Şamaxı şəhərində torpaq sürüşməsi nəticəsində dağılmış ev

Bölgəmizdə torpaq sürüşməsi səbəbindən yüzlərlə ev qəzalı vəziyyətə düşüb - FOTO

14353
(Yenilənib 18:26 17.08.2018)
Elə evlər var ki, sürüşmələr nəticəsində ortadan ikiyə bölünüb, yaşamaq üçün tam təhlükəlidir, ancaq sakinlər həmin evdə yaşayırlar

İlham Əhmədov Sputnik Azərbaycan

BAKI, 17 avqust — Sputnik. Torpaq sürüşməsi Şamaxı şəhərinin 48 a məhəllə sakinlərini çətin duruma salıb. Sputnik Azərbaycan-a danışan məhəllə sakinlərinin sözlərinə görə, son günlər ərazidə torpaq sürüşməsi yenidən aktivləşərək geniş ərazini əhatə edib. Sürüşmə zamanı dağlardan gələn torpaq qatı sakinlərin evlərinə xeyli ziyan vurub.

Belə ki, bəzi sakinlərin evləri və həyətlərdə olan yardımçı tikililər torpaq qatının axması nəticəsində uçub. Sürüşmə zamanı həyətyanı sahələrin hasarları torpağın altında qalıb, evlərin və yardımçı tikililərin divarlarında irili-xırdalı çatlar əmələ gəlib. Sakinlər öz hesablarına ağır texnikalar vasitəsi ilə ərazidə torpaqdan bənd yaratsalar da, çətinlik aradan qalxmayıb.

Sürüşmə nəticəsində çatlamış divar
© Sputnik / Ilham Ahmadov
Sürüşmə nəticəsində çatlamış divar

Kənd sakini Qahir Rzayev ərazidə bu vəziyyətin iki ildir hökm sürdüyünü bildirib: “Sürüşmə zamanı torpaq qatının altı axır, evlərin hamısı sürüşür. Sürüşən evlər uçub torpağın altında qalır. İndi havalar quraqlıqdı deyə, sürüşmə üzdə bilinmir, amma torpağın altında sürüşmə gedir. Yağış yağan zaman burdakı hər bir ev üçün təhlükə böyüyür. Yağış yağan kimi yollar da bərbad hala düşür, sürüşə-sürüşə gedir”.

Məhəllədə bir neçə ev yaşamaq üçün yararsız hala düşdüyündən evlərin sakinləri qohumlarının evinə sığınıb. Bəzi evlər isə yararsız olsa da, sahibləri evlərini tərk etmək niyyətində deyil. Elə evlər var ki, sürüşmələr nəticəsində ortadan ikiyə bölünüb, yaşamaq üçün tam təhlükəlidir, ancaq sakinlər həmin evdə yaşayırlar.

Məhəllə sakinlərinin iddia etdiyinə görə, təhlükə ilə bağlı aidiyyatı orqanlara məlumat versələr də, ərazidən torpağın təmizlənməsi işi hələ də aparılmayıb.

Torpaq sürüşməsi nəticəsində zədələnmiş evin divarı
© Sputnik / Ilham Ahmadov
Torpaq sürüşməsi nəticəsində zədələnmiş evin divarı

Yaranmış təhlükəli vəziyyətin nə zaman aradan qalxacağı ilə bağlı ətraflı məlumat almaq üçün Şamaxı Rayon İcra Hakimiyyəti ilə əlaqə saxladıq. Bildirildi ki, torpaq sürüşməsi səbəbindən Şamaxı şəhəri də daxil olmaqla kəndlərlə birgə 528 evdə irili-xırdalı çatlar əmələ gəlib. 142 ev isə yaşamaq üçün yararsız hesab edilir.

Konkret olaraq 48 a məhəlləsində baş verən sürüşmə sahəsi ilə bağlı isə RİH-dən şifahi olaraq bildirildi ki, sözügedən əraziyə baxış keçirilib. Və bu barədə sənədlər hazırlanaraq aidiyyatı üzrə qurumlara göndərilib. Amma sakinlərin evlə təmin edilməsi, onların köçürülməsi, eyni zamanda ərazidə işlərin görülməsi rayon icra hakimiyyətinin gücü və səlahiyyəti daxilində deyil.

Qeyd edək ki, torpaq sürüşməsi Şamaxı şəhərində, eləcə də rayonun Çabanı, Mədrəsə, Meysəri, Birinci Çaylı, Muğanlı, Acıdərə və Qaleybuğurd kəndlərdə daha çox müşahidə olunur.

14353
Əlaqədar
İnsanlar köməksiz qalıb: Təbii fəlakət zonasına helikopter cəlb edilib — VİDEO
Təbii fəlakət 2 rayonumuzu vurdu, 9 kənddə həyat iflic olub
Təbii fəlakət ölkəni vurdu – 106 ölü, 100-dən çox yaralı
Təbii fəlakət dəmir yolunu da vurdu: Balakən-Bakı qatarı Zaqatalada qaldı
Tədqiqat, arxiv şəkli

Yapon alimlər indiyədək heç kəsin görə bilmədiyini gördülər

4
(Yenilənib 01:52 04.12.2020)
Eksitonların yalnız bir tipinin - parlaq eksitonların işıqla qarşılıqlı əlaqədə olması qabiliyyəti alimlərə çoxdan məlumdur. Ancaq qara eksitonlar da mövcuddur ki, onları indiyədək müşahidə etmək mümkün olmurdu.

BAKI, 4 noyabr - Sputnik. Yapon alimlər əvvəllər müşahidə edilə bilməyən zərrəciklərin vizualizasiya metodunu aşkarlayıblar. Müəlliflərin fikrincə, bu, günəş batareyaları və işıq diodlardan tutmuş smartfon və lazerlərədək gələcək yüksək texnologiyalı qurğuların hazırlanmasında gərəkli olan ikiölçülü yarımkeçiricilərin öyrənilməsində inqilaba bərabər kəşfdir.

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, araşdırmanın nəticələri Science jurnalında dərc olunub.

Eksitonlar - bir çox müasir texnologiyanın əsas tərkibi olan yarımkeçiricilərdə maddənin həyəcan vəziyyətini əks etdirən kvazi hissəciklərdir. İşıq elektronlara təsir edib onları daha yüksək enerji halına qaldıran zaman eksitonlar yaranır, bu zaman elektronların əvvəl olduğu enerji səviyyəsində isə dəlik əmələ gəlir.

"Dəlik - elektronun olmaması deməkdir, ona görə də onlar elektronun əksi olan yükü daşıyırlar. Əks yüklər bir-birini cəzb edir, həm elektronlar, həm də dəliklər birləşərək eksitonları əmələ gətirir, bunlar isə öz növbəsində material daxilində hərəkət edir", - Okinava Elm və Texnologiya İnstitutunun professoru, femtosaniyə spektroskopiya bölməsinin rəhbəri Keşav Dani yazır.

İri yarımkeçiricilərdə eksitonlar əmələ gəldikdən sonra saniyənin milyardda bir kəsikləri ərzində sönür. Üstəlik, onlar "kövrək" də ola bilir, bu isə həm öyrənilməsini, həm də idarəolunmasını çətinləşdirir. Ancaq təxminən on il əvvəl alimlər ikiölçülü yarımkeçiriciləri kəşf etdilər ki, bunlarda eksitonlar daha dayanıqlıdır.

"Stabil eksitonlar bu materiallara, doğrudan da unikal xüsusiyyət bəxş edir, buna görə də eksiton əsaslı yeni optik-elektron qurğuların yaradılması üçün xeyli araşdırma aparılıb, - digər müəllif, femtosaniyə spektroskopiya bölməsinin əməkdaşı doktor Jülyen Madeo qeyd edir. - Ancaq hazırda eksitonların ölçülməsi üçün standart eksperimental texnika məhduddur".

Eksitonların yalnız bir tipinin - parlaq eksitonların işıqla qarşılıqlı əlaqədə olması qabiliyyəti alimlərə çoxdan məlumdur. Ancaq qara eksitonlar da mövcuddur ki, onları indiyədək müşahidə etmək mümkün olmurdu.

Qara eksitonlarda elektronların impulsu parlaq eksitonlardakı elektronların impulsundan və əlaqədə olduqları dəliklərin hərəkət anından fərqlənir, bu isə onlara işığı udmağa imkan vermir.

"Bilirdik ki, onlar var, amma birbaşa görə, tədqiq edə bilmədiyimizdən materialın optik-elektron xüsusiyyətlərinə nə dərəcədə təsir etdiyini bilmirdik", - Madeo bildirib. 

Qara eksitonları vizuallaşdırmaq üçün alimlər əvvəllər əlaqəsiz elektronları öyrənmək üçün istifadə etdikləri güclü texnikanı modifikasiya ediblər.

"Tərkibi zərrəciklər olan eksitonlarda bu metodların necə işə yarayacağı aydın deyildi. Bu yanaşmanın əsaslı olub-olmadığı barədə elmi cəmiyyət böyük nəzəriyyə müzakirəsi açdı", - professor Dani qeyd edib.

Müəlliflər təxmin ediblər ki, yüksək enerjiyə malik fotonlu işıq seli ilə yarımkeçirici materialdakı eksitonlara təzyiq olunsa, fotonların enerjisi eksitonları dağıdaraq elektronları materialdan çıxara bilər. Bununla da elektronların materialdam çıxdığı istiqaməti ölçərək elektronların eksitonların tərkibi olduğu zaman malik olduğu ilkin impulsu təyin etmək mümkün olardı. Beləliklə, alimlər nəinki eksitonları görə, eləcə də qara və parlaq eksitonları bir-birindən ayıra biləcəklər.

"Bütün texniki problemləri həll edb, qurğunu qoşarkən bizim ekranda eksitonlar peyda olanda - bu, doğrudan da möhtəşəm idi", - tədqiqatda iştirak etmiş doktor Mişel Man deyib.

Alimləri bir xüsusiyyət də təəccübləndirib: onlar şahid olublar ki, materialda qara eksitonlar parlaq eksitonlardan çoxdur, üstəlik, müəyyən şərtlər daxilində, həyəcanlanmış elektronlar materialda səpələnib impulslarını dəyişən zaman eksitonlar dəyişə bilir (parlaqdan qaraya).

4
Teqlər:
elektron zərrəcik, yarımkeçirici, material, optik, elmi tədqiqat, tədqiqat, alimlər, Yaponiya

Koronavirusu blok edən üç ərzaq

13
(Yenilənib 02:05 04.12.2020)
Tədqiqatçılar həmçinin qeyd ediblər ki, yaşıl çayda Mpro-nun müxtəlif sahələri ilə qarşılıqlı əlaqədə olaraq onun təsirini neytrallaşdıran beş kimyəvi birləşmə var.

BAKI, 4 dekabr - Sputnik. Alimlər müəyyən ediblər ki, üzüm, şokolad və yaşıl çaydakı kimyəvi birləşmələr SARS-CoV-2 virusunu bloklamağa qadirdir. Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə araşdırma Frontiers in Plant Science jurnalında dərc edilib.

Bildirilir ki, SARS-CoV-2-nin zəif yeri "əsas proteaza" olan Mpro fermentidir. Bu ferment replikasiya mexanizmində iştirak edir. O da məlumdur ki, Mpro güclü iltihabəleyhinə və antioksidant xüsusiyyətlərinə malik bitki mənşəli ərzağın müxtəlif kimyəvi birləşmələrinin təsiri ilə dəf olunur.

Şimali Karolina Universitetinin mütəxəssisləri bu cür birləşmələri üzə çıxarmaq üçün ərzaq məhsulları və bitki dərmanlarını öyrənblər. Kompüter modelləşdirməsi və laboratoriyalardakı in vitro (şüşə qabda, kolbada - red.) eksperimentləri göstərib ki, yaşıl çay və üzümdəki maddələr Mpro-nun funksiyasını uğurla dəf edir, kakao tozu və tünd şokoladdakı birləşmələr isə proteazanın aktivliyini təxminən yarıbayarı azaldır.

Tədqiqatçılar həmçinin qeyd ediblər ki, yaşıl çayda Mpro-nun müxtəlif sahələri ilə qarşılıqlı əlaqədə olaraq onun təsirini neytrallaşdıran beş kimyəvi birləşmə var.

13
Teqlər:
Yaşıl çay, üzüm, şokolad, ərzaq, blok, COVID-19, epidemiya, Koronavirus
Mövzu:
Dünyanı cənginə almış bəla