Seyid Mirəlipaşanın məzarı

Uzun illər gizli saxlanılmış məzar

1090
(Yenilənib 20:19 28.05.2018)
"Kənddə məktəb yox idi deyə Hüseyniyədə uşaqlara dini təhsil öyrədirdi"

Rahim Zakiroğlu, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 28 may — Sputnik. İslam aləmində Məhəmməd Peyğəmbər soyundan gələnlərə hörmət əlaməti olaraq, həmçinin digər şəxslərdən seçilmələri üçün onların adlarının qabağında "mir" sözü əlavə edirlər. Ehtiram əlaməti olaraq onları "seyid" adlandırırlar. "Seyid" ərəb sözü olub, böyük, ağa, sərvər mənalarını verir.

Ta qədim zamanlardan xalq arasında seyidlərə xüsusi hörmət göstərilib. Xüsusən də belə şəxslər xeyriyyəçi, müəllim və ya molla olubsa. Belə seyidlərdən biri də Astaranın Şiyəkəran kəndində yaşamiş Mirəlipaşa Əliyevdir. Cəmi 56 il ömür sürmüş bu seyid yaşadığı müddətdə kənd sakinlərinə dini tədris edib, həmçinin onlara əlindən gələn hər cür yardımı göstərib.

Seyid Mirəlipaşanın məzarı
© Sputnik / Rahim Murad
Seyid Mirəlipaşanın məzarı

Hazırda Mirəlipaşanın övladlarının və yaxın qohumlarının yaşadığı məhəllə "Seyid məhəlləsi" adlandırılır. Mirəlipaşanın adını daşıyan 70 yaşlı nəvəsi Mirəlipaşa Əliyev Sputnik Azərbaycan-ın bölgə müxbirinə deyib ki, seyidlər seçildikləri üçün onları hətta qəbiristanlıqda belə, dəfn etməyiblər.

M.Əliyev babası haqqında bunları danışıb: "Mən babam Mirəlipaşanı görməmişəm. O, mən doğulandan çox-çox əvvəl rəhmətə gedib. Amma atam babam haqqında danışardı. Babamın atasının adı da Mircəfər olub. Mən kənddə ağızlardan eşitmişəm ki, qədimdə yeddi arxamız, yəni əcdadlarımız bu torpaqlara Ərəbistandan köçüblər".

Seyidin qardaşı oğlu Mir Kazım Dadaşov (solda) və nəvəsi Mirəlipaşa Əliyev
© Sputnik / Rahim Murad
Seyidin qardaşı oğlu Mir Kazım Dadaşov (solda) və nəvəsi Mirəlipaşa Əliyev

"Babamın 5 qızı, 2 oğlu olub. Oğlanları 1916-cı il təvəllüdlü Mir İslam və 1920-ci il təvəllüdlü Mir Məhəmməddir. Rəhmətlik babam Mirəlipaşa əsasən kənd təsərrüfatı işlərini görüb, atçılıqla məşğul olub. Kənd təsərrüfatı işləri ilə məşğul olan, amma texnikası olmayanlara təmənnasız kömək edib" — deyə bildirib həmsöhbətimiz.

Mirəlipaşanın qardaşı oğlu Mir Kazım Dadaşov isə deyib ki, böyüklərdən eşitdiklərinə görə, Kərbəlayi Mirhaşım və Mirəlipaşa Tehranda və Nəcəfdə oxuyublar: "Sovet hökuməti qurulandan sonra hər şey dəyişdi. Əmim Mirəlipaşa isə evdə dini dərslər deyərdi. Övladlarına, yaxın qohumlara, xüsusən də uşaqlara Qurani-Kərimi öyrədərdi. Öyrədərdi ki, bu ailənin dini savadı və dinə bağlılığı qırılmasın. Buna görə də bu günümüzə qədər dini adətlərimiz davam edir".

Şiyəkəran kəndinin sakini və müstəqil araşdırmaçı olan Yunus Qulamov əvvəlcə kəndin, sonra isə Şiyəkəran məscidinin tarixi haqqında məlumat verib. Bildirib ki, məscidin əsas hissəsi XVI-XVII əsrlərə — Səfəvilərin dövrünə təsadüf edir.

Y.Qulamov qeyd edib ki, hazırda içərisində Mirəlipaşa dəfn olunan hissə əvvəllər Hüseyniyə olub: "Hüseyniyə dini təhsil verilən yerdir. O vaxt kənddə orta məktəb və başqa dərs tədris ocağı olmadığı üçün məscidə bitişik bir otaq tikilib və orada elə Mirəlipaşa dini dərslər keçib, uşaqlara Quran oxudub, dində insanlıq rəftarının necə olmasını öyrədib. Hazırda məscidin üzərində 1900-cu il, yazılsa da bu, Hüseyniyəyə aiddir. Həmin hissə 1900-cu ildə inşa edilib".

Seyid Mirəlipaşanın dəfn olunduğu məscid
© Sputnik / Rahim Murad
Seyid Mirəlipaşanın dəfn olunduğu məscid

Araşdırmaçı vurğulayıb ki, Mirəlipaşa Əliyev elə həmin Hüseyniyədə dəfn olunub: "Bu seyidlər kənddə çox böyük nüfuza malik olub. Ona görə də Mirəlipaşa Əliyevi hörmət əlaməti olaraq dərs dediyi Hüseyniyənin içərisində dəfn ediblər. Sovet hakimiyyəti qurulandan sonra məscid bağlanıb və kolxozun anbarına çevrilib. Bura yeşiklər, kənd təsərrüfatı alətləri və texnika hissələri yığılardı. Buna baxmayaraq, kənd camaatı ibadətinə davam edib. Məscidin içərisində gizlicə, yeşiklərin arasında namaz qılıb, dini ayinləri keçiriblər".

"Seyid Mirəlipaşanın məzarı ötən əsrin 90-cı illərinə qədər həm qohumları, həm də digər kənd sakinləri tərəfindən gizli ziyarət olunub. SSRİ vaxtı bu seyidlər çox da təqib olunmayıblar. Çünki kənd camaatı ona imkan verməyib, hətta bəzi hallarda etiraz ediblər" — həmsöhbətimiz deyib.

Yunus Qulamov daha sonra bunları deyib: "Ağsaqqallarımızdan eşitmişəm ki, Mir Haşım ağa o vaxt dini ədəbiyyat olmadığından bir çox şəri məsələlərin həllində iştirak edib. Azərbaycanın hər yerindən, Şimaldan, Şirvandan, hətta Qərb bölgələrindən dini və şəri məsələləri dəqiqləşdimək üçün onun yanına gəliblər. Mirəlipaşa 100 ilə yaxındır vəfat edib, Mir Haşım ağa isə 60-70 il olar dünyasını dəyişib, lakin hələ də xalq onlara böyük hörmət saxlayır".

Seyidin dəfn olunduğu məscid memarlıq abidəsi kimi qorunur
© Sputnik / Rahim Murad
Seyidin dəfn olunduğu məscid memarlıq abidəsi kimi qorunur

Həmsöhbətimiz bu seyidlərin kəraməti ilə bağlı bir hadisəni də danışıb: "Mirəlipaşa Əliyevin Mir Haşım adlı bir əmisi oğlu olub. Keçmiş Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin (KQB) Astara şəhər şöbəsinin rəisi Mir Haşım ağanı saxlayıb və əmr edib ki, hər həftə gəlib şöbədə qeydiyyatdan keçsin. 60-70 yaşlı Mir Haşım kişi hər həftə 20 km yolu ya piyada, ya da at-araba ilə qızmar günəş altında rayon mərkəzinə getmək məcburiyyətində qalıb. Bir dəfə Mir Haşım kişi DTK rəisinə deyib ki, məni incitmə, bir qol çəkməyə görə hər həftə gün altında gəlməyim bura, Allahdan qorx. DTK zabiti isə onu kobud şəkildə ələ salaraq təhqir edib. Bu hadisədən çox keçməmiş həmin rəisin qızı ikinci mərtəbənin pəncərəsindən yıxılıb və beli sınıb. Xəbər rayona yayılanda hər kəs bunu seyidə təhqirin cəzası olaraq qəbul edib".

1090
Teqlər:
seyid, Astara, məzar, İslam

Cəbrayıl rayonu istiqamətində düşmənin döyüş texnikaları məhv edilib - VİDEO

152
(Yenilənib 01:19 30.09.2020)
Erməni işğalçılarının sentyabrın 27-də başladığı təxribatın qarşısını almaq üçün Azərbaycan Ordusu bütün cəbhə boyu hücuma keçib

BAKI, 30 sentyabr - Sputnik. Bu gün cəbhənin Cəbrayıl rayonunu istiqamətində düşmənin döyüş texnikaları bölmələrimiz tərəfindən məhv edilib.

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə məlumatı Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi yayıb.

Erməni işğalçılarının sentyabrın 27-də başladığı təxribatın qarşısını almaq üçün Azərbaycan Ordusu bütün cəbhə boyu hücuma keçib. Sentyabrın 29-u səhər saatlarından etibarən Füzuli şəhərinin azad olunması uğrunda ordumuzun hücumu davam edir. Səhər saat 07.00-08.00 radələrində cəbhənin Füzuli-Cəbrayıl istiqamətində Ermənistan qoşunlarının daha 4 tankı qəhrəman əsgərlərimiz tərəfindən məhv edilib. Hazırda döyüşlər davam edir. 

Bu gün Füzuli rayonunun işğal altında olan Aşağı Veysəlli kəndi istiqamətindən üzbəüz mövqelərimizə basqın etməyə cəhd göstərən Ermənistan ordusunun hərəkətinin qarşısı bölmələrimiz tərəfindən qətiyyətlə alınıb və düşmən geri çəkilməyə məcbur edilib. Geri çəkilərkən məhv edilmiş erməni əsgərlərinin meyitləri döyüş meydanında qalıb.

Xocavənd rayonunun Hadrut yaşayış məntəqəsi istiqamətində yerləşən Ermənistan ordusunun 1-ci alayının, 3-cü taborunun komanda-müşahidə məntəqəsi dəqiq atəşlə darmadağın edilib. 

Eçmiədzin rayonunda dislokasiya olunan və işğal edilmiş ərazilərimizdə gedən döyüşlərə cəlb edilmiş Ermənistan ordusunun 61-ci əlahiddə mühəndis alayının 13516 saylı hərbi hissəsinin komandiri Spartak Köçəryan, Cəbrayıl rayonu istiqamətində yerləşdirilən Ermənistan ordusunun 18-ci motoatıcı diviziyasının artilleriya rəisi polkovnik Karen Babayan da bu gün məhv ediliblər. Ermənistan ordusunun 18-ci motoatıcı diviziyasının 9-cu alayının komandiri polkovnik Artyom Poqosyan isə ağır yaralanıb.

152
Teqlər:
Azərbaycan Ordusu, döyüş texnikası, tank, Cəbrayıl, döyüş, cəbhə, Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi
Mövzu:
Azərbaycan və Ermənistan arasında müharibə
Əlaqədar
Həsənqaya yaxınlığında Ermənistan ordusunun mövqeləri darmadağın edilib
Müdafiə Nazirliyi: Ermənistan ordusunun alay komandiri ağır yaralanıb
Füzuli istiqamətində Ermənistan SQ-nin əks-hücum cəhdi dəf edilib
Hadrut istiqamətində Ermənistanın komanda müşahidə məntəqəsi darmadağın edilib
Müdafiə Nazirliyi: Ermənistan ordusunun polkovniki Karen Babayan məhv edilib
Peyvənd

Vaksin qədər təhlükəlidir: ABŞ cavab tələb edir

29
Qarşıdan gələn kütləvi peyvəndləmə prosesində "AstraZeneca" preparatının həqiqətən də insan sağlamlığına zərər vurması halları üzə çıxarsa, bu, şirkət üçün heç bir ağır nəticələrə səbəb olmayacaq.

BAKI, 29 sentyabr — Sputnik, İrina Alksnis. "AstraZeneca" farmakologiya şirkətinin Oksford Universiteti ilə birgə hazırladığı eyni adlı peyvəndin problemləri yeni mərhələyə qədəm qoyub.

ABŞ bir neçə həftə əvvəl dondurulmuş sınaqları bərpa edib. Lakin Amerikanın aparıcı KİV-ləri preparatın təhlükəsizliyi ilə bağlı getdikcə daha çox sual səsləndirirlər. CNN telekanalı başqalarından daha yüksək səslə çıxış edib.

Məlum olduğu kimi, "AstraZeneca"nın klinik sınaqları iki dəfə – iyul və sentyabr aylarında dayandırılıb: iki könüllüdə nevroloji mənşəli qeyri-adi simptomlar özünü göstərib. Hər iki halın sonradan vurulmuş vaksinlə əlaqəli olmadığı təsdiqlənib və Böyük Britaniya da daxil olmaqla, əksər ölkələrdə sınaqlar davam edib.

Lakin amerikalı alimlər və ABŞ-ın səhiyyə sisteminin mütəxəssisləri daha çox narahatlıq keçiriblər və yan təsirlərlə bağlı hesabatlarda ciddi fərqlər aşkar ediblər.

"AstraZeneca"nın iyul insidenti əvvəl aşkar edilməmiş skleroz ilə izah edilib. Lakin Oksford Universitetinin saytında bu, "açıqlanmayan nevroloji simptom" kimi təsvir olunub.

Sentyabrda baş vermiş ikinci insident ilə bağlı şirkət könüllü qadında "anlaşılmaz xəstəlik" yarandığını deyib. Yalnız daxili sənədlərdə bu vəziyyət "köndələn mielit" (nadir nevroloji xəstəlik) kimi göstərilir.

Nəticədə, amerikalılar indi belə fikir ayrılığının səbəbləri ilə bağlı tamamilə məntiqli suallar verirlər. "AstraZeneca" onsuz da peyvənd üzərində işinin şəffaflığına dair ciddi iddialarla üzləşib və ortaya çıxmış ziddiyyətlər yalnız əlavə olaraq preparata və onun təhlükəsizliyinə olan inamı pozur.

Sınaq iştirakçılarının sağlamlığında yaranmış problemlərin ümumi xarakteri xüsusi bir mövzu olaraq qalır. Amerikalı professor-immunoloqlardan biri bu məsələ ilə bağlı açıq şəkildə deyib: hər iki xəstəliyin nevroloji təbiətinin olması "şoka salır".

Bəlkə də "AstraZeneca"nın sadəcə bəxti gətirməyib və söhbət həqiqətən də vaksin ilə heç bir əlaqəsi olmayan uğursuz təsadüflərdən gedir. Amma sağlam düşüncə ən azından bu məqamı aydınlaşdırmağı tələb edir. Burada Amerikanın sınaqları dondurmuş məsul xidmətlərini tərifləmək lazımdır.

Onların avropalı həmkarlarının mövqeyi isə daha çox təəccüb doğurur. Onlar bütün bu qəribəlikləri görməməyə üstünlük veriblər və testləri davam etdiriblər.

Hərçənd Avropa İttifaqı (Aİ) hökumətlərinin və şirkətin özünün bu cür sürüşkən mövzu ilə bağlı rahatlığı böyük xoşagəlməz hallara səbəb ola bilər (əgər vaksin həqiqətən də təhlükəlidirsə).

Bu günlərdə "Reuters" agentliyi Aİ-nin rəsmi nümayəndəsinə istinadən xəbər verib ki, "AstraZeneca" Avropa İttifaqı ilə vaksin sövdələşməsi çərçivəsində qismən toxunulmazlıq qazanıb. Razılaşma avqustda bağlanıb, lakin onun bəzi incə detalları yalnız indi elan edilib.

Məsələ ondadır ki, əczaçılıq şirkəti preparatı Aİ-yə aşağı qiymətə tədarük edəcək və əvəzində onun tətbiqinin yan təsirlərinə görə maliyyə məsuliyyəti daşımayacaq. Sazişin dəqiq miqyası açıqlanmır, lakin Avropanın "AstraZeneca"ya hər doza üçün 2,5 avro ödəyəcəyi məlumdur.

"GlaxoSmithKline" konserni ilə birlikdə öz preparatını hazırlayan Fransanın "Sanofi" şirkəti isə preparatın hər dozasını Avropaya 10 avroya satır.

Koronavirus vaksini, arxiv şəkli
© REUTERS / Dado Ruvic / Illustration / File Photo

Yeri gəlmişkən, hər iki şirkət artıq Aİ-dən avans ödənişləri alıb. "AstraZeneca"nın 400 milyon dozanı təmin etməsi üçün ödəniş 336 milyon avro təşkil edib. "Sanofi"də bu rəqəm 324 milyon avro olub (300 milyon doza üçün).

Beləliklə, əgər qarşıdan gələn kütləvi peyvəndləmə prosesində "AstraZeneca" preparatının həqiqətən də insan sağlamlığına zərər vurması halları üzə çıxarsa, bu, şirkət üçün heç bir ağır nəticələrə səbəb olmayacaq. Zərərçəkənlərə kompensasiyaları milli hökumətlər, daha dəqiqi, müvafiq ölkələrin vergi ödəyiciləri verəcəklər.

Həmçinin, Avropa isteblişmentinin bu qədər fərqli yanaşmaları olan iki vaksin ("AstraZeneca" və "Sanofi") üzərində dayanması maraq oyatmaya bilməz. Aİ-nin hansı dövlətlərinin hansı preparatı alacağını, həmçinin onların öz daxilində rayonların rifahı və orada yaşayan insanların ictimai vəziyyətinə görə preparatları necə bölüşdürəcəyini görmək maraqlı olacaq.

29
Teqlər:
ABŞ, AstraZeneca, vaksin, Koronavirus, epidemiya, COVID-19
Əlaqədar
Belə insanlar koronavirusa az yoluxurlar
Cizgi filmi qəhrəmanları uşaqları koronavirusdan qorumaq əvəzinə...
Rusiyanın koronavirus peyvəndi: hansı ölkələr onu almaq istəyir
Təəccüblü kəşf: bu xəstəliyə yoluxmaq koronavirusa qarşı immunitet yaradır
Google-un köməyilə koronavirusun harada “partladığını” bilmək olar