Bakıda tibbi maskada olan insanlar, arxiv şəkli

Ölüm qorxusunun gətirdiyi bəla: Hər şey bitəndən sonra onunla mübarizə başlayacaq

414
(Yenilənib 16:13 29.06.2020)
"Statistikanı verən əlaqədar qurum da nəzərə almalıdır ki, ölən insanların yaşı qeyd edilməməlidir. Çünki bu zaman cavanlarda da "mən gəncəm, mənə heç nə olmaz" kimi laqeydlik yaranır" – Ramin Hacıyev

İradə Cəlilova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 29 iyun — Sputnik. Ölkəmizdə tüğyan edən koronavirus pandemiyası bütün sahələrə öz zərərini vursa da, bu vəziyyətdən ən çox təsirlənən isə insan psixologiyasıdır. 

Bu gün insanların böyük əksəriyyəti müxtəlif formalarda psixoz, nevroz, panik atak və s. bu kimi psixoloji problemlər yaşayır.

Hər gün artan ölüm statistikası, dünyasını dəyişən xəstələrin daha çox yaşlı nəslin nümayəndəsi olması və bunun cəmiyyətə açıqlanması yaşlı insanların psixologiyasına ciddi şəkildə təsir göstərir. Belə ki, 55-65 yaşlı şəxslər, xüsusilə qadınlar heç bir əsas olmadan boğulmadan şikayət edir, panik atak yaşayırlar.

Bakı sakini, 58 yaşlı Gülmirə Əliyeva deyir ki, gecələr yatanda boğulur: "Nə hərarətim yüksəlir, nə qrip əlamətləri yaşayıram. Sadəcə gecə yatanda boğuluram. Ağlamaq tutur məni, səhərə qədər yata bilmirəm".

Vətəndaş deyir ki, bu hal onda yeniliklə yaranıb: "Xəstə insanların boğulma videolarına, yalvarışlarına, dəfn edilmələrinə baxırdım. Əvvəlcə elə bir təsir etməmişdi. Amma zaman keçdikcə yoluxmaq ehtimalını düşünməyə başladım. Maska taxırdım, ictimai nəqliyyatdan istifadə etmirdim, hara getsəm spirtdən istifadə edirdim. Yəni fikrimcə, yoluxma ehtimalım az olsa da, içimdə qorxu yaranmışdı. Xəstəliyin əlamətlərini internet üzərindən oxuduqca, özümdə də bu əlamətləri hiss etməyə başlayırdım. Amma bu əlamətlər keçici olurdu. Özümü gün ərzində yaxşı hiss edirəm, ara-sıra boğulmalarım olur. Amma axşam tək qalan kimi boğulma artır. Mənə elə gəlir ki, öləcəyəm".

Qadının şikayətlərini şərh edən psixiatr Ramin Hacıyev Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, bu hallar psixoz vəziyyətinin əlamətləridir. Yəni insanlar bir xəstəlik haqqında daha çox məlumata sahib olduqca, o xəstəliyi psixoloji baxımdan özündə yaşamağa başlayır.

Onun sözlərinə görə, bu hallar daha çox yaşlı və tək yaşayan insanlarda özünü biruzə verir.

"Həyatda daha çox sıxıntılı vəziyyətlərə düşən, ağır vəziyyətlər yaşayan, itkiləri çox olan, həyata və başqalarına güvəni olmayan insanlar daha çox bu vəziyyətə düşür" – deyən mütəxəssis qeyd edir ki, bu halla daha çox qadınlar qarşılaşır.

Psixiatr bildirir ki, bu günlərdə belə insanları tək buraxmaq olmaz. Çünki onlar psixoloji sıxıntıdan ürək çatışmazlığı yaşaya və hətta intihar edə bilərlər: "Yaxınlarınıza bu zamanlarda daha çox zaman ayırın. Onlara qarşı diqqətli olun. Tez-tez ziyarət edin. Yaxınınızın belə hal yaşayıb-yaşamadığını bilmək üçün bəzi nüanslara fikir vermək lazımdır. Evinə getdiyiniz zaman ev səliqəsizdirsə, evdən qoxu gəlirsə, qab-qacaq yığılıb qalıbsa, yaxınınız çirkli geyimdədirsə, bütün bunlar onun ruhi vəziyyətindən xəbər verir. Belə halda onu tək buraxmamalısınız. Onunla dost kimi söhbət edib, vəziyyəti öyrənməyə çalışın. Bunun üçün elə hazırkı vəziyyətə olan düşüncələrini öyrənməklə başlaya bilərsiniz. Danışın, fikirlərini öyrənin və öz düşüncələriniz və olmuş hadisələri danışaraq onu sakitləşdirməyə çalışın".

R.Hacıyev bildirir ki, yaşlı şəxs rahatlıqla küçəyə çıxa, istədiyi yerə gedə bilmirsə, depressiv vəziyyətə düşə bilər. Özünü həbs edilmiş kimi hiss edən yaşlı şəxs bunu öz davranışları ilə hiss etdirə bilər.

Onun sözlərinə görə, 50 yaşından sonra insanlar tənhalıq və ölüm qorxusu yaşamağa və həyatla daha ehtiyatlı davranmağa başlayırlar. Məhz elə buna görədir ki, koronavirus pandemiyası yayıldıqdan sonra yaşlı insanlar depressiya düşüb və ölüm qorxusu yaşayırlar.

R.Hacıyev yaşlıları bu vəziyyətdən qorumaq üçün bir neçə addımın atılmasını tövsiyə edir: "Onları sosial şəbəkələrdən, xəbərlərdən uzaq tutun. Daha çox əyləncəli proqramlara baxmalarına şərait yaradın. Yanlarında xəstəlik və ölüm barədə danışmayın. Diqqətli olun ki, koronavirus statistikalarını oxumasınlar. Xüsusən də vəfat etmiş insanların yaşı haqqında məlumatlı olmasınlar. Bacardıqca xəstəliyin qaydalara əməl edilmədiyi təqdirdə yayıldığını izah edin".

Psixiatr qeyd edir ki, koronavirus statistikaları verilən zaman ölən insanların yaşı verilməməli və hər dəfə israrlar "daha çox yaşlı insanlar təsirlənir, daha çox yaşlı insanlar qorumalıdır, daha çox yaşlı insanlar ölür" fikirləri qeyd edilməməlidir. Əks təqdirdə, yaşlı insanlar psixoloji xəstəliklərin yaratdığı xəstəliklərdən əziyyət çəkəcəklər.

"Bunu statistikanı verən əlaqədar qurum da nəzərə almalıdır. Ölən insanların yaşı qeyd edilən zaman cavanlarda da "mən gəncəm, mənə heç nə olmaz" kimi laqeydlik yaranır. Bu kimi digər məqamlara da diqqət yetirilməlidir", – deyə o bildirib.

414
Mövzu:
Azərbaycanda koronavirus: son xəbərlər (199)
Dərslərini etdən məktəbli, arxiv şəkli

Sizin əlinizdədir! Uşaqların riyazi bacarıqları valideynlərin davranışından asılıdır

7
(Yenilənib 00:35 10.07.2020)
Alimlər uşaqların hansı şəraitdə yaşadığını və valideynləri ilə münasibətlərinin necə olduğunu araşdırıb və bu infomasiyaları riyazi testlərin nəticələri ilə uyğunlaşdırıb.

BAKI, 9 iyul — Sputnik. Böyük Britaniyanın Uels universitetinin nümayəndələri uşaqların elmə, eyni zamanda riyazi elmlər üzrə bacarıqlarını artırma yollarını müəyyən edib.

Sputnik Azərbaycan xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, araşdırmaya 1991-ci il aprelin 1-dən 1992-ci il dekabrın 21-nə qədər doğulan uşaqlar cəlb edilib.

Müəyyən edilib ki, öyrənmə bacarığına ailə vəziyyəti birbaşa təsir edir.

Alimlər uşaqların hansı şəraitdə yaşadığını və valideynləri ilə münasibətlərinin necə olduğunu araşdırıb və bu informasiyaları riyazi testlərin nəticələri ilə uyğunlaşdırıblar.

Araşdırma müəllifləri müəyyən ediblər ki, uşaqları ilə harmoniya ilə işləməyi bacaran valideynlərin uşaqları böyük nailiyyətlər əldə edə bilirlər. Buna validyenlərin təhsil səviyyəsi də təsir edir.

Daha əvvəl isə alimlər ətirli çubuqların daha effektiv təhsil almağa təsir etdiyini açıqlamışdı. Müəyyən edilmişdi ki, məşğələ zamanı məkanın qızılgül ətirli olması uşaqlara daha çox motivasiya verir.

7
Ofis, arxiv şəkli

Pandemiya dövründə daha bir Mərkəz yaradıldı

4
(Yenilənib 23:18 09.07.2020)
Turizm Təlim və Sertifikasiya Mərkəzinin proqramına ilkin olaraq Qonaq qarşılama, Qida və içki, Təmizlik və Aşpazlıq daxil olmaqla 4 modul üzrə kurslar daxil edilib.

BAKI, 9 iyul — Sputnik. Dövlət Turizm Agentliyi və Azərbaycan Turizm Bürosunun birgə təşəbbüsü və təşkilatçılığı ilə turizm sahəsində çalışan mütəxəssislərin peşəkarlığını və əmək bazarında rəqabətqabiliyyətliliyini artırmaq üçün Turizm Təlim və Sertifikasiya Mərkəzi yaradılıb. Sputnik Azərbaycan-a Dövlət Turizm Agentliyindən verilən məlumata görə, Azərbaycan Turizm Bürosunun nəzdində fəaliyyət göstərəcək mərkəz turizm sahəsində xidmət keyfiyyətinin yüksəldilməsinə və ixtisaslaşmış peşəkarların hazırlanmasına nail olmaqla turizmin uzunmüddətli inkişafına töhfə vermək məqsədini daşıyır.

Turizm Təlim və Sertifikasiya Mərkəzinin proqramına ilkin olaraq Qonaq qarşılama, Qida və içki, Təmizlik və Aşpazlıq daxil olmaqla 4 modul üzrə kurslar daxil edilib. Modullar 6 əsas turizm regionunda turizm sənayesinin təmsilçiləri arasında ötən ilin avqust-oktyabr ayları ərzində aparılan sorğuya əsasən müəyyənləşdirilib.

Təlimlər məhz hazırda turizm sektorunda müvafiq sahə üzrə çalışan və həmin sahə üzrə ən az 6 ay iş təcrübəsinə malik olan mütəxəssislərin iştirakı üçün nəzərdə tutulur.

Turizm sahəsində geniş təcrübəyə malik olan peşəkarlar tərəfindən keçiriləcək kurslar iştirakçıların təcrübəsi və peşəkarlıq dərəcəsi nəzərə alınaraq Qonaq qarşılama, Qida və içki, eləcə də Təmizlik modulları üzrə başlanğıc, orta və ixtisaslaşmış olmaqla 3 səviyyədə, Aşpazlıq modulu üzrə isə yalnız ixtisaslaşmış səviyyədə keçiriləcəkdir.

Kurslar cari vəziyyət nəzərə alınaraq başlanğıc olaraq onlayn formatda həftədə 2 dəfə olmaqla təşkil olunacaqdır.

Təlimdə iştirak edən mütəxəssislər sonda sertifikatla təmin olunacaqlar.

Layihənin həyata keçirilməsində əsas tərəfdaşlar kimi Peşə Təhsili üzrə Dövlət Agentliyi, Almaniya Beynəlxalq Əməkdaşlıq Cəmiyyəti (GIZ), "JW Marriot Absheron" və "Abşeron Hotellər Qrupu" çıxış edir.

4
Əlaqədar
Turizm şirkətləri pandemiyada belə fəaliyyət göstərəcək
Haradan haraya! Balaxanı bu dəfə də yeni turizm məkanı kimi
Hamı imdad diləyir – Bəzilərinə icazə verilsə də, qalanı evdə gözləyir
“Xınalıq” üçün çalışırlar, bəhrəsini bir il sonra biləcəyik
Ciddi böhranın ayaq səsləri eşidilir – Amma bu dəfə heç nə bizdən asılı deyil