Gürcüstanda epdimioloji vəziyyət

Azərbaycan koronavirusla mübarizədə Gürcüstan təcrübəsini tətbiq edə bilər - Gec deyilmi

373
Ekspertlər hesab edirlər ki, iş yerlərində işçilərin və müəssisə rəhbərlərinin tibbi maskalarla bağlı səhlənkarığı müşahidə olunur.

Zülfiyyə Quluyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 25 iyun — Sputnik. Koronavirusdan qorunmaq üçün tibbi maskadan istifadə bir sıra yerlərdə məcburi olsa da, hələ də qanunun tələbinə məhəl qoymayanlar var. Dünən Prezident İlham Əliyev Gəncə şəhərində modul tipli xəstəxananın açılışından sonra bir qrup tibb işçisi ilə görüşündə tibbi maskadan istifadə etməyənlərlə bağlı sərt fikirlər səsləndirib. Prezident hətta tibbi maskadan istifadə ilə bağlı qanunun tələbini pozanlara qarşı cərimənin məbləğinin artırılmasının qaçılmaz olduğunu vurğulayıb: "İdarələrdə idarə rəhbərləri görəndə ki, onun işçisi maska taxmır, əlbəttə, tədbir görməlidir, dərhal reaksiya verməlidir, müvafiq qurumlara məlumat verməlidir. Əgər belə davam edərsə, mən deyəcəyəm ki, cərimələrin həcmini artırsınlar. Çünki indi böyük imkanlara sahib olan adamlar nə üçün 50 manat, 100 manat cərimə verirlər. O çıxır, maşınına oturur, hara istəyir gedir. Tutaq ki, onu saxladılar, saxlamadılar, onu da hələ bilmək olmur. Çünki hər kəsi saxlamaq da mümkün deyil. Cəriməni verir gedir, sonra istədiyini edir. Ona görə mən tapşırıq vermişəm ki, dövlət orqanları, yerli icra orqanları, hüquq mühafizə orqanları tərəfindən bu məsələyə daha ciddi nəzarət olmalıdır. Çünki bu, milli təhlükəsizlik məsələsidir".

Prezident deyib ki, tibbi maska taxmayanlara qarşı ictimai qınaq da olmalıdır.

"Konstitusiya Araşdırmalar Fondu"nun prezidenti Əliməmməd Nuriyev Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında məcburi olan yerlərdə tibbi maskalardan istifadə etməyənlərə qarşı cərimələrin sərtləşdirilməsini zəruri hesab edir. Ə.Nuriyev deyir ki, müxtəlif ölkələrdə cərimələrin məbləği çox böyükdür və bu insanları daha məsuliyyətli olmağa vadar edir:

"Azərbaycan vətəndaşlarında kollektiv məsuliyyət məsələsində bir az səhlənkar yanaşma, laqeydlik var. Hətta bəzi insanlar bu boyda həngamədən sonra virusa inanmırlar. Düzdür, bəzi dövlət qurumlarının, eləcə də Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərərgahın da günahı var ki, vətəndaşarı inandıra bilmədilər. Vaxtında koronavirusa yoluxma ilə bağlı nümunələr təqdim olunmalıydı. Bu inamsızlıq da yoluxmanı sürətləndirdi. Prezidentin də qeyd etdiyi kimi əsas üç amilə diqqət yetirilməlidir. Bunların da ən əsası tibbi maskadan istifadədir. Çox təəssüf ki, insanlar bu tələbə əməl etmirlər. İnsanların çoxu qapalı yerlərdə maskasızdır. Artıq xəstəxanalarda yerlər dolmağa başlayıb. Tibbi maskadan istifadə etməmək belə bir mürəkkəb situasiyanın yaranmasına səbəb olur. İş yerlərində də insanların və müəssisə rəhbərlərinin səhlənkarlığı müşahidə olunur. Müəssisələrdə, hətta dövlət qurumlarında koronavirusa yoluxma hallarının baş verməsi buna əyani sübutdur. Odur ki, prezidentin vurğuladığı kimi, cərimələrin məbləğinin artırılması qaçılmazdır".

Ə.Nuriyev bildirir ki, bu gün əsas diqqət insanların gündəlik istifadə etdiyi yerlərdə tibbi maskadan istifadəyə yönəlməlidir: "Hər bir vətəndaş ən azı gündə bir dəfə ərzaq üçün mağazaya gedir. Ona görə də, iş yerləri ilə yanaşı, supermarketlərdə də maskadan istifadəyə əməl edilməlidir. Ticarət mərkəzlərinin rəhbərləri tərəfindən tibbi maskadan istifadəyə dair səsli elanlar verilməlidir. Açıq şəkildə görünür ki, supermarketin rəhbərinin vecinə də deyil ki, mağazaya daxil olan müştəri maska taxıb, ya yox! Prezidentin dediyi kimi cərimələrin artırılması məsələsinə gəlincə, İnzibati Xətalar Məcəlləsində epidemiyanın yayılması ilə bağlı cərimələrin tətbiqi məsələsi öz əksini tapıb. İnzibati Xətanı törədənlərin şəxsiyyətinin müəyyən edilməsi məsələsi də nəzərdə tutulub. Bu, prezidentin dediyi məsələni tətbiq etməyə imkan verəcək".

Ə.Nuriyevin sözlərinə görə, cərimələrin insanları nə dərəcədə intizama cəlb etdiyini araşdırmaq lazımdır: "Görünən odur ki, insanların çoxu maskadan istifadə etmir, məsafə saxlamırlar. Əvvəllər marketlərin girişində dezinfeksiyaedici məhlullar qoyulurdu, indi çoxunda yoxdur. Məncə, ən azı ticarət mərkəzlərində insanlara maskaları pulsuz vermək daha yaxşı olardı. Mağaza rəhbərliyinin buna imkanı çatar ki, müştərilərinə maska paylasın".

Səhiyyə Nazirliyinin baş infeksionisti Cəlal Əliyev də tibbi maskalarla bağlı cəzaların sərtləşdirilməsinin qaçılmaz olduğunu deyir. Baş infeksionist bildirir ki, tibbi maskanın insanları koronavirusa yoluxmadan qoruduğuna dair maarifləndirici tədbirlər çox az effekt verir:

"Artıq Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) da maska ilə bağlı tövsiyələrinə dəyişiklik edib. Maskanı yalnız koronavirus simptomu və ya gizli daşıyıcısı olanların yox, hər kəsin taxması tövsiyə edilir. ÜST-ün məlumatına görə, maska taxmayan COVID-19 daşıyıcısının maska taxan sağlam insanı yoluxdurma ehtimalı 70 faizdir, maska taxan COVID-19 daşıyıcısının isə maska taxmayan sağlam insanı yoluxdurma ehtimalı 5 faizdir. Hər iki şəxs maska taxarsa, virusun yoluxma ehtimalı 1.5 faizə düşür. İnsanlar çox təəssüf ki, tibbi maskanın koronavirusla mübarizədə rolunu anlamırlar. Beləcə, həm özlərini, həm də ətrafdakıların həyatını təhlükəyə atırlar".

Qeyd edək ki, dünyanın bir çox ölkələrində maska taxmaq məcburi elan olunub. Bu qaydanı pozanlar cərimə və ya həbs olunur. Koronavirusla mübarizədə ən yaxşı nəticənin əldə edildiyi qonşu Gürcüstanda tibbi maskadan istifadə etməməyə görə cərimələr çox yüksəkdir. Bu tələbin icrasına nəzarət etməyən hüquqi şəxslər 15 min lari məbləğində cərimə olunurlar. Azərbaycanda da maskadan istifadə etməməyə görə cərimələr qüvvədədir. Belə ki, müəyyən edilmiş yerlərdə tənəffüs yollarını qoruyan fərdi vasitələrdən istifadə etməməyə görə fiziki şəxslər 50 manat, vəzifəli şəxslər 100 manat, hüquqi şəxslər 200 manat məbləğində cərimə edilir.

373

Azərbaycanın ən gözəl qızı oğlanı onlayn seçdilər

0
(Yenilənib 23:19 10.07.2020)
Karantin rejimi tətbiq olunandan əvvəl altı ay müddətində iştirakçılar model xoreoqrafiyası, model işinin nəzəriyyəsi, psixologiya və xarici dil dərslərinə qatılıblar

BAKI, 10 iyul — Sputnik, Kəmalə Əliyeva. Modellər Banu Şücai və Elçin Dadaşov Miss&Mister Azerbaijan-2020 milli gözəllik müsabiqəsinin qalibi olublar.

Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a layihənin mətbuat xidmətindən məlumat verilib.

Koronavirus pandemiyası səbəbindən müsabiqə ilk dəfə onlayn keçirilib. Münsiflər heyətinə layihənin yaradıcısı və təşkilatçısı Anelya Orduxanova, baş koordinator, quruluşçu xoreoqraf Ayla Mais, koordinator və xoreoqraf Hidayət Xəlilov (Mister Super Model 2018) və müsabiqənin piar-meneceri, psixoloq Səxavət Qabiloğlu daxildirlər. 

© Photo : Courtesy organizers of the contest Miss & Mister Azerbaijan-2020
Banu Şücai və Elçin Dadaşov

Models Production model şirkətinin nümayəndəsi də finala qatılaraq iştirakçıların çıxışını onlayn izləyib.

Karantin rejimi tətbiq olunandan əvvəl altı ay müddətində iştirakçılar model xoreoqrafiyası, model işinin nəzəriyyəsi, psixologiya və xarici dil dərslərinə qatılıblar. Finalçılar Bakıdan və Azərbaycanın digər regionlarından şəbəkəyə qoşularaq məharətlərini münsiflərə nümayiş etdiriblər.

Səsvermə nəticəsində Banu Şücai və Elçin Dadaşov birinci olublar.

Banu Şücai Miss Globe International və  Miss smile titullarının sahibi, “Səs Azərbaycan” milli musiqi layihəsinin iştirakçısı olub. Dünyada bir çox beynəlxalq moda həftələrində model kimi iştirak edib. Elçin Dadaşov da moda və gözəllik sənayesi ilə bağlı müxtəlif layihələrə qatılıb.

 

0
Abşeron tutu

Xəzrinin musiqisi, samovar çayı, tutlu plov: yaşlıya savab, cavana səhhət

69
(Yenilənib 22:56 10.07.2020)
Tut mövsümü sona yetməkdədir. Uzaqbaşı bir-iki həftəyə ağ tutdan əsər-əlamət qalmayacaq. Tutsevərlər isə növbəti mövsümü gözləməli olacaqlar

BAKI, 10 iyul — Sputnik. Abşeronun tutu başqa aləmdir. Hər həyətdə bir-iki tut ağacı salmaq hələ dədə-babadan adət olub. Tutu əkən həmişə savab sahibidir, çünki ağacın kölgəsi sərinlik verir, meyvəsinin isə dadından doymaq olmur. Yayın cırhacırında bəzən hündürlüyü ikimərtəbəli ev boyda olan tut ağacının altında xəzri küləyinin musiqisini dinləmək, samovar çayı içmək qədər gözəl bir nəsə tapmaq çətin məsələdir.

Abşeronun xartutu əvəzolunmaz bir bitkidir

Tut ağacını həyətində əkən şəxs bir növ səxavətli insan kimi tanınır, çünki istəsən də, istəməsən də, mövsüm dövründə bütün məhsulu yığıb qurtara bilməzsən. Qonşuya, qohuma pay yollamalı olursan, ətrafdakıları tut yığmağa dəvət etməlisən. Tutu quruda, ondan mürəbbə və bəkməz hazırlaya bilərsən. Qışın soyuq günlərində insana güc-qüvvə verər tutdan hazırlanan məhsullar.

© Photo : İsmayıl Rafiqoğlu
Abşeron tutu

Abşeronda tutun onlarla növünə rast gəlinir. Şahtut, bidanə, tehrani, muştut, xartut kimi müxtəlif sortları yarımadanın hər yerində əkilib. Şahtut və muştut ilk məhsulunu artıq mayın sonunda verir. Tehrani iyunun sonuna tükənir. Bidanə isə iyulun yarısına kimi məhsulunu ağacda saxlayır. İyun ayı küləkli keçsə, bəzən tutun hamısı yerə tökülür. Küləksiz illərdə isə tut elə ağacda quruyur, toplayıb qışa ehtiyat kimi saxlamaq olar.

Abşeronun xartutu isə əvəzolunmaz bir bitkidir. Qanı aşağı olan, vitamini çatmayan şəxslərə məsləhətdir. Gözəl turşməzə dadı olur, hemoqlobini artırır. Hamilə qadınlara məsləhətdir. Toplayıb kənara qoyduqda, tez bir zamanda özündən xeyli şirə buraxır. Bazarlarda xartutun şirəsini ayrıca stəkanla satırlar. Tutların içində ən bahalısı sayılır. Əvəzsiz məhsuldur.

© Photo : İsmayıl Rafiqoğlu
Abşeron tutu

Tut təkcə insanlara yox, həm də quşlara, həşəratlara bir yem vasitəsidir

Tutun yaxşı sirkəsi də olur. Amma üzümdən fərqli olaraq mütləq tərkibinə bir neçə element əlavə edilir. Qara çörək, kömür və paslı mismar sirkəni tündləşdirir. Tut qaraciyərin dərmanıdır deyə, tut sirkəsi və tut bəkməzi qaraciyər üçün xeyirlidir.

Bidanə tutların içində möhtəşəmliyi ilə seçilir. Fars dilindən alınma söz olan “bidanə” tumsuz, toxumsuz mənasını verir. Toxumu yoxdur deyə, mürəbbəsi dadlı olur. Şirinliyi də normadadır. Bidanədən həm də çox gözəl bir yemək hazırlanır: tutlu plov. Ağdam və Ağcabədi zonasında məşhur olan tutlu plovu ən azı ildə bir dəfə tut mövsümündə bişirmək olar. Düyü qədər də tut tələb olunur. Kərə yağı, tut və düyüdən hazırlanır. Tut çırpılır, təmizlənir, qazana düzülür, yağda bişirilir, üzərinə də düyü əlavə edilir. Dadından doymaq olmur.

© Photo : İsmayıl Rafiqoğlu
Abşeron tutu

Qaratut və muştutun şirinliyi az olur, şəkərdən uzaq durmaq istəyənlər üçün daha məsləhətlidir. Gözəl mürəbbəsi alınır. Tut təkcə insanlara yox, həm də quşlara, həşəratlara bir yem vasitəsidir. Yerə tökülür, bir çox canlını qidalandırır. Qarışqalar elə hey tutdan daşıyırlar, qışa hazırlaşırlar. Həyətində toyuq-cücə, qaz-ördək saxlayanlar tutun qiymətini yaxşı bilirlər. Tutun qurumuş budaqları həm samovara, həm də manqala yarayır, çünki bərk oduncağı var, istisi çox olur. Bacaranlar kömür də hazırlaya bilərlər. Tut ağacından hər hansı bir əşya illərlə sahibinə xidmət edə bilər. Yaxşı ət taxtası, odun doğramaq üçün kötük düzəltmək olar, dekorativ işlər üçün material kimi yararlıdır. Tutdan musiqi alətləri də düzəldilir. Əsasən, tarı tut ağacından hazırlayırlar. 

© Photo : İsmayıl Rafiqoğlu
Abşeron tutu

Gövdəsi insanın boynu yoğunluğunda oldusa, demək, ömrünün sonu yaxınlaşır

Tutla bağlı Azərbaycan miflərində xeyli maraqlı təsəvvürə rast gəlirik. Tutu kəsmək günah sayılır, tutu kəsənin başına çox bəla gələr deyirlər. Xartut Bakı əhli üçün müqəddəs sayılır, amma həm də ağır ağacdır, deyirlər, gərək tutu cavan adam əkməsin. Elə ki, xartutun gövdəsi insanın boynu yoğunluğunda oldu, demək, həmin şəxsin ömrünün sonu yaxınlaşır. Məsləhətdir, xartutu yaşı əllidən yuxarı olan birisi əksin. Tut əkən onu adətən özü üçün yox, özündən sonra gələn nəsillər üçün əkir. Elə xartutun böyüməsinə heç 20-30 il bəs eləmir bəzən.

© Photo : İsmayıl Rafiqoğlu
Abşeron tutu

Tutu sevməyən də az deyil, həyətini təmiz görmək istəyən, zir-zibili yığışdırmaqdan bezənlər ən radikal metoda, yəni ağacı doğramağa belə əl atırlar. Həm də əgər bağı başlı-başına buraxsan, elə ətraf qonşular bütün günü həyətdən tut daşımaqla məşğul olacaqlar. Tut yoxdursa, deməli, həyətinə girən də yoxdur. Son 30 ildə tut ağacları həm də xalq arasında “amerikan qurdu” deyilən bir bəla ilə rastlaşıb. Yaşıl rəngli qurd ağacda əməlli-başlı tor salaraq bütün yarpaqları məhv edə bilər. Nə qədər mübarizə etsən belə, çox zaman faydası olmur. Bağ əhli əlində qayçı tutu budayır, qurdları yandırır, ağacı dərmanlayır. Amma qonşuda varsa, bir müddət sonra yenə əmələ gəlir. Niyə bu qurda “amerikan qurdu” deyirlər, məlum deyil, amma əsasən SSRİ dağılandan və sərhədlər açılandan sonra əmələ gəlib. Ola bilər, haradasa xaricdən gətirilib.

Tut mövsümü sona yetməkdədir. Uzaqbaşı bir-iki həftəyə ağ tutdan əsər-əlamət qalmayacaq. Tutsevərlər isə növbəti mövsümü gözləməli olacaqlar.

69
Əlaqədar
Koronavirus bizə çətin qalib gələ, çünki bizim ona qarşı silahımız var
Bir gün yeməsək, marketdən uzaq dursaq, okeana bərpa olmaq şansı verərdik
Açılan süfrələrdə yeri görünər hər an: İtirdiyi mövqeyə qayıdacaqmı zəfəran?
Sarımsaqdan zəncəfilə kimi: antiseptik ədviyyələr nə qədər effektlidir?
Koronavirusdan sağalmağın yolu xəstələnməkdən keçir