Qafqaz Canişin sarayı və ya Vorontsov sarayı kimi tanınan bina

Azərbaycanın taleyinin iki dəfə həll olunduğu saray - Tiflisdəki müdhiş binada bir gün

1797
(Yenilənib 17:08 09.10.2019)
Bolşeviklər Vorontsov sarayına daxil olaraq buradakı əşyaları, hətta mebelləri çölə çıxartmadan yerindəcə yandırıblar

Kamal Almuradlı, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 9 oktyabr — Sputnik. Gürcüstanın paytaxtına səfər edən həmvətənlərimizin əksəriyyəti bu binanı ziyarət etmədən geri dönmürlər. Bina öz görkəmini illər ötsə də, dəyişməyib. Buranın divarları o qədər tarixi hadisəyə şahidlik edib ki, yazmağa bir kitab yetməz. Söhbət Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Azərbaycan tarixində də önəmli yeri olan Vorontsov sarayından gedir.

Qafqaz Canişin sarayı və ya Vorontsov sarayı kimi tanınan bu möhtəşəm bina hazırda təhsil alan gənclərin sarayı kimi tanınır.

Azərbaycan Milli Şurasının ikinci (1918-ci il 29 may), üçüncü (1918-ci il 1 iyun) iclaslarının protokollarında da Qafqaz Canişin sarayı göstərilir
© Sputnik / Kamal Almuradlı
Azərbaycan Milli Şurasının ikinci (1918-ci il 29 may), üçüncü (1918-ci il 1 iyun) iclaslarının protokollarında da Qafqaz Canişin sarayı göstərilir

Canişin sarayının tarixi isə general Pavel Sisianovdan başlayır. Çarın Qafqazdakı canişini üçün ilk iqamətgah 1802-ci ildə inşa edilib. General Sisianov Tiflisi işğal etdikdən sonra  1803-cü ildə Azərbaycana məhz buradan yola düşüb. Başqa sözlə, Gəncənin işğalı planı bu evdə hazırlanıb.

  •  Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı
    Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı
    © Sputnik / Kamal Almuradlı
  •  Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı
    Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı
    © Sputnik / Kamal Almuradlı
  •  Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı
    Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı
    © Sputnik / Kamal Almuradlı
  •  Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı
    Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı
    © Sputnik / Kamal Almuradlı
1 / 4
© Sputnik / Kamal Almuradlı
Şota Rustaveli küçəsində yerləşən, Vorontsov sarayı

Sonralar bina dəfələrlə restovrasiya olunsa da, rənglər və binanın planı dəyişilməz qalıb. 1917-ci ilə qədər bura Qafqaz canişinlərinin həm iqamətgahı, həm də yaşadıqları ev olub. Çarın adamları içərisində Gürcüstana əmin-amanlıq gətirən şəxs general Mixail Vorontsov olmuşdur. Əbəs yerə deyil ki, o, vəfat etdikdən sonra belə bir məsəl yaranıb: "Tanrı əl çatmazdır, çar uzaqdadır, Vorontsov isə ölüb".

1918-ci ildə Gürcüstan, Azərbaycan və Ermənistan respublikalarının müstəqillik aktı burada imzalanıb
© Sputnik / Kamal Almuradlı
1918-ci ildə Gürcüstan, Azərbaycan və Ermənistan respublikalarının müstəqillik aktı burada imzalanıb

1918-ci ildə Gürcüstan, Azərbaycan və Ermənistan respublikalarının müstəqillik aktı burada imzalanıb.

Azərbaycan Milli Şurasının mayın 28-də sarayın ikinci mərtəbəsindəki böyük salonda keçirilən ilk iclasında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması elan edilib və Azərbaycanın 6 bənddən ibarət "Milli İstiqlal Bəyannaməsi" imzalanıb. Azərbaycan Milli Şurasının ikinci (1918-ci il 29 may), üçüncü (1918-ci il 1 iyun) iclaslarının protokollarında da Qafqaz Canişin sarayı göstərilir. 1918-ci il iyunun 16-na qədər, yəni Gəncəyə köçənə kimi Azərbaycan hökumətinin üzvləri də bu binada yerləşiblər.

Azərbaycan Milli Şurasının mayın 28-də sarayın ikinci mərtəbəsindəki böyük salonda keçirilən ilk iclasında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması elan edilib
© Sputnik / Kamal Almuradlı
Azərbaycan Milli Şurasının mayın 28-də sarayın ikinci mərtəbəsindəki böyük salonda keçirilən ilk iclasında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması elan edilib

Milli hökumətin süqutu günü bina ən ağır dövrünü yaşayıb. Bolşeviklər Vorontsov sarayına daxil olaraq buradakı əşyaları, hətta mebelləri çölə çıxartmadan yerindəcə yandırıblar. Buna baxmayaraq, bina öz əzəmətini yenə qoruyub saxlayıb.

Sarayın daha sonra sovetlər dövrü başlayıb. Maraqlı faktlardan biri İosif Stalinin anası Yekaterina Cuqaşvilinin 1920-ci ildən 1937-ci ilə qədər bu binada kiçik bir otaqda yaşamasıdır. Onu həmin binaya Stalinin yaxın dostu Dövlət Təhlükəsizliyi Komissarı Lavrenti Beriya yerləşdirib. Bu illər ərzində Stalin bir dəfə anasını ziyarət edib. Hal-hazırda muzeydə Stalinin anasına yazdığı yeganə məktubu da nümayiş olunur. Məktub 3 cümlədən ibarətdir: "Ana, salam. Səni təbrik edirəm. Arzulayıram ki, 10 min il yaşayasan. Sənin Soson". Deyilənə görə, "millət atası" anasının ölüm günündə belə iştirak etməyib.

Stalinin anasına yazdığı məktub: Ana, salam. Səni təbrik edirəm. Arzulayıram ki, 10 min il yaşayasan. Sənin Soson
© Sputnik / Kamal Almuradlı
Stalinin anasına yazdığı məktub: "Ana, salam. Səni təbrik edirəm. Arzulayıram ki, 10 min il yaşayasan. Sənin Soson"

Maraqlı tarixi hadisələrə şahidlik etmiş bina müasir dövrümüzdə gənclərin yaradıcılıq mərkəzi kimi tanınır. Burada müxtəlif dərnəklər fəaliyyət göstərir. Ötən il isə Gürcüstan dövlətinin qərarı ilə bina Milli Muzey statusu alıb. Burada çalışan nəzarətçinin bildirdiyinə görə, üç ölkənin müstəqilliyinə şahidlik etmiş binaya ən çox ziyarətçi Azərbaycandan gəlir. Onun dediyinə görə, xüsusi ilə azərbaycanlı gənclərin maraq göstərməsi onların tarixlərinə bağlılığının göstəricisidir.

1797
Xankəndi şəhərinə mənzərə, arxiv şəkli

Şərtlə danışmağa çalışan İrəvana alimdən dörd xatırlatma: heç birini yerinə yetirmədiniz

0
(Yenilənib 20:05 21.10.2020)
V.Qafarovun sözlərinə görə, Ermənistan dövləti yaradıldıqdan sonra ermənilər öz üzərlərinə götürdükləri öhdəliklərin heç birini yerinə yetirmədilər.

BAKI, 21 oktyabr — Sputnik. "Ermənilər İrəvanın onlara verilməsi və İrəvan bölgəsində erməni dövlətinin yaradılması müqabilində üzərlərinə götürdükləri öhdəliklərin heç birini yerinə yətirməyiblər".

Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Vasif Qafarov danışıb.

Onun sözlərinə görə, 1918-ci ildə Batumda aparılan Türkiyə, Azərbaycan və erməni danışıqları nəticəsində erməni dövlətinin Osmanlı Dövlətinin yeni sərhədləri ilə Göyçə gölü arasında yaradılması qərarlaşdırılıb:

"Mərkəzi İrəvan şəhəri olmaqla erməni dövləti cəmi 9000 kvadrat kilometrdən ibarət olmalı idi. Erməni dövlətinin yaradılmasına qərar verilən zaman ermənilər öz üzərlərinə bir sıra öhdəliklər götürdülər. Əslində bu öhdəlikləri Türkiyə Ermənistanın üzərinə qoymuşdu. Həmin öhdəliklər Azərbaycan-Ermənistan danışıqlarında müəyyən edilmişdi".

Tarixçi vurğulayır ki, bütövlükdə İrəvan bölgəsində erməni dövlətinin yaradılması və İrəvanın ermənilərə verilməsi müqabilində ermənilər öz üzərlərinə 4 şərt götürüblər.

Bu şərtlərin birincisi Bakıda olan daşnak qüvvələrin çıxarılması idi. Belə ki, onlar Şaumyanla əlaqəyə girib, Bakıda müsəlman əhalinin təhlükəsizliyini təmin etməli idilər.

İkinci şərt – azərbaycanlılara qarşı olan soyqırım əməllərini, Türkiyə və Azərbaycana qarşı düşmənçiliyi dayandırmalı idilər.

Tarixçi vurğulayır ki, üçüncü şərtə əsasən, İrəvanda və yeni yaradılmış erməni dövlətinin digər ərazilərində qalan müsəlmanların ana dilində təhsil almaq, mədəniyyət, siyasi, dini və digər hüquqlarını təmin etməli idilər: "Dördüncü şərt isə Yelizavetpol quberniyasının dağlıq hissəsinə - konkret Qarabağa olan ərazi iddialarından imtina etməli idilər. Bu dörd şərt çərçivəsində İrəvan ermənilərə verildi. Və İrəvan bölgəsində Ermənistan dövləti yaradıldı. Batum müqaviləsində bu şərtlər təsbit edilmişdi".

V.Qafarovun sözlərinə görə, Ermənistan dövləti yaradıldıqdan sonra ermənilər öz üzərlərinə götürdükləri öhdəliklərin heç birini yerinə yetirmədilər.

0
Teqlər:
tarixçi, tarix, şərt, erməni təxribatı, Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi
Mövzu:
Azərbaycan və Ermənistan arasında müharibə
Əlaqədar
Prezident İlham Əliyev: "Biz Böyük Qayıdışın astanasındayıq"
"Qərarlarınızı heçə sayan Ermənistanı mühakimə etməyəcəksinizsə, nəyi edəcəksiniz?!"
İlham Əliyev: İndi baş verənlərin bütün təqsiri şəxsən Paşinyanın üzərindədir
İlham Əliyevdən Ermənistana xəbərdarlıq: "İstənilən yol ilə biz bu torpaqları alacağıq"
Ərdoğan: ATƏT-in Minsk Qrupu Qarabağ münaqişəsinin həllini uzatmağa çalışır
Azərbaycan XİN-in binası, arxiv şəkli

XİN: "Ermənistan rəhbərliyi məsuliyyətsiz bəyanatları ilə öz xalqını uçuruma sürükləyir"

11
Humanitar atəşkəs razılaşdırıldıqdan sonra atəşin dayandırılması rejimini kobud şəkildə pozan Ermənistanın əsl niyyətinin sülhə nail olmaq deyil, yeni işğala əl atmaq olduğu Baş nazirinin verdiyi bu açıqlamada aydın şəkildə görünür

BAKI, 21 oktyabr - Sputnik. Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan münaqişənin diplomatik həlli yoxdur deyə açıqlama ilə çıxış edərək, Ermənistanın işğalçı siyasətini davam etdirdiyini və bu ölkənin hazırkı rəhbərliyinin münaqişənin danışıqlar yolu ilə həllində maraqlı olmadığını açıq şəkildə etiraf etmiş oldu.

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin Mətbuat xidməti idarəsinin Ermənistan Baş nazirinin münaqişənin diplomatik həllinin olmadığı ilə bağlı bəyanatına dair açıqlamasında deyilir.

Vurğulanır ki, Ermənistanın Azərbaycana qarşı yeni hücumuna cavab olaraq Azərbaycanın başladığı əks-həmlə tədbirləri və on illərdir ki, işğal altında olan ərazilərin Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən azad edilməsi ilə bağlı davamlı olaraq atəşkəs üçün yalvaran, iki dəfə humanitar atəşkəs razılaşdırıldıqdan sonra atəşin dayandırılması rejimini kobud şəkildə pozan Ermənistanın əsl niyyətinin sülhə nail olmaq deyil, yeni işğala əl atmaq olduğu Baş nazirinin verdiyi bu açıqlamada aydın şəkildə görünür.

Humanitar atəşkəsə riayət olunması üçün vasitəçi ölkələrin səylərini heçə sayan Ermənistan rəhbərliyinin, Moskvada xarici işlər nazirləri ilə həyata keçirilən məsləhətləşmələr, habelə Vaşınqtonda qarşıdan gələn görüşlər ərəfəsində diplomatik səylərə xələl gətirən bu bəyanatı uzun illərdir ki, işğalçı Ermənistan tərəfindən münaqişənin həll olunmaması ilə bağlı sərgilədiyi dağıdıcı mövqeyin növbəti bariz nümunəsidir.

Azərbaycan tərəfi, öz növbəsində xoş niyyət və konstruktivlik nümayiş etdirərək humanitar atəşkəsə iki dəfə razılıq verib və münaqişənin BMT TŞ-nin qətnamələri əsasında danışıqlar yolu ilə həllini dəstəklədiyini bəyan edib. Belə olduğu təqdirdə, bir tərəfdən, işğalçı və münaqişənin diplomatik həllində maraqlı olmayan Ermənistan, digər tərəfdən isə əraziləri 30 ilə yaxın müddətdə işğal altında olan və beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində və BMT qətnamələri əsasında münaqişənin siyasi həllini dəstəkləyən Azərbaycana münasibətdə eyni yanaşma nümayiş etdirən dövlətləri müvafiq nəticə çıxarmağa dəvət edirik.

Üzərində hər hansı təzyiq hiss etməyən və Azərbaycana qarşı təcavüz siyasəti çərçivəsində bu günədək törətdiyi çoxsaylı müxtəlif cinayət əməllərinə görə hüquqi məsuliyyətə cəlb edilməyən Ermənistan rəhbərliyi verdiyi məsuliyyətsiz bəyanatları və törətdiyi əməlləri ilə öz xalqını uçuruma sürükləyir.

Münaqişənin davamlı həllinin və bölgədə gərginliyin aradan qaldırılmasının yeganə yolu beynəlxalq hüququn aliliyi, dövlətlərin beynəlxalq tanınmış sərhədlərinin toxunulmazlığı və onlara hörmətin təmin edilməsi ilə mümkündür. 

11
Mövzu:
Azərbaycan və Ermənistan arasında müharibə
Əlaqədar
Paşinyan: "Hazırkı mərhələdə Qarabağ məsələsinin diplomatik yolla həlli yoxdur"
Paşinyandan etiraf: Azərbaycan bizim kapitulyasiyamızdan başqa heç nəyə razı deyil
İlham Əliyev: İndi baş verənlərin bütün təqsiri şəxsən Paşinyanın üzərindədir
Paşinyan indi də İranı Qarabağ münaqişəsinin həllinə çəkmək istəyir
Vəziyyətləri qəlizdir - Bütün keçmiş prezidentləri görüşürlər