Pul sayan qadın, arxiv şəkli

Uşaq pulu bərpa olunacaqmı Müraciət var, niyyət

10793
(Yenilənib 20:34 10.11.2018)
"Uşaqların qida, ləvazimat və geyimlərinin baha olması ilə əlaqədar olaraq, bu gün gənc ailələrdə bir və ya iki uşaq doğulur"

Nigar Məhərrəm, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 10 noyabr — Sputnik. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Folklor İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Əpoş Vəliyev tərəfindən Milli Məclisə aylıq uşaq pulunun bərpası üçün məktub göndərilib. Müraciət məktubunu Əpoş Vəliyevdən başqa daha 100 valideyn imzalayıb.

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi
© Sputnik / Murad Orujov

Sputnik Azərbaycan-a danışan Əpoş Vəliyev uşaq pulunun ləğvinin ailələrə təsirsiz ötüşmədiyini qeyd edib: "İki övladım var. Onlara hər ay orta hesabla 400 manat xərcləyirəm. Körpəyə aylıq 150 manat, digər övladıma isə ən azı 200 manat xərcim çıxır. Aylıq məvacibim isə bu xərcləri qarşılamaqda məhdudiyyətlər yaradır. 380 manat məvaciblə iki uşağın xərcini qarşılamaq, kirayədə qalmaq, ailə saxlamaq çox çətindir".

"4 aylıq övladım ana südü ilə qidalanır. Ana südü ilə qidalanmayan ailələr isə hər həftə süni uşaq qidası üçün azı 50 manat ödəməli olurlar. Qidadan asılı olaraq, bu qiymət dəyişə də bilər" – deyə o əlavə edib.

Gənc alim uşaq pulunun verilməsi ilə bağlı bəzi təkliflər də irəli sürüb: "Valideynlərin əmək haqqından asılı olmayaraq, hər uşağa görə uşaq pulu aylıq 100 manat, doğuşa görə birdəfəlik müavinətin miqdarı isə minimum 1000 manat olmalıdır. Bunun üçün də yaxşı olardı ki, ailələrə kart verilərdi və aylıq məbləğ o karta yüklənərdi. Valideyn də rahatlıqla bankomatdan o pulu alaraq uşaqlarına xərcləyərdi. Bu təcrübə tətbiq edilsə, ortada korrupsiya faktları da olmayacaq".

AMEA-nın elmi işçisi düşünür ki, uşaq pulunun ləğv edilməsinin mənfi fəsadlarından biri də bu gün Azərbaycan ailələrinin az övlada üstünlük vermələridir: "Uşaqların qida, ləvazimat və geyimlərinin baha olması ilə əlaqədar olaraq bu gün gənc ailələrdə bir və ya iki uşaq doğulur. Heç bir valideyn üçüncü övlada sahib olmağı arzulamır".

Ə.Vəliyev onu da vurğulayıb ki, ailələrdəki maddi sıxıntı uşaqların sağlamlığına, xüsusən də boy faktoruna da ciddi zərbə vurur: "Azərbaycan Pediatriya İnstitutunun açıqladığı rəqəmlərə görə, ölkəmizdə uşaqların boy artımında 6 faiz gecikmə var. Həmin rəqəmlərə görə, uşaqların 55 faizi ana südü ilə qidalanmır. Avropada isə son illərdə insanların boyunda 11 faiz artım olub. Avropada orta boy 179 sm, ölkəmizdə isə 172 sm-dir. Ana südü ilə qidalanmamanın əsas səbəbi isə gənc anaların uşaqlarının gündəlik tələbatını ödəmək üçün işləməyə məcbur qalmalarıdır".

Milli Məclisin Ailə, qadın və uşaq məsələləri üzrə komitəsinin üzvi, millət vəkili Dilarə Cəbrayılova isə Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, artıq bu məsələ ilə əlaqədar işçi qrupu yaradılıb: "Lakin aylıq uşaq puluna görə nə qədər büdcənin ayrılacağı barədə heç nə deyə bilmərəm. Yəqin ki, uşağın minimal tələbatını ödəməyə yetəcək qədər vəsait olacaq. Bir millət vəkili kimi, bu müavinətlərin yenidən bərpa olunmasının tərəfdarıyam".

Məsələyə "Təmiz Dünya Qadınlara Yardım" İctimai Birliyinin sədri Mehriban Zeynalovanın da münasibətini öyrəndik. O qeyd etdi ki, bu məsələ Milli Məclisdə dəfələrlə müzakirə olunub: "Düşünmürəm ki, uşaq pulu tamamilə dayandırılacaq. Lakin təəssüflər olsun ki, uşaq pulunun bərpası üçün normal format və məbləğ müəyyən edilməyib".

M.Zeynalova bu məsələdə dövlət büdcəsinin nəzərə alınmasının vacibliyini vurğuladı: "Bu gün Azərbaycanda doğum artımı normaldır. Azərbaycanda doğumla bağlı problem olmadığı üçün düşünürəm ki, daha yüksək məbləğlər təklif oluna bilməz. Əks halda, 10-12 uşaqlılığa həvəs artar, ailələr yalnız dövlət büdcəsindən dolanmağa qərar verərlər. Hər uşağa görə 10 min verilsə, o zaman dövlət büdcəsində vəsait də qalmaz".

M.Zeynalova bu problemin həlli üçün optimal məbləğin müəyyən edilməsinin vacibliyini vurğulayıb.

10793
Teqlər:
sosial müdafiə, valideyn, təklif, pul, xərc
Əlaqədar
Əhalinin sosial müdafiəsi sahəsində yeni addım atıldı
Sosial yardım məsələsində məmur amilinin azalması hansı nəticəni verəcək?
Ölkədə sosial müavinət alanların sayı açıqlanıb
Sosial sığorta sistemində yeniliklər gözlənilir
Elan verildi: Sabahdan sosial evlərin satışı başlayır
Bakıda avtomobil tıxacı, arxiv şəkli

Dünyada yollar, məsafələr qısaldılsa da, Azərbaycanda əksinədir

7
(Yenilənib 22:25 15.01.2021)
Hazırda orta hesabla 6 saatı yola sərf etdiyimizi nəzərə alsaq, aylıq olaraq bu rəqəmin azı 120 saat olduğunu deyə bilərik. Bu isə o deməkdir ki, gündəlik olaraq ictimai nəqliyyatdan istifadə edən şəxslər təkcə son 5 ayda 600 saatını yola sərf edib.

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 15 yanvar — Sputnik. Bu gün dünyanın bir çox ölkələri məhz yolları, məsafələri qısaltmaq, xüsusən də işçi qrupun rahatlığı üçün müəyyən planlar üzərində çalışırlar. Lakin Azərbaycanda bu müddət azalmaq əvəzinə daha da artırılır. Pandemiyadan öncə getdiyimiz yarım saatlıq yol bu gün 2 saatlıq yola çevrilib. Ümumiyyətlə, pandemiyadan əvvəl də Azərbaycanda bənzər mənzərə müşahidə edilirdi. Bu isə xüsusən gündəlik olaraq işə gedən şəxslər üçün böyük problemə səbəb olur. Yəni, qısa məsafəni hər iki istiqamət üçün qət edən şəxs gününün 4-5, indiki halda isə hətta 6-7 saaatını da yolda keçirmiş olur. Bəs nə etməli?

Öncə dünya ölkələrinin təcrübəsinə nəzər yetirək. Bu gün əksər ölkələrdə artıq şəhərin mərkəzində avtobusların hərəkəti məhdudlaşdırılır. Belə ki, müəyyən məsafədən gələn şəxslər şəhərin mərkəzində avtomobilini park edərək mərkəzdən lazım olan ünvana ya velosiped, ya da ki, ictimai nəqliyyatdan istifadə etməklə çatmış olur. Belə olan halda həm əlavə yanacağa qənaət edilmiş olur, həm havanın çirklənməsinin qarşısı alınır, həm şəhər mrəkəzi sərnişin və piyadalar üçün daha uyğun bir vəziyyətə gəlir, həm də avtomobillərin olmaması səbəbi ilə əlaqədar olaraq tıxaclar yaranmır və beləcə məsafə daha da qısaldılmış olur. 

Sputnik Azərbaycan bu problemlərin həlli barədə nəqliyyat üzrə ekspert Hüseyn Abdullayevlə söhbətləşib. "Azərbaycanda avtobus marşrut xətlərinin planlaşdırılmasında böyük problemlər var. Ümumiyyətlə, heab edirəm ki, Bakının avtobus-marşrut şəbəkəsi yenidən müasir prinsiplərlə qurulmalıdır. Vaxt itkisinə səbəb olan nüanslar aradan qaldırılmalıdır. Avtobuların yollarda gecikməsinin qarşısını almaq üçün müəyyən addımlar atılmalı, ayrıca zolaqlar salınmalı, dəhlizlərdə avtobuslara üstünlük verilməlidir. Bir sözlə ümumilikdə nəqliyyat infrastrukturu ilə bağlı islahatlar aparılmalıdır" - ekspert deyib.

"Magistral avtobus xətlərinin də köməkçi avtobus xətləri olmalıdır. İyerarxiyalı sistemdə mütləqdir ki, bir nəqliyyatdan digər nəqliyyat xəttinə keçid mümkün qədər tez baş versin. Bunun üçün bu marşrutlar hamısı qısa intervalla işləməlidir. Bundan başqa, insanlar böyük məsafələr qət etməməli və hər mübadilə üçün əlavə gediş haqqı ödəməməlidirlər. Lakin qeyd edim ki, Azərbaycanda nəqliyyat sistemində bir pərakəndəlik var, avtobus, metro və dəmiryolu xətti ilə ayrılıqda müəyyən qurumlar məşğul olurlar. Əsas dəhlizlərdə isə avtobuslara üstünlük verilmir", - deyə eskpert bildirir.

Xarici təcrübədən danışdıqda isə, o qeyd edir ki, avtobus marşrutları, həm də digər nəqliyyat növəri arasında konkret iyerarxiya olmalıdır: "Yəni, müəyyənləşir ki, bu xətlərdən hansılar magistral, hansılar köməkçi nəqliyyat yollarıdır. Əsas magistral marşrut xətlərinə sərnişinlərin çıxışını təmin etməkdir", - deyə ekspert əlavə edib.

Millət vəkili Fazil Mustafa isə fərqli fikirdədir. Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a danışan millət vəkili belə bir infrastrukturun qurulmasının mümkünsüzlüyündən bəhs edir: "Hazırda yollarda yaranan sıxlıq ilk növbədə metro ilə bağlıdır. Bu səbəbdən əksəriyyət minik avtomobilindən istifadə etmək məcburiyyətində qalır. Məktəblər açılmasa da, şəhərdə fəlakətli səviyyədə tıxaclar var. Pandemiya şəraitində yaranan vəziyyət təbiidir. Çünki avtobuslar da riskli olduğundna insanlar şəxsi avtomobillərə üstünlük verirlər. Bu səbəbdən hələlik çıxış yolu haqda danışmaqda çətinlik çəkirəm. Amma düşünürəm ki, tədricən metronun açılmasını görməliyik. Çünki nəqliyyatda hədsiz yüklənmə var".

Millət vəkili heab edir ki, şəhərin mərkəzinə çatmamış avtomobillərin park edilməsi təcrübəsini Azərbaycanda tətbiq etmək çətin olar: "Düşünürəm ki, bunun heç faydası da olmayacaq. Çünki bizdə normal elektrik qatarı yoxdur. Bu təcrübə yalnız düzgün infrastrukturun qurulduğu şəhərlər üçün keçərlidir. Bizdə isə düzgün infrastruktur qurulmayıb, şəhərsalmanın prinsipləri pozulub. Xaricdə belədir ki, məktəbəqədər yaşda olan uşaqlar üçün xüsusi avtobuslar var. Bizdə məktəbəqədərlər 25 faiz təşkil etsə də, heç bunu da təmin edə bilmirik".

Bir sözlə, hazırda gündəlik hesabla 6 saatı yola sərf etdiyimizi nəzərə alsaq, aylıq olaraq bu rəqəmin azı 120 saat olduğunu deyə bilərik. Bu isə o deməkdir ki, gündəlik olaraq ictimai nəqliyyatdan istifadə edən şəxslər təkcə son 5 ayda 600 saatını yola sərf edib. 

Qeyd edək ki, pandemiyadan öncə isə gündəlik olaraq işə gedib-gələn və bir qədər şəhərin mərkəzindən kənarda qalan şəxslər 4 saatını yola sərf edirlər. Yəni, aylıq olaraq bu 80 saat, illik olaraq isə 960 saatdır.

Hələlik isə ümid təkcə metronun açılmasına qalır...

7
Distant təhsil, arxiv şəkli

Onlayn dərslərdən yayınan müəllimlərə xəbərdarlıq

11
Yanvarın 11-dən ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrində 2020-2021-ci tədris ilinin payız semestrinin imtahan sessiyası başlayıb.

BAKI, 15 yanvar — Sputnik. Onlayn dərslərə qoşula bilməyən müəllimlərin qeydiyyatı aparılır. Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bunu "Pandemiya şəraitində tədrisin və imtahanların təşkili" mövzusunda vebinarda Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin tədris işləri üzrə prorektoru Eldar Aslanov deyib.

O bildirib ki, həmin müəllimlərin müqavilələrinin uzadılması zamanı bu məsələ nəzərə alınacaq: "Biz bu faktlar üzrə qeydiyyat aparırıq. Seçkilər və qeydiyyatlar zamanı bu amil nəzərə alınacaq. Bəzi tələbələr də yaranmış vəziyyətdən sui-istifadə edirlər. Amma bu, ən çox onların kadr kimi yetişməsində özləri üçün problem yaradacaq".

Xatırladaq ki, yanvarın 11-dən ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrində 2020-2021-ci tədris ilinin payız semestrinin imtahan sessiyası başlayıb. İmtahan sessiyası 4 həftə davam edəcək.

11