İş adamı, arxiv şəkli

Atalar vs oğullar - uğrunda mübarizədə dövlət hər ikisindən qazana bilər

1038
(Yenilənib 16:51 24.10.2019)
Təkcə ABŞ-da bir il ərzində pensiyaya çıxan şəxslərin dövlət büdcəsinə xeyri 8 trilyon dollar olub. Hazırda və gələcəkdə də yaşlı əhalinin dünya iqtisadi aktivliyində fəal rola malik olacağı bildirilir

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 23 oktyabr — Sputnik. İlk dəfə 2018-ci ildə dünyada yaşlı insanların sayında nəzərəçarpacaq dərəcədə artım qeydə alınıb. Sputnik Azərbaycan-ın xəbərinə görə, bu barədə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) məlumat yayıb. Hesabatlarda son illərdə xüsusən də 65 yaşdan yuxarı olan şəxslərin sayında sürətli artım olduğu vurğulanır. Bundan başqa, təşkilatdan bildirilib ki, yaxın gələcəkdə bu rəqəmin daha da artacağı proqnozlaşdırılır. Belə ki, onların hesablamalarına görə, 2050-ci ildə yaşı 80-dən yuxarı olan şəxslərin sayı hazırkı rəqəmdən, yəni 149 milyondan 426 milyona çatacaq.

Bəzi iqtisadçılar təqaüdçülərin say artımını mənfi tendensiya kimi qiymətləndirirlər. Belə olan halda dövlətlərin sosial proqramlar üçün daha çox vəsait xərcləməli olacağını, onların iş imkanlarını artırmaq, işlə təmin etmək üçün müxtəlif layihələr hazırlamalı olacağı bildirilir. Bu cür şəxslərə xüsusi qayğının göstərilməsi, pensiyaların verilməsi və onların bir yerdə daha uzun müddətli işləməsinin dövlətlərə heç də ucuz başa gəlməyəcəyi proqnozlaşdırılır.

Ən bədbin proqnozlardan biri isə budur ki, yaşlıların uzunmüddətli işləməsi gənclərin iş tapabilmə, işlə təminolunma imkanlarını məhdudlaşdıracaq. Belə olan halda isə bəzi dövlətlər işsizliyə görə gənclərə müavinətlər verməli olacaq.

Lakin araşdırmalar yaşlı insanların dövlət büdcələrinə heç də az fayda vermədiyini göstərir. Qeyd olunur ki, təkcə ABŞ-da hər il ərzində 50 və daha çox yaşı olan şəxslərin iqtisadi aktivliyi 8 trilyon dollar olub. Hazırda və gələcəkdə də yaşlı əhalinin dünya iqtisadi aktivliyində fəal rola malik olacağı bildirilir.

Bu səbəbdəndir ki, indi Almaniyada müxtəlif texnologiya şirkətləri də onlardan daha çox gəlir qazanmaq, bu şəxslərin işdə aktivliyini qoruyub saxlamaq üçün yeni layihələr imzalayır. Maraqlıdır, Azərbaycanda işləyən pensionerlərin büdcəyə faydaları nə qədərdir?

Ölkəmizdə işləyən pensionerlərin sayı 156 min 69 nəfərdir. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyindən Sputnik Azərbaycan-ın sorğusuna verilən cavabda belə deyilib.

Örtülü bazarın tavanı çökür - İşədüzəltmə şirkətləri nəzarətə götürüləcək>>

Mövzu ilə bağlı iqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov Sputnik Azərbaycan-a deyir ki, əmək pensiyaları haqda qanuna dəyişiklik edərkən rəsmi qurumlar yaşlıların pensiya yaşına çatdıqdan sonra işləmə imkanlarının olması ilə bağlı açıqlamalar verdilər: "Bu isə gənclərin iş yeri ilə təmin edilməsində, həmçinin işsizliyin ümumi səviyyəsində müəyyən neqativ halların qeydə alınmasına gətirib çıxarır".

Yaşlı nəslin aktiv fəaliyyətini təmin edəcək bir yanaşma, təşviq mexanizminin olmadığını deyən ekspert bildirir ki, bu gün Avropa ölkələri hətta işə gedib-gəlmək üçün yolda sərf olunan saatların da iş saatına daxil edilməsi istiqamətində addımlar atır, Azərbaycanda isə hələlik təməl problemlər belə həllini tapmayıb:

"Bu gün kafe və çayxanalar yaşlı nəslin nümayəndələri ilə doludur. Onlar özləri üçün ciddi məşğuliyyət tapa bilmirlər. Vəziyyətdən çıxış yolu kimi yaşlılar üçün kifayət qədər fərqli məşğuliyyət növləri yaradıla bilər. Bununla da onların illərdir paslanan bilik və bacarıqlarından istifadə etmək mümkün olar. Belə bir şeyin olması həm də əlavə dəyərin yaradılması deməkdir".

"Hazırda ailə biznesinə yardım üçün ABAD tərəfindən müəyyən işlər görülür. İstedadı olan şəxslər bu işlərə cəlb olunurlar və onların əl işləri müxtəlif sərgilərdə nümayiş olunur. Yaşlılar üçün də belə bir proqramın olması müsbət hal kimi dəyərləndirilə bilərdi. Beləcə, bu şəxslər cəmiyyət üçün yararsız olma düşüncəsindən xilas ola və ölkə büdcəsinə də müəyyən müsbət töhfə verə bilərlər", - deyə o əlavə edir. 

Ekspert bildirir ki, inklüzivliyi təmin etməyə çalışırıqsa, cəmiyyətin bütün sosial qruplarını nəzərə almalıyıq. Pensionerlərin dövlət büdcəsinə faydası isə təxmini belə ola bilər: "Ölkədə 1 milyon 300 mindən artıq pensiyaçı var. Onların 700 minə yaxını yaşa görə pensiyaya çıxanlardır. Yaşa görə pensiyaya çıxanların 36 faizi isə işləyir. Bu isə təxminən 150 minə yaxın bir rəqəmdir. Onların hansı işdə çalışmasından asılı olaraq dövlət büdcəsinə müəyyən töhfələri var. Amma bu şəxslərin dövlət büdcəsinə nə qədər vəsait ödəməsi ilə bağlı dəqiq bir statistika açıqlamaq çətindir.

Qeyd edim ki, Azərbaycanda 65 yaşdan yuxarı olan şəxslər ümumi əhalinin 9.4 faizini təşkil edir. Onlar orta aylıq əmək haqqı şərtləri daxilində çalışmış olsalar, bu, il ərzində 800-900 milyon manat vəsait deməkdir".

Havanı, vaxtı, eni-uzunu da hesabladılar, işəgötürənin qorxusu yaddan çıxdı>>

Təqdirəlayiqdir ki, son illərdə Azərbaycanda yaşlıların işlə təminatı üçün müəyyən addımlar atılır. Bu yönümdə Azərbaycanda "DOST Agentliyi"nin fəaliyyəti nümunədir. DOST İş Mərkəzi yaşı 70-dək olan şəxslərin işlə təminatına şərait yaradır. Agentlikdən Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, bu ilin 9 ayında 44 min 875 nəfər ictimai işə cəlb edilib ki, onların da 13 min 512-si yaşı 50-dən, 3 min 905-i isə yaşı 60-dan yuxarı olan şəxslərdir.

Belə şəxslərdən biri də "Malakan" bağında söhbətləşdiyimiz Ramazan Yusubovdur. Pensioner olan Ramazan dayı Azərbaycan Texniki Universitetini bitirib. Qara metallurgiya üzrə mütəxəssisdir: "Əvvəllər neftçi olmuşam. Bir çox yerlərdə, Sumqayıtda müxtəlif zavodlarda işləmişəm. Amma yaşa dolduqca iş tapmaq mənim üçün çətinləşdi. DOST-a müraciət etdikdən sonra artıq bir ildir ki, bağban kimi çalışıram".

"İşim yaşıllıqların, parkların suvarılması, onların alaqdan təmizlənməsidir. Çətin deyil, təxminən 4 saat işləyib, sonra da evə gedirəm", - deyə o əlavə edib.

Pensiyaçı Ramazan Yusubov
© Sputnik / Nigar Iskanderova.
Ramazan dayı DOST Agentliyinə müraciət etməklə qısa zamanda işlə təmin olunub

Ramazan dayı deyir ki, iş prosesində onun ürəyində problemin olması nəzərə alınır və buna görə ağır iş tapşırılmır: "Bir var, evdə boş-bekar oturasan, bir də var ki, gün ərzində bir neçə saat işləyib pul qazanasan".

Söhbət əsnasında R.Yusubovun maaşının 250 manat olduğunu öyrənirik.

Pensiyaçı Ramazan Yusubov
© Sputnik / Nigar Iskanderova.
Ramazan dayı deyir ki, iş prosesində onun ürəyində problemin olması nəzərə alınır

İnsanların cəmiyyətə qazanılması baxımından bəzi ölkələrdə qayğıya ehtiyacı olan müəyyən qrupların birgə yaşayışı da təmin edilir. Bu ölkələrdə atılmış yaşlılarla valideynlərin imtina etdiyi körpələr bir evdə, yəni sığınacaqda yaşayırlar. Körpələrə qulluq edərək yenidən həyata sevgi ilə baxan bu yaşlılar dayəliyə görə ayrıca əmək haqqı da alırlar.

Pensiya Yaşına Çatmış Şəxslər üçün Sosial Xidmət Müəssisəsinin ("Qocalar evi") rəhbəri Qətibə Əsədova Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bunun müsbət tendensiya olduğunu bildirib:

"Digər ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanda da ailəsi tərəfindən atılan bu cür şəxslərin, yəni qocalarla körpələrin birgə yaşayışının təmini çox gözəl bir addım olardı. Qocanın nəvəyə, nəvənin də böyük bir sevgiyə ehtiyacı var axı! Düşünün, 80 yaşlı baba bir kimsəsiz körpəni bağrına basanda hansı hissləri keçirir?!"

Söhbət əsnasında həmçinin öyrənirik ki, "Qocalar evi"nin 10 sakini artıq "DOST Agentliyi" tərəfindən işlə təmin olunub. Yaşı 65-72 arası olan bu şəxslər "Qocalar evi"ndə bağban, süpürgəçi kimi çalışaraq əmək haqqı alırlar. Elə bir müddət öncə qeyd olunan ünvana baş çəkdiyimizdə də bu şəxslərin həyət-bacaya baxdıqlarını, yaşıllıqlara qulluq etdiklərini gördük. Qətibə xanım deyir ki, həyətlərin güllü-çüçəkli, təmiz olması onların əməyinin, alın tərinin nəticəsidir.

Qeyd edək ki, Azərbaycanda pensiya təminatı ilə əhatə olunan şəxslərin 57 faizi (763 260 nəfər) qadınlar, 43 faizi (587 420 nəfər) kişilərdir. O cümlədən, yaşa görə pensiyaçıların 492 315 nəfərini qadınlar və 262 497 nəfərini kişilər, əlilliyə görə pensiya alanların 172 308 nəfərini qadınlar və 202 697 nəfərini kişilər, ailə başçısını itirməyə görə pensiya alanların 98 637 nəfərini qadınlar və 122 226 nəfərini kişilər təşkil edir.

1038
Əlaqədar
Əhali sürətlə yaşlanır, cavanlar isə işsiz qalır
Qadınların iş vaxtı dəyişdirilə bilər
Beş il əvvəlin ərzağı, günə bir saat internet - maaşla "minimum" düz gəlməyəndə
İki milyon əcnəbidən seçilən azərbaycanlı: "Üç il sonra maaşı qaytarırlar"
Azərbaycanda dörd günlük iş həftəsi istəyənlərə - maaşlara təsir edə bilər
Zeytun yağı

Qızartmalar üçün hansı yağları seçməli: rus alim xəstəlik mənbəyi olan qidaları açıqladı

72
70 dərəcədən yuxarı temperaturda bizim orqanizmimizə lazım olmayan və uzun müddət istifadə zamanı onkoloji xəstəliklərə səbəb ola biləcək sərbəst radikallar meydana çıxır

BAKI, 6 avqust — Sputnik. Qızartmalar üçün kərə yağından istifadə etmək təhlükəli ola bilər. Bu barədə Sputnik radiosuna müsahibəsində qastroenteroloq, dietoloq, tibb elmləri namizədi İrina Berejnaya bildirib.

Onun fikrincə, ən yaxşısı ərzaqları quru tavada, ya da qril şəklində qızartmaqdır. Amma çoxları bunu kərə yağında etməyə üstünlük verirlər. Əgər kərə yağını təzə-təzə yemək təhlükəsizdirsə, ondan məhsulların qızardılması üçün istifadə etməmək daha yaxşıdır.

"Təzə kərə yağı müəyyən miqdarda tamamilə təhlükəsizdir. O, həmçinin xolesterin mübadiləsinə təsir baxımından özünü doğruldur. Qızardılmış məhsullara gəldikdə, burada kərə yağını istifadə etməmək daha yaxşıdır. 70 dərəcədən yuxarı temperaturda bizim orqanizmimizə lazım olmayan və uzun müddət istifadə zamanı onkoloji xəstəliklərə səbəb ola biləcək sərbəst radikallar meydana çıxır", – deyə İrina Berejnaya xəbərdarlıq edib.

Dietoloq deyib ki, yeməkləri hazırlamaq üçün quyruq yağından istifadə edə bilərsiniz, amma bu da ən yaxşı seçim deyil.

"Quyruq yağı öz strukturuna görə çox maraqlı məhsuldur. Həmçinin xolesterin mübadiləsinə mənfi təsir göstərmir. Bundan yeməklərin hazırlanmasında istifadə edilə bilər. Lakin uzun müddət istifadə edildikdə və yüksək temperaturda çox yüksək kalorili olacaq. Buna görə də eyni sərbəst radikalların meydana gəlməsi mümkündür. Ola bilsin, sərbəst radikallar kərə yağına nisbətdə daha az əmələ gələcək. Məhsulları zeytun yağında qızartmaq daha yaxşıdır, çünki bu, yüksək temperaturda sərbəst radikalların meydana gəlməsini təmin etməyən yeganə yağdır", – deyə dietoloq əlavə edib.

Xatırladaq ki, bu günlərdə həkim-dietoloq Andrey Bobrovski qafqazlıların uzunömürlülüyünün sirrinin manqalda bişmiş ətdə olduğunu demişdi. "Ətin qrildə və ya manqalda bişirilməsi ən dietik üsuldur. Digər üsullardan fərqli olaraq açıq manqalda bişirmə artıq yağları aradan götürür. Yağ bişdikdə əriyib axır. Tavada bişirilən zaman isə əksinə yağ yığılır və ətə hopur", - deyə Bobrovski bildirmişdi.

 

72
Əlaqədar
Yumurta yeyin, arıqlayın...
Adi göbələkdir, amma qanda şəkəri azaldar, mədə florasını bərpa edər
Gül plantasiyalarından kiçik şüşəyə: Qızılgüldən yağ necə alınır
Qafqaz uzunömürlülüyünün sirri - Hər şey kababla bağlı imiş
Buna da növbə çatdı - Şokolad ziyanlı imiş
Tibb işçidi dərman göstərir, arxiv şəkli

Vəssalam! Koronavirusun dərmanına patent aldılar

228
(Yenilənib 23:40 06.08.2020)
Dünyanın bir çox ölkəsində koronavirusun müalicəsində bir sıra dərmanlar sınaqdan keçirilsə də, əksər əczaçılıq şirkətləri və elmi-tibbi qurumlar diqqətlərini vaksinin hazırlanmasına yönəldiblər

BAKI, 6 avqust — Sputnik. Rusiya Federal Tibbi-Bioloji Agentliyi (FTBA) koronavirusu dəf etməyə və ya fəsadlarını aradan qaldırmağa kömək edən dərmana patent alıb.

Sputnik Azərbaycan RİA Novosti-yə istinadən bildirir ki, dərmanın adı “Leytragin”dir (Лейтрагин).

"Rusiya FTBA COVID-19-a qarşı preparatı patentləşdirdi. Bu praktik tibbə daxil olan, delta-opioid reseptorlarının dünyada ilk və hələlik yeganə aqonistidir", - agentliyin məlumatında deyilir. 

FTBA-nın biotibbi texnologiyalar elmi mərkəzinin alimləri müəyyən ediblər ki, ilkin adı "dalargin" olan dərman toxumaların sağalması və regenerasiyası proseslərində aktiv iştirak edir. Bundan başqa, bu sinfə daxil olan maddə immun cavabının təşkilində də aktiv rol oynayaraq koronavirus infeksiyası olan xəstədə ağır respirator və ümumi sistem pozulmalarına gətirib çıxaran "sitokin hücumunun" - iltihab yaradan maddələrin təsiri azalda, yaxud da onu dəf edə bilir. 

Qeyd edək ki, dünyanın bir çox ölkəsində koronavirusun müalicəsində bir sıra dərmanlar sınaqdan keçirilsə də, əksər əczaçılıq şirkətləri və elmi-tibbi qurumlar diqqətlərini vaksinin hazırlanmasına yönəldiblər. Məsələn, avqustun 2-də Rusiyanın “Vektor” dövlət elmi mərkəzi koronavirus əleyhinə peyvəndin noyabrda istehsalını planlaşdırdığını bəyan edib. Mərkəzin rəhbəri Rinat Maksyutov “Rossiya-1” telekanalına müsahibəsində deyib ki, ilin sonuna, gələn ilin əvvəlinə, ən azı, risk qrupundan olunanların vaksinasiya olunmasından, sonra isə kütləvi peyvənddən danışmaq olar.
Avqustun 1-də Rusiyanın Səhiyyə naziri Mixail Muraşko bildirib ki, rusiyalılar üçün koronavirus əleyhinə vaksin pulsuz olacaq.

228
Teqlər:
Rusiya, dərman, dünya, Koronavirus, COVID-19
Mövzu:
Dünyanı cənginə almış bəla
Əlaqədar
Cihazlar, geyim, dərman, qida... - Hər şey onların təminatından başlayır
Dövlət hesabına dərman alan xəstələr saatlarla xəstəxana qarşısında gözləyirlər - Deputat
COVID-19-dan sağalanlara iki vitamin məsləhət gördülər
Koronavirusu spreylə dayandıracaqlar
Koronavirusla mübarizədə yeni preparat tapıldı – 90 faiz effektivlik göstərib
Ev şəraitində müalicə alanlar, tövsiyəyə əməl edin