Alpinistlərin son fotoları

Meyiti tapılmış alpinist xanımın dostu: "Yanındakı iki nəfər onu məndən qopardı"

8078
(Yenilənib 18:00 03.01.2019)
"Fəridə bu yürüşə getməsin deyə, ona yazır, səs atırdım, məni eşitmədi"

Nigar Məhərrəm, Sputnik Azərbaycan.

BAKI, 5 yanvar — Sputnik. 2017-ci ilin dekabrında itkin düşən, mayda isə cəsədi tapılan alpinist Fəridə Cəbrayılzadənin yaxın dostları - alpinist Orxan Nuri, axtarışlarda iştirak edən Elvin Quliyev və Şəbnəm Sabirli Sputnik Azərbaycan-ın qonağı olub. Onlarla son yürüş, son görüş və xatirələrdən danışmışıq.

Orxan Nuri
© Sputnik / Nigar Maharram
Orxan Nuri

- Fəridə yaddaşınızda necə qaldı?

- Orxan Nuri: Fəridə veqan idi. Bu səbəbdən hər zaman vəhşi təbiətə tur təşkil etdikdə yürüşlərimiz maraqlı səfər təəssüratları ilə dolu olardı. Bir dəfə Şabran rayonunun Zeyvə kəndinə yürüş etmişdik. Əmbil gölünə çatanda artıq acmışdıq. Hər birimiz özümüz üçün evdən dürmək düzəldib gətirmişdik. Fəridə isə, deyəsən, evdən heç nə gətirməmişdi. Ona görə başqa yol yoldaşımız dürməyini mənim vasitəmlə ona uzatdı. O da dedi ki, "soruş gör, içində ət var?". Dedim ki, yox ət yoxdur. Bu anda bir dostumuz onunla zarafat etmək üçün yalandan dedi ki, "nə dadlıdır, görəsən nə ətidir?". Bunu eşidən kimi, Fəridə yediyini qaytardı və hamıya çığırdı.

- Şəbnəm Sabirli: Bir dəfə kafedə oturmuşduq, ofisiant bilməyib ətin tamının keçdiyi püreni gətirib Fəridənin qabağına qoymuşdu. Pürenin yanında ət olmasa da, Fəridə çox həssas olduğu üçün hiss etmişdi. O, heç vaxt ət tamının olduğu xörəkləri yeməzdi... Bir də Fəridə bir halı ilə xatirəmdə qaldı. Ofisdəydik, nəsə soruşdum, Fəridə mənə baxdı. Onda o qədər gözəl idi ki, demək olar ki, heç makiyaj etməmişdi. Daxili zahirinə sıçramışdı, sanki...

- Elvin Quliyev: Buna görə harasa getdikdə hər yerdə Fəridə üçün ayrıca xörək bişirilərdi. O da zarafata salıb deyərdi ki, "ayrı xörəyin bişirilməsi sevdiklərimin mənə sevgi və hörmətinin bir göstəricisidir". Bir dəfə dağda olanda Fəridə acdığını dedi. Dostlarımızdan biri ona "qreçka" uzatdı. Necə oldusa, bilmədim, Fəridə qəfil yediyini qaytardı və ağlamağa başladı. Xörəyə ətin dadı keçmişdi. Mən isə onun hirsləndiyini görüb bu anı da kameranın yaddaşında əbədiləşdirdim. Həmin anları videoya çəkərkən Fəridədən soruşdum ki, "necəsən?". O da emosiya ilə dönüb dedi ki, "bəsdir də".

- Daha çox kimlərə qayğı, diqqət göstərərdi?

- Orxan: Uşaqlara, xüsusən də, fiziki məhdudiyyətli, xəstə uşaqlara daha çox diqqət göstərərdi.

- Şəbnəm Sabirli: Uşaqlara qarşı o qədər həssas idi ki, hətta onlara nəsə hədiyyə edəndə də çalışardı ki, həmin oyuncaq şiddəti təbliğ etməsin. Bu səbəbdən tapança kimi oyuncaqlar almazdı.

Şəbnəm Sabirli
© Sputnik / Nigar Maharram
Şəbnəm Sabirli

- Elvin Quliyev: O, tez-tez xəstə uşaqlara dəstək məqsədi ilə müxtəlif aksiyalar təşkil edərdi. Belə aksiyalardan biri də velosiped yürüşü idi. Autizmli uşaqlar üçün təşkil olunan yürüşlərin birində gözlənilməz hadisə baş verdi. Necə oldusa, velosiped sürərkən Fəridə maşın yoluna çıxaraq avtobusun altına düşdü. Avtobus artıq hərəkətə hazırlaşırdı, amma sürücü Fəridənin yerə çırpıldığını görməmişdi. Dostumuz özünü qabağa ataraq sürücünü dayandırdı. Sonra heç nə olmamış kimi, Fəridə yenidən yürüşünü davam etdirdi. Qorxmadı.

- Orxan: Ərəb dilini bilsə də, biliklərini daha da təkminləşdirirdi. Məqsədi isə ərəb dilini daha da yüksək səviyyədə öyrənib kasıb ölkələrdə yaşayan uşaqlarla ünsiyyət qurub, onlara kömək etsin. Bu səbəbdən o, dil biliklərini daha da artırmaq üçün səfirlik vasitəsilə dəstək alaraq Sudana getmişdi.

- Sonuncu dəfə nə zaman görüşmüşdünüz?

- Orxan Nuri: Biri illik Amerikaya getməli olduğum üçün Fəridə ilə sonuncu dəfə noyabrın 7-də görüşmüşdüm. Gedərkən "good bye party" də təşkil etmişdik. Bu hadisəni eşitdikdə isə heç cür inanmaq istəmirdim. Lakin bir gün sonra artıq onun ölümünü qəbul etməli oldum. Çünki orada müəllimlərimə hadisəni danışıb, "onların sağ qalma ehtimalı varmı" - deyə sual verdikdə, onlar bütün ümidimi kəsdilər. Dedilər ki, "bilmirsən, qar uçqununun altında 2 saatdan artıq sağ qalmaq olmaz? 4 kvadratlıq bir əraziyə düşən qar uçqununun ağırlığı 5 ton olur". Onlar qarın altından tapılanda Fəridə və Babur yanaşı, Namin isə oradan çıxmaq istəyən bir vəziyyətdə tapılmışdı. Onların meyitləri tapılanadək Fəridə üçün ağlamışam. Ən son olaraq da hərdən ümid yaranırdı. Fikirləşirdik ki, bəlkə oğlanlardan kimsə onu bəyənib, evlənmək üçün Dağıstana qaçırıb. Təsəvvür edirsiniz, ən pis bir şeyə belə, ümid edib sevinirdik? Ümid çox pis bir şeydir...

Ötən il alpinistlərin axtarışlarda iştirak edən yaxınları
© Sputnik / Nigar Maharram
Ötən il alpinistlərin axtarışlarda iştirak edən yaxınları

- Şəbnəm Sabirli: Sonuncu dəfə doğum günündə görüşmüşdük. Dedi ki, "hədiyyəsiz gəlmişəm, olar gəlim?". Dedim, əlbəttə. Lakin sonradan işdən yorğun gəldiyim üçün dostlarıma, eləcə də Fəridəyə zaman ayıra bilmədim. Buna görə çox peşmanam. Son xəbəri öyrənənədək nəyəsə ümid edirdik. Ümid çox pis şeydir, insanı içdən yeyir.

- Həmin gün Fəridəni o dağa aparan səbəb nə idi?

- Orxan Nuri: Hər bir dağçı kimi onun da yüksək zirvələrə dırmaşmaq kimi qarşısında böyük hədəfi vardı. 2015-ci ilin oktyabrında alpinist kimi fəaliyyətə başlasa da, son yürüşədək qışda zirvəyə çıxmamışdı. Bu səbəbdən Fəridə üçün bu yürüşün xüsusi əhəmiyyəti vardı. Çünki bundan öncə də yay və payızda iki zirvə yürüşü baş tutmamışdı. Mən isə ona məsləhət gördüm ki, qışda Şahdağa getməsin. O isə, "sən getmisən, inkişaf etmisən, indi növbə məndədir, qabağımı kəsmə" dedi. Yadımdadır, hətta, dedim ki, "sən qışda Şahdağda çox olmamısan, gedərsən, başına bir iş gələr, nəinki dirin, heç ölün də tapılmaz". Sanki dediyim kimi də oldu. Bu sözü dediyim üçün mayın 17-dək hər gün ağlayıb əzab çəkdim.

- Elvin Quliyev: Son yürüşədək Fəridənin bundan da hündür zirvə yürüşü olmuşdu. Lakin Şahdağa təşkil olunan bu yürüşlər payız aylarına təsadüf edirdi. Fəridə isə deyirdi ki, "Şahdağa gedib çıxmışamsa, mənə ölüm yoxdur". Çünki Şahdağın payızını görəndə insan düşünür ki, bundan çətin bir zirvə yürüşü ola bilməz. Şahdağın qışını görən isə heç də bu fikirdə olmaz.

- Orxan Nuri: Fəridənin iki yol yoldaşı ilə heç bir dostluq əlaqəmiz olmayıb. Deyilənə görə, Namin professional idi. Buna baxmayaraq, bu hadisədən sonra bir fikri qəbul etmişəm: həmin o iki nəfər dostumu məndən qopardılar. Amma mən Fəridə bu yürüşə getməsin deyə, ona yazır, səs atırdım. Axırıncı dəfə Fəridə ilə danışanda ona səs ataraq dedim ki, "Şahdağa mənlə getmişdin, səni belimdə ora qaldırmışdım, çadırımda qalmışdın". Hətta gecə yatmamışdım ki, o üşüməsin. Səs atanda soruşdum ki, yol yoldaşı olduğun bu oğlanlardan biri səni ora qaldıracaqmı? Dedim ki, axı onlar sənin tanımadığın adamlardır. O da mənə yalandan dedi ki, tanıyıram. Halbuki, onları tanımırdı. Bir-iki dəfə görmək, bir yerdə oturmaq bir insanı tanımaq deyildi.

- Şəbnəm Sabirli: Səyahətə çıxanda da deyirlər ki, yoldaşını düz seç ki, səyahətin maraqlı olsun. Elə yamaclar var ki, onun çətinliyi orta-ağır kimi qiymətləndirilir. Bunun üçün mütləq güvəndiyin biri yanında olmalıdır.

- Bildiyimə görə, son şəkilləri sizin fotoaparatınızla çəkilib. Bu haqda danışardınız.

- Orxan Nuri: O zaman nəşləri tapıldıqda qurduqları çadırdakı əşyaları düzüb, kimə məxsus olduğunu soruşdular. Fotoaparatımı götürdüm. Xoşbəxtlikdən kart zədələnmədiyi üçün şəkilləri xilas edə bildim.

Alpinistlərin son fotoları
© Yaxınları tərəfindən təqdim olunub
Alpinistlərin son fotoları

- Ailə qurmağı necə, düşünürdümü?

- Orxan Nuri: Fəridənin bir sevdiyi oğlan vardı. Hərdən soruşurdum ki, "bəs necə edəcəksiz?" Deyirdi, "əsgər getsin-gəlsin, sonra baxarıq". Dedim ki, "ailə qurduqdan sonra yəqin ki, dağçılıqla vidalaşarsan". Mənə baxıb dedi ki, "dəlisən?".

QEYD:

"Gilavar" Hava və Ekstrim İdman Klubunun üzvləri Cəbrayılzadə Fəridə Zəbiyulla qızı, Hüseynov Babur Vaqif oğlu və Bünyatzadə Namin Nizami oğlu 2017-ci il dekabrın 23-də Quba rayonunun Xınalıq kəndindən Tufandağı istiqamətində yürüşə çıxaraq geri qayıtmayıblar. Uzun sürən axtarışlardan sonra, may ayının 16-da onların meyitləri tapılıb.

8078
Teqlər:
dost, Şahdağ, alpinist
Əlaqədar
Alpinistlərin cəsədləri ailələrinə təhvil verilib
Alpinistlərin cəsədləri dəfn edildi
İyirmi altı il öncə itkin düşən alpinist tapılıb
Dağlara qar yağdı, 9 alpinist öldü
Zirvəni fəth etmək istəyən daha iki alpinist həlak olub
İmtahan, arxiv şəkli

Nazirlikdən imtahanlarla bağlı açıqlama

10
(Yenilənib 22:45 15.01.2021)
Nicat Məmmədlinin sözlərinə görə, pandemiya şəraitində yazılı imtahanlar olsa da, imtahanlar əsasən şifahi formaya keçib.

BAKI, 15 yanvar — Sputnik. "Pandemiyadan sonra – ola bilər ki, yaz, yaxud da daha sonrakı semestrdə ənənəvi imtahan sessiyasına keçəcəyik". Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bunu Təhsil Nazirliyinin Elm, ali və orta ixtisas təhsili şöbəsininn müdiri Nicat Məmmədli deyib. Onun sözlərinə görə, pandemiya şəraitində yazılı imtahanlar olsa da, imtahanlar əsasən şifahi formaya keçib. "İmtahanların təşkilində güzəştlərin olması ilə bağlı təkliflər edilir. Amma hazırkı pandemiya dövrü bizdən təhsilə daha məsuliyyətli yanaşmağı tələb edir".

Şöbə müdiri bildirib ki, ötən ilin dekabrında imtahan sessiyasının keçirilməsi haqqında əmr imzalanıb: "Sessiya imtahanları onlayn qaydada 4 həftə ərzində keçiriləcək. Əslində keçən ilin son semestrindən dərslər onlayn keçirilir. Bu, bütün təhsil sistemi üçün bir çağırışdır. Əsas vacib məsələ bir çox hallarda imtahanların formalarının keçirilməsi idi. Bundan əvvəl imtahanlar daha çox yazılı şəkildə keçirilirdi".

10
Bakıda avtomobil tıxacı, arxiv şəkli

Dünyada yollar, məsafələr qısaldılsa da, Azərbaycanda əksinədir

34
(Yenilənib 22:25 15.01.2021)
Hazırda orta hesabla 6 saatı yola sərf etdiyimizi nəzərə alsaq, aylıq olaraq bu rəqəmin azı 120 saat olduğunu deyə bilərik. Bu isə o deməkdir ki, gündəlik olaraq ictimai nəqliyyatdan istifadə edən şəxslər təkcə son 5 ayda 600 saatını yola sərf edib.

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 15 yanvar — Sputnik. Bu gün dünyanın bir çox ölkələri məhz yolları, məsafələri qısaltmaq, xüsusən də işçi qrupun rahatlığı üçün müəyyən planlar üzərində çalışırlar. Lakin Azərbaycanda bu müddət azalmaq əvəzinə daha da artırılır. Pandemiyadan öncə getdiyimiz yarım saatlıq yol bu gün 2 saatlıq yola çevrilib. Ümumiyyətlə, pandemiyadan əvvəl də Azərbaycanda bənzər mənzərə müşahidə edilirdi. Bu isə xüsusən gündəlik olaraq işə gedən şəxslər üçün böyük problemə səbəb olur. Yəni, qısa məsafəni hər iki istiqamət üçün qət edən şəxs gününün 4-5, indiki halda isə hətta 6-7 saaatını da yolda keçirmiş olur. Bəs nə etməli?

Öncə dünya ölkələrinin təcrübəsinə nəzər yetirək. Bu gün əksər ölkələrdə artıq şəhərin mərkəzində avtobusların hərəkəti məhdudlaşdırılır. Belə ki, müəyyən məsafədən gələn şəxslər şəhərin mərkəzində avtomobilini park edərək mərkəzdən lazım olan ünvana ya velosiped, ya da ki, ictimai nəqliyyatdan istifadə etməklə çatmış olur. Belə olan halda həm əlavə yanacağa qənaət edilmiş olur, həm havanın çirklənməsinin qarşısı alınır, həm şəhər mrəkəzi sərnişin və piyadalar üçün daha uyğun bir vəziyyətə gəlir, həm də avtomobillərin olmaması səbəbi ilə əlaqədar olaraq tıxaclar yaranmır və beləcə məsafə daha da qısaldılmış olur. 

Sputnik Azərbaycan bu problemlərin həlli barədə nəqliyyat üzrə ekspert Hüseyn Abdullayevlə söhbətləşib. "Azərbaycanda avtobus marşrut xətlərinin planlaşdırılmasında böyük problemlər var. Ümumiyyətlə, heab edirəm ki, Bakının avtobus-marşrut şəbəkəsi yenidən müasir prinsiplərlə qurulmalıdır. Vaxt itkisinə səbəb olan nüanslar aradan qaldırılmalıdır. Avtobuların yollarda gecikməsinin qarşısını almaq üçün müəyyən addımlar atılmalı, ayrıca zolaqlar salınmalı, dəhlizlərdə avtobuslara üstünlük verilməlidir. Bir sözlə ümumilikdə nəqliyyat infrastrukturu ilə bağlı islahatlar aparılmalıdır" - ekspert deyib.

"Magistral avtobus xətlərinin də köməkçi avtobus xətləri olmalıdır. İyerarxiyalı sistemdə mütləqdir ki, bir nəqliyyatdan digər nəqliyyat xəttinə keçid mümkün qədər tez baş versin. Bunun üçün bu marşrutlar hamısı qısa intervalla işləməlidir. Bundan başqa, insanlar böyük məsafələr qət etməməli və hər mübadilə üçün əlavə gediş haqqı ödəməməlidirlər. Lakin qeyd edim ki, Azərbaycanda nəqliyyat sistemində bir pərakəndəlik var, avtobus, metro və dəmiryolu xətti ilə ayrılıqda müəyyən qurumlar məşğul olurlar. Əsas dəhlizlərdə isə avtobuslara üstünlük verilmir", - deyə eskpert bildirir.

Xarici təcrübədən danışdıqda isə, o qeyd edir ki, avtobus marşrutları, həm də digər nəqliyyat növəri arasında konkret iyerarxiya olmalıdır: "Yəni, müəyyənləşir ki, bu xətlərdən hansılar magistral, hansılar köməkçi nəqliyyat yollarıdır. Əsas magistral marşrut xətlərinə sərnişinlərin çıxışını təmin etməkdir", - deyə ekspert əlavə edib.

Millət vəkili Fazil Mustafa isə fərqli fikirdədir. Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a danışan millət vəkili belə bir infrastrukturun qurulmasının mümkünsüzlüyündən bəhs edir: "Hazırda yollarda yaranan sıxlıq ilk növbədə metro ilə bağlıdır. Bu səbəbdən əksəriyyət minik avtomobilindən istifadə etmək məcburiyyətində qalır. Məktəblər açılmasa da, şəhərdə fəlakətli səviyyədə tıxaclar var. Pandemiya şəraitində yaranan vəziyyət təbiidir. Çünki avtobuslar da riskli olduğundna insanlar şəxsi avtomobillərə üstünlük verirlər. Bu səbəbdən hələlik çıxış yolu haqda danışmaqda çətinlik çəkirəm. Amma düşünürəm ki, tədricən metronun açılmasını görməliyik. Çünki nəqliyyatda hədsiz yüklənmə var".

Millət vəkili heab edir ki, şəhərin mərkəzinə çatmamış avtomobillərin park edilməsi təcrübəsini Azərbaycanda tətbiq etmək çətin olar: "Düşünürəm ki, bunun heç faydası da olmayacaq. Çünki bizdə normal elektrik qatarı yoxdur. Bu təcrübə yalnız düzgün infrastrukturun qurulduğu şəhərlər üçün keçərlidir. Bizdə isə düzgün infrastruktur qurulmayıb, şəhərsalmanın prinsipləri pozulub. Xaricdə belədir ki, məktəbəqədər yaşda olan uşaqlar üçün xüsusi avtobuslar var. Bizdə məktəbəqədərlər 25 faiz təşkil etsə də, heç bunu da təmin edə bilmirik".

Bir sözlə, hazırda gündəlik hesabla 6 saatı yola sərf etdiyimizi nəzərə alsaq, aylıq olaraq bu rəqəmin azı 120 saat olduğunu deyə bilərik. Bu isə o deməkdir ki, gündəlik olaraq ictimai nəqliyyatdan istifadə edən şəxslər təkcə son 5 ayda 600 saatını yola sərf edib. 

Qeyd edək ki, pandemiyadan öncə isə gündəlik olaraq işə gedib-gələn və bir qədər şəhərin mərkəzindən kənarda qalan şəxslər 4 saatını yola sərf edirlər. Yəni, aylıq olaraq bu 80 saat, illik olaraq isə 960 saatdır.

Hələlik isə ümid təkcə metronun açılmasına qalır...

34
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan koronavirusdan peyvənd vurdurur

Ərdoğan koronavirus peyvəndindən sonra: "Sapsağlamam"

0
(Yenilənib 00:05 16.01.2021)
Türkiyə Prezidentinə yanvarın 14-də Çinin "Sinovac" şirkətinin istehsalı olan "CoronaVac" vaksini vurulub.

BAKI, 16 yanvar — Sputnik. Bu ana qədər hər hansı bir yan təsiri olmayıb. Sputnik Azərbaycan "Hurriyet" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, bunu Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan jurnalistlərə açıqlamasında bildirib.

"Bu ana qədər hər hansı bir yan təsiri olmayıb. Sapsağlamam. 28 gün sonra ikinci iynəmizi vurduracağıq", - deyə Ərdoğan qeyd edib.

Qeyd edək ki, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan canlı yayımda koronavirusa qarşı peyvənd edilib.

Türkiyə Prezidentinə Çinin "Sinovac" şirkətinin istehsalı olan "CoronaVac" vaksini vurulub.

0