Zaqatalanın mərkəzindəki Rus-Provoslav Kilsəsi

Şimal-qərb bölgəsindəki bu abidələr dağılır - SOS

914
(Yenilənib 16:46 31.07.2019)
Zaqatala qalası da hal-hazırda uçuq vəziyyətdədir

Zülfiyyə Quluyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 30 iyul — Sputnik. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun əməkdaşları Şəki, Zaqatala və Qax şəhərlərində memarlıq abidələrinə baxış keçirərək, onların hazırkı vəziyyətini yoxlayıblar. Mütəxəssislər belə qənaətə gəliblər ki, Zaqatala və Qax şəhərindəki abidələrin bərpaya ehtiyacı var.

Sputnik Azərbaycan bərpaya ehtiyacı olanların hansı abidələr olduğunu araşdırıb.

Saytımıza bu barədə açıqlama verən Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun Memarlıq Abidələrinin Qorunması və Bərpası Problemləri şöbəsinin müdiri Rahibə Əliyeva bildirib ki, iyulun 13-14-də Şəki, Qax, Zaqatala bölgələrində tarixi abidələrə baxış keçirilib. Onun sözlərinə görə, Şəkidə UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilmiş Şəki Xan Sarayında abidənin vəziyyəti yaxşı qiymətləndirilib. Amma R. Əliyeva Zaqatala və Qax şəhərlərində bəzi abidələrin vəziyyətinin bərbad olduğunu, təcili bərpasına ehtiyac duyulduğunu deyib: “Biz Zaqatalanın mərkəzindəki Rus Pravoslav Kilsəsində olduq. 19-20 əsrin əvvəllərində inşa olunan bu kilsənin vəziyyəti yaxşı halda deyil. Bərpasına ehtiyac var. Abidə bərpa olunmalıdır. Onun divarlarının, sütunlarının qalınlığı, memarlıq kompozisiyası, plan quruluşu alban məbədini xatırladır. Bu da onu təsdiq edir ki, abidə alban kilsəsidir. Bu kilsəni ermənilər öz adlarına çıxarsalar da, abidə onlara aid deyil. Kilsə albanlara aiddir. Sonradan ondan ruslar istifadə edib”.

R. Əliyeva deyir ki, kilsələrdən bu gün istifadə edilməsə də, onların funksiyasını dəyişməklə muzey kimi istifadə edərək turist cəlb etmək olar: “Düşünürəm ki, tarixi abidə varsa, mütləq bərpa olunmalıdır. Çünki, bu bizim tariximizdir”. 

Şöbə müdiri bildirib ki, Zaqatala qalası da hazırda uçuq vəziyyətdədir. Onun sözlərinə görə, Zaqatala da qoruq ərazisi elan olunub: “Ruslar 19-cu əsrdə bu qalada özlərinin hərbi qüvvələrini yerləşdiriblər. Sovet dövründə sərhəd qarnizonu da orada yerləşib. Bu qala bu gün ucuq vəziyyətdədir. O qalanın içində tikililər var. Orada kəhriz sistemi ilə ovdanlar var ki, vəziyyəti çox acınacaqlı durumdadır. Hansı ki, həmin dövrdə suyun həmin ovdanlara yığılaraq istifadə edildiyindən xəbər verir. Belə ovdanlar Abşeron rayonu ərazisində də olub. Bakının bir çox kəndlərində də belə ovdanlara rast gəlinir. Amma rayonlarda qeydə alınan ovdanlar kəhriz sisteminə əsaslanan ovdanlardır. Dağlardan kəhriz sistemi ilə axan sular ovdanlara yığılaraq o sudan istifadə edilib. Bunlar tarixi abidələr olduğundan qorunması vacibdir”.

R. Əliyevanın sözlərinə görə, Zaqatalada Car kəndikdə Çingizqala adlı bir qala-ev mövcuddur. O, qalanın da tarixi abidə kimi təcili olaraq qorunmasına ehtiyac var: “Ümumiyyətlə, qala evlər bu bölgəyə xasdır. Çox gözəl qaladır. Tikiləndən hələ bir dəfə də olsun bərpa olunmayıb. Bu qala hazırda şəxsi həyətə salınıb. Köhnə şəkillərdən görünür ki, qala 6-7 mərtəbəli bina olub. Uçub töküldüyündən bu qalanın hazırda 3 mərtəbəsi qalıb. Abidələr günü-gündən uçulur. Ona görə də, bərpa işləri aparılmalıdır”.

Həmsöhbətimiz bildirib ki, İlisunun Came məscidində, sultanların türbələrində, Ulu körpüyə və bir sıra yaşayış binalarına da şöbənin əməkdaşları ilə birgə baxış keçiriblər. O, sadalanan tarixi abidələrdə, ümumiyyətlə İlisu Qoruğu  ərazisində bərpa-abadlıq işlərinin aparılmalı olduğunu söyləyib: “Ulu körpünün durumu ağırdır. İlisuda qoruq ərazisində elə evlər var ki, tarixi abidələr siyahısına daxil olmayıb. Bu zona mədəni və istirahət turizmi üçün çox əlverişlidir. Tarixi abidələrimizi qorumalıyıq ki, turistlərə onları təqdim edə bilək”.

R. Əliyeva bildirib ki, tarixi abidələrə son baxışdan sonra onların bərpası üçün Mədəniyyət Nazirliyinə heç bir müraciət olunmayıb: “Nazirliyə hələ ki müraciət olmayıb. Mədəniyyət Nazirliyi tarixi abidələrin hansının bərpaya ehtiyacı olduğu barədə məlumatlıdır. Nazirlik tarixi abidələrin hansının dağıldığını, bərpasına ehtiyac olduğunu çox yaxşı bilir”.

914
COVID-19 virusundan ölən şəxsin meyiti morqa yerləşdirilir, arxiv şəkli

Dünyaya təəccüblənirdik, özümüz milyonu keçmişik: bu gün 38 nəfəri itirdik

0
İndiyədək ölkədə ümumilikdə 1181195 nəfərin koronavirus infeksiyasına yoluxması faktı müəyyən edilib

BAKI, 29 noyabr - Sputnik. Azərbaycan Respublikasında koronavirus (COVID-19) infeksiyasına 4170 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb, 1985 nəfər müalicə olunaraq sağalıb və evə buraxılıb.

Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahdan Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, COVID-19 üçün götürülən analiz nümunələri müsbət çıxmış 38 nəfər vəfat edib.

İndiyədək ölkədə ümumilikdə 1181195 nəfərin koronavirus infeksiyasına yoluxması faktı müəyyən edilib, onlardan 73676 nəfər müalicə olunaraq sağalıb, 1361 nəfər vəfat edib, aktiv xəstə sayı 43158 nəfərdir.

Son sutka ərzində yeni yoluxma hallarının müəyyənləşdirilməsi ilə əlaqədar 17581, ötən müddət ərzində isə ümumilikdə 17182335 test aparılıb.

0
Teqlər:
rekord, ölənlər, yoluxma, Koronavirus, epidemiya, COVID-19, Azərbaycan
Mövzu:
Azərbaycanda koronavirus: son xəbərlər
ANAMA əməkdaşları, arxiv şəkli

İşğaldan azad olunan ərazilərdə mina təhlükəsi: vaxt qayıtmaq mümkün olacaq?

3
(Yenilənib 14:00 29.11.2020)
"10 il dedikdə bu, insanların əraziyə qayıtması deyil, bütün mina problemlərindən tam olaraq azad olunmadır" - ANAMA rəsmisi

BAKI, 29 noyabr - Sputnik. Tərtər-Suqovuşan yolunun yenidən qurulması, ərazilərin minalardan və partlamamış silah-sursatdan təmizlənməsi üçün əməliyyat-axtarış tədbirləri davam etdirilir.

Sputnik Azərbaycan APA-ya istinadən bildirir ki, bunu ANAMA-nın Operativ Qərargahının rəisi İdris İsmayılov söyləyib.

Onun dediyinə görə, artıq burada 10 gündür təmizləmə işi 3 istiqamətdə əllə, mexaniki maşınlarla və minaaxtaran vasitəsilə həyata keçirilir.

İsmayılov bildirib ki, bu günə kimi 169 ədəd mina və partlamamış hərbi sursat, tank əleyhinə və piyada əleyhinə minalar aşkar olunaraq zərərsizləşdirilib. 10 km yoldan artıq 8 km-i təmizlənib. Son 3-4 gün ərzində isə  yerdə qalan hissə təmizlənib istifadəyə veriləcək. Ümumiyyətlə, 27 sentyabr tarixindən əməliyyat-axtarış tədbirləri nəticəsində 750 ədəd partlamamış hərbi sursat,  4500 ədəd  piyada əleyhinə mina və 2000-ə yaxın tank əleyhinə mina aşkar edilərək götürülüb.

"Hazırda partlamamış silah-sursatla çirklənmiş ərazilərdə axtarış davam etdirilir. Ümumi ərazilərin və yaşayış məntəqələrin təmizlənməsi 3-5 ilə, tam olaraq bu işlərin başa çatdırılması isə 10 il müddətində nəzərdə tutulur. 10 il dedikdə bu, insanların əraziyə qayıtması deyil, bütün mina  problemlərindən tam olaraq azad olunmadır. Ucqar dağlıq ərazilərdə, əkin-otlaq sahələrində bunların hamısının təmizlənməsi 10 il müddətində nəzərdə tutulur. İnsanların qayıdışı isə daha tez müddətdə nəzərdə tutulur", - İ.İsmayılov bildirib.

3
Teqlər:
Qarabağ, əhali, təmizləmə, yol, Tərtər, Suqovuşan, ANAMA, təhlükə, işğaldan azad edilmiş ərazilər, mina
Mövzu:
Azərbaycan və Ermənistan arasında müharibə