Xızı dağları

Möcüzələr adası bir az da vahiməli məkan. Hər kəs buradan danışır - VİDEO

1038
(Yenilənib 13:38 30.05.2020)
Azərbaycanda "tərsinə" - yəni altı cavan, üstü qoca dağların olduğundan xəbəriniz var idi? Ardımızca gəlin, indi hər şey aydın olacaq

Leyla Abdullayeva, Sputnik Azərbycan

BAKI, 30 may — Sputnik. “Xızının dağları” mahnısı dillər əzbəri idi. Hələ uşaqlıqdan hər dəfə bu mahnını dinləyəndə düşünürdüm ki, niyə başqa dağlara yox, məhz Xızının dağlarına mahnılar qoşulub. Oranı görmək, gəzmək uşaqlıqdan arzum idi. Bu yaxınlarda yolumuzu Xızıdan salmaq qərarına gəldik. Yol kənarında “Xızı” yazılan lövhəni görüb üzümüzü tutduq Xızı rayonuna. Yol boyu gözümüzü ancaq dağlara zilləmişdik. Bir müddət sonra uzaqdan alabəzək dağlar göründü. Həmin əraziyə çatmaq üçün çox səbirsizlənirdik. Nəhayət, çılpaq təpəlikləri rəngli dağlar əvəz elədi.  Sanki nağıllar aləmində idik. Açığı, maraqlı və füsunkar olduğu qədər də vahiməli idi. Çünki ilk dəfə idi ki, belə dağlarla qarşılaşırdıq. Oranın ecazkarlığını təsvir etmək olduqca çətindir. Mütləq orada olmalı və görməlisiniz.

© Sputnik / Leyla Abdullayeva
Xızı dağlarının hündürlüyü təxminən 1000-1500 m arasında dəyişir.

Bu ərazi Böyük Qafqaz sıra dağlarının cənub-şərq qurtaracağıdır. Burada yerləşən dağların hündürlüyü təxminən 1000-1500 m arasında dəyişir. Maraqlı tərəfi odur ki, burada dağlar bir-birinə bənzəsə də, təkrarlanmır. Hər hissəsinin öz gözəlliyi var. Dağların bəzi hissələrində qırışlar yaranıb. Bunun da öz gözəlliyi var.

Bəs bu dağların belə olmasına səbəb nədir? Bu suala cavab tapmaq üçün Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Coğrafiya İnstitutunun elmi katibi Mirnuh İsmayılov ilə həmsöhbət olduq. O, Sputnik Azərbaycan-a çox maraqlı açıqlamalar verdi: “Xızının gözəl, mənzərəli relyefi insanı, doğrudan, valeh edir. Burada geoloji keçmişin mürəkkəbliyi  özünü aydın surətdə göstərir. Bu dağları tədqiq etməklə Xızının tarixi, keçmişi haqqında məlumatlar toplamaq mümkündür. Bu rəngli dağlar Mezozoy erasının Yura dövrünə aid süxurlardan təşkil olunub. Bura həm də Yura gilləri də deyilir. Yura gilləri kifayət qədər perium tərkibli kimyəvi elementlərlə seçildiyi üçün həmin süxurların qırmızı rəngə çalmasına səbəb olub”.

“Adətən, bəziləri buraya rəngli, bəziləri bəzəkli dağlar deyirlər. Yəni onu xarici görünüşünə görə adlandırmağa çalışırlar. Burada üfüqi yatmış laylar vaxtilə bu ərazidə dağ əmələgəlmə dövründə skif tavası ilə cənubdan gələn litosfer tavalarının toqquşması nəticəsində əmələ gəlib. Dağ əmələgəlmə prosesində həmin rəngli süxurların yatım vəziyyətinə görə onun hansı istiqamətdə, hansı intensivlikdə getdiyini görmək mümkündür. Dağlara diqqət etsək, rəngli dağ yamaclarında laylar müxtəlif konfiqurasiyalar əmələ gətirir”.

© Sputnik / Leyla Abdullayeva
Bu rəngli dağlar Mezozoy erasının Yura dövrünə aid süxurlardan təşkil olunub.

 Mirnuh müəllim bu dağların rəngindən başqa, formalarının da müxtəlif olmasını diqqətə çatdırdı. Yamaclar da gah qırışmış, gah bir-birinin üstünə çıxmış vəziyyətdədir.

“Gördüyünüz kimi, dağların yamaclarında maraqlı və müxtəlif formalı qırışlar var. Biz universitetdə və yaxud məktəblərdə tələbələrə, şagirdlərə coğrafiya dərsi keçərkən əyani vəsait kimi bu dağları göstərə bilərik. Adi dillə "üfüqi  yatmış dağların qırışması" dedikdə o qədər də aydın olmur. Biz tələbələrə həmin qırışıqlıqlar barəsində ətraflı məlumat verməyə çalışırıq. Hətta söhbət əsnasında deyirik ki, həmin qırışıqlıqlar simmetrik olmaya bilər. Yəni burada qarışıq şəkilli qırışıqlıqlar əmələ gətirir”.

“Bu dağların başqa dağlardan bir fərqi də intensivliklərin üst-üstə gəlməsidir. Dağlarda adətən belə olur ki, altdakı laylar üstdəki laylardan cavan olur. Lakin Xızı dağlarında fərqli elementlər görürük. Qədim süxurlar üstdə yatır, alt hissədə isə cavan süxurlara rast gəlinir. Bunun səbəbi isə vaxtilə dağ əmələgəlməsinin qırışlarla yox, layların blokvari bir-birinin üzərinə hərəkət etməsi nəticəsində əmələ gəlməsidir. Xızı dağlarında, xüsusilə Beşbarmaq dağında bu özünü  aydın surətdə göstərir”.
© Sputnik / Leyla Abdullayeva
Xızı dağlarına mənzərə

Bu dağlara qədimdən el arasında isə “Komanı“ deyilib. Sonradan onun adı dəyişdirilərək “Dübrar” dağı kimi adlanıb.

Burada, dağlarla üzbəüz böyük şairimiz Mikayıl Müşviqin ev muzeyi yerləşir. Həmin dağın üzərində şairin şeirindən misra və tar şəkli əks olunub.

Rayon sakinlərinin və oraya üz tutan turistlərin fikrincə, bu əsrarəngiz məkana turistləri cəlb etmək üçün mütləq şəkildə ekskursiyalar təşkil olunmalı, turistik obyektlər yaradılmalıdır.

1038
Mövzu:
Azərbaycanın görməli yerləri, turizm obyektləri (45)
Əlaqədar
Məktəb tikirdilər, xəzinə tapdılar: Qobustanda qazıntı zamanı tarixi əşyalar aşkar edilib
Didərgin milyonçunun son məkanı: vəsiyyəti yerinə gəlincə iki dəfə köçdü - FOTO
Qafqaz Albaniyasının yeganə yadigarına inanmayanları niyə uğursuzluq gözləyir
Qızılın qəlpini, insanların çirkini aparan məkanlar: yenidən "doğulmaq" vaxt alacaq
Bakının gerbinin yarandığı məkandan reportaj - hələ pulsuzdur, siz də gəlin

Şəhid general-mayorla doğulduğu Qəbələdə izdihamlı vida

1215
Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədinin Tovuz rayonu istiqamətində gedən döyüşlərdə şəhid olan qəhrəman hərbçimiz, general-mayor Həşimov Poladın nəşi doğulduğu Qəbələnin Vəndam kəndinə gətirilib.

General-mayor Həşimov Polad İsrayıl oğlu qəhrəmanca şəhid olub. Onun nəşi doğulduğu Qəbələnin Vəndam kəndinə gətirilib. Məmləkətinə onunla vidalaşmaq imkanı yaradılıb.

Qeyd edək ki, şəhidimiz sabah paytaxtdakı İkinci Fəxri Xiyabanda son mənzilə yola salınacaq.

İyulun 12-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədinin Tovuz istiqamətində mövqelərimizi ələ keçirmək məqsədilə artilleriya atəşindən istifadə edərək hücuma keçməyə cəhd göstərib.

Düşmən hücumunun qarşısını alarkən döyüşdə Azərbaycan Ordusunun  hərbi qulluqçuları çavuş Sadıqov Vüqar Lətif oğlu, baş əsgər Məmmədov Elşad Dönməz oğlu, baş leytenant Mahmudov Rəşad Rəşid oğlu, hərbi qulluqçumuz əsgər Daşdəmirov Xəyyam Məhəmməd oğlu, bu gün isə döyüş zamanı müdafiənin ön xəttində olan general-mayor Həşimov Polad İsrayıl oğlu, polkovnik Mirzəyev İlqar Anzor oğlu, mayor Əhmədov Namiq Hajan oğlu, mayor Novruzov Anar Gülverdi oğlu, gizir Zeynallı İlqar Ayaz oğlu, gizir Babayev Yaşar Vasif oğlu və müddətdən artıq həqiqi xidmət hərbi qulluqçusu, əsgər Mustafazadə Elçin Arif oğlu şəhid olub.

1215
Buzovnada çimərlik, arxiv şəkli

Bəla gələndə tək gəlmir: Payızı gözləyək, vəziyyət bir az da pisləşə bilər

627
Psixoloq bildirir ki, karantin qaydalarının davam etməsi, yeni vərdişlərin formalaşması insanlarda müəyyən narahatlıqlar yaradıb.

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 14 iyul — Sputnik. Hər il mövsümi olaraq payız aylarında insanlar müəyyən depressiya yaşayırlar. Mütəxəssislər bunu “payız depressiyası” adlandırırlar. Kimdəsə bu depressiya özünü daha sərt, kimdəsə daha yumşaq formada biruzə verir.

Bu ilin payızında isə depressiyanın daha kəskin olacağı proqnozlaşdırılır. Bunun da əsas səbəbi məhz sərt karantin qaydaları, insanları yayda belə, dincəlmədən evdə keçirməsi, qayğılarının daha da artması ilə izah olunur.

Mövcud pandemiya şəraitinin payızda depressiyaya səbəb olmaması nə edilməlidir?

Psixoloq Elnur Rüstəmov Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında deyib ki, bu, daha çox payızda karantin rejiminin hansı formada davam etməsindən asılı olacaq: "Ona görə də hələlik bununla bağlı proqnoz vermək, payızda depressiya artacaq demək tələskənlik olardı. Çünki sentyabrda dərslərin açılması, bundan sonra iş yerlərinin də qismən bərpası insanların əhval-ruhiyyəsinə müsbət təsir göstərə bilər. Buna görə də, düşünürəm ki, biz hələlik payıza yox, bu günə hazırlaşsaq daha yaxşı nəticələr əldə etmiş olarıq. Yəni, karantin qaydalarına əməl etsək, qaydaları pozmasaq, maska taxıb sosial məsafəni gözləsək, gigiyenik qaydalara əməl etsək, bütün bunlar da karantin rejiminin yumşalmasına köklənə bilər".

"Biz bu il nə yazı, nə də yayı normal hiss etdik. Lakin mövcud vəziyyət payızda da davam edərsə, bu bir çox psixoloji problemlərin yaranmasına rəvac verə bilər. Psixoloji problem dedikdə, yalnız depressiya nəzərdə tutulmamalıdır. Bura təşviş, aqressiya və bir çox psixoloji problemləri də əlavə edə bilərik. Karantin qaydalarının davam etməsi, yeni vərdişlərin formalaşması onsuz da insanlarda müəyyən narahatlıqlar yaradıb. Çünki ötən ilin yayı ilə bu ilin yayını müqayisə etdikdə həyatımızda nə qədər dəyişikliklərin olduğunu görə bilərik. Ötən il insanların hamısı dincəlmək üçün harasa üz tutmasalar da,  ən azı istədikləri vaxtda evdən çıxa bilirdilər. İnsanlar rahatlıqla həyətə düşə, parka gedə bilirdilər. İnsanların bir azadlıqları var idi, bu gün isə o azadlıq məhdudlaşdırılıb", - deyə psixoloq əlavə edib.

O bildirib ki, insanlar asanlıqla yeni davranış modelinə uyğunlaşmış olsaydılar, bəlkə də karantin qaydaları bu qədər sərt olmazdı: "Bir toplum olaraq yeni davranış modelini bu rejimdə qəbul etməkdə çətinlik çəkdik. Çünki biz əl verib görüşməyə, sosial məsafə gözləməməyə öyrəşmişdik. Düşünürəm ki, bu gün hökumət payızdan daha çox bu günə köklənib yoluxanların sayının azalması, sağalanların sayının artmasına nail olmağı hədəfləyib. Yəni, bu gün hökumət payızdan daha əvvəl iyul və avqustda vəziyyəti nəzarətə almağı hədəfləyib".

627
Marketdə monitorinq, arxiv şəkli

Monitorinq keçirilmiş sahibkarlıq subyektlərinin 42%-i karantin qaydalarına əməl etməyib

0
(Yenilənib 08:36 15.07.2020)
Son günlərdə aparılan nəzarət tədbirləri göstərir ki, ticarət, xidmət və istehsal sahələrində xüsusi karantin qaydalarına əməl edilməsi artıq gündəlik tələbə çevrilir.

BAKI, 15 iyul — Sputnik. Fəaliyyətinə icazə verilmiş ticarət, xidmət və istehsal sahələrində Nazirlər Kabinetinin qərarları ilə müəyyən olunmuş xüsusi karantin qaydalarına, Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın müəyyənləşdirdiyi zəruri sosial və sanitar-epidemioloji tələblərə əməl edilməsinə nəzarət məqsədilə İqtisadiyyat Nazirliyi tərəfindən mayın 22-dən başlayaraq monitorinqlər keçirilir.

İqtisadiyyat Nazirliyindən Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, bu məqsədlə Bakı şəhəri ilə yanaşı, iqtisadi rayonlar, həmçinin sənaye müəssisələri üzrə monitorinq qrupları yaradılıb. İndiyədək monitorinq keçirilmiş 16133 sahibkarlıq subyektinin 6778-də və ya 42%-də nöqsanlar aşkar edilib.

Monitorinqlərdə Nazirliyin əməkdaşları sahibkarlarla maarifləndirmə işləri aparıb, xidmət personalının və istehlakçıların qoruyucu vasitələrdən istifadəsinin, fiziki məsafənin gözlənilməsinin, marketlərə istehlakçıların məhdudiyyətli girişinin, ticarət obyektinin dezinfeksiyaedici vasitələrlə təmin olunması zəruriliyini bir daha sahibkarların diqqətinə çatdırıblar.

"Son günlərdə aparılan nəzarət tədbirləri göstərir ki, ticarət, xidmət və istehsal sahələrində xüsusi karantin qaydalarına əməl edilməsi artıq gündəlik tələbə çevrilir. Əgər monitorinqlərin başlandığı ilk günlərdə monitorinqlərin əhatə etdiyi obyektlərin böyük əksəriyyətində nöqsanlar aşkar edilirdisə, hazırda bu cür hallar əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Belə ki, iyulun 13-də Bakı şəhərində monitorinq keçirilmiş obyektlərin cəmi 9,9%-də, digər şəhər və rayonlar üzrə isə 15,8%-də nöqsanlar aşkar olunub. İqtisadiyyat Nazirliyi bir daha bildirir ki, sahibkarlıq subyektləri tərəfindən xüsusi karantin qaydalarına, habelə zəruri sosial davranış və sanitar-epidemioloji tələblərə tam riayət olunmalıdır", - deyə nazirlikdən bildirilib.

0