Badam

Qara gözlü badam: Adına mahnılar qoşulan nemətimiz niyə unudulur?

668
(Yenilənib 09:50 27.01.2020)
Badam bağları nisbətən gec məhsul verir. Hər şey qaydasına düşdükdən sonra hər ağacdan azı 15-20 kilo məhsul əldə etmək olar

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 27 yanvar — Sputnik. Son 30-40 ildə Azərbaycanda badamçılıq sənayesi zəifləyib. Demək olar ki, ənənəvi badam növləri artıq sıradan çıxıb. Amma uzun illər sonra, daha dəqiq desək son bir neçə ildə bu sahəyə yenidən maraq yaranıb. Artıq badamçılığın inkişafı üçün subsidiyalar da ayrılıb.

Ölkə başçısı bir neçə il öncəki nitqində bildirmişdi ki, valyuta gətirən ixrac məhsullarından biri olan badam Azərbaycanda çox az istehsal edilir. 

O, Azərbaycanın özünün bu məhsulla daxili tələbatını ödəyə bilməməsinə diqqət çəkərək cəmi 1000 hektar badam bağlarının olduğunu vurğulamışdı. Prezident bu bağların əksəriyyətinin Naxçıvan Muxtar Respublikasında yerləşdiyini deyərək, əslində Abşeron yarımadasında, Bakıətrafı qəsəbələrdə və digər bölgələrdə badamçılıq üçün çox münbit təbii iqlimin olduğunu, bu istiqamətdə işlərin görülməsinini vacibliyini vurğulamışdı.

Bununla əlaqədar olaraq artıq ötən il Aqrar Subsidiya Şurası 2020-ci ildə subsidiyaların verilməsi üçün bitkilər və regionlara görə əkin, məhsul və toxum əmsallarını, toxum və ting kvotalarını açıqlayıb. Bu siyahıda badamın da adı var.

Sputnik Azərbaycan badamçılığın perspektivləri, əldə olunan gəlirləri və bu təsərrüfatla bağlı digər nüansları araşdırmağa çalışıb.

Aqrar Elm və İnnovasiya Mərkəzinin şöbə müdiri Nicat Nəsirli Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, zamanla əhəmiyyəti artan məhsullar var ki, onlardan da biri badamdır: "Digər yaş meyvələrdən fərqli olaraq quru meyvələrin saxlanması daha sərfəlidir. Bu meyvələrin sənaye əhəmiyyəti də böyükdür. Quru meyvələr, o cümlədən də badam və onun qabığından sənayedə 20-30 növə yaxın məhsul əldə edilir. Badamdan yağ, qabığından isə həm də mebellərin hazırlnması üçün xammal əldə edildiyi və sənaye əhəmiyyəti böyük olduğu üçün dünya çapında ABŞ daha çox badam istehsal edən ölkə kimi tanınır. Bu ölkədə illik istehsal 2 milyon tondan çoxdur. Bu isə o deməkdir ki, dünyanın badam tələbatının 70 faizini ABŞ ödəyə bilir. Sonrakı yerdə İspaniya qərarlaşıb ki, bu ölkə də illik olaraq 202 min ton badam istehsal edir. Badam istehsalına görə İran da iddialı ölkələr sırasındadır. İran illik olaraq 150 min ton istehsalla dünyada üçüncülüyə nail olub. Sonrakı yerlərdə Şimali Afrika ölkələri və qonşu Türkiyə qərarlaşıb. Türkiyədə isə illik istehsal 13 min tondur".

"Azərbaycanda isə bu təsərrüfat vaxtı ilə geniş yayılmışdı. Xüsusən də Abşeron yarımadasında bu təsərrüfatla geniş məşğul olurdular. Lakin müəyyən subyektiv və obyektiv səbəblərlə əlaqədar olaraq bu təsərrüfat sıradan çıxdı. Bundan sonra badamçılığın inkişafında 40 illik fasilə yarandı" – deyə N. Nəsirli bildirib.

"O zamanlar salınan ənənəvi badam bağları sıradan çıxdığı üçün biz bu gün yerli sortlar haqda danışa bilmirik. Hazırda isə biz İspaniya, Türkiyə və digər ölkələrdən gətirilən sortların öyrənilməsi prosesi gedir. Gətirilmiş sortlardan yerli sortlar əldə olunacaq və bundan sonra biz yerli sortlar haqda danışa biləcəyik", - deyə o əlavə edib.

N.Nəsirlinin sözlərinə görə, hazırda respublikada 700 hektara yaxın ərazidə badam əkilir ki, bu da illik olaraq 1000 ton istehsal deməkdir. Hazırda badamçılığın inkişafında əsas məqsəd məhsuldarlığı artırmaqdır: "Dünya standartlarına görə, bu gün badam bağlarından illik 15-16 ton badam əldə olunur. Bizdə isə bu rəqəm hələ ki, 12 tondur. Məhsuldarlığı artırmaq üçün virus mənşəli xəsətliklərlə mübarizə aparmaq lazımdır. Çünki çox illik meyvə bağlarında virus mənşəli müxtəlif xəstəliklərin yayılması bütün dünyada müşahidə olunur. Badam da fındıq və qoz kimi xəstəliklərə qarşı daha az davamlılığı var. Buna qarşı vaxtında tədbir görülmədikdə məhsullar məhv olur".

Ekspertin sözlərinə görə, son illər Bərdə, Tərtər, Qubada xaricdən, xüsusi ilə Türkiyə və İspaniyadan gətirilən tinglərin hesabına yeni bağlar salınıb: "Meyvəçilik və Çayçılıq Elmi-Tədqiqat İnstitutu tərəfindən Qusar rayonunda 10, Şabran rayonunda isə 33 hektar badam bağları salınıb. Bu bağlarda xüsusi ilə ABŞ-da məşhur olan Quarra sortuna daha çox üstünlük verilib. Quarra sortu da şaxta və quraqlığa davamlılığı ilə seçilir".

"Lakin hələlik biz deyə bilmərik ki, Azərbaycan da badam istehsal edən ölkələr sırasında iddialıdır. Düzdür, son illər bu sahəyə çox böyük marağın olduğu müşahidə olunur. Bu il badam çoxillik dövlət subsidiyasına cəlb olunub. Buna görə hər hektar sahəyə görə, 800 manat yaxın dövlət tərəfindən subsidiya veriləcək. Çünki badamçılıq gələcəyi olan sahədir", - deyə o əlavə edib.

Ekspert bildirir ki, bu sahə digərləri ilə müqayisədə bir qədər mürəkkəb və investisiya tələb edən sahədir. Bu isə Azərbaycan reallığına görə, təxminən bir hektarlıq sahə üçün 11-12 min manat xərc deməkdir.

Bu gün Bakı ətrafı ərazilərdə, Qala qəsəbəsində də badam bağlarına rast gəlmək mümkündür.

Qala qəsəbəsində də bu təsərrüfat geniş yayılıb. Burada "Azbadam"ın bağlarını görə bilərik. MMC-nin direktoru Ramil Mirzəyev Sputnik Azərbaycan-a bildirib ki, onlar 2017-ci ildə badam ağaclarını əksələr də, ilk məhsulu ötən il əldə ediblər: "500 hektar ərazidə əkin sahəmiz var. Bu badam sortları İspaniyadan gətirilib. Bununla biz həm də yerli bazarı da təmin etmək və ixracı da həyata keçirtməyi düşünürük".

"AZBADAM MMC-nin "Qala və Bilgəh Badam Bağları" layihəsinə 2017-ci ilin fevral ayında start verilib. Buna müvafiq olaraq Bakının Qala və Bilgəh qəsəbələrində 268 ha və 212 ha ərazidə intensiv badam bağları salınıb. 300 000-dən çox əkilmiş badam tingləri Quarra, Avijor, Belona və Soleta sortlarıdır. Bizim illik istehsal gücümüz 800 ton badam ləpəsidir", - deyə direktor əlavə edib.

Qusarda fərdi sahibkarlıqla məşğul olan təsərrüfatçı Baba Ağaşirinov isə Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bir neçə ildir bu işlə məşğul olduğunu, hələlik illik məhsul istehsalının o qədər də çox olmadığını söyləyib: "Artıq 3 ildir ki, badam bağı salmışam. O səbəbdən də ötən il 60 ton badam əldə etmişəm. Badam bağları nisbətən gec məhsul verir, təxminən 5-6 il sonra bar verir. Hər şey qaydasına düşdükdən sonra hər ağacdan azı 15-20 kilo məhsul əldə edə biləcəyik. Hazırda isə hər ağacdan 300-400 qram məhsul götürmək mümkündür".

AQTA fındıq ixrac edən sahibkarlara xəbərdarlıq edib

B. Ağaşirinov sözlərinə görə onun bağında da yerli sort yoxdur.

10 hektarlıq bağ sahəsi olan təsərrüfatçı əsas problemin hava şəraiti ilə bağlı olduğunu vurğulayıb: "Texnika almışıq, fəhlələrimiz də işləyir. Bu il veriləcək subsidiyalardan yararlanmaq üçün sənədlərimizi də hazırlamışıq. Lakin mövcud hava şəraiti müəyyən qədər işimizə mane olur. Çünki qar olmayanda zərər vericilər baş alır".

Qeyd edək ki, Azərbaycanda badamçılqla bağlı müəyyən rəqəmləri almağa çalışsaq da, Statistika Komitəsi bununla bağlı onlarda ayrıca bir məlumatın olmadığı bildirilib.

668
Elnur Hüseynov, arxiv şəkli

"Eurovision" ulduzlarından Gəncə terroru barədə klip

38
(Yenilənib 20:03 28.10.2020)
"Say Hallelujah" mahnısına çəkilmiş videoklip Fidan Hüseynovanın rəsmi "Youtube" kanalında təqdim edilib. Sənətçilər klip vasitəsi ilə həqiqəti bütün dünyaya çatdırmağa çalışıblar.

BAKI, 28 oktyabr — Sputnik. "Eurovision" mahnı müsabiqəsinin ulduzları Elnur Hüseynov və Fidan Hüseynova Ermənistanın Gəncədə törətdiyi terror aktları barədə klip çəkiblər. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, "Say Hallelujah" mahnısına çəkilmiş videoklip Fidan Hüseynovanın rəsmi "Youtube" kanalında təqdim edilib. Sənətçilər klip vasitəsi ilə həqiqəti bütün dünyaya çatdırmağa çalışıblar.

Müğənni kliplə bağlı danışarkən bunları deyib: "Oktyabrın 4, 11 və 17-də Azərbaycanın hərbi əməliyyatlar zonasından kənarda yerləşən, əhalisinin sayına görə ikinci ən böyük şəhəri olan Gəncəyə üç raket hücumu nəticəsində 26 nəfər həlak olub. Həlak olanlar arasında 10 qadın və 6 uşaq var. Daha 138 nəfər yaralanıb. İndi informasiya müharibəsi gedir və hər kəsin öz silahı var: bizim mahnımız ingilis dilində olduğu üçün istədim ki, yenidən o mahnıya qayıdaq və bütün həqiqəti dünyaya çatdıraq. Bu arzumu Fidanın atası Yaqub müəllimə bildirəndə o, mənim ideyamı ürəkdən dəstəklədi".

Rejissor Ülviyyə Könül bildirib ki, bu klipin ərsəyə gəlməsində məqsəd həqiqəti bəşəriyyətə çatdırmaqdır: "Mənim fikrimcə, bu klip çox güclü material yaratmağa kömək edib, çünki bu mövzuya laqeyd qalmaq mümkün deyil".

Layihə müəlliflərinin sözlərinə görə, bu gün dünya birliyi anlamalıdır ki, Ermənistanın terrorçu qoşunları Azərbaycan ərazisində vuruşur, lakin Qarabağın hüdudlarından uzaqlarda dinc əhaliyə qarşı vəhşiliklər törədirlər.

Mahnının sözləri Cəlal Qurbanovundır. Misraları ingilis dilinə tərcümə etmiş şairə Nigar Həsənzadə deyir:

"Bu mahnı doğma Azərbaycanımızın övladlarına, müharibə nəticəsində həyatlarını itirmiş günahsız qurbanlara görə bizim ümumi harayımız və fəryadımızdır. Bu mahnı dünya birliyini həqiqətin gözünün içinə baxmağa, öz ambisiyalarını müvəqqəti də olsa, unutmağa, mənfur erməni diasporunun təsirinə uymamağa və terrorçu ermənilərin bəşəriyyət əleyhinə törətdiyi dəhşətli cinayətlərə görə onları mühakimə etməyə çağırışdır".

38
Mövzu:
Azərbaycan və Ermənistan arasında müharibə
Şəhid general Polad Həşimovun portreti, arxiv şəkli

Türkiyədə general Həşimovun adına park salındı - VİDEO

44
(Yenilənib 20:31 28.10.2020)
Osmanqazi bələdiyyəsinin sədri Mustafa Dündar və Azərbaycanın Türkiyədəki səfirliyinin müşaviri Ruslan Abdullayev mərasimdə çıxış ediblər

BAKI, 28 oktyabr - Sputnik. Ermənistan silahlı qüvvələrinin Tovuz rayonu istiqamətindən ölkəmizə xain hücumları nəticəsində şəhid olan Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin generalı Polad Həşimovun əziz xatirəsi Türkiyədə əbədiləşdirilib.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, Bursanın Osmanqazi rayonunun Dəmirtaş bölgəsində Polad Həşimovun adı verilən yeni park salınıb.

Parkın açılış mərasimi Azərbaycan və Türkiyənin dövlət himnləri səsləndirilməsi ilə başlayıb. Sonra şəhidlərimizin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad olunub, onların ruhuna dualar oxunub.

Osmanqazi bələdiyyəsinin sədri Mustafa Dündar və Azərbaycanın Türkiyədəki səfirliyinin müşaviri Ruslan Abdullayev mərasimdə çıxış ediblər.

44
Əlaqədar
Türkiyədə Polad Həşimovun xatirəsi əbədiləşdirilir
"Təhlükəsizlik baxımından bizim üçün Türkiyənin önəmi qiymətsizdir" – Azərbaycanlı general
"Yeni şəhidlərimiz olmasın" - Polad Həşimovun portretini yaradan rəssam - VİDEO
Avropa İttifaqının bayrağı (Aİ), arxiv şəkli

Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həllinə dair substantiv danışıqlara çağırdı

0
Avropa İttifaqının xarici siyasət və təhlükəsizlik üzrə ali nümayəndəsi Jozep Borrelin mətbuat katibi Peter Stanon atəşkəsə dair üç razılaşmadan sonra Dağlıq Qarabağ və ətrafında gedən döyüşlərlə bağlı bəyanat yayıb.

BAKI, 29 oktyabr - Sputnik. Avropa İttifaqı Rusiya, Fransa və ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə atəşkəsə dair üç razılaşmadan sonra Dağlıq Qarabağ və ətrafında döyüşlərin hələ də davam etdiyini və daha çox mülki şəxslərin hədəf alınmasını qəbuledilməz hesab edir.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu barədə Avropa İttifaqının xarici siyasət və təhlükəsizlik üzrə ali nümayəndəsi Jozep Borrelin mətbuat katibi Peter Stanonun atəşkəsə dair üç razılaşmadan sonra Dağlıq Qarabağ və ətrafında gedən döyüşlərlə bağlı verdiyi bəyanatda bildirilib.

Bəyanatda, o da qeyd edilib ki, Avropa İttifaqı münaqişə tərəflərinə beynəlxalq humanitar hüquqa əsasən, mülki  şəxsləri qorumaq öhdəliklərini bir daha xatırladır.

"Avropa İttifaqı tərəfləri sonuncu dəfə 25 oktyabrda Vaşinqtonda razılaşdırıldığı kimi, gecikmədən Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həllinə dair substantiv danışıqlara başlamağa çağırır", - deyə bəyanatda bildirilir.

0