Pir Hüseyn xanəgahı

Hər kəs burada öz dərdinə çarə tapır - Azərbaycanda əfsanəvi xanəgah

16084
(Yenilənib 16:55 13.11.2018)
"Bu pirə inanan, sığınan yüzlərlə insanın dili açılıb"

Leyla Abdullayeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 14 noyabr — Sputnik. Yurdumuzda saysız-hesabsız tarixi abidələr var. Bu abidələrin çoxunu ziyarətgahlar, o cümlədən pirlər təşkil edir. Həm tarixi abidə olan, həm də dövlət qoruğu kimi qorunub saxlanılan ziyarətgahlardan biri də Hacıqabul rayonu ərazisində yerləşən Pir Hüseyn xanəgahıdır.

Pir Hüseyn xanəgahının çox qədim və maraqlı tarixi var. XI-XIII əsrə aid olan bu tarixi abidə dahi sufi şairi, filosof Şeyx Əlihüseyn ibn Əlinin (əsl adı belədir) məzarı üzərində ucaldılmış əsrarəngiz memarlıq kompleksidir. Ləqəbi Pir Hüseyn Şirvani olan alim "Qələndəriyyə" sufi təriqətinin başçısı olub. O, dini alim olduğundan dini məclisləri burada idarə edib. Qiymətli abidə sayılan bu xanəgah Azərbaycan ərazisində yerləşən xanəgahlar arasında mühüm yer tutur.

Pir Hüseyn xanəgahı
© Sputnik / Leyla Abdullayeva
Pir Hüseyn xanəgahı

Xanəgahda dəfn olunan Pir Hüseyn Şirvani 954-cü ildə anadan olub və 1072-ci ildə vəfat edib. Beş şahın dövründə yaşayıb və beş şahın da vəziri olub. Bu xanəgahı məşhur edən onun möcüzələri və "kaşı bəzəkləridir". Burada olan "kaşı bəzəklər" İranın Kaşan şəhərində hazırlanıb. Hazırda bu kaşı bəzəklərindən ancaq 15 parçası qalıb. Qalanları isə Luvr, Ermitaj və Prado muzeylərində saxlanılır.

Xanəgah müxtəlif dövrlərdə Şirvanşahlar və Elxani hökmdarları tərəfindən ucaldılıb. İlk əvvəllər Pir Hüseyn Şirvaninin qəbrinin üstündə sərdabə hazırlanıb, sonra məscid və minarə, ən sonda isə qala divarları tikilib. Yeganə abidədir ki, tikintisi 5 əsrə başa gəlib.

Bura dəfələrlə ermənilər tərəfindən qarətlər təşkil olunub və 1918-ci ildə soyqırımı zamanı kəndi müdafiə edən türk əsgərləri çoxlu sayda şəhid veriblər. Düşmən ordusu sonda bu xanəgaha girərək ətrafı dağıdıb. Xanəgahın içərisində yerləşən kitabxanada 3000-dən çox əlyazma olub və həmin əlyazmalar ermənilər tərəfindən yandırılıb.

© Sputnik / Leyla Abdullayeva / Leyla Orucova
Hacıqabuldakı Pir Hüseyn xanəgahı yenidən kəşf edilib

Buranın yenidən necə kəşf və bərpa edilməsi haqqında Sputnik Azərbaycan-ın bölgə müxbirinə Pir Hüseyn xanəgahı tarix-memarlıq qoruğunun elmi işçisi Zaur Cəfərov məlumat verib: "Gördüyünüz bu su anbarı 1957-ci ildə erməni Akopyanın layihəsi əsasında tikilib. Bu bəndin 2 km aralıqda tikilməsi nəzərdə tutulsa da, düşmənlərin planı başqa olub. Onlar fikirləşiblər ki, burada su anbarı tiksələr, zaman keçdikcə su anbarından xanəgaha su sızacaq və abidə dağılacaq".

Z.Cəfərov qeyd edib ki, su anbarı tikilən ərazidən əvvəllər xanımlar üçün muncuqlar çıxarılırmış: "Bu layihə nəticəsində o da dağıdılıb. Su anbarı bir neçə dəfə daşıb və nəticədə yaxınlıqdakı 3 kəndi su basıb. Möcüzə ondadır ki, 5 metr yaxınlığındakı bu xanəgaha su damcısı dəyməyib".

Həmsöhbətimiz onu da diqqətə çatdırıb ki, Qızıl Orda xanı Özbək 1318-ci ildə Şirvanı fəth edən zaman Pir Hüseyn xanəgahını ziyarət edib, öz əmirlərinə həmin ərazidə tutduqları əsirləri azad etməyi və taladıqları qızıl-zinət əşyalarını geri qaytarmağı əmr edib. Özbək Xan orda bir neçə möcüzələrlə qarşılaşıb.

Bu xanəgah insanlar üçün həm ziyarətgah, həm də ümid yeridir. Bura gələnlər niyyət edir, dualar oxuyur, nəzir verir, qurbanlar kəsirlər.

Ziyarətgahın möcüzələrinə şahid olan Z.Cəfərov bizə maraqlı faktlar danışdı: "Hacıqabulun Udulu kəndindən 2 il öncə bir ailə gəlmişdi. 24 ilə yaxın idi ki, övladları olmurdu. Burada qadın niyyət etdi və 1 saat ziyarətgahda yuxuya getdi. Bir müddətdən sonra həmin ailənin övlad həsrəti sona yetdi və onların övladı dünyaya gəldi. Ailə yenidən ziyarətgaha gələrək burada qurban kəsdi".

Müsahibimizin dediyinə görə, Respublikamızın müxtəlif rayonlarından buraya ziyarətə gəlirlər: "Bu pirə inanan, sığınan yüzlərlə insanın dili açılıb".

Xanəgaha qonaq gələn Beyləqan rayon sakini Aydın Əzimov da şahidi olduğu bir hadisəni bizimlə bölüşdü: "Oğlumun 6 yaşı vardı və danışmırdı. Müalicə etdirsək də, heç bir irəliləyiş yox idi. Bizə belə bir xanəgahın olduğunu dedilər və oğlumuzu gətirdik. Ziyarətgahdan evə qayıdanda uşaq maşından düşərək, "ata qapını açım?" dedi. Həmin anları sözlə ifadə etməkdə çətinlik çəkirəm. Sevincdən ağlamağa başladıq. Biz bu ziyarətgahın belə möcüzəsini gördük".

Bu müqəddəs sayılan xanəgahın həyətində iki su quyusu var. Burdan çıxan su çox yüngül və şirindir. Hamı üçün maraqlı və müəmmalı qalan isə bu quyulardakı suyun heç zaman artıb-azalmamasıdır. Kənd sakinləri toplaşaraq quyudan nasos vasitəsi ilə su çıxarıb quyunu təmizləmək istəsələr də, səyləri nəticəsiz qalıb. Belə ki, quyudan nə qədər su çıxarsalar da, quyudakı su heç bir litr də azalmayıb.

Pir Hüseyn xanəgahı
© Sputnik / Leyla Abdullayeva
Pir Hüseyn xanəgahı

O gündən sonra ziyarətgaha gələn xəstə zəvvarlar bu sudan şəfa tapmaq məqsədilə istifadə edirlər. Bədənində müxtəlif yaralar olan insanlar bu suyla yuyunaraq xəstəlikdən qurtulurlar. Bütün bayramlarda xanəgaha insanları dəstə-dəstə axın edən görmək mümkündür.

Həmin xanəgahın içərisindən Şamaxı şəhərinə 67 km uzunluqda yeraltı tunel aşkar edildikdən sonra bu ərazi tarix-memarlıq qoruğu elan edilib. Abidə 2005-ci ildən tarixi-memarlıq qoruğu kimi fəaliyyət göstərir. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi (indiki adı ilə Mədəniyyət Nazirliyi) tərəfindən xanəgah təmir-bərpa edilərək 2007-ci ildə yenidən ziyarətçilərin ixtiyarına verilib.

Xanəgahın ərazisində Mədəniyyət və Turizm Nazirliyindən verilən layihə əsasında 4 məişət otağı və ekspozisiya zalı daxili imkanlar hesabına istifadəyə verilib. Qoruq ərazisində yeni bağ salınıb, yeni su xətti çəkilib. Bu qoruğa il ərzində xaricdən və ölkə daxilindən çoxlu sayda turist gəlir.

Qoruğun zəngin fondu bərpa edilib. Hazırda 11 mindən çox eksponatın toplandığı qoruqda elmi-tədqiqat işləri üçün kitabxana fondu da yaradılır.

16084
Teqlər:
ibadət, sufi, ziyarət, ziyarətgah
Əlaqədar
Azərbaycandakı sehrli ağacın ziyarətçiləri bitib-tükənmir
Dindarlar qadınlara müqəddəs yerləri ziyarət etməyi qadağan edirlər
Zəvvarlar qonşu ölkəyə heç də ziyarətə getməyiblərmiş
Qəbiristanlığa ziyarətə getdi, özü öldü
İsraildə epdimioloji vəziyyət

İsraildə “Pfizer” vaksini vurulan 13 nəfər üz iflici olub

2
Ötən ilin 20 dekabr tarixində İsraildə yeni növ koronavirus (COVID-19) infeksiyasına qarşı kütləvi vaksinasiya prosesinə başlanılıb.

BAKI, 17 yanvar - Sputnik. İsraildə yeni növ koronavirus infeksiyasına qarşı “Pfizer” vaksini ilə peyvənd olunan 13 nəfər üz iflici olub.

“Report”un məlumatına görə, bu barədə “The Jerusalem Post” İsrail Səhiyyə Nazirliyinin hesabatına istinadən xəbər verib.

Nazirlik bildirib ki, üz iflici olanların sayı daha çox ola bilər.

Qeyd edək ki, ötən ilin 20 dekabr tarixində İsraildə yeni növ koronavirus (COVID-19) infeksiyasına qarşı kütləvi vaksinasiya prosesinə başlanılıb. İlk olaraq İsrailin Baş naziri Binyamin Netanyahu peyvənd olunub.

2
Kürdəxanında çirkab sular

Kürdəxanıda çirkab suları dənizə axıdılır, nazirlik öz işini görür, nəticə isə yoxdur

7
(Yenilənib 20:12 17.01.2021)
Xəzər sahili ərazilərdə quraşdırılan bu qurğular sayəsində bu ərazilərdə dənizə çirkab su axıdılmır.

İradə Cəlilova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 17 yanvar — Sputnik. Bakının Sabunçu rayonu Kürdəxanı qəsəbəsində uzun illərdir ki, dənizə kanalizasiya suları axıdılır. Qəsəbə sakinlərinin sözlərinə görə, qəsəbədə kanalizasiya sistemi olmadığı üçün vətəndaşlar kanalizasiya sularının axıdılması üçün xüsusi qazılmış "şambo"lardan istifadə edir.

Adətən çirkab sular dənizə axıdılır. Bununla yanaşı Kürdəxanı və Pirşağı qəsəbələrində kanalizasiya sularının axıdılığı göllər də var. Bu problemin qarşısını almaq üçün qəsəbələrə kanalizasiya sistemi çəkilməlidir. Ötən il Bakı qəsəbələrinə kanalizasiya sisteminin çəkilməsi üçün qərar verilsə də, görünən odur ki, qeyd olunan qəsəbələrdə hələ heç bir iş görülməyib.

© Sputnik / Irade JELIL
Kürdəxanında çirkab sular

Memarlıq və İnşaat Universitetinin (AzMİU) dosenti Fərzəli Həsənov Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, Bakı qəsəbələrinə kanalizasiya sisteminin çəkilməsi planda olsa da, yəqin ki, bundan sonra məsələyə birbaşa məsul olan qurum "Azərsu" ASC işğaldan azad edilmiş ərazilərdə müvafiq işlər görəcək. Bakı qəsəbələrinə kanalizasiya sisteminin çəkilməsi məsələsi hələ bir müddət qalacaq. Çünki bu gün əsas prioritet məsələ işğaldan azad edilmiş torpaqların bərpasıdır.

Onun sözlərinə görə, Pirşağıda Cənubi Koreya şirkəti tərəfindən kanalizasiya sularının təmizlənməsi ilə bağlı stansiya tikilir. Stansiya istifadə verildikdən sonra Mehdiabad, Ceyranbatan və s. yaxın qəsəbələrin kanalizasiya boruları həmin stansiyaya qoşulacaq.

© Sputnik / Irade JELIL
Kürdəxanında çirkab sular

F.Həsənov qeyd edib ki, kanalizasiya suları təmizləndikdən sonra dənizə axıdılmalıdır: "Qonşu Türkiyədə kanalizasiya suları təmizləndikdən sonra dənizə axıdılır. Kanalizasiya suyu o qədər təmizlənir ki, Azərbaycanda olsa, içməli sudan fərqləndirmək mümkün olmaz. Bu qədər təmizlənməsinə baxmayaraq, həmin sular xüsusi borularla dənizin daxilində 5 kilometr məsafəyə buraxılır".

Professor bildirib ki, içməli suyun bir litrində 1 qram, Xəzər dənizinin suyunun 1 litrində 13-15 qram duz var. Kanalizasiya suları təmizlənib dənizə axıdıldığı təqdirdə, dənizin suyunun tərkibinə təsir etmir. Təmizlənmədiyi halda isə kanalizasiya suyunun tərkibində olan zərərli maddələr dəniz suyuna qarışır. Belə olan təqdirdə həmin ərazilərin çimərlik kimi istifadə edilməsi sağlamlıq üçün təhlükəlidir.

© Sputnik / Irade JELIL
Xəzər dənizinin suyunun 1 litrində 13-15 qram duz var

"Çirkab sularının birbaşa təmizlənmədən dənizə axıdılması müxtəlif dəri, mədə-bağırsaq və s. xəstəliklərə səbəb olur. Vətəndaşlar sağlamlıqları üçün bu ərazilərdən çimərlik kimi istifadə etməməlidirlər", - deyə F.Həsənov bildirib.

Dövlət Ekoloji Təhlükəsizlik xidmətinin rəis müavini Ramal Bağırovun sözlərinə görə, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi 2007-ci ildən bu günə qədər 17 ədəd su təmizləyici qurğu quraşdırıb.

Bu problemin qalmasının səbəbi isə müvafiq ərazilərdə kanalizasiya sisteminin olmamasıdır. Dənizə açılan axar 2000-ci ildə çəkilib və keçən dövr ərzində mütəmadi olaraq monitorinqlər aparılıb, analizlər götürülüb. Nəticələr barədə "Azərsu" ASC-yə məlumat verilib.

© Sputnik / Irade JELIL
Kürdəxanında çirkab sular

Ekoloq Telman Zeynalovun fikrincə, çirkab və kanalizasiya sularının dənizə axıdılması insan sağlamlığı ilə yanaşı, Xəzərin biomüxtəlifliyi üçün də təhlükəlidir. Onun sözlərinə görə, Kürdəxanı ərazisində dənizə çirkab sularının axıdılmasına nəzarət yerli icra orqanları və Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyindədir. Belə ki, qurumlar həmin ərazilərdə mütəmadi olaraq monitorinqlər aparmalı, bu kimi vəziyyətləri açıqlamalı və müvafiq tədbirlər görməlidir.

Məsələ ilə bağlı "Azərsu" ASC ilə əlaqə saxlamaq mümkün olmadı. Ancaq qurumun rəsmisi Şöhrət Süleymanov yerli mətbuata açıqlamasında bildirib ki, bu ərazilərdə mərkəzləşdirilmiş kanalizasiya sistemi mövcud deyil: "Abşeron yarımadası üzrə Master Plana uyğun olaraq Pirşağı hövzəsi üzrə müasir standartlara uyğun bioloji tullantı su təmizləyici qurğusunun inşası aparılıb. Hazırda tamamlanma işləri aparılır".

© Sputnik / Irade JELIL
Dənizə açılan axar 2000-ci ildə çəkilib və keçən dövr ərzində mütəmadi olaraq monitorinqlər aparılıb, analizlər götürülüb

Qeyd edək ki, Xəzər dənizinə antropogen təsir göstərən axarların qarşısının alınması və çirkab suların təmizlənərək Xəzər dənizinə axıdılması məqsədilə Bilgəh, Mərdəkan, Novxanı, Buzovna, Sumqayıtın Xəzər sahili ərazilərində ETSN tərəfindən onlarla modul tipli lokal təmizləyici qurğu quraşdırılıb.

Xəzər sahili ərazilərdə quraşdırılan bu qurğular sayəsində bu ərazilərdə dənizə çirkab su axıdılmır.

7