Mənbəyi Yuxarı Qarabağ kanalından başlayan kanal Hacallı kəndindən keçərkən sakinləri tərəfindən çirklənməyə məruz qalır.

Yüzlərlə kilometr aralıda iki kənd düşmən olub, problemləri Bakını vurur

1301
(Yenilənib 15:37 07.10.2019)
Bir kəndin suya atdığı kanalizasiya tullantıları digər kəndi cəhənnəmə çevirib, ekoloji fəlakət yaranıb, bizlərə də dəyir

Musa Muradlı, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 7 oktyabr — Sputnik. Bərdə rayonunun Xəsili kəndi çirkləndirilmiş sudan istifadə etmək məcburiyyətindədir. Kəndə gələn üç su kanalından heç birinin suyu təmiz deyil. Mənbəyi Yuxarı Qarabağ kanalından başlayan kanal Hacallı kəndindən keçərkən sakinləri tərəfindən çirklənməyə məruz qalır. Tövlələrdən və evlərdə məişətdə istifadə olunan su qarışığı da daxil olmaqla ayaqyolu tullantıları belə, həmin kanala axıdılır. Sputnik Azərbaycan-ın bölgə müxbiri Xəsili kəndində olaraq sakinlərin şikayətini dinləyib.

Xəsili kənd sakini Cəfərov Ələkbər bildirib ki, istifadə etdikləri su həddindən artıq çirklənmiş olduğundan kənd təsərrüfatı məhsulları da becərə bilmirlər. Nə əkirlərsə, məhv olur.

Bərdə rayonunun Xəsili kəndini göstərən yol nişanı
© Sputnik / Musa Muradli
Bərdə rayonunun Xəsili kəndini göstərən yol nişanı

“Bu su ilə heç nə becərə bilmirik. Taxıl əkirəm məhv olur, pambıq əkirəm əmələ gəlmir, soğan əkirəm onun kimi. Nə əkirəmsə, çəkdiyim xərc batır. Səbəb isə istifadə etdiyimiz suyun yuxarı Hacallı kəndində həddindən artıq çirklənməsidir. Əllərinə nə gəlirsə suya axıdırlar. Tövlələrdən çıxan peyini bizim kimi toplayıb, əkin sahələrinə vermək əvəzinə kanala tökürlər. Bəlkə də, min baş heyvanın peyini, sidiyi kanala atılır. Ayaqyolunun da kanalizasiyası arxa axır. Sahələrdə suvarma işləri aparanda əl-üzümüzü yuya bilmirik”, – deyə sakin şikayət edir.

Ələkbər Cəfərov həddindən artıq çirkləndirilmiş suyun kənddə yaşayan sakinlərin sağlamlığına da təhlükə olduğunu bildirib: “Suyun bu qədər çirklənməsi sağlamlığımıza ciddi təhlükə yaradır. Uşaqlar xüsusilə tez-tez xəstələnir. Kanalın suyuna əl vuran allergiyaya tutulur. Kənd sakinlərinin 90 faizinin xəstələnməsinə səbəb üfunət, mikrob daşıyıcısı olan çirkli sudur. Kənd təsərrüfatı bitkilərini də suvarmaq olmur. Heyvanların ifrazatı ilə həddindən artıq çirklənmiş su bitkiləri yandırır. Əvvəllər təmiz su ilə əkdiyimiz pambıq iri gövdəli olurdu. İndi isə həmin pambığı ifrazatla zəngin su yandırdığından boyu bir qarış qalır. Həm sağlamlığımızı itiririk, həm də dolanışığımızı təmin edə bilmirik. Biz belə su istəmirik. Əlaqədar təşkilatlar bizim şikayətimizə qulaq assın. Bizi bu bəladan qurtarsınlar. Çirkli suyu dayandırıb, təmiz su verilməsini təmin etsinlər”.

Xəsili kəndinin digər sakini Sənan Səfiyev
© Sputnik / Musa Muradli
Xəsili kəndinin digər sakini Sənan Səfiyev

Kənd sakinləri məsələ ilə bağlı olaraq bir çox yerlərə - Bərdə rayon İcra Hakimiyyətinə, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinə, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinə müraciət etsələr də, heç nə dəyişməyib. Suyu çirkləndirənləri durduran olmayıb. Hacallı sakinləri haqqında Bərdə rayon Suvarma Sistemləri İdarəsinin iddiası əsasında çıxarılmış cərimə sanksiyaları da qanuni qüvvəsini ala bilməyib.

Xəsili kəndinin digər sakini Sənan Səfiyev də kənddən keçən kanallarda həddindən artıq çirklənmənin olduğunu bildirib: “Biz hələ bir neçə il bundan əvvəl kəndimizə gələn kanalların Hacallı kəndində çirkləndirilməsi barədə bir çox səlahiyyətli orqanlara məlumat vermişik. Hətta 2016-cı ildə Hacallı kəndində kanala tullantı ataraq çirkləndirən şəxslər barədə məhkəmə qətnaməsi çıxarılıb. Ancaq məhkəmə icraçıları çıxarılan qətnamənin hüquqi qüvvəyə minməsinə nail olmayıblar. Hacallının 38 nəfər suyu çirkləndirən sakini onlara kəsilmiş cəriməni ödəməyərək, məsuliyyətdən yayına biliblər. Bizim tələbimiz də o deyil ki, onlar cərimə ödəsinlər. İstədiyimiz onların bizə gələn suya kanalizasiya, heyvan mənşəli tullantıları atmalarının qarşısının alınmasıdır. Təmiz su ilə təmin olunmaqdır”.

Bərdə rayonunun Xəsili kəndinin ərazisi
© Sputnik / Musa Muradli
Bərdə rayonunun Xəsili kəndinin ərazisi

Sənan Səfiyev onu da əlavə edib ki, Bərdə Rayon İcra Hakimiyyəti yaranmış durum barədə məlumatlı olsa da, Hacallı kəndindəki sakinlərin qanunsuz, qeyri-insani hərəkətləri barədə ölçü götürülmür.

“İstəkləri olsa, bizi bu zülmdən qurtararlar. Həmin şəxslər üzərində nəzarəti gücləndirərlər. Suya çirkab axıdılmasını qəti qadağan edərlər. Hacallıları da bizim kimi heyvan tullantılarını bir yerə yığıb, başqa yerə daşımağa məcbur etməlidirlər”, – Sənan Səfiyev deyir.

Kənd sakinləri ilə söhbət zamanı o da məlum olub ki, nə əkirlərsə, ondan xeyir yox, ziyan çəkirlər. Pambıq əkirlərsə, məhsuldarlığı az olur, soğan səpirlərsə, bitmir.

“Pambıq 40-45 sentner verməli olduğu halda, 15 sentner məhsul götürürük. Soğan səpirik, bitirə bilmirik. Çirkləndirilmiş su soğanın cücərtilərini məhv edir. Soğandan başqa su ilə gələn alaq otları sahəni zəbt edir. Özümüz istifadə etməyə belə, tərəvəz məhsulları becərə bilmirik. Pomidoru, xiyarı bazardan almalı oluruq”, – deyə Xəsili kənd sakini Rafiq Məhərrəmov yaranmış şəraitdən şikayətlənib.

Rafiq Məhərrəmovun bildirdiyinə görə, onlar Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin məsul şəxsləri, Bərdə Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Vidadi İsayevlə görüşüb, üzləşdikləri fəlakətdən qurtulmaq üçün kömək istəyiblər. Ancaq vəziyyət dəyişməyib. Xəsililər əlaqədar qurumlara yeni xahişlə müraciət etmək məcburiyyətində qalıblar. Bu dəfə isə onlar əvvəlkilərdən fərqli olaraq, hacallıların suyu çirkləndirilməsinin qarşısının alınmasını yox, kəndin başqa yerə köçürülməsini tələb edirlər.

Xəsili sakinləri Zülfüqar Fərəcov, Azay Talıbov, Bayram Bayramlı, Daşqın Talıbov da kəndin bəlasına çevrilmiş çirkli su problemində Meliorasiya və Su Təsərrüfatı ASC-nin iki yerli idarəsini günahlandırırlar. Belə ki, Hacallı sakinləri çirkli kanalizasiya tullantılarını Qarabağ Meşə Meliorasiya İdarəsinə məxsus dren kanala axıdırlar. Dren kanalın təmizlənməməsi, düzgün istismar olunmaması mövcud vəziyyətə gətirib çıxarıb. Xəsililər hətta, dren kanalın qabağı kəsilməsə kəndin su altında qalacağını iddia edirlər.

Belə ki, əgər dren kanal öz yükünü götürüb, kənddən keçə bilsə, çirklənmiş su xəsililərin təsərrüfatlarına ziyanlıq verməz, öz yolu ilə axıb getmiş olar. Məsələ ondadır ki, təmizlənmədiyindən, drenaj kanalı yükünü çəkə bilmir və suvarma kanalına birləşdirilib. Bununla da problem Bərdə rayon Suvarma Sistemləri İdarəsinin üzərinə ötürülüb. İdarənin isə üzərinə düşən vəzifələrdən biri kanalın mühafizəsini təşkil etmək olsa da, bunu edə bilmir.

Sakinlərlə söhbət zamanı məlum olub ki, hacallılar tövlələrini bel ilə təmizləyib, tövlədən kənara atmırlar. Onlar tövlələri təmizləmək üçün qədim yunan əsatirlərinin qəhrəmanı olmuş Heraklın yolunu seçiblər. Qarabağ kanalından götürdükləri suyu tövlələrinə yönəldərək, yuyur, oradan xəsililərə sarı gedən kanala axıdırlar. Bununla da işlərini yüngülləşdirmiş olurlar.

Maraqlıdır ki, bu problem dolayısı ilə Bakı sakinlərinə toxunur. Xəsili kənd sakinləri ilə söhbət zamanı məlum olub ki, xəsililər becərdikləri qarpızı özləri yemir, Bakı bazarlarına göndərirlər. Onu da qeyd edirlər ki, əvvəllər 1 hektar sahədən 100 ton qarpız əldə etmək mümkün idisə, indi bu rəqəm 10 dəfəyə qədər azalıb. Əkilən bostan sahələrində heyvan peyini vasitəsilə suyun yaydığı alaq otları sürətlə artır. 

Hacallı kənd bələdiyyəsinin sədri Akif Əhmədov xəsililərin şikayətlərində haqlı olduqlarını etiraf edib: “Həqiqətən də Hacallı sakinləri tövlələrindən peyin və heyvan ifrazatını dren kanala axıdırlar. Heyvandarlıqla məşğul olan 60-dan çox şəxs külli miqdarda vəsait xərcləməklə tövlələri dren kanalın üzərində tikiblər. Yeraltı xətt vasitəsilə tullantıları həmin kanala axıdırlar. Bir bələdiyyə kimi onlarla mübarizə aparmağa bizim gücümüz çatmır. Suvarma Sistemləri İdarəsi də bir dəfə məhkəməyə müraciət edib. Ancaq bacarmayıb. Bir dəfə xahişimlə Suvarma Sistemləri İdarəsi yuxarıdan suyu bağladı. Onda da mənim üzərimə qalxdılar ki, əkinimiz susuzluqdan yanıb gedir. Problem o qədər böyüyüb ki, onunla ancaq yuxarı dövlət orqanları məşğul olmalıdır”.

Bərdə rayonunun Xəsili kəndi
© Sputnik / Musa Muradli
Bərdə rayonunun Xəsili kəndi
Dren kanalların sahibi olan Qarabağ Meşə Meliorasiya İdarəsinin mütəxəssisi Ramiz Fərzəli bildirib ki, doğrudan da Hacallı sakinləri heyvan tullantılarını tövlələrdən birbaşa drenlərə axıdırlar: “Kənd ərazisində yeraltı drenaj sisteminin sıradan çıxması kanalın öz məcrası ilə axmasına imkan vermir. Kənd sakinləri isə razı olmadıqlarına görə qapalı drenləri, yeraltı boruları açıq kanalla əvəz etmək mümkün olmayıb. Hazırda yeraltı drenaj sistemi İdarənin balansında olmadığından mübahisəli ərazidə Qarabağ Meşə Meliorasiya İdarəsi ümumiyyətlə məsuliyyət daşımır”.

Maraqlıdır, dren kanalın suvarma kanalına birləşdirilməsi Qarabağ Meşə Meliorasiya İdarəsini nəinki narahat etmir, heç özlərinin məsuliyyətlərinə belə aid etmirlər. Ərazidə dren kanallar şor suların axıdılması funksiyasını yerinə yetirməli olsa da, torpağın gələcəyini, onun münbitliyini mühafizə etmək bu idarənin üzərinə düşdüyü halda, göz görə-görə məhsuldar sahələr məhv olub gedir.

Sonda qeyd edək ki, ekoloji problemin məkanı olmur. Onun zərəri sərhədləri aşır. Xəsilidə çirklənmiş su ilə yetişdirilən kənd təsərrüfatı məhsulları – qarpız, soğan, kök Azərbaycanın bir sıra bazarlarına daşınır. Bakıda Xəsili məhsulu satılır. İstehlakçı nə bilsin ki, bu məhsul Hacallı sakinlərinin kanalizasiya tullantıları ilə həddindən artıq çirkləndirdiyi su ilə yetişdirilib?

1301
COVİD-19 xəstəsi, arxiv şəkli

Anticisimdən başqa heç kömək etmir Rusiyalı həkimdən qəti mövqe

64
(Yenilənib 22:46 08.08.2020)
Bir müddət əvvəl KİV-də şərabın, kakaonun, müxtəlif paxlakimilərin tərkibində olan ACE2 fermentinin yüksək konsentrasiyasının koronaviruslu xəstələrin vəziyyətini yüngülləşdirə biləcəyinə dair məlumatlar yayılıb

BAKI, 8 avqust — Sputnik. Koronavirus xəstəsinin vəziyyətini hazırda yalnız anticisimlər yüngülləşdirə bilər, onları isə yalnız damar daxilinə yeridirlər, qalanı isə ölüyə dərman vermək kimidir. Bu sözləri RİA Novosti-yə Qamaleya adına Rusiya Milli tədqiqat mərkəzinin direktoru Aleksandr Ginsburq deyib.

Bir müddət əvvəl KİV-də şərabın, kakaonun, müxtəlif paxlakimilərin tərkibində olan ACE2 fermentinin yüksək konsentrasiyasının koronaviruslu xəstələrin vəziyyətini yüngülləşdirə biləcəyinə dair məlumatlar yayılıb.

"Sizə düzünü deyə bilərəm ki, xəstənin vəziyyətini hazırda yalnız bu virus növünə qarşı olan anticisimlər yaxşılaşdıra bilər, başqa heç nə. Qalan şeylər isə, çox üzr istəyirəm, ölüyə dərman vermək kimidir", - Ginsburq deyib.

Onun sözlərinə görə, peyvənd profilaktik, anticisim isə terapevtik, yəni, insan xəstələndikdən sonra təsir göstərir.

"Yəni, əgər insan xəstələnibsə, dediyiniz kimi, hansısa qoz və araxis yemək əvəzinə, ona virusu bloklamaq üçün hazır anticisim vurmaq lazımdır", - Ginsburq əlavə edib.

O anticismin damar daxilinə, sistem vasitəsilə yeridildiyini də bildirib.

64
Teqlər:
Rusiya, dünya, Koronavirus, COVID-19
Mövzu:
Dünyanı cənginə almış bəla
Əlaqədar
Koronavirusun daha bir qeyri-adi simptomu üzə çıxıb
Bizimkilər qərar verərkən bu rəqəmlərə mütləq baxırlar
Azərbaycanda COVID-19-a yoluxanların sayı xeyli azaldı
O gün yetişir! Rusiyada ilk koronavirus peyvəndi qeydiyyatdan keçəcək
COVID-19-dan ölüm riskini artıran gözlənilməz amil açıqlanıb
İtaliya futbolunun əfsanələri: Paolo Maldini, Andrea Pirlo və Canluici Buffon

Baş məşqçi getdi, yaşasın yenisi! “Yuve” Sarriyə əvəz tapdı

18
(Yenilənib 22:33 08.08.2020)
Bundan öncə bildirilirdi ki, “Yuve” Maurusio Poçettino (eks-“Tottenhem”), Simone İndzagi (“Lasio”) və Pep Qvardiolanın (“Mançester Siti”) namizədliyini gözdən keçirir

BAKI, 8 avqust — Sputnik. Mövsümün nəticələrinə görə bu gün işdən çıxarılan baş məşqçi Maurisio Sarriyə “Yuventus” əvəz tapıb.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, jurnalistlər Fabrisio Romano, Canluka Di Marsio və digər insayderlər bildiriblər ki, italyan klubuna onun keçmiş yarımmüdafiəçisi Andrea Pirlo rəhbərlik edəcək.

Pirlo iyulun sonunda Turin klubunun 23 yaşlılardan ibarət komandasına baş məşqçi təyin olunmuşdu.

Məşqçi karyerasında bir ilk yaşayacaq Andre Pirlonu “Yuventus”un prezidenti Andrea Anyelli özü seçib.

Klub sosial şəbəkə hesabından rəsmi olaraq Pirlonun baş məşqçi təyin olunduğunu bildirib.

Bundan öncə bildirilirdi ki, “Yuve” Maurusio Poçettino (eks-“Tottenhem”), Simone İndzagi (“Lasio”) və Pep Qvardiolanın (“Mançester Siti”) namizədliyini gözdən keçirir.

Andrea Pirlo İtaliya millisinin tərkibində 2006-cı ildə dünya çempionu olub. “İnter”, “Milan” və “Yuventus” klublarındakı oyunlarıyla məşhurlaşıb. Futbolçu karyerasını 2017-ci ilin noyabrında “Nyu-York Siti”də başa vurub.

Bildirək ki, dünən Çempionlar Liqasının 1/8 finalında “Yuventus” “Lion”a iki oyunun nəticələrinə görə (0:1, 2:1) uduzaraq yarışı tərk edib. Bu mövsüm İtaliya çempionu olmasına rəğmən klubun baş məşqçisi Maurisio Sarri bu gün vəzifəsindən azad edilib. O, “Yuve”yə 2019-cu ildə Massimilano Alleqrinin əvəzinə gəlmişdi.

18
Əlaqədar
Əfsanə futboldan getdi
Hamısı italyan olacaq - Millimizin məşqçisi qərarını verdi
“Real”ın keşmiş ulduzu Azərbaycana gəlməkdən imtina edib
Daha bir futbol fırıldağı? FİFA prezidentinə qarşı cinayət işi başlanıb
Bir də futboldan görək: Millimizin baş məşqçisindən daha bir jest
Gürcüstanda əhatəyə alınmış cinayət yeri, arxiv şəkli

Gürcüstanda atışma: evləri oteli yandırdılar, ölən var

0
(Yenilənib 01:18 09.08.2020)
Hadisəyə səbəb Kulikam kəndində 27 yaşlı kişinin qətli olub. Onun qohumları qisas almaq qərarına gəliblər: şəhərdə qarşıdurma və dava başlayıb. Bir nəfər güllə yarası alıb

BAKI, 9 avqust — Sputnik. Gürcüstanın cənubunda Axalkalaki şəhərində (Samsxe-Cavahetiya bölgəsi) gənclərin davası nəticəsində bir nəfər ölüb, bir neçə ev və otel yandırılıb.

Sputnik Gürcüstan xəbər verir ki, vəziyyəti nəzarətə götürmək üçün polisi səfərbər etmək lazım olub. 

Hadisəyə səbəb Kulikam kəndində 27 yaşlı kişinin qətli olub. Onun qohumları qisas almaq qərarına gəliblər: şəhərdə qarşıdurma və dava başlayıb. Bir nəfər güllələnib.

“Axalkalaki rayonunda kriminal hadisə olub, adam ölüb. Bundan sonra kəndlilər şəhərdə toplaşıblar və daha bir kriminal hadisə baş verib. Hadisə yerinə əlavə polis qüvvələri gəlib. Şəhərdə vəziyyətə tamamilə nəzarət olunur. Gərginlik davam edir, amma əlavə polis qüvvələri vəziyyəti nəzarətə götürüblər”, - Samsxe-Cavahetiyanın qubernatoru Besik Amiranaşvili deyib.

Hadisə ilə bağlı Axalkalakidə “qəsdən adamöldürmə” maddəsi ilə cinayət işi açılıb.

 

0