Qafqaz Canişin sarayı və ya Vorontsov sarayı kimi tanınan bina

Azərbaycanın taleyinin iki dəfə həll olunduğu saray - Tiflisdəki müdhiş binada bir gün

1797
(Yenilənib 17:08 09.10.2019)
Bolşeviklər Vorontsov sarayına daxil olaraq buradakı əşyaları, hətta mebelləri çölə çıxartmadan yerindəcə yandırıblar

Kamal Almuradlı, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 9 oktyabr — Sputnik. Gürcüstanın paytaxtına səfər edən həmvətənlərimizin əksəriyyəti bu binanı ziyarət etmədən geri dönmürlər. Bina öz görkəmini illər ötsə də, dəyişməyib. Buranın divarları o qədər tarixi hadisəyə şahidlik edib ki, yazmağa bir kitab yetməz. Söhbət Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Azərbaycan tarixində də önəmli yeri olan Vorontsov sarayından gedir.

Qafqaz Canişin sarayı və ya Vorontsov sarayı kimi tanınan bu möhtəşəm bina hazırda təhsil alan gənclərin sarayı kimi tanınır.

Azərbaycan Milli Şurasının ikinci (1918-ci il 29 may), üçüncü (1918-ci il 1 iyun) iclaslarının protokollarında da Qafqaz Canişin sarayı göstərilir
© Sputnik / Kamal Almuradlı
Azərbaycan Milli Şurasının ikinci (1918-ci il 29 may), üçüncü (1918-ci il 1 iyun) iclaslarının protokollarında da Qafqaz Canişin sarayı göstərilir

Canişin sarayının tarixi isə general Pavel Sisianovdan başlayır. Çarın Qafqazdakı canişini üçün ilk iqamətgah 1802-ci ildə inşa edilib. General Sisianov Tiflisi işğal etdikdən sonra  1803-cü ildə Azərbaycana məhz buradan yola düşüb. Başqa sözlə, Gəncənin işğalı planı bu evdə hazırlanıb.

  •  Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı
    Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı
    © Sputnik / Kamal Almuradlı
  •  Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı
    Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı
    © Sputnik / Kamal Almuradlı
  •  Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı
    Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı
    © Sputnik / Kamal Almuradlı
  •  Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı
    Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı
    © Sputnik / Kamal Almuradlı
1 / 4
© Sputnik / Kamal Almuradlı
Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı

Sonralar bina dəfələrlə restovrasiya olunsa da, rənglər və binanın planı dəyişilməz qalıb. 1917-ci ilə qədər bura Qafqaz canişinlərinin həm iqamətgahı, həm də yaşadıqları ev olub. Çarın adamları içərisində Gürcüstana əmin-amanlıq gətirən şəxs general Mixail Vorontsov olmuşdur. Əbəs yerə deyil ki, o, vəfat etdikdən sonra belə bir məsəl yaranıb: "Tanrı əl çatmazdır, çar uzaqdadır, Vorontsov isə ölüb".

1918-ci ildə Gürcüstan, Azərbaycan və Ermənistan respublikalarının müstəqillik aktı burada imzalanıb
© Sputnik / Kamal Almuradlı
1918-ci ildə Gürcüstan, Azərbaycan və Ermənistan respublikalarının müstəqillik aktı burada imzalanıb

1918-ci ildə Gürcüstan, Azərbaycan və Ermənistan respublikalarının müstəqillik aktı burada imzalanıb.

Azərbaycan Milli Şurasının mayın 28-də sarayın ikinci mərtəbəsindəki böyük salonda keçirilən ilk iclasında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması elan edilib və Azərbaycanın 6 bənddən ibarət "Milli İstiqlal Bəyannaməsi" imzalanıb. Azərbaycan Milli Şurasının ikinci (1918-ci il 29 may), üçüncü (1918-ci il 1 iyun) iclaslarının protokollarında da Qafqaz Canişin sarayı göstərilir. 1918-ci il iyunun 16-na qədər, yəni Gəncəyə köçənə kimi Azərbaycan hökumətinin üzvləri də bu binada yerləşiblər.

Azərbaycan Milli Şurasının mayın 28-də sarayın ikinci mərtəbəsindəki böyük salonda keçirilən ilk iclasında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması elan edilib
© Sputnik / Kamal Almuradlı
Azərbaycan Milli Şurasının mayın 28-də sarayın ikinci mərtəbəsindəki böyük salonda keçirilən ilk iclasında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması elan edilib

Milli hökumətin süqutu günü bina ən ağır dövrünü yaşayıb. Bolşeviklər Vorontsov sarayına daxil olaraq buradakı əşyaları, hətta mebelləri çölə çıxartmadan yerindəcə yandırıblar. Buna baxmayaraq, bina öz əzəmətini yenə qoruyub saxlayıb.

Sarayın daha sonra sovetlər dövrü başlayıb. Maraqlı faktlardan biri İosif Stalinin anası Yekaterina Cuqaşvilinin 1920-ci ildən 1937-ci ilə qədər bu binada kiçik bir otaqda yaşamasıdır. Onu həmin binaya Stalinin yaxın dostu Dövlət Təhlükəsizliyi Komissarı Lavrenti Beriya yerləşdirib. Bu illər ərzində Stalin bir dəfə anasını ziyarət edib. Hal-hazırda muzeydə Stalinin anasına yazdığı yeganə məktubu da nümayiş olunur. Məktub 3 cümlədən ibarətdir: "Ana, salam. Səni təbrik edirəm. Arzulayıram ki, 10 min il yaşayasan. Sənin Soson". Deyilənə görə, "millət atası" anasının ölüm günündə belə iştirak etməyib.

Stalinin anasına yazdığı məktub: Ana, salam. Səni təbrik edirəm. Arzulayıram ki, 10 min il yaşayasan. Sənin Soson
© Sputnik / Kamal Almuradlı
Stalinin anasına yazdığı məktub: "Ana, salam. Səni təbrik edirəm. Arzulayıram ki, 10 min il yaşayasan. Sənin Soson"

Maraqlı tarixi hadisələrə şahidlik etmiş bina müasir dövrümüzdə gənclərin yaradıcılıq mərkəzi kimi tanınır. Burada müxtəlif dərnəklər fəaliyyət göstərir. Ötən il isə Gürcüstan dövlətinin qərarı ilə bina Milli Muzey statusu alıb. Burada çalışan nəzarətçinin bildirdiyinə görə, üç ölkənin müstəqilliyinə şahidlik etmiş binaya ən çox ziyarətçi Azərbaycandan gəlir. Onun dediyinə görə, xüsusi ilə azərbaycanlı gənclərin maraq göstərməsi onların tarixlərinə bağlılığının göstəricisidir.

1797
5G K9 robotu, arxiv şəkli

Robotlar insanlar üçün niyə qorxuludur - alimlərdən ilginc cavab

4
(Yenilənib 20:47 20.09.2020)
Alimlər qeyd ediblər ki, üzləri qavrama qabiliyyəti psixologiya üçün son dərəcə vacibdir. Autizmdə və bəzi xəstəliklərdə bu, yox olur və bu sahədə aparılan yeni araşdırmalar effektiv terapiyanın yolunu müəyyən edə bilər.

BAKI, 20 sentyabr — Sputnik. Emori Universitetinin psixoloqları insanların robotlardan qorxma səbəblərini müəyyən ediblər.

Sputnik Azərbaycan xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, hələ 1970-ci illərdən insanabənzər "canlı" modellərin müşahidəçilərdə xoş olmayan hisslər yaratdığı nəzərə çarpmışdı.

Bu hal "şər vadilər effekti" adlanırdı. Yeni araşdırmanın müəllifləri bunun səbəblərini müəyyən etməyə çalışıblar. Bunun üçün onlar insanların yad simaları necə qəbul etdiyini izləyiblər.

Könüllülərə insan şəkilləri, mexaniki robotlar və androidlər göstərilərək, onlardan "canlı" miqyasda qiymətləndirilməsi istənilib. Qiymətləndirmə bir neçə millisaniyə çəkib.

Nəticələr göstərdi ki, insanlar canlı bir üzü cansız bir üzdən 400 millisaniyədə fərqləndirə bilirlər. "İnsan şəklindəki" robotların isə üzünü beyin əvvəlcə canlı kimi qəbul edir, lakin sonra qarşısında süni bir cisim olduğunu anlayır.

Araşdırma müəlliflərinin fikrincə, dəhşət hissinin yaranması böyük ehtimalla qəbul edilən canlılığın azalması ilə bağlıdır.

Alimlər qeyd ediblər ki, üzləri qavrama qabiliyyəti psixologiya üçün son dərəcə vacibdir. Autizmdə və bəzi xəstəliklərdə bu, yox olur və bu sahədə aparılan yeni araşdırmalar effektiv terapiyanın yolunu müəyyən edə bilər.

4
Teqlər:
robot
Əlaqədar
Robotlar bu sahələrdə insanları sıxışdırıb çıxaracaqlar
Robotlar da yatmalıdır
İnsanlar kimə lazımdır? Rusiya gələcək robot ordusunun avanqardını yaradıb
Qazandığımızı tam itirə bilərik: təşəbbüsü robotlara verməklə...
“Ey, insan! Qorxursan?” – Robot öz məqaləsində sual edir

Günəş olsa, parkda işıqlar sönməyəcək: Burada axırıncı dəfə işıq sovet dövründə yanıb

89
(Yenilənib 20:25 20.09.2020)
Naftalanda və regionda ilk-alternativ enerji mənbələrindən istifadə olunan park turistlərin və yerli sakinlərin marağına səbəb olur

Rahim Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 20 sentyabr — Sputnik. 

İllərdir turizm şəhəri olan Naftalanda yerləşən Qələbə parkında işıqlandırma sistemi yox idi. Sakinlər burada gündüz rahat gedib dincələ bilirdilərsə, gecə oradan keçmək insanda hünər tələb edirdi. Qaranlığa qərq olan park, bir neçə gündü işıqılığa çıxıb.

Kurort şəhəri olan Naftalan tək nefti ilə deyil, təmiz havası, səliqəli parkları ilə seçilir. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, şəhərdə turistlərin və yerli sakinlərin diqqətini çəkən pilot layihə həyata keçirilib. Abadlıq-quruculuq işləri çərçivəsində illərdən bəri işıqsız qalmış, şəhərin ən böyük parklarından sayılan Qələbə parkında yerli və xarici istehsalçıların birgə məhsulu olan yeni işıqlandırma sistemi quraşdırılıb. İşıqlar günəş enerjisi ilə qidalanan lampa və solar batareyalarla təchiz olunub.

"Naftalanda turistlərimiz də olur, qonaqlarımız da gəlir. İndiyə qədər parka gecə çıxmaq olmurdu, çünki işıqlar yanmırdı, qaranlıq olurdu. Şükür indi müasir işıqlar qoyulub. Bu işıqlandırma sistemi qənaətlidir. Digər bölgələrdə beləsini görməmişik. Bu yaxşıdır, səliqəli də görünüşü var. Parkın gözəlliyini pozmur, ona daha da yaraşıq verir".

  • Naftalanda maraqlı işıqlar
    © Sputnik / Rahim Mammadov
  • Naftalanda maraqlı işıqlar
    © Sputnik / Rahim Mammadov
  • Naftalanda maraqlı işıqlar
    © Sputnik / Rahim Mammadov
  • Naftalanda maraqlı işıqlar
    © Sputnik / Rahim Mammadov
1 / 4
© Sputnik / Rahim Mammadov
Naftalanda maraqlı işıqlar

Şəhər sakini Mahmud Həsənov müasir işıq dirəklərinin çox effektiv olduğunu deyir:

Gələcəkdə şəhər ərazisində bir neçə belə işıqlandırma sistemlərinin quraşdırılması nəzərdə tutulub. Alternativ enerjidən istifadə ilə həm də elektrik enerjisinə qənaət olunacaq.

Şəhər sakini Əbülfət Bayramov hesab edir ki, parkın ərazisindəki işıqlanmanı hamı bəyənir. Çünki bu park axırıncı dəfə sovet dövründə işıqlandırılıb. Sonrakı illərdə isə orada işıq olmayıb:

"Bu gün biz şəhər parkının işıqlandırılmasını çox müsbət qarşılayırıq. Baxırıq ki, müasir işıqdı, günəş şüası ilə işıqlanır. Bu da indiki dövrdə elektrik enerjisinə qənaətdir. Hər halda bizim büdcəmiz üçün xeyir gətirəcək".

Hazırda sözügedən Qələbə parkında 10 ədəd müasir işıq dirəkləri qoyulub. Şəhər İcra Hakimiyyətinin təşəbbüsü ilə gələcəkdə həmin işıqlanma sistemlərindən Naftalanın müxtəlif yerlərində quraşdırılması nəzərdə tutulub.

89
Teqlər:
kurort, park, Naftalan