-M2KM" kompleksi atəş məsafəsi 15 km-ə qədər və tutub-saxlama hündürlüyü 10 km-ə qədər olan gizli hədəfləri (Elektron paramaqnit rezonansı 0,02 kvadrat metrə qədər olan) aşkar edib vurmaq qabiliyyətinə malik səkkiz raketlə təchiz edilib. Bu sistem eyni anda 48 hədəfi müəyyənləşdirə, 10 hədəfi izləyə və 4 hədəfi sıradan çıxara bilir.

"Buk-M2E" kompleksinin maksimum atəş məsafəsi 45 kilometrdir. Sistem 15 metrdən 25 kilometrə qədər hünüdürlükdəki hədəfi tutub-saxlaya bilir. 2,5 Maxa qədər sürətlə aerodinamik hədəfləri və 4 Maxa qədər sürətlə ballistik hədəfləri vurmağa qadirdir. Eyni anda 24 hədəfə (o cümlədən, Elektron Paramaqnit Rezonansı 0,05 kvadrat metrə qədər olan və çətinliklə seçilən obyektlərə) atəş aça bilir.

"Sosna" zenit-raket kompleksi qanadlı raketləri və pilotsuz təyyarələri 12 km-ə qədər məsafədə görür. Ttəminatlı məğlubiyyət zonası: mənzili – 1,3-10 km, hündürlüyü – 2 metrdən 5 km-ə qədərdir. Atəşin idarə olunması sistemi optik-elektronikdir və kompleks özünü hər hansı bir radiasiya ilə büruzə vermir. ZRK günün istənilən vaxtında, istənilən havada, heyət üzvlərinin iştirakı olmadan avtomatik rejimdə işləyə bilir.

Sülhməramlı əməliyyat çərçivəsində Rusiya radielektron müharibəsində ən yeni kompleks hesab olunan "Leer-3" sistemini Dağlıq Qarabağa göndərib. Bu sistemin əsas vəzifəsi 3G və 4G şəbəkələrinin GSM mobil siqnallarını kəsməkdir. Kompleks bir KaMaz avtomobili və 120 kilometr radiusa malik iki-üç "Orlan"-10 PUA-sından ibarətdir. Pilotsuz uçuş aparatı telefonları, planşetləri aşkarlaya, kəşfiyyat apara, məlumatı rəqəmsal xəritəyə qeyd edərək atəş açılması üçün artilleriya qruplarına ötürə bilir.

Qarabağ münaqişəsi həll edilmədi, yenidən donduruldu, bu isə o deməkdir ki, müasir kəşfiyyat və hava hücumundan müdafiə sistemləri əhəmiyyətini qətiyyən itirməyib.

0