İnəklər yolda, arxiv şəkli

Yol böyüyündür, yoxsa böyürənin? - Korlanan mədəniyyət qırx manatla düzəlmir

3504
(Yenilənib 16:21 01.11.2019)
"Dünyanın heç bir yerində belə şey görülməyib. Məgər o ölkələrdə heyvan yoxdur? - Əlbəttə, var. Mütləq heyvanların yolu ayrı olmalıdır"

Şahpəri Abbasova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 1 noyabr — Sputnik. "Hər bir xalqın mədəniyyəti yoldan başlayır" deyirlər. Bu sözlərdə böyük həqiqət var. Yol həm də iqtisadiyyat və həyat deməkdir.

Ölkə prezidenti yolların bərpası ilə əlaqədar hər il milyonlarla vəsait ayırır. Bəs insanlar bu yolların qədrini bilirlərmi?

Bu il Azərbaycanın şimal-qərb bölgəsində magistral avtomobil yolları təmir olundu. Ölkə prezidentinin də iştirakı ilə təntənəli açılış mərasimi baş tutdu. Di gəl ki, o gözəllikdən əsər-əlamət qalmayıb. Magistral avtomobil yollarında iri və xırda buynuzlu heyvanların rahat şəkildə gəzməsi ortaya xoşagəlməz mənzərə çıxarır. Məsələ isə daha çox sürücüləri narahat edir.

Sputnik Azərbaycan problemi araşdırıb.

Uzun illər sürücü kimi fəaliyyət göstərən Vəfadar Abdullayev bu məsələdən olduqca narahat olduğunu dilə gətirdi: "Ömrüm yollarda keçib. Xarici ölkələrə yük daşıyıram. Heç bir ölkədə yola qarşı bu qədər laqeydlik görməmişəm. İnsanlar qapılarını açıb heyvanları yola buraxırlar. Yüksək sürətlə gələn avtomobil heyvanla toqquşub ona xəsarət yetirəndə aləm dəyir bir-birinə. Amma çox uzağa getməyək, baxaq qonşu Gürcüstana. Orada heç vaxt yolun ortasında, kənarında heyvana rast gəlməzsən. Yollar da tərtəmiz".

Yollarda heyvanlar
© Sputnik / Shahperi Abbasova
Yollarda heyvanlar

Respondentimiz deyir ki, barəsində danışdığımız problemlə dəfələrlə qarşılaşıb:

"Bir dəfə yol gedirdim, birdən qarşıma heyvan çıxdı. Maşını saxlaya bilmədim, nəticədə heyvan zədə aldı. Heyvanın yiyəsi üstümə düşdü. Məni cərimələtmək istədi. Qanunu bildiyimə görə məni cərimələdə bilmədi. Bu məsələyə insani nöqteyi-nəzərdən də baxmaq lazımdır. O heyvanın yiyələri anlamalıdırlar ki, heyvan şüursuzdur, maşın da - texnika. Hər dəfə yolda vurulan heyvanı görəndə ürəyim ağrıyır".

Sorğuda iştirak edən Seymur Zeynalov isə sürücüləri diqqətli olmağa çağırdı: "Rayon yerlərində, xüsusilə kəndlərdə sürücülər aşağı sürətlə sürməlidirlər. Bəzi sürücülər yaşayış məntəqələrindən keçərkən sürət həddinə əməl etmirlər. Bəzi yerlərdə heyvanın olması ilə bağlı xəbərdaredici nişan olsa da, sürücülər buna məhəl qoymurlar. Bu da bəzən heyvanların avtomobillərlə vurulması ilə nəticələnir".

Eyni mövzuya Arzu Qəbliyeva da toxunur: "Yayda maşınla bölgələrimizi gəzmək istədim. Yolun ortasında 100-dən artıq qoyun, keçi var idi. Haradasa yarım saatdan artıq gözləməli oldum. Nə qədər siqnal verdim, gördüm ki, heyvanlar getmir. Maşından düşüb qoyunları, keçiləri qovdum ki, yol açılsın. Rayon sakinlərindən dönə-dönə xahiş edirik ki, bu məsələyə diqqətli yanaşsınlar. Yerli idarə orqanları heyvanların gediş-gəlişinə şərait yaratsın".

Darısqal yollar uğrunda “müharibə”: Kimə olar, kimə olmaz müəmması var>>

Barəsində danışdığımız mövzu Vüsal Əzizovu da narahat edir. O, birmənalı olaraq heyvan sahiblərini günahlandırır: "Mən özüm də it saxlayıram. Buna görə məsuliyyət daşıyıram. Onu parka gəzintiyə xaltasız çıxartmıram. Bilirəm ki, mən onu xaltasız çıxartsam, gedib kimisə qapa bilər. Necə ki mən düşünürəm, zəhmət çəksinlər, heyvan saxlayan, ondan bəhrələnən rayon sakinləri onun qeydinə qalsınlar, qorusunlar.

Yollarda heyvanlar
© Sputnik / Shahperi Abbasova
Yollarda heyvanlar

Bölgələrə tez-tez səfər edən Rusif Hüseynov heyvanların daha çox yolların estetik görünüşünə təsir etdiyini söyləyir: "Yollarda qəzaların baş verməsi bir yana, heyvanların məhv olması başqa bir dərddir. Heyvanların şose və ya magistral yollarda hərəkət etməsi yolların estetik görünüşünü korlayır. Baxırsan, yol yenicə çəkilib, heyvan o yolu batırıb. Dünyanın heç bir yerində belə şey yoxdur. Məgər o ölkələrdə heyvan yoxdur? - Əlbəttə, var. Mütləq heyvanların yolu ayrı olmalıdır. Yerli bələdiyyələr heyvanların gediş-gəlişi üçün yol ayırmalıdır. Şose və magistral yollar avtomobillər üçündür, heyvanlar üçün yox".

Nəqliyyat məsələləri üzrə ekspert Azər Allahverənov bildirir ki, iri və xırdabuynuzlu heyvanları nəzarətsiz qoymaq, beton örtüklü yollarla ötürmək, at arabası ilə gecənin qaranlığında yola çıxılması kimi hallar inzibati xəta hesab olunur: "Məsələn, bir neçə ay bundan əvvəl təxminən 16-17 baş xırdabunuzlu heyvan yolların birində vurulub. Təbii ki, bu, xoşagələn hal deyil ki, yollarımızda belə hallar yaşanır və zəruri təhlükəsizlik tədbirləri görülməsinə baxmayaraq, avtomagistral yollarda heyvanların aparılması və keçirilməsi baş verir. İnzibati Xətalar Məcəlləsinə (İXM) nəzər salsaq, 338.5.5 maddələri bilavasitə mal-qara ilə bağlı olan davranışı müəyyən edir və konkret qaydalar var. Bu maddənin pozulmasında cərimə tətbiq olunur".

Ekspertin sözlərinə görə, məsələ ilə bağlı dəfələrlə monitorinqlər keçirilib: "Mal-qaranı otaran şəxsin bir qayda olaraq, bu qaydalardan məlumatı olmalıdır. Zaman-zaman monitorinqlər aparırıq. Və belə qənaətə gəlirik ki, sığırçılar elə zənn edirlər ki, mal-qaranı yolun kənarı ilə aparmaq olar. Onlar elə bilirlər ki, bu, düzgündür.

Biz onların niyə belə etdiklərini soruşduqda onlar da başqa aparacağı yer olmadığını deyirlər. Çünki yolla həmin otlaq sahəsi arasındakı yollar zəbt olunub. Mal-qaranı ötürən şəxs başqa bir şəxsin ərazisinə girməmək üçün bu yolla keçirməyə məcburdur. Müəyyən mənada o haqlıdır. Əgər yol yoxdursa, o haradan aparmalıdır?

Bizim yol infrastrukturunda bu cür imkanların məhdud olması xoşagəlməz hallara gətirib çıxarır. Amma bir qayda olaraq, o demək deyil ki, hamı şose və magistral yolla keçməlidir. Minimum digər resurslardan istifadə edilməlidir".

A.Allahverənov onu da əlavə etdi ki, yol hərəkəti qanununun 39-cu maddəsi mal-qara ötürmək məsələsini müəyyən edir. Burada göstərilir ki, mal-qara ötürənlər heyvanları asfalt olan hissədə ötürməməlidirlər: "Sakinlər qaranlıq vaxtı, görmənin məhdud olan saatlarında, dəmir yollarında və s. yolun hərəkət hissəsində mal-qaranı ötürməməlidirlər. Son dərəcə diqqətli nəzarət altında aparılmalıdır.

O şəxs diqqətli nəzarət etməzsə, məsuliyyətə cəlb olunur. Yaxud da 110 km/saat sürətlə gələn avtomobil avtomagistralda uzaqdan mal-qaranın keçdiyini görüb, nə qədər əyləcə bassa da, maşını saxlaya bilmir. Nəticədə hadisə baş verir. Yol hərəkəti qaydalarının 39-cu maddəsi bir növ qaydaları müəyyənləşdirir. O qaydaların pozulması 338.5 bəndində tənzimlənir və 40 manat məbləğində cərimə hesablanır. Mal-qaranı ötürən şəxs məsuliyyət daşıyır".

Bütün bunlarla yanaşı, ekspert sürücüləri də diqqətli olmağa çağırır: "Bəzi hallarda, ola bilər ki, sürücünün günahı olsun. Tutaq ki, hansısa yaşayış məntəqəsində sürət həddi 60-dırsa, sürücü sürət həddini aşırsa və qəza baş verərsə, bu zaman günahkar sürücü olacaq. Ona görə də biz tövsiyə edirik ki, sürücülər maksimum diqqətli olsunlar. Sürücü düşünməməlidir ki, sürü yolun kənarı ilə gedir və o, yola çıxmayacaq. Dəfələrlə qarşılaşmışıq ki, iri və ya xırda buynuzlu heyvanı həşərat sancır və o, yolun ortasına qaçır. Bu zaman təhlükə qaçılmazdır".

3504
Teqlər:
mal-qara, heyvan, təmir, problem, yol
Əlaqədar
Təkəri ayağa dəyişmək - Bakıda buna kim razı olacaq?
Materik tezliklə dəmir yolu ilə birləşəcək: Bakıda yaşayıb Romada işləyəcəyik
Hamı narazıdır: "Bu təşkilat ləng işləyir"
Agentlik yollarda təmir işləri aparan qurumları tənqid etdi
Məktəblərin birində, arxiv şəkli

Professor məktəblərdə dərslərlə bağlı təklif irəli sürüb: "Özüm hazırlayıb keçərəm"

2
(Yenilənib 13:08 05.12.2020)
"Düşünürəm ki, ali məktəb rəhbərləri və Təhsil Nazirliyinə müraciət etdikdən sonra məsələni kütləviləşdirmək və reallaşdırmaq olar" - Nəsiman Yaqublu

BAKI, 5 dekabr — Sputnik. Məktəblərdə "Zəfər-Vətən" dərslərinin keçirilməsi ilə bağlı təklif irəli sürülüb. Bakı Dövlət Universitetindən Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, bu təkliflə universitetin professoru Nəsiman Yaqublu çıxış edib. O bildirib ki, "Zəfər-Vətən" dərsləri zamanı bütün müəllimlər tarixi qələbəmizdən, o cümlədən bu zəfərin əhəmiyyətindən, azad edilmiş ərazilərimizdən, şəhid və qazilərimizin fədakarlığındann birlik və həmrəyliyimizdən danışsınlar:

"Sərəncama uyğun olaraq hər il noyabrın 8-də ali və orta məktəblərdə xüsusi mövzunun - "Zəfər-Vətən" dərslərinin keçirilməsi müsbət addım olar. Biz bu günləri unuda bilmərik. Düşünürəm ki, müxtəlif görüntülər, slaydlar vasitəsilə zəfər tariximizlə bağlı dərslərin keçirilməsi məqsədəuyğun olar. Şəxsən mən həmin materialları hazırlamağa və dərsi tədris etməyə hazıram".

"Biz gənclərimizi şəhidlərimizin, qazilərimizin ruhunda tərbiyə etməliyik. Düşünürəm ki, ali məktəb rəhbərləri və Təhsil Nazirliyinə müraciət etdikdən sonra məsələni kütləviləşdirmək və reallaşdırmaq olar".

2
Teqlər:
Zəfər Günü, Vətən, BDU, professor, dərs, məktəb
Uqandad, arxiv şəkli

Gələn ilin bəd xəbəri özündən əvvəl gəlib: Onlarla ölkənin qapısını aclıq döyəcək

8
(Yenilənib 12:46 05.12.2020)
"Biz hamıya kömək edə bilmərik. Ona görə də prioritetləri təyin etməliyik. Aclıq onlarla ölkənin qapısını döyəcək" - Devid Bizli

BAKI, 5 dekabr — Sputnik. BMT-nin Ümumdünya Ərzaq Proqramının rəhbəri Devid Bizli bildirib ki, dünyada misli görünməmiş aclıq olacaq: COVID-19 səbəbindən 270 milyon insan acından ölə bilər.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, Bizli BMT-nin Baş Assambleyasının sessiyasında çıxışı zamanı 2021-ci ildə humanitar böhranın olacağı barədə xəbərdarlıq edib.

«75 il əvvəl BMT qurulandan bəri 2021-ci il, yəqin ki, ən güclü humanitar böhranın yaşandığı il olacaq. Biz hamıya kömək edə bilmərik. Ona görə də prioritetləri təyin etməliyik. Aclıq onlarla ölkənin qapısını döyəcək”, - Bizli deyib.

Onun sözlərinə görə, son illərdə silahlı münaqişələrin çoxalması aclıq təhlükəsilə üzləşən insanların sayını 80 milyondan 135 milyonadək artırıb. 2020-ci ildə isə COVID-19 pandemiyası bu rəqəmi 270 milyona çatdırıb.

COVID-19-a yoluxanların sayı 66 milyonu ötdü - Çin Azərbaycandan da geri pillədə>>

Öz növbəsində Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının rəhbəri Tedros Adhanom Gebreyesus vaksinlərlə mübadilə proqramı üçün dərhal 4.3 milyard dollar ayrılmasını istəyib.

“Biz vaksin uğrunda mübarizədə varlıların kasıbları əzdiyi bir dünya ilə barışa bilmərik. Bu, qlobal böhrandır və onun həlli üçün olan resurslar qlobal ictimai dəyərlər kimi ədalətlə bölünməlidir”, - Gebreyesus qeyd edib.

Bu ilin oktyabrında BMT-nin Ümumdünya Ərzaq Proqramı Nobel sülh mükafatının laureatı olub. Bu barədə qərarı Norveç Nobel Komitəsi verib. Komitədən bildirilib ki, humanitar proqram “aclıqla mübarizədə göstərdiyi səylərə, münaqişə zonalarında həyat şərtlərinin yaxşılaşdırılması cəhdləri və aclıqdan müharibə və münaqişə silahı kimi istifadə olunmasına qarşı mübarizədə aparıcı qüvvə kimi fəaliyyətlərinə görə” mükafata layiq görülür.

“Builki mükafatla Norveç Nobel Komitəsi dünyanın nəzərlərini aclıqdan əziyyət çəkən və aclıq təhlükəsi ilə üz-üzə qalan milyonlarla insana yönəltməsini istəyir”, - mükafat barədə şərhdə deyilirdi.

Komitənin sədri Berit Rayss-Andresen həmçinin vurğulamışdı ki, kömək göstərilməsi və ərzaq yardımı dünyada sabitlik perspektivlərini yaxşılaşdırmağa imkan verir.

Hələ bu ilin aprelində Bizli deyirdi ki, ilk növbədə aparıcı ölkələr hərbi münaqişələrin dayandırılması üçün işlər görməlidir. Hərbi əməliyyatların iştirakçıları isə ehtiyacı olan insanlara humanitar yardım göstərilməsi üçün maneəsiz şərait yaratmalıdırlar. Bundan başqa, onun sözlərinə görə, planet üzrə humanitar yardımların çatdırılması üçün logistika mərkəzlərinin yaradılmasına 350 milyon dollar tələb olunur.

“Vaxt bizim əleyhimizə işləyir, ona görə də gəlin müdrikcəsinə və cəld hərəkət edək”, - Bizli əlavə edib. Proqram rəhbərinin xəbərdarlığına görə, əgər BMT-yə lazımi yardım göstərilməsə, hər gün 300 min insan aclıqdan öləcək. Aclıq ümumilikdə 30 ölkəni əhatə edə bilər.

2020-ci ildə vəziyyəti qəlizləşdirən təkcə koronavirus deyil, eləcə də neft qiymətlərinin çökməsi, turizm sahəsində maliyyə itkiləri, iş yerlərinin azalması, əmək miqrantlarının gəlirlərinin sıfırlanması olub.

BMT-nin aylar öncəki proqnozuna görə, 2020-ci ilin sonunadək 265 milyon insan aclıqdan əziyyət çəkəcəkdi ki, bu da ötən ilin göstəricilərini iki dəfə üstələyir.

Koronavirusun yayılması isə artıq mövcud olan neqativ amillərə - müharibələrə, iqlim dəyişikliklərinə, iqtisadi böhrana – daha yeni problemlər əlavə etməkdədir, BMT-nin Ərzaq Proqramının hesabatında deyilir.

“COVID-19 pandemiyası həyatı tükdən asılı olan milyonlarla insan üçün fəlakətdir. Bu o insanlardır ki, yalnız gün ərzində nəsə qazana bildikləri təqdirdə qida qəbul etmək imkanları olur”, - Ərzaq Proqramının aparıcı mütəxəssisi Arif Hüseyn bildirib.

Bu zaman söhbət ərzaq çatışmazlığından deyil, məhz aclıqdan gedir. Dünyada xroniki olaraq qida qəbul edə bilməyənlərin sayı çoxdur: Afrikada 100 milyon, Yaxın Şərqdə və Asiyada 43 milyon, Latın Amerikasında 18.5 milyon aclıqdan zəiyyət çəkir.

 

8
Teqlər:
vaksin, Koronavirus, COVID-19, epidemiya, ərzaq, BMT, fəlakət, humanitar, böhran, aclıq, dünya